Crítica de Paula Fernández sobre «Xenaro e a hucha do indiano», de Mar Guerra

28 Outubro 2010

Críticas,Infantil,Merlín

O Faro de Vigo, no suplemento Faro da Cultura, publica hoxe unha recensión crítica de Paula Fernández sobre Xenaro e a hucha do indiano, de Mar Guerra. A recensión pode baixarse en pdf ou ler integramente aquí:

Novela coral

Un personaxe suxestivo

Despois de Xenaro e o misterio da mochila verde, que supuxo o achegamento de Mar Guerra ás letras para os máis novos e que lle valeu o Premio Merlín de literatura infantil,onde coñecemos a Xenaro Conese Maiúsculo, o rapaz entrañable, espelido e con dotes de detective, aínda que ás veces un pouquiño resabido, ao que lle gusta tanto xogar coas palabras e ler, chega agora unha nova entrega, Xenaro e a hucha do indiano, que posúe moitos dos trazos que lle concederon ao primeiro a aceptación dos esixentes lectores e lectoras do terceiro ciclo da educación pr imar ia. Outra vez ponse en valor a amizade, o respecto entre compañeiros, dende a recreación dun universo, por veces próximo ao fílmico nas accións e recursos, que parte da cotianeidade, espazos e personaxes que son familiares, que non producen estrañamento para os nenos e nenas da actualidade, que serán quen así de facer pasar fermosos e entretidos momentos a quen le.
Numerosos personaxes, redondos,que evolucionan ao longo das páxinas desta novela coral onde as aventuras xorden do misterio que emana da hucha dun indiano falecido e dos problemas que se lle presentan ao protagonista cos seus amigos e compañeiros de clase. Aventuras e misterios que deixan varios intres dominados polo suspense e reflicten en toda a novela a riqueza que posúe a linguaxe empregada polos personaxes e a capacidade que esta ten para atraer lectores, para achegalos ao clímax grazas a un ritmo lingüístico frenético e ao encadeamento de oracións e conceptos xa sexa na narración ou ben nos diálogos.
Dende a directísima intervención narradora do primeiro capítulo de cara ao público os lectores séntense case personaxes, son tomados en conta pola autora e ese interese faise patente nas palabras de Xenaro, que conta a historia con total liberdade, tal e como se faría cos amigos e amigas no patio da escola.
Xenaro representa un neno actual adobiado con características de personaxe de ficción que o fan máis suxestivo: divertido, irónico, valente e sempre tenro e inocente, e a novela a conxunción de todo o preciso para chegar a ese neno dende o respecto por unha concepción da literatura que neste intre xa se sabe intelixente e madura. E se a isto engadimos as ilustracións de Fernando Llorente á hora de dar forma plástica a momentos clave da narración, entenderemos a boa aceptación que tivo a primeira parte destas aventuras nos centros escolares e a que de seguro vai ter esta segunda.

Paula Fernández

Outro misterio para Xenaro

11 Outubro 2010

Merlín,Noticias,Xerais_nos_medios

A Nosa Terra dedica o seu libro do día a Xenaro e a hucha do indiano, o segundo libro de Mar Guerra protagonizado por Xenaro Conese Maiúsculo. O coitado de Xenaro ten que se enfrontar aos irmáns Lourido, grandóns e malencarados. Tampouco se leva ben coa súa nova compañeira de clase, Sefi, a madrileña. O seu único apoio, o mellor amigo, Flipe Efes, anda ocultándolle un segredo. Para descubrilo, terá que poñer o seu caletre a traballar ao máximo.

«Xenaro e a hucha do indiano» de Mar Guerra

5 Agosto 2010

Autores,Feiras_do_libro,Merlín,Premios_Xerais,Presentacións,Xerais_nos_medios

La Voz de Galicia faise eco da presentación de Xenaro e a hucha do indiano, a segunda novela de Mar Guerra, que no serán de onte se celebrou na Feira do Libro da Coruña. Na súa intervención, Mar Guerra salientou que esta segunda entrega protagonizada por Xenaro Conese Maiúsculo fóra froito da demanda dos lectores e lectoras novos nos numerosos encontros que mantivo con eles na xira de presentacións polos centros escolares de Xenaro e o misterio da mochila verde, obra pola que obtivera en 2008 o Premio Merlín de Literatura Infantil. Rematou a súa intervención subliñando a importancia da lectura («Somos o que lemos») e da implicación de cada autor coa súa obra («Somos o que deixamos escrito»).

«Xenaro e a hucha do indiano» de Mar Guerra, presentación o mércores, 4 de agosto, ás 19:00 horas, na Feira do Libro da Coruña

3 Agosto 2010

Feiras_do_libro,Merlín,Noticias,Presentacións

Xenaro e a hucha do indiano, a segunda novela de Mar Guerra, será presentada o mércores, 4 de agosto, ás 19:00 horas, na Feira do Libro da Coruña. Acompañará á autora o editor Manuel Bragado.

Todo o verán para a aventura, todo o verán para a lectura

19 Xullo 2010

Fóra de Xogo,Merlín,Premios,Reedicións,Teatro,Xerais_nos_medios,Xuvenil

En pleno mes de xullo aínda hai tempo para a choiva, agradécese especialmente cando refresca o ambiente, pero o mellor é enrouchar no mar, esa sensación que lle queda a un cando leva unha porrada de horas dentro da auga.

O corpo pide sol e praia pero tamén quere froita, xeados e por que non, unha sopa, pero unha Sopa de xarope de amora. Este é o título da obra de Xosé A. Neira Cruz que acaba de tirar do prelo a Editorial Xerais e á que lle foi concedido o IV Premio Manuel María de Literatura Dramática Infantil 2009. Un bo petisco ou larpeirada que levar á boca nestas tardes de estío e coa que poderemos gozar nós, os maiores, e facer gozar aos nosos cativiños.

Segundo o ditame do xurado, “unha comedia áxil e divertida, protagonizada por personaxes estrambóticos que actualizan algúns dos tradicionais contos de fadas creando

unha atmosfera que estimula a imaxinación”. A “crítica social” supón”o trasfondo que está ao longo de toda a obra”. A peza conta a historia do doutor Amorodo, un científico ao servizo das casas reais que recibe encargos estrafalarios e está namorado de dona Chismunda. “Son reinos diminutos, que lle darán ao doutor ultimatos para que consiga casar as súas fillas, ou senón decláranlle a guerra… O título vén da sopa que fai a súa ama de chaves, e el tenta descubrir cal é a receita…” Esta magnífica peza está ilustrada por Marta Álvarez Miguens e serve para practicar dicción e oralidade, aspectos tan necesarios na actualidade.

A Xenaro Conese Maiúsculo complícanselle moito as cousas desta vez. Ademais de ter que se enfrontar cos irmáns Lourido, uns mangallóns disque malos malísimos, ten que aturar unha nena nova na súa clase, Sefi a madrileña. Por riba, o seu amigo da alma, Flipe Efes, compórtase dun xeito moi estraño, coma se agochase algún segredo. Resolver o misterio da Horta dos Reis será o de menos para o Xe nesta nova aventura, unha andanza onde nada é o que semella, nin sequera a hucha do indiano.

Xa son 232 páxinas de lectura dentro da Colección Merlín para aqueles que xa saben ler. Unha oportunidade única para practicar unha miga a diversión e a capacidade de resistencia ante unha noveliña por capítulos algo extensa. Xenaro e a hucha do Indiano agocha ata un plano da Horta dos Reis e terás que ler esta aventura de Mar Guerra para ser quen de saber que hai alí.

Para os xa mozotes, e dentro da inmellorable colección Fóra de Xogo,  presentamos a reedición da novela de Manuel Rivas Todo ben coa que o escritor se iniciou na narrativa. Unha intriga que cumpre nada menos que vinte e cinco anos sen perder a súa forza e o seu enxeño. Todo ben ábrese coa noticia do asasinato de Andrés Fingoy, un rico emigrante galego aspirante á presidencia do Flamengo, no estadio de Maracaná do Río de Xaneiro. Na noticia incúlpase como principal sospeitoso ao xornalista Marcos Andrade, un náufrago e poeta namorado do fútbol. Logo de intentar cambiar o mundo en varias aventuras periodísticas en Galicia, Marcos Andrade decidiu procurar novos horizontes no Brasil colaborando no xornal O Globo coas súas crónicas deportivas, nas que defende un fútbol forte e teimoso coma os ventos do norte, alegre coma o son dos tambores que chegan dos mares do sur e de ideas longas coma as ondas do océano.

A obra mantén a cerna dunha historia que se move na serie negra, cunha singular localización no Brasil e coa corrupción no fútbol e na política como coordinadas temáticas principais. Unha feliz reexistencia da primeira novela de Manuel Rivas, o narrador galego máis aclamado do noso tempo e unha axeitada proposta para confeccionar un verán entretido e refrescante.

Tres propostas para tres idades diferentes todas divertidas e apetecibles.

Texto de Rominabal publicado no suplemento «Lecer» de Galicia hoxe o 18 de xullo de 2010.

Xerais na Feira do Libro da Coruña

8 Xullo 2010

Asinatura,Autores,Crónica,Infantil,Merlín,Narrativa,Noticias,Premios_Xerais,Presentacións

Xerais xa ten pechado o programa dos actos que realizará na Feira do Libro da Coruña, que terá lugar do 1 ao 10 de agosto no paseo dos xardíns de Méndez Núñez.

Día 2 luns
19:00 h.: Rosa Aneiros asinará exemplares dos seus libros de Sol de Inverno, Premio Xerais de Novela 2009,  Ás de bolboreta, Premio Fundación Caixa Galicia 2009 e do resto da súa obra.
19:30 h.: Francisco Fernández Naval, Camilo Franco e o pintor Alfonso Costa, autores do libro Níxer, asinarán exemplares do Libro solidario promovido por Acción Contra a Fame.

Día 3 martes
19:00 h.: Ánxel Vázquez de la Cruz asinará exemplares do seu libro Luz de Tebra.
20:00 h.: Presentación do libro Luz de Tebra de Ánxel Vázquez de la Cruz.  Intervirán: Manuel Rivas, Manuel Salorio, Manuel Bragado e o autor.
21:00 h.: Presentación do libro Settecento de Marcos Calveiro.  Intervirán Óscar Sánchez, Manuel Bragado e o autor.

Día 4 mércores
18:30 h.: Xosé Neira Vilas asinará exemplares do seu último libro Presenza galega en Cuba e do resto da súa obra.
19:00 h.: Presentación do libro Xenaro e a hucha do Indiano de Mar Guerra.  Intervirán Manuel Bragado e a autora.
20:00 h.: Presentación do libro Presenza galega en Cuba de Xosé Neira Vilas. Intervirán: Manuel Bragado e o autor.

Día 5 xoves
19:00 h.: Manuel Rivas asinará exemplares de Todo ben e do resto da súa obra.

Día 6 venres
19:30 h.: Suso de Toro asinará exemplares de Sete palabras e do resto da súa obra.
20:00 h.: Presentación do libro Xuvia-Neda de Vicente Araguas. Intervirán: Manuel Bragado e Vicente Araguas.

Día 7 sábado
19:30 h.: Presentación do libro de relatos O coitelo en novembro de Marilar Aleixandre.  Intervirán: Xavier Seoane, Manuel Bragado e a autora.

Día 9 luns
20:00 h.: Presentación da novela Denso recendo a salgado de Manuel Portas. Intervirán: Manuel Bragado e o autor.

«Xenaro e a hucha do indiano» de Mar Guerra

21 Xuño 2010

Críticas,Infantil,Merlín,Xerais_nos_medios

A VOLTA DE XENARO, UN ALEUTO DETECTIVE

MAR GUERRA, TRAS ACADAR O PREMIO MERLÍN NO ANO 2008, ESTREA ESTES DÍAS UNHA NOVA AVENTURA DETECTIVESCA

Hai hoxe sete días Fina Casalderrey daba lectura, na illa de San Simón, a un emotivo e certeiro discurso no seo da celebración do Premio Xerais de Novela e o Merlín de Literatura Infantil. Entre outros moitos aspectos que aquí non é posible salientar, aínda que ben o merecerían, quixera recoller dúas afirmacións que veñen moi a conto para falar do libro que hoxe ocupa este comentario. Afirmaba a autora de O misterio dos fillos de Lúa que “escribir para nenos e nenas é prender un lume” e que a literatura infantil ofrece “a posibilidade de nos achegar aos máis novos, mais tamén ao ser humano en xeral: non renuncia a explorar os corazóns adultos”.

Abofé que ambas as aseveracións devanditas –“prender un lume” e “explorar outros corazóns”–  resultaban xa aplicábeis, hai cousa de dous anos, para a opera prima dunha autora, Mar Guerra, que coa súa primeira incursión nestes eidos resultaba galardoada co Premio Merlín e vía en poucos meses como aquel Xenaro e o misterio da mochila verde gozaba axiña da aceptación de lectores e crítica. Mais tamén o son agora cando xulga oportuno o retorno daquel mesmo protagonista, a quen fai vivir unha nova aventura que dialoga, de continuo, coa anterior.

Os vimbios estaban postos e, xaora, esta nova proposta de Mar Guerra alicérzase nese universo xa coñecido por tantos lectores. Séguese así facendo descansar o miolo da historia na perspectiva de Xenaro, ese singular detective: aleuto, un chisco sabicheiro de máis por veces, mais tamén atento a calquera suxestión e un bo interpretador e esculcador dos feitos, aínda que, loxicamente, non deixe de translucir as inquedanzas dun neno de hoxe. A súa voz é a que nos segue a guiar, por veces con humor e ironía, en ocasións con desacougo e desalento, tamén cunha inequívoca inocencia e unha bondade de seu que, ademais, non oculta esa característica deriva  tanto ao uso dos sinónimos, que medran nel como “cogomelos no outono”, transparentando a atracción polo mundo das palabras, pola súa eufonía, polos seus significados…, como por afortalar o seu grupo de amigos, ou os que en aparencia non comparten tanto con el, neste caso conciliados polo desexo de descuberta dun misterio depositado na hucha dun indiano falecido; se callar todo unha desculpa para seguir na procura da felicidade, dese “nubeiro de bolboretas no bandullo” en expresión ben afortunada do protagonista.

Coñecida a maneira de actuar do protagonista, e dalgúns coprotagonistas, tanto xa familiares coma outros novos, un evidente elemento de atracción deste Xenaro e o misterio da hucha do indiano repousa, ao meu ver,  na capacidade que amosa a autora para introducir, aos poucos, e nun contexto absolutamente realista, a invitación sutil para abordar o mundo dos outros libros, co que obtén unha funcionalidade ben efectiva: velaí as abondosas pasaxes, distribuídas con discreción, onde abrollan, coas pingadelas lúdicas precisas, referencias literarias –e non só, pois tamén as hai de xinea histórica– que van de Verne a Conan Doyle, de Dumas a Stevenson, da Pardo Bazán a Rosalía e Pondal, espelladas tamén na presenza argumental de tesouros perdidos e soterrados, mapas, casas misteriosas…, autores e autoras de libros de libros que nos “aprenden a ser libres” como se di nalgures nestas páxinas.

E hai aínda máis cousas, neste libro talvez de paxinación inusitada para lectores novos: nel sublíñanse os valores da amizade e o respecto, natural e espontáneo, á diferenza; sen esquecer nin as razóns que sustentan os prexuízos nin a falsidade que poden agachar as aparencias…, ao tempo repárase nun peculiar proceso de inmersión lingüística que se vai rastrexando nun personaxe que modifica, por empatía e con naturalidade, o rexistro lingüístico castelán que emprega polo galego dos seus amigos… Por último, se talvez a resolución do primeiro volume desta –conxecturo– saga, puidese semellar un chisco previsible, teño a convicción que neste caso se poderían apuntar moitos adxectivos agás o sinalado pois o que aquí se presenta sorprende e volve a ollada ao mundo dos libros e a súa potencialidade, agora si, para poder cambiar as cousas. Unha satisfacción, en fin, asistir á continuidade dun proxecto literario, na miña opinión, resolto con mesma fortuna e efectividade que na dimensión plástica atesoura o ilustrador Fernando Llorente. Que sexan máis. Ramón Nicolás

Texto de Ramón Nicolás publicado no suplemento «Culturas» de La Voz de Galicia o 19 de xuño de 2010.

Mar Guerra: «Ao escribir para nenos procuro tratalos como iguais»

16 Xuño 2010

Autores,Entrevistas,Merlín,Xerais_nos_medios

ENTREVISTA CON MAR GUERRA, A RAÍZ DA PUBLICACIÓN DE XENARO E A HUCHA DO INDIANO

Xenaro volve. O rapaz que xogaba coas palabras en Xenaro e o misterio da mochilota verde (Premio Merlín 2008) regresa cunha historia misteriosa e detectivesca chea de sorpresas ata a última liña. Xenaro e a hucha do indiano é o segundo libro da escritora e xornalista Mar Guerra.

–Parece que Xenaro vai cobrando vida propia…

–Eu non pensaba en facer unha saga nin moito menos. Pero cando gañas o Merlín vas polos colexios facendo animación á lectura para falar cos nenos e responder as súas preguntas. Nestes encontros eles non paraban de preguntarme se ía facer outro Xenaro. Así que este libro naceu así, a demanda. Os nenos son marabillosos e absolutamente francos cando algo lles gusta ou non.

–Pero os xurados dos premios infantís normalmente compóñenos adultos.

–Ás veces non sabes moi ben onde está a clave. Eu trato de imaxinar o que lles gusta e simplemente tento baixar o nivel en canto a construcións lingüísticas e non pasarme coas descricións. Pero os nenos non son parvos, sinxelamente viviron menos e non teñen a nosa bagaxe. Ao escribir para nenos eu procuro tratalos como a iguais para que se dean conta de que non os estás a facer de menos nin agochándolles cousas.

–¿A intención didáctica é inseparable do libro infantil?

–No primeiro libro intentaba transmitir valores universais de solidariedade, xustiza social, agarimo polos que son diferentes, curiosidade, pero sen intención moralizante. Buscaba abrirlles os ollos e espertar preguntas. Este libro é máis de suspense, hai máis aventura e misterio. Pero hai por exemplo personaxes que veñen de fóra e se integran de pronto neste mundo dos protagonistas. O libro escribino moito antes da polémica polo galego no ensino, pero dalgún xeito xa se apunta esa convivencia en varias linguas perfectamente fácil e necesaria.

–¿Haberá máis Xenaros?

–Estou a gusto con Xenaro. El é un pouco coma min e eu, un pouco coma el. Se os nenos queren haberá máis. Son eles os que teñen que pronunciarse.

Entrevista de Beatriz Pallas publicada en La Voz de Galicia o 16 de xuño de 2010. Foto de C. Quián

«Xenaro e a hucha do indiano» de Mar Guerra

2 Xuño 2010

Merlín,Noticias,Premios_Xerais

Tras o rotundo éxito de crítica e lectores de Xenaro e o misterio da mochila verde, premio Merlín de Literatura infantil 2008, Mar Guerra publica a segunda novela protagonizada por Xe, Xenaro Conese Maiúsculo: Xenaro e a hucha do indiano. Como o título anterior foi ilustrado por Fernando Llorente.

A Xenaro Conese Maiúsculo complicanselle moito as cousas esta volta. Ademais de ter que se enfrontar cos irmáns Lourido, uns mangallóns disque malos malísimos, ten que aturar unha nena nova na súa clase, Sefi a madrileña. Por riba, o seu amigo da alma, Flipe Efes, compórtase dun xeito moi estraño, coma se agachase algún segredo. Resolver o misterio da Horta dos Reis seralle o de menos ao Xe nesta nova aventura, unha andanza onde nada é o que semella, nin sequera a hucha do indiano.

Xenaro e a hucha do indiano chega estes días aos andeis das librarías. Está recomendado para lectores e lectoras de 11 anos en diante.