Pedro Feijoo: «O que me está a pasar é como volver a empezar, como montar de novo na montaña rusa»

23 Maio 2012

Entrevistas,Narrativa

O Diario de Pontevedra publicou unha entrevista María Varela, de dúas páxinas, a Pedro Feijoo, polo seu éxito co libro Os fillos do mar. Reproducimos o inicio da entrevista. Pode lerse completa aquí.

 

Mudou o ritmo frenético das xiras con Lamatumbá por toda Europa pola tranquilidade da súa casiña en Gondomar. O ruído dos concertos polo silencio da ría de Vigo desde a ventá. Co Atlántico ó horizonte, Pedro Feijoo vai enchendo cadernos, pluma en man, de pequenas grandes historias que aprendeu a descubrir a través dos ollos do seu avó. “Eu non creo moito na inspiración, penso, como dicía Picasso, que se chega, mellor que te pille traballando. Cando quero contar unha historia vou moendo, moendo, moendo… ata que sae”, di.

—Síntome coma un neno en plena mañá de Reis”, confesa Pedro Feijoo cun sorriso que traspasa ó fío do teléfono. O autor de ‘Os fillos do mar’, finalista do Premio Xerais 2011, non oculta a súa sorpresa ante a excelente acollida que está a ter a súa primeira novela, que tras só un mes na rúa xa ten a segunda edición a piques de saír do prelo. “Non esperaba que pasase isto, aínda que no fondo sempre desexas que ocorra algo así”, di o escritor que o vindeiro 24 de maio estará en Pontevedra presentando o seu libro.

—Malia que xa ten outras publicacións está a vivir o fenómeno ‘Os fillos do mar’ coa ilusión dos primeirizos. Aínda non cansou das entrevistas?

—Que va! Estou contentísimo. Ti soñas con que pasen estas cousas pero sendo realista pensas que a ti non te van pasar. De neno eu pasei moitos anos desexando que os Reis me botasen o escalextric e nunca mo traían. A mañá que por fin apareceu o escalextric no salón da casa foi tremendo. Mi madriña! Pois isto é un pouco parecido así que estou disfrutando moitísimo. Ademais, ten en conta que botei oito anos en Lamatumbá, catro máis tocando en Los Feliz e xa non podía máis. E logo de toda esa dinámica, de tanto movemento, de súpeto, atópaste un día na casa, con esa vertixe de ‘e agora que vai pasar’, pensando que xa rematou todo… e é como volver a empezar, como montar de novo na montaña rusa.

—‘Os fillos do mar’ naceu nunha terraza de Gondomar con vistas ó mar de Vigo, as luces de Baiona e o solpor sobre ás Cíes, en metade dunha conversa coa súa muller.

—Si. Gústanos moito a última hora do día, cando tes rematado todo, sentar os dous tranquilamente na terraza e comentar o día ou falar do que sexa. Non sei que libro acababa de ler eu, Marta andaba ás voltas con algo de Mendoza, e estabamos falando de ambas lecturas. Era, por unha banda ese tipo de novela masiva e pola outra, literatura galega, e comezamos a falar de mesturar as dúas ideas. Tirando do fío fomos obtendo os argumentos para facer un best-sellercunha raíz moi galega. Coa ría diante eu contáballe á miña moza, que é catalana, a historia dos galegos de Rande, e falabamos de que iso daría para un montón de libros. Cando nos decatamos tiñamos un montón de claras de limón enriba da mesa e a trama completa.

—Á hora de escribir realizou tamén unha ardua tarea de investigación sobre a historia de Vigo malia que tamén deixa un gran espazo á imaxinación non si?

—A verdade é que é unha historia que xa coñecía pero cando nos metemos de cheo chamoume a atención a falta de información que hai dun momento tan importante da nosa historia. Dependendo do historiador que leas uns din que o ouro quedou no fondo, outros din que os ingleses arrasaron con todo… En realidade danche argumentos para defender calquera das dúas teorías. Pero tamén deixo moito espazo á imaxinación.

—Pregúntase: “Por que nos perdemos en divagacións sobre a beleza mentres contemplamos a lúa como paifocos , e non nos decatamos da muller que dorme ó noso carón?”. Na súa novela reivindica a beleza das cousas pequenas, ocercano…

—Efectivamente. Unha das reaccións que me van chegando estes días é que me fun descaradamente a por un texto de entretemento. Eu o que pretendía facer con esta novela, e aí declárome culpable de principio a fin, é entreter e que polo camiño leves algo aprendido para casa. A miña intención en ningún momento foi escribir a grande novela do século XXI. Penso que se nos obsesionamos moito con iso, – que é unha pandemia que temos os escritores galegos- igual nos despistamos e na procura desa grande novela perdemos as pequenas historias de cada día. A min interésame moitísimo máis isto. Parece que loce máis unha película que vemos no cine sobre as augas cristalinas do Pacífico mentres que na ría de Pontevedra hai unhas augas que xa quixeran moitos trópicos. Iso é o que busco. Non pretendo unha modelo despampanante, a miña parella é preciosa, a túa seguramente tamén. É iso o que vou buscando, que nos fixemos máis no que temos ó lado.

 

Continúa. Ler a entrevista completa en pdf.

 

 

 

«15.724», de Xesús Constela: Unha diáfana alegación en contra da sociedade oligárquica. Crítica de Ramón Nicolás

21 Maio 2012

Críticas,Narrativa

Ramón Nicolás publicou nas páxinas do suplemento Culturas de La Voz de Galicia unha recensión crítica sobre 15.724,  a nova novela de Xesús Constela.

 

Agardaba con interese esta nova proposta narrativa de Xesús Constela (Ferrol, 1963) pois tras catro anos do seu Shakespeare destilado botábase en falta o seu concurso entre os narradores de noso con máis cousas que dicir. A espera, ao meu ver, pagou a pena pois Constela constrúe un discurso narrativo celmoso e, ao tempo, poliédrico.

         Quen a esta novela se achegue advertirá como o autor ideou e  concibiu unha  minuciosa estratexia que parte, por outro lado, do enigma que supoñen os díxitos empregados para titular esta proposta narrativa. O lector discorre por ela con naturalidade e, sobre todo, cédelle axiña a necesaria complicidade que resulta operativa para situarse nun universo espacial emprazado nun tempo futuro que, con todo, se presenta ben transparente e case tanxible, exposto nunha inequívoca clave alegórica na que o territorio é o dunha patria que se asenta “no lombo dunha ave durmida”, rodeada dun lugar estraño e afastado, que nunca se pode cruzar, separada do resto do mundo baixo un omnipresente símbolo que é o armadillo e presidida polo chamado Gran Mariscal, desde quen emanan unhas leis de inspiración marcial contidas no chamado “Libro dos Protocolos”, a través do cal van coñecéndose os alicerces da sociedade. Este é o contexto no que se desenvolven as vivencias dunha familia, marcada certamente por un fado negativo, onde o máis relevante talvez non repouse nas as idas e voltas que se nuclean arredor dun suposto crime, senón na chamada de atención arredor das verdadeiras intencións que rexen os resortes do mecanismo xudicial vixente naquel espazo e, en xeral, do conxunto de normas e regras impostas desde a instancia dun poder intocable e tantas veces arbitrario, onde non é menor a influencia dos medios de comunicación, simbolizada nos escritos de Leo K., quen coas súas crónicas xornalísticas publicadas  na “Gaceta do Val” é quen de redirixir e manipular ao seu antollo boa parte da opinión pública dunha sociedade, xa de seu, manipulada e teledirixida.

        É esta, ao tempo, unha novela na que se fala dos ámbitos do sentimento que agroman entre irmáns e irmás, dos vincallos invisibles que en tantas ocasións ninguén nin nada pode romper, quer entre os irmáns xemelgos chamados Nube e Gordo, quer entre o último e o protagonista Samuel R., en quen se observa, sen dubidalo, un personaxe cheo de matices, de contradiccións e de enorme forza solidaria. Engádanse a todo isto asuntos, se se quere secundarios mais que talvez non o sexan, como son a fronteira indeterminada entre cordura e tolemia ou as reflexións sobre o concepto de submisión e a aplicación da pena de morte.

      Todo o dito constrúe unha novela que exhibe un interesante xogo de voces narradoras que flutúan desde o distanciamento, un tanto aséptico do comezo, ata adoptar, inevitablemente, unha perspectiva na que se toma parte activa nos feitos relatados. Gustoume, en fin, esta novela: unha diáfana alegación en contra da sociedade oligárquica e controladora da vida dos cidadáns e cidadás. Velaí, ao meu xuízo, un dos seus méritos, e non quixera concluír sen salientar a atractiva foto de cuberta que chega da man de Anxo Cabada (autor tamén da foto do autor que arriba reproduzo).  Lean e xulguen.

Ramón Nicolás

Novidade: «15.724», de Xesús Constela, unha novela de enorme poder metafórico

14 Maio 2012

Narrativa,Novidades

Xa está nas librerías a novela novela de Xesús Constela, que publica Xerais co título 15.724.

Cun enorme poder metafórico, 15.724, unha magnífica novela de Xesús Constela, trasládanos a unha Patria «asentada no lombo dunha ave durmida» que está presidida pola figura do Gran Mariscal e ten como símbolo intocable o armadillo da súa bandeira. A través dunha narrativa distanciada que nos amosa unha xeografía dominada polas Leis do Libro dos Protocolos, o código que «ditaba as pautas, contaba e clasificaba o tempo, sinalaba a velocidade, deseñaba metas e marcaba obxectivos», imos coñecendo esa Patria, na que se desencadea a traxedia de toda unha familia. En Vila Estrelecida, Mamá Monte coida dos seus netos Samuel R., Nube e Gordo. A partir da morte de Nube, o seu xemelgo, Gordo, cae nun estado de aletargamento que cambiará o destino da súa vida e obrigará a Samuel R. a afrontar unhas circunstancias terriblemente difíciles. E mentres Leo K. vai publicando na Gaceta do Val unha serie de artigos de opinión que marcan as pautas da boa ética dos habitantes da Patria, Gordo convértese no centro de atención de todas as olladas. Que pode facer Samuel R. para deter o reloxo e axudar o seu irmán?

 

Bases do Premio Blanco Amor de Novela 2012

24 Abril 2012

Bases_premios_literarios,Noticias,Premios

O Concello de Fene acaba de facer públicas as bases do Premio Blanco Amor de Novela. O prazo de admisión de orixinais remata o 28 de setembro.

As bases poden descargarse aquí en pdf.

APROBADAS AS BASES QUE REXERÁN O XXX PREMIO DE NOVELA LONGA EDUARDO BLANCO AMOR

O prazo para a recepción de orixinais rematará o vindeiro 28 de setembro

Poderán concorrer ao premio, dotado con 12.020 euros, todos os autores e autoras, de calquera nacionalidade, que presenten unha ou varias obras escritas en lingua galega segundo a normativa oficial.

As novelas a concurso terán que ser inéditas e cunha extensión mínima de 150 folios mecanografados ou escritos en ordenador (tamaño de fonte 12) a unha soa cara e a dous espazos ou de 75 folios mecanografados ou escritos en ordenador (tamaño de fonte 12) a dúas caras e a dous espazos.

De cada obra presentaranse cinco copias asinadas cun lema, en paquete sen remite dirixido á concelleira de Cultura do Concello de Fene, Avenida de Naturais, 44, entrechán, 15500 Fene, facendo constar no exterior «Para o XXX Premio Blanco Amor». Nun sobre anexo, pechado e baixo o mesmo lema, indicaranse o nome e enderezo do autor ou autora e, de ser posible, o seu teléfono e enderezo electrónico.

O xurado do premio, nomeado nesta convocatoria polo Concello de Fene, estará composto por cinco membros que serán: editores/as, libreiros/as, escritores/as ou críticos/as literarios/as da literatura galega. A composición do xurado darase a coñecer proximamente.

O prazo de admisión dos orixinais rematará o día 28 de setembro de 2012. O ditame do xurado darase a coñecer no mes de novembro de 2012.

O premio poderase declarar deserto, de non existiren obras de calidade adecuada a xuízo do xurado. Neste caso, o importe destinarase a divulgar a obra de Eduardo Blanco Amor entre as escolas e os centros culturais de Galicia.

A concesión do premio non implicará cesión dos dereitos de propiedade sobre a obra premiada.

A entrega do premio terá lugar nos meses de novembro/decembro de 2012, nun acto público que se convocará oportunamente.

Podes seguir toda a información relativa ao Premio e á programación cultural relacionada dende a páxina web http://www.fenecidadan.net e tamén nas redes sociais Facebook e Twitter.

«Os fillos do mar», de Pedro Feijoo: puro relato

19 Abril 2012

Narrativa,Presentacións

Manuel Bragado, director de Xerais, comenta en Brétemas  a presentación de onte en Vigo de de Os fillos do mar, de Pedro Feijoo.

 

Somos relato

Magnífica e divertida foi a presentación en Librouro d’ Os fillos do mar, a sorprendente novela viguesa coa que debuta Pedro Feijoo. A actuación xenial de Sergio Zearreta no papel de Simón Varela, o protagonista da novela, deu pé a Marcos Calveiro a salientar o papel da ficción nas nosas vidas: «somos relato, todos nós somos relato. A realidade non existe, todos somos personaxes de ficción. As liñas das nosas vidas son escritas por outros» dixo o autor de Festina lente. Con anterioridade reivindicara o entretemento para a narrativa galega e o pracer que para o narrador supón contar unha historia. Calveiro recomendou Os fillos do mar porque «é unha desas novelas que se pode ler no vitrasa; porque engancha e con ela volvemos ser os rapaces que lían ás agochadas á luz da lanterna; porque ten unha trama construída coa precisión dun reloxo suízo, onde toda a engrenaxe funciona de marabilla cando lle damos corda; porque ten uns personaxes, como Simón Varela, cos que axiña empatiza o lector; e porque ten un topos, un lugar onde recoñcernos, a cidade de Vigo». Unha presentación moi entretida e retranqueira coma unha novela que está sendo a primeira grande sorpresa da tempada literaria. As vindeiras presentacións da novela de Pedro Feijoo están previstas para o 3 de maio na Feira do Libro de Compostela con Suso de Toro, o 4 na Libraría Libraida de Gondomar da man de Fran Alonso e o 10 no Café Auriense de Ourense con Diego Ameixeiras.

«O espírito do cabaleiro», de Cornelia Funke: innovadora viaxe á Idade Media. Crítica de Mar Fernández

10 Abril 2012

Críticas,Xuvenil

El Correo Gallego publicou unha recensión crítica de Mar Fernández Vázquez sobre sobre O espírito do cabaleiro, de Cornelia Funke.

 

A unión de pantasmas e nenos resolve os enigmas do pasado

Cornelia Funke revisita a novela gótica en ‘O espírito do cabaleiro’ mudando motivos, roles de personaxes e ambientes

O boom mundial na literatura e no cinema da saga de J. K. Rowling protagonizada polo adolescente Harry Potter puxo de moda as novelas fantástica e gótica. A pedagoga, ilustradora e escritora Cornelia Funke (Dorsten-Westfalia-Alemaña, 1958) leva tamén anos revisitando este tipo de novelas cun grande éxito de público e de vendas, polo que foi cualificada como a “Rowling alemá” e elixida pola revista Times en 2005 como unha das cen persoas máis influíntes do planeta.

Grazas a Edicións Xerais podemos ler en galego tres narracións súas, traducidas por María Xesús Bello Rivas: Reckless. Corazón de pedra (2010), comentada nesta páxina, A princesa Sabela (2011) e O espírito do cabaleiro (2011), na que nos detemos hoxe, onde revisita a novela gótica como fixera na triloxía Mundo de Tinta, verquida a numerosas linguas, aínda que por desgraza non ao galego, e que lle supuxo o recoñecemento mundial

Presenta trazos frecuentes na escrita de Funke: un protagonista en proceso de madureza que se debate entre o ben e o mal e que por iso sempre está á defensiva; un pai falecido a quen se estraña; a mestura de temor, incomprensión e rexeitamento inicial do que está fóra do seu mundo cotiá; o nacemento de novas amizades; o espertar do amor; unha forte atracción cara ao mundo irracional, intertextualidades con Lewis Carroll e Shakespeare, etc.

Comeza cunha viaxe en tren do protagonista, un neno de once anos chama- do John Withcroft, quen se sente “proscrito” e “expulsado” da casa, por máis que unha irmá súa “desde que lera Harry Potter devecía por ir a un internado”.

Relátase o ocorrido desde a chegada ao mesmo colexio de Salisbury onde estudara seu pai, morto cando el tiña catro anos e a quen bota moi en falta pese a ter del poucos recordos. A decisión fora de súa nai pero influída polo seu mozo, O Barbudo, de quen John tentou librarse sen éxito.

A sexta noite ve pola fiestra do cuarto a tres xinetes mortos e dende entón a pantasma de Hartgill ameaza con matalo. Coa axuda de Ela Litteljohn, da súa avoa Zelda e mesmo de O Barbudo esperta a William Longspee enterrado na catedral, quen o protexe de Stourton.

Os nenos correspóndelle reuníndoo coa súa namorada Ela tras unha visita a Stonehenge, Kilmington e a abadía de Lacock na procura do seu corazón que agochara Aleister Jindrich, unha pantasma riseira como o gato da Alicia de Carroll.

Como noutras novelas góticas canónicas, Funke retorna á Idade Media e rescata personaxes históricos pero innova ao aplicarlles a xustiza poética. Reescribe desde os usos instrumental e lúdico motivos como o castelo, xoga coa tensión narrativa e co suspense e mestura realidade e irrealidade.

As fermosas ilustracións de Friedrich Hechelmann achegan verosimilitude. Agardo por Reckless II, que xa se está a traducir.

Mar Fernández Vázquez

«Os fillos do mar»: unha historia de intriga con ambientación viguesa. A novela coa que debuta o músico e escritor Pedro Feijoo foi finalista do Premio Xerais

14 Marzo 2012

Blogs,Críticas,Narrativa,Novidades

Manuel Bragado, director de Xerais, comenta en Brétemas a lectura de Os fillos do mar, de Pedro Feijoo, unha novela que estará nas librerías a partir da vindeira semana.

 

Os fillos do mar

Pasei boa parte da tarde lendo na novela coa que Pedro Feijoo debuta na narrativa galega. Tras o seu magnífico estudo sobre o xornal Galicia de Valentín Paz Andrade e Viva o Fu Remol!, o escritor e músico de Los Feliz e Lamatumbá ofrece unha novela trepidante sobre as pegadas da memoria na cidade de Vigo. Máis de catro centas páxinas dunha historia de intriga, escritas con grande elegancia e unha preciosa ambientación viguesa (nalgúns treitos chegou a emocionarme), nas que a historia dunha familia que procura atopar a súa identidade contribúe a facelo coa comunidade (un chisco desmemoriada) á que pertence. Os fillos do mar, finalista do premio Xerais de novela 2011, reivindica a volta da narración e o entretemento aos andeis das novidades da literatura galega. Un texto ben escrito, unha novela armada con solidez, un tema relevante, unha ambientación e documentación magníficas. Agardo que axude a incrementar o número de lectores e lectoras en galego nestes tempos de crise. Recoméndoa moi vivamente.

«Meu pai vaite matar», de María Xosé Queizán: «unha novela sobre a ciencia e a razón contra a violencia»

8 Marzo 2012

Blogs,Narrativa,Presentacións

Manuel Bragado, director de Xerais, dá conta en Brétemas da presentación de Meu pai vaite matar, de María Xosé Queizán.

 

Montse Dopico, unha das nosas mellores xornalistas culturais, fixo unha magnífica intervención na presentación de Meu pai vaite matar en Compostela. Enfiando a lectura da novela no marco da obra narrativa, ensaística e poética de María Xosé Queizán definiuna como «novela de teses, sendo a principal a de toda a súa obra: continuar loitando contra o patriarcado. Esta é a novela onde está toda a Queizán.» Dopico salientou que nesta novela abordábanse os temas principais da obra da escritora viguesa: o sexo como dominación, a familia como institución destrutora para algunhas persoas, a violencia en todas as súas formas (o abuso sexual, a violencia no cárcere, a violencia política, a violencia colonial…), a homosexualidade… Con todo, para a presentadora é a reflexión filosófica unha das claves de Meu pai vaite matar, sobre todo no que atinxe a fascinación da Queizán pola ciencia, o seu compromiso pola igualdade e a loita contra a falta de xustiza. Montse Dopico rematou definindo a obra como «unha novela sobre a ciencia e a razón contra a violencia». Unha lectura moi recomendable no Día Internacional das Mulleres.

María Xosé Queizán: «Meu pai vaite matar xurdiu dunha viaxe a Tierra de Fuego». A novela preséntase hoxe en Compostela

7 Marzo 2012

Entrevistas,Narrativa,Presentacións

A edición compostelana de La Voz de Galicia publica unha declaracións de María Xosé Queizán sobre a súa última novela, Meu pai vaite matar, que presenta esta tarde ás 20,00 horas, na libraría Couceiro (Praza de Cervantes 6) en Santiago de Compostela.

 

María Xosé Queizán

«Eu quero sacar seres relucentes que non teñen que ver comigo»

A escritora María Xosé Queizán volve hoxe (ás 20 horas) á Librería Couceiro, para presentar Meu pai vaite matar, unha novela editada por Xerais na que esculca os segredos máis ocultos dunha familia. A filla dunha parella de progres, ingresada na Policía Xudicial, atopa un día unhas pistas que a levan ata a Patagonia na procura do seu tío, protagonizando así unha novela de intriga, aventura e viaxes.

A escritora aclara que «esta novela xorde dunha viaxe –da que poñerei imaxes na presentación– que fixen hai máis dun ano a Terra de Fuego». Alí coñeceu un penal militar onde levaban aos criminais máis terribles, convertido agora en museo, que a deixou fascinada. María Xosé explica que a novela transita entre Galicia e a Arxentina, «refl ectindo a través dos personaxes e acontecementos cousas, frases e pensamentos moi serios».

A autora di que non ten nada de biográfica. «Eu –engade– quero divertirme ao mesmo tempo que escribo e sacar seres relucentes que non teñen nada que ver comigo».

A verdadeira aventura e o lesbianismo, por Xosé Manuel Eyré. Crítica sobre «Meu pai vaite matar», de María Xosé Queizán

22 Febreiro 2012

Críticas,Narrativa

O crítico Xosé Manuel Eyré publica unha recensión en Galicia Confidencial sobre Meu pai vaite matar de María Xosé Queizán.

 

 

A verdadeira aventura e o lesbianismo

Esta semana, falamos de ‘Meu pai vaite matar’, un libro de María Xosé Queizán editado por Xerais

Regresa aos trinques das librarías María Xosé Queizán, un nome ben seignificativo na historia das nosas letras, tamén un nome ben coñecido na loita pola liberación feminina das estruturas, sociais e mentais, machistas, paternalistas. E faino cunha novela, este Meu pai vaite matar onde esta loita é central, unha novela na que se actualizan as teses de Amantia ( 1984), e con resultados equiàrábeis.
De primeiras preséntasenos un discurso de aventuras, onde Diana toma a decisión de dedicarse profesionalmente ao mundo da investigación criminolóxica.Un reto, pois bdn adiviña que a familia lle pensaba outro destino. A familia, unha familia de clase media-alta, unha familia de intelectuais progresistas e burgueses, non fai un drama da situación e Diana cumpre o seu desexo. Abondoulle desexalo, dato moi importante porque non progresa quen non o desexa, e o que podía ser un drama, unha situación realmente traumática e exemplar, da que tirar moito partido narrativo expoñendo as formas e estratexia desa loita, fica nalgo anecdótico. Nalgo anecdótico, como tamén será a actividade investigaora de Diana na policía, e cun moito de ideal. Porque a de Diana é unha vida ideal, cuns pais progresistas e de clase media-alta e comprensivos e que gustan de introducir cultismos na súa fala, como nota característica e curiosa. É unha vida ideal e non dexará de selo, nunca. Non hai máis que ver a cantidade de veces que Diana, e o resto de personaxes, rin ao longo do discurso ( con ese riso pillo detrás do cal aniñan segundas intencións, preferentemente).
Tan poucas son as trabas no camiño de Diana e vénceas de xeito tan sinxelo, que isto repercute na personaxe, unha personaxe que máis que heroína ( que é o que lle estaría designado a alguén que se enfronta ás estrururas sociais e mentais da época ) fica en simple suxeito paciente, tampouco está o mundo como para que heroínas e heroes sobrevivan fóra da banda deseñada. Sen dúbida, isto é polo excsivo idealismo da novela, en si, e das personaxes. Unhas personaxes onde ningunha se libra, nin sequera o malvado Horacio de Rosas, psicópata, malevo e sedento de sangue, que semella extraído da traxedia dun tango para incorporalo aquí.
As mellores páxinas da novela son o que denominaremos crónica de Moncho, tío de Diana, de físico pouco ou nada favorecido que adoita causar espanto, desaparecido na Arxentina e acusado de abusar dunha nena da familia Rosas ( moi conservadora e de moito poder ). Onde se relata a vida dos penados, os primeiros colonizadores das duras terras austrais de Ushuaia; penados e colonizadores, nunhas condicións de vida absolutamente denigrantes e infrahumanas que poñen de manifesto o verdadeiro valor da vida, de estar vivos e poder gozar da natureza. Como dicimos, son as mellores páxinas da novela. Pois fóra delas regresa o idealismo. Diana emprederá a aventura de tentar reatopalo, e nesa andaina topará con Horacio de Rosas, mais será o encontro fortuito con Odile ( científica, congresista) o que realmente marcará o  desenvolvemento da novela, onde a procura de Moncho pasa a un segundo lugar mentres o proceso de atracción entre Odile e Diana ocupa o primeiro plano. Algo lóxico, pois todo na novela vai encamiñado a expoñer as bondades do lesbianismo, un lesbianismo que a única problemática que presenta é o  non ser comprendido pola xente, pola sociedade, composta de indivíduos rexidos por criterios morais machistas e paternalistas. De aí que esta sexa a verdadeira aventura entre as aventuras, nin a peripecia de Moncho, nin o derivado da actividade policial de Diana, nada despraza este idelaismo. O cal tiraniza e condiciona a densidade dramática das personaxes, facendo que un discurso que podía ser de aventuras, un discurso de aventuras con forte pegada realista, remate nunha afervoada crónica rosa destinada a cantar a bondade do lesbianismo.

«Cita en Fisterra»: lirismo, erudición e sabedoría popular. Anotación de Miro Villar sobre o libro de Luís Rei Núñez

21 Febreiro 2012

Blogs,Críticas,Narrativa

O escritor Miro Villar publicou no seu blog un par de anotacións sobre Cita en Fisterra, de Luís Rei Núñez

Apuntamento sobre Cita en Fisterra, de Luís Rei Núñez

Outra das lecturas destes días foiche Cita en Fisterra (Xerais, 2011) do muradán Luís Rei Núñez, autor ao que sempre sigo con interese, tanto a súa obra poética coma a súa narrativa, entre os que salientarei tres libros fundamentais, Expediente Artieda, O señor Lugrís e a negra sombra e a monumental Monte Louro. Desta volta, malia estar incluída na colección Xerais Narrativa, a súa nova proposta non é unha novela e está máis próxima do caderno de viaxes ou de impresións sobre un territorio e a poboación que o habita. A lectura faise áxil e camiñamos onda o autor entre o lirismo e a mestura de sabedoría popular e erudición. Salientarei como mostra apenas dous fragmentos, velaquí o primeiro (páxinas 63 a 65) no que narra un encontro co poeta e amigo Alexandre Nerium, antes de visitar a lonxa fisterrá de Covadonga Carrasco e Xoán Creus e o polémico cemiterio de César Portela na fin do mundo.

«Estamos en Fisterra. Seica os viaxeiros do Norte, descoñecedores do latín, a chamaban Finster Stern: Escura Estrela. O amigo é o mariñeiro Francisco Manuel López Martínez, para a poesía Alexandre Nerium: o nome pola casa, os Alexandres fisterráns, e o apelido pola tribo castrexa que atoparon os romanos no Promontorium, os Nerium.
Nado en 1960, este Nerium empezou a ir ó mar de neniño, durante as vacacións escolares, ocupando praza de marmitón na motora familiar (de oito metros de eslora e bautizada como Beluca, hipocorístico dun nome moi da estirpe, Isabel). Nerium viviu unha adolescencia de bolseiro nos internados das universidades laborais de Cheste, onde cursou EXB entre outros 5.300 alumnos; A Coruña, onde fixo o BUP e o COU; e Xixón, onde iniciou a carreira de Empresariais (e dise “iniciou” porque aquilo non pasou dunha intentona á que seguiría outra, na alma máter compostelá e antes de casar, cunha filla en camiño).
Daquela convértese en mariñeiro do Beluca con todas as da lei. Así, durante unha boa porción de campañas traballa as artes de temporada. Isto é; no outono, as caceas de nasas para camarón e nécora e polbo; no inverno, os miños, unha rede fixa e de cor branca que se larga en baixos limpos, de area, e captura peixes planos; e na primavera e verán, o trasmallo, tamén fixo pero castaño, para fondos de pedra e moito argazo, onde colle pinto e maragota e robaliza; nesas estacións apracibles tamén se empregaban o xeito, as betas e o palangre, ou pincho.
Durou isto mentres a familia non vendeu o Beluca. A partir de aí, e durante outros quince anos, ía traballar como submarinista en apnea. Dedicado en exclusiva ó longueirón, esta clase de pesca, a pulmón, sufría moitos paróns durante o inverno e ese foi o tempo en que recuperou a poesía en serio. Daquilo sairían dous poemarios: Nocturnidade do sal e Vogar de couse. Son libros con palabras dos que non teñen libros, e reúnen poemas dos que el sabe de memoria cada verso, con cada sílaba, porque para algo someteu a escrita ás regras da rima e da métrica. Foron, ademais, a súa carta de presentación como custodio do fecundísimo léxico mariñeiro. E ben deitaron diso os membros da Real Academia Galega verdadeiramente interesados na ourivería da fala (o que exclúe a eses que nunca terán sete vogais, nin o son fricativo palatal, nin o nasal velar).
Reza, por exemplo, un dos quintetos encadeados que compoñen o Vogar de couse

A nosa estirpe, vós, homes do mar que vindes
co peso dos barxáns por capear ó lonxe,
fartos de atalingar mouréns, de achicar dores,
de volver debagar canta avidez subsiste
enriba dos cuarteis dos temporais inortes.

-Non tes medo de que tanta facundia léxica poida facer os poemas demasiado herméticos? -obxecto, facéndome eco de pexas que terá escoitado ben veces. Pero a Nerium non lle torcen o pulso:
-Pode ser -recoñece-. Pero en síntoo coma unha misión, a miña misión na poesía.
Desa misión por veces culterana saen versos tan manuelantonianos coma este: “Levamos o crepúsculo tatuado nas cadernas.” E diso saíulle, estaba predestinado, o posto de capitán do Batallón Literario da Costa da Morte. Foi durante o treito final da vida do colectivo, entre maio do 96 e finais do 97 (e tamén no seu canto do cisne, cando aquel derradeiro recital de 1999 na galería Sargadelos de Santiago de Compostela).
Desde entón a hoxe foi diagnosticado como hipotenso e viuse na obriga de deixar o submarinismo. Iso conduciuno ó seu traballo actual como guía do museíño do mar, e das artes de pesca, que o pósito fisterrán montou na Casa da Guerra. Amósamo con fachenda, é certo, pero tamén agradece o cacho en que se vai dedicar a pasear comigo polo peirao e mais por unha lonxa de construción relativamente recente».

O outro fragmento que desexaba salientar nesta bitácora do libro Cita en Fisterra (Xerais, 2011) do muradán Luís Rei Núñez, é cando o narrador da viaxe chega até Muxía. Podería escoller varios anacos fermosos, como o que fala do fotógrafo Ramón Caamaño, mais desta volta reproducirei (co permiso do autor) o momento no que rescata a lenda da Buserana e a súa presenza na obra de Gonzalo López Abente (páxinas 99 a 102). Máis adiante será Man, o alemán de Camelle o que aínda asomará nestas páxinas, desde xa imprescindibles para coñecermos o espírito da Costa da Morte. De obrigada e gorentosa lectura.

«A furna pasou ó imaxinario colectivo, disque, cando os avós dos bisavós dos nosos tataravós aínda non naceran. Buserán, un xograr aventureiro, petou un día de entón na porta do castelo dun conde, erguido sobre un castro celta, de murallas ciclópeas. Alí era lei a vontade do señor, o máis poderoso das terras de Nemancos e Soneira, sen rival desde a conca do Xallas ata a ribeira mariña. Tiña unha única filla, Frolinda, que era moza, bonita e anxelical, e cuxa sona traspasaba aquel señorío e alcanzaba as máis afastadas montañas e os máis aristocráticos salóns do reino. Orfa de nai, tiña que vivir na compaña dunha vella parenta durante as longas e frecuentes campañas en que seu pai se ausentaba para guerrear contra os mouros.
Foi nunha desas ausencias cando petou na porta o trobeiro. Era mozo lanzal, de roibas guedellas, e carrexaba un laúde que nas súas mans se transformaba nunha invencible ferramenta da melancolía. Lograba daquela traspasar os corazóns de parte a parte. Así ocorreu a primeira das noites ó chegar a hora de improvisar unha cántiga de amor. A mestura de vigor e dozura fixo diana na doncela instantánea, irremediablemente, e aquilo foi o inicio do idilio de Frolinda e Buserán. Un pulo obsesivo queimáballes a alma e eles apagábano gastando os corpos nos recunchos máis edénicos dos arredores.
Ata que ó seu regreso o conde rachou con man de ferro o lazo daquela quimera. E Buserán foi expulso do castelo e Frolinda recluída no máis afastado apousento. E a coitada aínda dispuxo do consolo de oír nas noites o tanguer feiticeiro e lánguido e incesante do seu namorado. Só que chegou unha noite en que xa non soou a voz benquerida, e tampouco non veu acompañar o seu encerro na seguinte, nin na outra.
A noiva creu entón, ou fíxoselle crer, que o noivo desistira. Con ese doloroso convencemento, o que non tardou en chegarlle foi o momento de recobrar a liberdade, e logo duns meses pareceu estar máis ou menos instalada de novo na rutina. Pero a normalidade esnaquizouse tras o encontro cun pastor. A el, que non a recoñeceu, escapoulle a historia do final do trobeiro: ‘Foi unha noite tenebrosa’, dixo, ‘os vasalos do señor conde chimpárono nas entrañas dunha furna da Costa Alta.’
A partir de aí pasou ela o tempo todo vagando por estes cantís na busca de Buserán. Un vello e fiel servente seguíaa, vixiando os seu pasos. Ata que tivo que encargarse do penoso labor de informar o conde: ‘Señor, señor, a súa filla foille arrebatada do mundo! Levouna Buserán para o interior da furna!’.
A seguir, cando puido acougar un pouco, contou os pormenores. Seica ocorreu á noitiña. A infeliz Frolinda descendía ás présas, case deixándose ir a rolos, pola faldra do Cachelmo. O vixilante tivo medo de que se despenase á boca da xigantesca furna de abaixo e correu tras ela a cantas daba. Mais non foi abondo e só alcanzou a ver, petrificado, como ela se detivo no limiar do abismo clamando: ‘Buserán, Buserán, onde estás?, meu amado Buserán!’.
Respondeulle a inesquecible voz do trobeiro cantando unha das súas cántigas, e unha onda inmensa fíxolle de súpeto de coro, ó romper nos penedais. Entón gabeou e gabeou ata Frolinda, con forma de columna de escuma e brétema, e para enroscarse nela virou a congro de fume, e xusto un chisco despois adquiriu a figura do propio Buserán. Foi un visto e non visto, antes de que ambos os dous desaparecesen para sempre mergullados nas fondas escuridades da furna.
A aquel lugar ós pés do Cachelmo quedoulle o nome de furna Buserana e entre os mariñeiros muxiáns non foi raro o lerio, durante séculos, de que a miúdo podía oírse de noite a doce arte do trobeiro. Cóntao o ilustre muxián Gonzalo López Abente nunha noveliña, xustamente titulada Buserana e publicada por Ánxel Casal en xullo de 1925 (na colección Lar, aquela que levaba unha cuberta de Camilo Díaz Baliño: un dolmen recortado contra o redondel da lúa chea). Por certo que un personaxe de Abente dá unha información que pode acabar petando o lugar de xente, só fai falta que para acceder ó seu libriño non haxa que ir de catecúmeno á biblioteca central da universidade compostelá ou á da Real Academia Galega. Di o personaxe, ou talvez o propio Abente: “… do que non hai dúbida ningunha é que, desde este sucedido, ten aquela furna a virtude de facer que sexa cegamente amado o que a ela baixe a pedire correspondencia ó seu amor.”
Sonche cousas do corazón».

«Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz, no Club de Lectura Arao, da Ponte do Porto

10 Febreiro 2012

Animación á lectura,Narrativa

No club de lectura Arao, da Ponte do Porto, leron Non hai noite tan longa, de Agustín Fernández Paz e publicaron no seu blog esta información:

 

NON HAI NOITE TAN LONGA 
Agustín Fernández Paz

Gabriel Lamas ten cincuenta anos e vive en París desde 1970. Aos dezaoito anos marchou de Monteverde, a súa vila natal, e nunca máis volveu. Nin sequera cando morreu o seu pai, inxustamente acusado dun delito polo que foi condenado e encarcerado, nun proceso que provocou a súa morte, en 1972. Só trinta e dous anos despois, o falecemento da súa nai é o que o forza a regresar. Entón, comprobará que nunca podemos fuxir do noso pasado e que as feridas mal curadas non deixan de supurar. O encontro coa ánima do seu pai, na desolada casa familiar cambiaralle a vida para sempre.

En Non hai noite tan longa atopamos os ecos dos temas esenciais da literatura e das figuras dos personaxes clásicos, inseridos nunha narración de escrita transparente que flúe coma a auga. Unha obra de lectura engaiolante, debedora das técnicas da novela negra, que ofrece unha minuciosa indagación moral e unha ácida ollada crítica sobre a nosa sociedade en dous momentos da historia próxima: os últimos anos da ditadura e os primeiros do século XXI. Mais tamén, como acuñou Shakespeare nunha das pasaxes máis citadas de Macbeth -«Reunide todo o ánimo que poidades. Que non hai noite tan longa que non remate en día»-, esta obra propón unha mensaxe de confianza no futuro e na recuperación da dignidade das persoas. Unha novela que non ha deixar a ninguén indiferente.

Aquí tedes algunhas fermosas palabras que conteñen pensamentos de Agustín sobre as palabras e os libros:
    Cando eu era neno, tiña na miña cama unha colcha feita con retallos de teas de diferentes texturas e cores: unha colcha de trapos. Lémbroa agora, despois de tantos anos, e volvo escoitar o estrondo das ondas e o ruído do vento nas velas, e sinto medo porque me atopo nunha selva chea de perigos, e contemplo abraiado un espacio lunar ateigado de silencios… Porque a miña memoria se enche cos mundos encerrados nos libros que había na pequena biblioteca de meu pai, aqueles libros que, coas mans aterecidas, eu lía con paixón nas noites de inverno da miña infancia, abrigado pola colcha de trapos que fixera miña nai.
    A min gustábame moito contemplar aquela colcha, imaxinar que a súa superficie era como un inmenso territorio, un gran continente con múltiples países, tan diversos e atraentes coma os debuxos e as cores das teas que a formaban. E por eses países soñados, polas súas selvas e cidades, polos seus montes, ríos ou desertos, facía eu vivir as personaxes que nacían da miña imaxinación, alimentada decote polas palabras gardadas naqueles libros inesquecibles.

     Estas lembranzas veñen á miña memoria mentres contemplo o globo terráqueo que a miña filla ten no seu cuarto, iluminado por un sol interior que o fai brillar na penumbra. E penso entón que o mundo é coma a colcha da miña cama de neno: un mosaico de cores, un inmenso puzzle de países e culturas, onde todas as pezas, grandes ou pequenas, son imprescindibles.

     Coma na colcha que gardo na miña memoria, coma no globo terráqueo que acompaña os soños da miña filla, tamén a diversidade está presente en todas as manifestacións da vida humana. Un mosaico de etnias, de costumes, de linguas, de xeitos de entender o mundo. Unha pluralidade que é a nosa maior riqueza.
     Quizais por iso, cando penso na variedade de linguas, nas diferentes verbas que as persoas utilizamos para nomear o mundo, volve a min o abraio dos meus anos de infancia, aquela certeza de que a través das páxinas dos libros podía coñecer o mundo enteiro. Agora sei que alí están as raíces deste pulo que me leva a crear historias e vidas no papel, empregando as palabras como únicos materiais.
     As palabras, ese milagre cotiá que nos fai humanos. Con elas aprendemos os nomes das cousas, expresamos todo o que sentimos, dámoslle vida á nosa imaxinación sen límites. E coas palabras podemos, ademais, vencer o tempo e o espacio, dialogar con persoas doutras épocas ou que están lonxe de nós. Velaí a marabilla dos libros, que nos permiten coñecer o que pensan e soñan as persoas que falan en tantas linguas diferentes.
     Algunhas noites de verán gústame tombarme na herba e contemplar o ceo que nos cobre. Sei que as estrelas que vexo escintilar no firmamento son as mesmas que viron nos tempos antigos, as mesmas que tamén fascinarán ás persoas do novo milenio que nos agarda. Un ceo amigo, que me leva a pensar nesoutro ceo de palabras e de libros que tamén comparte toda a humanidade. E sinto entón que a diversidade é o fío profundo que nos une a todas as persoas que vivimos neste vello planeta. Un planeta que é a nosa gran casa común, acubillada baixo esoutra colcha inmensa que polas noites se enche de estrelas e nos acolle a todos.

 

A intimidade coa terra. Artigo de Xavier Castro sobre «Cita en Fisterra», de Luís Rei Núñez

7 Febreiro 2012

Artigos literarios,Críticas,Narrativa

Xavier Castro Rodríguez publica un artigo de opinión en Galicia Hoxe obre Cita en Fisterra, de Luís Rei Núñez.

 

Andar a terra cativo da súa cerna

A literatura sempre foi permeable á temática e aos tópicos dos camiños percorridos como tránsito, evolución ideolóxica e humana, metáfora.. e todos os xéneros teñen intensificado a esencia da natureza e da paisaxe como trazos inherentes ao camiñante.

Esta ‘Cita en Fisterra’ (Ed. Xerais) de Luís Rei Núñez congrega todas as pezas que se poden agardar arredor da exposición, narración e lírica dos espazos coñecidos en primeira persoa. É un libro da intimidade coa terra, en realidade coas terras dun amplo territorio, que, máis aló dos tópicos representa un tránsito, un final, un epílogo no que o camiñante (ou andante) convive e fusiona o que é coa realidade da matria vizosa que estala en vida nas congostras, camiños e paisaxes. E todo adobiado coa experiencia da historia e das xentes que agroman como parte dese manancial paisaxístico que Rei Núñez ofrece aos lectores como unha tentación para a descuberta de quen ignore esa natureza. “Unha natureza que ten a súa unidade de medida na paisaxe”. Cita para os encontros en sete xornadas, tal unha creación da divindade, para que o lector fique cativado e se transforme nas esencias dun espazo ricaz e, desde agora, algo máis coñecido. “Non son infrecuentes os pazos, de hai uns centos de anos, nin os dolmens, cunha antigüidade que se mide en milenios, pero o máis valioso de Fisterra son os outeiros, que xa estaban a quí cando o mundo quedou feito”.

Pedra chantada e pedra cicelada transformada en faro, casa reitoral, en igrexa e nas esculturas de Manfred de Camelle. Pedra, vento e terra, a tríade que cativa a quen experimenta a paixón do camiñar mudo e cego.

Xavier Castro Rodríguez

Cando a autora que fala a través da narradora. Reportaxe de Montse Dopico sobre «Meu pai vaite matar», de María Xosé Queizán

3 Febreiro 2012

Narrativa,Reportaxes

Montse Dopico publica no xornal dixital Praza Pública unha reportaxe titulada «Afoutas e insubmisas» sobre os poemarios de Carme Blanco, e a novela Meu pai vaite matar de María Xosé Queizán.

 

Afoutas e insubmisas

Dúas voces insubmisas. Afoutas, contestatarias, fronte aos poderes que nos oprimen. Irmandadas na oposición á violencia, ao patriarcado. Carmen Blanco e María Xosé Queizán. As dúas, autoras fundamentais no pensamento feminista galego, afondan no seu compromiso nas súas últimas obras. A primeira, nos poemarios ‘Un mundo de mulleres’ (Biblos) e ‘Lobo amor’ (Unión Libre). A segunda, na novela ‘Meu pai vaite matar’, (Xerais).

(…)

“O amor pode conducirnos á cousificación, ao abandono de nós mesmas”

María Xosé Queizán volve opor, pola súa banda, en ‘Meu pai vaite matar’, a ciencia e a razón fronte á violencia, o irracionalismo. Nunha novela de aventuras, de viaxe, e tamén de tese. Unha obra na que ela mesma fala a través da narradora omnisciente, ou das personaxes. E faino para erguerse  como nos seus ensaios, na súa poesía, no seu teatro e no resto da súa narrativa- contra o patriarcado e, en xeral, o abuso de poder. A inxustiza.
O libro xurdiu dunha viaxe da autora á Patagonia. Aínda que as raíces das reflexións que deita poden atoparse tamén noutras obras súas, como a crítica do cárcere franquista de ‘Sentinela aberta’ ou o discurso antisentimentalista de ‘Ten o seu punto a fresca rosa’. “É que o amor debilita a nosa racionalidade, e pode conducirnos á cousificación, ao abandono de nós mesmas. Aínda que eu creo que isto se vai superando”, opina.

‘Meu pai vaite amar’ amosa moitos tipos de violencia. Malos tratos causados por homes cunha visión errada da súa masculinidade. Pederastia. Abusos sexuais no seo dunha prisión que é tamén espazo de explotación laboral e de aniquilación das persoas. Ou corruptelas dunhas autoridades que atopan complicidades na base social. Queizán advirte de que atribuír a violencia a factores como a loucura é só un xeito de agochar os problemas.  “É que ninguén quere ver a realidade. Por iso a novela realista ten un gran potencial”, cre.
A novela contén, por outra banda, certa análise sociolóxica -a decadencia das familias herdeiras da fidalguía, a transformación das clases sociais co Estado de Benestar ou o contraste entre o mundo rural e urbano- e filosófica: o racionalismo fronte ao romanticismo ou o posmodernismo, a igualdade e a xustiza… Mais o pensamento feminista é o cerne das teses do libro, no que se rexeita a confusión da sexualidade coa dominación. “A supeditación sexual é unha das formas de submisión das mulleres que aínda persisten. A aceptación da incomodidade, do sacrificio, no xeito de vestir por exemplo”, salienta.

“Non pode haber igualdade mentres se manteña o contrato sexual”

A homosexualidade está tamén presente en ‘Meu pai vaite amar’, como o estaba en ‘A semellanza’, unha das obras pioneiras no tratamento das sexualidades non heteronormativas na literatura galega. “En ‘A Semellanza’ cuestionaba a ecuación que iguala sexo e xénero, porque creo que o importante é a identidade, e non tanto o corpo”, indica. Mais en ‘Meu pai vaite matar’ aparece unha homosexualidade non problematizada. “O que mudou”, di, “foi o recoñecemento social. Mentres se asuma que a heterosexualidade é o normal, estase expulsando a homosexualidade ao non normal”.

Como feminista admite, porén, que se produciron outros avances. Como unha lexislación -as leis de igualdade, por exemplo- “que non se aplican. Non se está facendo o suficiente para que se cumpran”, asegura. Aínda que tamén se deron retrocesos -pensa-, como, en Galicia, unha Lei de Familia que “nos devolve ao nivel do franquismo”, denuncia. De todos os xeitos -subliña- “non pode haber igualdade mentres se manteña o contrato sexual, o mundo do privado como un espazo alleo ao público”.

Carme Blanco apuntaba no seu ensaio ‘O contradiscurso das mulleres’ que o contraste entre feminismo da igualdade e da diferenza tiña moito de artificial. “Esa polémica igualdade / diferenza, como tantas outras  nacidas dos “dogmas” e dos “sectarismos”, que nos dividen e nos fan perder forza, é superficial. É preciso sumar e tender pontes, desde a autenticidade, para resolver os problemas reais máis urxentes e importan pouco para as prácticas as teorías que non sexan abertas”, insiste ao respecto. Queizán defínese como feminista da igualdade e racionalista. “Pero reclamar iguais dereitos que os homes non significa ser como os homes”, aclara.

Montse Dopico

As historias de Diego Ameixeiras. Crítica de Armando Requeixo sobre «Historias de Oregón»

Críticas,Narrativa

Armando Requeixo publica no seu blog unha unha recensión crítica de  Historias de Oregón, de Diego Ameixeiras, Premio La Voz de Galicia de Novela por Entregas.

 

As historias de Diego Ameixeiras

Historias de Oregón é a máis recente entrega narrativa do escritor Diego Ameixeiras, asiduo cultivador do xénero negro entre nós que, porén, neste novo título optou por unha fórmula diferente.

O libro de Ameixeiras xoga a deseñar un puzzle de historias paralelas nun Oregón de doado correlato real. Como tal, o esquema compositivo ten xa longuísima tradición, así que aquí non hai sorpresa e si corrección no emprego dun recurso estrutural ben coñecido.

Xa que logo, polo libro desfilan mulleres maltratadas que, previsiblemente, acaban dando conta dos seus maridos; individuos psicoloxicamente inestables que, como nalgún filme sobradamente coñecido, rematan por namorar da súa psiquiatra; prostitutas incomprendidas e de corazón, xaora, admirablemente xeneroso; pequenos estafadores que, como tantas veces sucede, acaban destruíndose entre eles por mor da súa ineptitude e así seguido.

Canto á prosa, a narración deslízase por unha chaira estilística na que non é posible sinalar outeiro ningún que tire o relato dunha dourada mediocridade. Unha estética xa ensaiada noutras obras polo autor que é, sen dúbida, moi efectiva á hora de facilitar o acceso á lectura a individuos non necesariamente familiarizados coa arte da decodificación literaria complexa, que procuran historias sinxelas, de tramas comprensibles sen excesivo esforzo e personaxes que non amosen demasiadas pregas psicolóxicas.

Un novo título, pois, que vén sumarse á cada vez máis longa andaina de Diego Ameixeiras, un autor sempre a indagar territorios da escrita na procura dunha voz propia.

Armando Requeixo

Agustín Fernández Paz: o alento emocional da Xeración do Medo. Crítica de Vanesa Oliveira sobre «Non hai noite tan longa»

Blogs,Críticas,Narrativa

Vanesa Oliveira publica no seu blog Rosomil unha recensión crítica sobre a novela Non hai noite tan longa, de Agustín Fernández Paz.

 

As  noites non son tan longas con Agustín

Agustín Fernández Paz (Vilalba, 1947) ten unha ollada tranquila e inquisitiva. Afable e confiada. Un pode ler nos seus ollos os ollos dun neno. Os ollos de quen non esquece o pasado, de quen sempre quere aprender, de que sempre quere ensinar. O autor de O único que queda é o amor ou Corredores de sombra tece en Non hai noite tan longa (Xerais, 2011) coa precisión dun orfebre, o alento emocional da Xeración do Medo. Poucos libros resultan tan recomendables para todo tipo de lectores coma a última novela de Agustín Fernández Paz, que tan ben retrata a xente que padeceu as embestidas da Ditadura. E como as reaccións dos protagonistas: a covardía ou a loita marcaron os seus destinos e as súas conciencias. Gabriel fuxiu, Elsa ficou. Ambos sufriron pero non se deixaron vencer por ese estraño mal que aínda se deixa sentir en Monteverde. Gabriel necesita pór en orde a súa conciencia, vingar a memoria do seu pai para redimir a súa vida de ‘teatro’. Unha vida, a da familia do Mourelo, fendida en anacos que configuran un crebacabezas que Gabriel vai recompoñendo, á vez que lle desvela á súa sobriña, Milena. A inxustiza dunha condea falsa xustificada no pasado anarquista e republicano da familia. Unha ferida que o protagonista ten aberta, consciente de que a súa culpa, coma a pantasma do seu pai, nunca pechará até que non restaure a dignidade familiar.

A portada do libro, editado por Xerais, remítenos ao pasado do apartheid no sur de Estados Unidos. Nela, Rosa Parks, a costureira de Montgomery que se rebelou contra a segregación nos autobuses de Alabama negándolle a ceder o seu asento a un home branco, olla o que conseguiu: a eliminación da discriminación racial no sistema de transporte. “A de Rosa Parks foi unha lección de vida imposible de esquecer”, escribe este mestre irreductible.

A lección: loitar pola súa dignidade. Unha débeda que tamén quere saldar Gabriel Lamas, que abandona os seus trinta anos de emigración en París para achegarse a unha Comala chea de pantasmas. Séntese coma o detective Charlie Parker do Tout ce qui meurt de John Connolly ao que se lle aparecen os familiares mortos, como expresión da súa culpa. Estado de excepción, batallón Galicia, campo de refuxiados, resistencia, anarquismo, Radio Pirenaica. Forman parte do vocabulario dunha época de sufrimento que Gabriel lle descubre á sua sobriña, ávida de coñecer a historia da familia. Unha época na que as vítimas tamén foron culpables do seu propio esquecemento.

Sementa Agustín, coma sempre fai nos seus libros, o amor pola lectura. Dende literatura universal -Juan Rulfo, Shakespeare, John Connolly, Kafka, Pessoa- até a recente narrativa e lírica galega de autores como Cid Cabido, Marilar Aleixandre ou Méndez Ferrín. “A lectura é a mellor herdanza“. É un dos principios que guía a escrita de Fernández Paz.A súa estensa traxectoria literaria fíxoo merecedor en setembro deste ano do VII Premio de Literatura Infantil e Xuvenil de SM, Resulta maravilloso ler a un escritor tan preocupado en todas as súas obras por divulgar o importante, aquilo que calquera debe ter en conta na súa vida, o respecto pola natureza, a diversidade e o amor.

Vanesa Oliveira

Entre a crónica de viaxes e a intriga policial. Crítica de Marga Romero sobre «Meu pai vaite matar», de María Xosé Queizán

2 Febreiro 2012

Críticas,Narrativa

O suplemento Faro da Cultura, de Faro de Vigo, publica hoxe unha recensión crítica de Marga Romero sobre Meu pai vaite matar de María Xosé Queizán.

 

Con intriga policial

Unha novela de tese

María Xosé Queizán renovadora da novela, velaí A orella no buraco, rica ensaísta e estudosa da literatura universal que nos conecta coas poetas da lírica provenzal nas súas Evidencias, comprometida dramaturga que traslada Antígona a Galiza, sorprendente poeta nos noventa que esnaquiza o discurso patriarcal desde a Metáfora da metáfora, mestra do relato, do mellor da súa obra, ¡Sentinela alerta!, volve agora ás librarías cunha novela que capta a atención desde o título: Meu pai vaite matar.

Obra que conxuga aspectos do relato policial, que xa nos ofrecera en Ten o seu punto a fresca rosa, coa crónica de viaxes na que a paisaxe da Patagonia é o espazo de moitas descubertas ao redor da identidade de Moncho e da propia Diana que desvela os segredos da familia e se desvela. Unha novela onde a ironía exerce a crítica á xeración da revolución, do “verdadeiro rock”que por forza debe poñer os pés no presente, mais tamén un relato onde a dialéctica rural–urbano non é deste tempo. Unha narración áxil que nos descobre unha personaxe que nos gustaría volver topar, a tía Lola; as páxinas dedicadas á vetusta casa familiar, onde habita, a creación deste espazo, asfixiante coas esencias do pasado, tan oteriano, lémbranos un dos mellores relatos da autora “As botas”. Unha novela que remata como“ unha película desas de acción”, cun morto na alfombra. Unha novela de tese cuxo discurso nos conduce contra o patriarcado, a violencia machista, as violacións na infancia e aposta pola defensa da ciencia e da razón.

Marga Romero

Xavier Queipo nunha entrevista sobre «Extramunde»: «As axencias de calificación son hoxe como a Igrexa no século XVI»

31 Xaneiro 2012

Autores,Entrevistas,Narrativa

A revista El Siglo publica unha entrevista (que asina J.V.) con Xavier Queipo, centrada, entre outras cuestións, en Extramunde, Premio Xerais de Novela 2011.

 

«ESPAÑA DEBERÍA ESTAR ORGULLOSA DE TENER CUATRO LENGUAS»

En su obra Extramunde, Premio Xeráis de novela, 2011; Xavier Queipo (Santiago de Compostela 1957), licenciado en Medicina y biólogo de profesión, rinde un homenaje a las minorías. Un barco, metáfora de la nave de los locos, parte, en el libro, de Galicia para llevar a Borneo a personas marginadas del siglo XVI: retrasados, epilépticos, enfermos, ciegos, rebeldes con el dogma, etcétera. Hoy, según el escritor, autor también de Las aventuras del capital Duchesnoy, Malaria sentimental, El Ladrón de esperma y Papaventos, entre otras obras, “el barco de Extramunde sigue remando porque las personas que componen las minorías corren el peligro de convertirse en marginadas e indeseables para la mayoría”.

Al leer Extramunde una tiene la sensación de regresar a lo peor de Galicia: Al oscurantismo, a la ignorancia, a la miseria y a la superstición.

—Eso ya está aquí otra vez. En este momento quizá no sea la Iglesia Católica, como institución, la que tenga el poder omnímodo que tuvo en el siglo XVI, época en la que transcurre Extramunde, pero las agencias de calificación, digamos las multinacionales, configuran un poder en la sombra que es más duro quizá que el que entonces tenía la Iglesia. Qué es lo que está bien hoy: tener dos niños, una segunda residencia, un perro e irse de vacaciones dos veces al año. Es un Modelo de vida deseado por casi todo el mundo, aunque la mayor parte de las personas no se lo puedan permitir. Y modelo impuesto. No seguirlo es ser diferente casi siempre. Ser diferente en el siglo XVI era ser epilépico, hermafrodita, ser una persona que analizaba el dogma, ser un tullido, un librepensador, etcétera. Todas estas personas viajan prisioneras en el barco A nosa señora das aguas santas, en mi libro Extramunde. Ser diferente hoy es no aceptar el modelo impuesto. La mayor parte de las personas del Movimiento 15-M no lo aceptan, es ser inmigrante, es tener un comportamiento sexual distinto, es ser una persona con discapacidad, persona a la que se le va a retirar la ayuda… ¿Acaso no es esto una forma de opresión de las minorías? A las minorías hay que tratarlas con más cariño que a las mayorias. Las mayorías se defienden solas. No hay que masacrar a las minorías, no hay que aislarlas.

¿Cree usted en la democracia?

—Si la democracia es el gobierno del pueblo, sí. Si es el respeto a las minorías, sí. Si es que cada voto valga lo mismo, sí. Si significa que no hay inmunidad parlamentaria, sí. Democracia es que seamos capaces de darnos un sistema de gobierno, en el cual no se aplaste a las minorías, se las tenga en cuenta y se las cuide.

—¿Cómo surge Extramunde?

—Con dos sueños. Después de leer La historia de la locura de Michel Foucault, en la que habla de la nave de los locos, una noche tuve un sueño sobre un barco con gente que yo conocía, que me parecía que estaba cuerda pero que para otras personas era gente rara, extraña y con un comportamiento poco habitual. En otro sueño, soñé que le cortaba la cabeza a un tigre y éste es uno de los episodios finales de Extramunde. A partir de estos dos sueños comencé a escribir. “Vamos a tener un barco lleno de locos”, me dije. Podía ser un barco de hoy o de ayer, y pensé que un recurso era situarlo en el pasado, así nació el barco A nosa señora das aguas santas. Luego hice un cronograma y un recorrido hasta la caza del tigre. Fui diseñando los personajes principales pero haciendo muchos, sin construir una historia lineal sino una historia de personajes que aparecen y desaparecen. Ves el personaje del abad, y desaparece poco después, lo mismo sucede con los personajes del capitán Mourelle, de Lorenzo de Sousa y de Xoan López. Al final, el que queda es Roxo de Extramunde, que ya estaba al principio y que no era un personaje principal.

Y el libro acaba con referencias indirectas al mito del buen salvaje.

—El mito del buen salvaje no es un mito, creo que todos somos buenos hasta que la ideología dominante nos enseña a ser malos o alguien nos agrede, o nos coarta la libertad. Pero todos queremos a nuestros hijos y nietos, salvo que nos hayan hecho algo, entonces, por ese algo comenzamos a tener una actitud defensiva que nos lleva a planear una acción en contra, que nos induce a ir en contra de alguien. En principio, yo de niño tenía fama de ser bueno, me aislaba y no me metía con nadie. He tratado de seguir siendo bueno pero cuesta trabajo porque hay mucha gente que te puede insultar y agredir.

Quizá dentro de cien años las personas mal intencionadas serán consideradas enfermas y se las podrá tratar del modo más normal o ¿piensa usted que estos comportamientos son inherentes a la condición humana y por lo tanto, incurables?

—La condición humana es la diversidad, cada uno de nosotros es diferente, pero te fuerzan a ser igual, te fuerzan a votar, a pagar impuestos.

Un orden es necesario, si no la sociedad no funciona.

—Esto ya no funciona. Hace 15 años había menos mendigos. Los primeros mendigos que aparecieron en Londres, lo hicieron en el reinado conservador de Margaret Tacher, a partir de ahí se produjo la quiebra de la producción siderúrgica y no hubo nada que sustituyera a esta producción. Los sin techo, por otro lado, están obligados a relacionarse con la marginación. Por otro lado, no puede ser que alguien que tenga una incapacidad no pueda subirse al tren, que alguien ciego no pueda leer las novedades literarias en braile porque no hay traduciones.

¿Qué ha aprendido usted en el viaje que le ha llevado a Bruselas, donde trabaja en un organismo internacional?

—Desde el punto de vista político, he aprendido que siempre hay una posibilidad para el diálogo, hasta con los enemigos más acérrimos, y que el federalismo funciona. Un federalismo que me gustaría que funcionase en el Estado español. En Bélgica ha habido una crisis de Gobierno federal pero el resto de los gobiernos, el valón, el flamenco y el de la región autónoma de Bruselas funcionaban perfectamente. En la calle no se notaba nada. Sólo hubo dificultad para aprobar el presupuesto anual del estado, dificultad que también puede darse en un sistema político centralista. Bruselas, por otro lado, es una ciudad muy grande. En mi distrito hay más de 100 lenguas registradas. Esto enriquece. Negociar en qué idioma hablo para hacerme entender, algo que me sucede diariamente en mi trabajo, me ha enseñado que la coexistencia lingüística y el respeto a todas y cada una de las lenguas son posibles. Por todo ello, he aprendido que España debería estar orgullosa de tener cuatro lenguas y que no debería estar empecinada en tener una sola grande y no sé si libre o esclava porque la lengua española donde es grande es en Latinoamérica. No hay más que ver qué escritores en español triunfan en el mundo.

—¿De qué se siente orgulloso de Galicia?

—De mi estirpe, de mis abuelos, de mis antepasados. De que hemos sido un pueblo forzado a emigrar, casi siempre por causas económicas. Y de que cuando hemos ido fuera hemos sido capaces de construir comunidades y de mantener nuestra lengua, y nuestra cultura, no todos al mismo nivel, pero con la idea de que si nos preguntaban de donde éramos, lo supiéramos.

“Galicia es una sociedad no reproductiva y opresora”, escribe usted en una de sus novelas.

—Bajamos en población y en futuro. Tendríamos que importar gente para que cultive los campos. Un país no puede vivir del turismo. El sector terciario en Galicia está bien pero no es suficiente. El sector más productivo de Galicia es la automoción: Peugot y Citroen en Vigo, y si quitamos la pesca, nos quedamos con un país sin ningún tipo de estructura. No digo pobre, porque ya lo somos. Por otro lado, el Gobierno no puede reducir gastos en Educación, Sanidad y Cultura, porque la Educación, la Sanidad y la Cultura crean personas sanas, ilustradas y con capacidad de innovación. El gobierno tiene que invertir para reactivar los sectores en recesión. Merkel y Sarkozy están haciendo lo que no deberían hacer. Deberían activar el sector público. Volviendo al tema gallego, aquí, a causa del envejecimiento de la población, hay un gran problema con el cultivo de los campos. Hay muchas tierras sin cultivar debido al sistema de propiedad de la tierra y el abandono de la misma. Galicia llegó a exportar trigo, centeno, avena y cebada, para eso estaban los puertos gallegos, y lo que no podemos hacer hoy es estar es importando todo cuando tenemos un potencial de producción importante. El ex conselleiro de Agricultura, Suárez Canal, el mejor que hemos tenido, creó el Banco de Tierras, es decir, el que no estuviera cultivando sus tierras podía cederlas a otro, que sí las iba a cultivar a cambio de una cantidad pequeña o de un porcentaje de producción.

Las leyes no pueden cambiar la mentalidad, el gran problema de Galicia.

—Esto hay que explicarlo bien. El que cede la tierra tiene que ver claro que no la pierde, que la puede vender cuando quiera, que va a cobrar. Tiene que ver que antes de cederlas, estaba perdiendo. Por poco que fuera el pago de la contribución, sumado año tras año y tierra a tierra es muchísimo. Esto es muy serio.

¿Piensa usted que el actual gobierno hará algo en este sentido?

—No estoy muy informado al respecto, pero pienso que no está promoviendo el Banco de Tierras con la fuerza, la ilusión y el convencimiento del anterior.

Entrevista con Luís Rei Núñez sobre «Cita en Fisterra» no Diario Cultural

30 Xaneiro 2012

Entrevistas,Narrativa,Radio

O Diario Cultural da Radio Galega realizoulle unha entrevista a Luís Rei Núñez sobre o seu libro Cita en Fisterra.

A entrevista pode escoitarse aquí.

 

As suxerencias dun narrador solvente. Crítica de Francisco Martínez Bouzas sobre «Historias de Oregón», de Diego Ameixeiras

26 Xaneiro 2012

Críticas,Narrativa

Francisco Martínez Bouzas publica no suplemento Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha recensión crítica de  Historias de Oregón, de Diego Ameixeiras, Premio La Voz de Galicia de Novela por Entregas.

 

Friso expresionista

Oregón, Ourense

Narrador solvente, Diego Ameixeiras afronta con éxito unha incursión no xénero folletinesco que ten que ver case que sempre coa novela negra. Porén, malia que haxa “mores matadas”, Historias de Oregón non descansa no eixo temático que acostuma definir o xénero. O presado de secuencias seriais ten outro propósito: retratar de forma expresionista a paisaxe humana dese Oregón, trasunto literario da cidade de Ourense na narrativa de Ameixeiras.

Nútrese o relato do cruzamento de historias,historias case que todas de intemperies vitais nas que habitan os personaxes deste mosaico que o autor debuxa con trazo realista. Nos lindes de Oregón, ese lugar sombrío e precario, no que se dan cita as clases privilexiadas e o inframundo, viven ou sobreviven seres cuxas vidas, ganduxadas en tramas que se entretecen, representan o fluxo e refluxo dunha cidade preñada dunha ferinte carga de violencia. Saliento no haber da novela a competencia autorial para espellar con ficcións vidas reais e facelo de xeito fragmentario, dándolle múltiples oportunidades á omisión, aos espazos baleiros para que o lector poida construír a súa historia. No debe da proposta de Ameixeiras, certas secuencias de recheo que, ao meu ver, están aí para axustarse ás esixencias formais dunha novela por entregas.

Francisco Martínez Bouzas

Vidas que encaixan coma un puzzle. Crítica de Vicente Araguas sobre «Historias de Oregón», de Diego Ameixeiras

24 Xaneiro 2012

Críticas,Narrativa

Vicente Araguas publicou unha recensión crítica de  Historias de Oregón, de Diego Ameixeiras, Premio La Voz de Galicia de Novela por Entregas, nos xornais El Ideal Gallego, Diario de Ferrol, Diario de Arousa e Diario de Bergantiños

.

Oregón está en Ourense

Libros de relatos que encaixan como nun puzzle

A estas alturas  da película coido que lin todos os libros de Diego Ameixeiras,  ao menos os publicados por Xerais. Como este “Historias de Oregón” (Edicións Xerais, Vigo 2011), Premio de Novelas por Entregas La Voz de Galicia. E do dado á imprensa polo autor nado en Lausanne direi que nada me ten decepcionado agás “Asasinato no Consello Nacional”, demasiado apegada á realidade, un pouco novela “á clef” de máis para este país pequeno e lareteiro, onde todos nos coñecemos, incluíndo aquí aos persoeiros políticos, por suposto. Ameixeiras, en fin, é tamén guionista e agota que descubro que foi coguionista de “18 comidas”, de Jorge Coira, un dos mellores filmes do ano 2010, empezo comprender moitas cousas.

Dito isto engadirei axiña que “Historias de Oregón’, muden Oregón por Ourense e iremos xa vendo de que vai a cousa, é un libro de moi ben resolvidos relatos, que irán canxando os uns cos outros ata conformar un “puzzle” ou novela, se prefiren, do máis interesante.

Co seu eheiriño a Raymond Carver, máis tamén a certos mestres do xénero “negro”, así Simenon, pero non o de Maigret (aquí non hai comisarios hin detectives pero tampouco se lles bota en falla). E cito a Carver, tamén podería facelo con Tobias Wolff ou Quim Monzó, como practicante dunha narrativa breve cos pés na terra, mais con altura abondo para permitirse licencias se non fantásticas si fóra do regulamento realista. Que por aí iria, digo eu, a etiqueta do “dirty realism”.

Oregón, como dicía é Ourense, e os seus barrios aqueles que os coñecedores ou simplemente amadores cal é o meu caso da cidade das Burgas, tan tremendamente calorosa nos veráns de hoxe como ben se deduce dos relatos de Ameixeiras, identificarán ben doadamente. Iso por un lado, polo outro todo ese mundo cotián que Ameixeiras retrata, ao minuto, pero con rigor (e amor) notoríos, ben podería ser o de Oregón, se non fose porque o seu recriador non tenta deseñar outra cousa que aquela que el domina.

Non lle pasa, pois, como ao Delibes de “La sombra del ciprés es alargada”, novela gafiadora do Nadal e da o que seu autor sempre estivo queixoso por coidar que non andivera mol listo ao trasladar a acción dela a unha cidade como Nova York, para el descoñecida daquela.

Quero dicir que descoñezo se Ameixeiras sabe ou non de Oregón, tampouco semella relevante, o que si é do meirande interese é que o mundo do autor de Lausanne, putiñas, amas de casa que se afogan, maridos maltratadores, alcohólicos drogadictos, policías municipais e bótalle fío ao papaventos dunha certa cotidianidade que aparece aquí cos vapores abafantes dun verán en Oregón. Perdón, en Ourense.

Vicente Araguas

«A illa do tesouro», de Stevenson, novidade do mes de xaneiro en Xabaril

23 Xaneiro 2012

Novidades,Xabaril,Xuvenil

A colección Xabaril acolle a reedición dun novo título, actualizado, entre as novidades de Xerais do mes de xaneiro: A illa do tesouro, de Stevenson.

Un mociño inglés do século XVIII vive e conta neste libro, clásico no seu xénero, unha aventura extraordinaria. Mesturados el e mais os seus amigos cunha grea de bucaneiros disfrazados de xente de ben, e norteados polo mapa que tirara o rapaz do cofre dun pirata finado na cativa pensión familiar, bótanse ao mar tras o engado do fabuloso tesouro soterrado por unha banda dos autodenominados cabaleiros de fortuna naquela afastada illa descrita no mapa. As peripecias de Jim Hawkins, do capitán Smollet, de John Silver o Longo e do resto dos tripulantes da Hispaniola significaron para varias xeracións non só a cristalización dos soños de mocidade de aventuras, senón tamén a realización literaria da ansia de escapismo que aniña en todo ser humano. Se ben a complexidade psicolóxica dalgúns personaxes, especialmente John Silver, amosa a característica preocupación de Robert Louis Stevenson pola ambigüidade moral das persoas, A Illa do Tesouro representa en estado puro a novela de aventuras na cal a procura mítica dun obxecto prezado actúa como móbil para a fuxida cara a escenarios exóticos onde a liberdade é posible.

A golpe de mochila e co espírito de Tom Sawyer. Crítica de Ramón Rozas sobre «Cita en Fisterra», de Luís Rei

20 Xaneiro 2012

Críticas,Narrativa

Ramón Rozas publicou na Revista! do Diario de Pontevedra, unha ampla recensión crítica sobre Cita en Fisterra, de Luís Rei Núñez.

O «espírito Sawyer» de Luís Rei

Apañamos a mochila e a carón de Luís Rei (A Coruña, 1958) percorremos a Costa da Morte, espazo mítico da nosa identidade galega ao que o escritor rende homenaxe como devolución do moito que este lle ten dado. Amosa na súa escrita unha permanente admiración polas paisaxes, polas súas xentes, as lendas ou as historias que van xurdindo ao longo deste percorrido por diferentes vilas onde o mar bate sempre con forza, establecendo unha sorte de connotación común a todos eles e creando unha atmósfera á que o libro non é alleo.

Luís Rei coñece ben este territorio; alí comparte o seu tempo con Pontevedra. En ambos lugares xorde a súa escrita, sempre curiosa por rastrexar novos territorios. Algo que ven facendo nos seus últimos traballos ‘O señor Lugrís e a negra sombra’ e ‘Monte Louro’, o seu ‘oitomil’ literario, como o define en “Cita en Fisterra” e que  como unha alongada sombra tamén aparece ao longo deste último libro. E é que ese monte emerxe como un altar panteísta non só na obra literaria, senón tamén no eido vital do escritor. Del parece querer afastarse durante un tempo, abafado por unha empresa de tal calibre. A necesidade de aire fresco, de gozar do feito literario, parece ser a desculpa e a orixe deste itinerario polo que nos leva Luís Rei. Unha literatura de viaxe, se a queremos definir así, pero que  non deixa de ser un pretexto para que o autor siga fundindo a súa mirada no ser humano e na súa relación coa sociedade.

Os diferentes personaxes cos que se vai atopando ao longo deste itinerario non son máis que os protagonistas da novela da vida, esa mesma que se escribe cada día e que se fixa na nosa pel, en cada unha das nosas engurras. Tabernas, restaurantes, museos, casas de cultura, faros… todos estes recunchos aos que accede o escritor serven para facer literatura, pero ao mesmo tempo para algo que interesa moito a un escritor tamén metido no mundo do xornalismo, como é radiografar unha terra que en non poucos casosmetaforiza ao resto destaGalicia que nos toca vivir. Non elude o escritor a crítica a certa caste política que xogou con este paraíso aló polo ano 2002, cando aquel demo con forma de buque manchou toda a costa, así como as almas de moitos, algún ferido de morte, como o inesquecible Man de Camelle, pero o que aínda é peor, segue xogando hoxe en día esquecendo o comprometido, ralentizando proxectos e plantexando a creación de infraestruturas en espazos naturais protexidos. Con outra das denuncias máis habituais do autor, a presenza constante dese feísmo que foi esnaquizando un ámbito privilexiado e onde as cousas ‘horrendas’ destacan aínda máis que noutros lugares, fai deste libro unha especie demanifesto sobre a defensa do noso territorio.

Sete xornadas

A través desas sete xornadas imos participando desta aventura que o autor quere emparentar coa literatura de viaxe, xénero non moi recoñecido pero que emerxe con forza cando se fai bo uso dela. Luís Rei fálanos no texto de Mark Twain ou de Stevenson rescatando ese ‘espírito Sawyer’ que serve de título a este comentario. E de certo que hai moito diso, a mirada do mozo, do home que volve ao seu pasado, a da historia ou dunha memoria sempre moi presente en toda a súa obra, como xeito de reconciliación co home. E é que dememoria se van artellando tamén os relatos dos diferentes protagonistas do libro, aquelas xentes que falan do paso do tempo da súa relación coa terra ou mellor dito, co mar: o mundo da pesca, da cultura tamén, a relación coa paisaxe… todos os ingredientes que constrúen o que somos hoxe, co bo e comalo.

É moi saudable facer este camiño co autor, acompañalo de xeito silencioso territorio, sabe que nel se atopa a salvación de todos nós, caracterizados pola morte das nosas vidas fronte á eternidade destes penedos, destes cantís, destas correntes de auga, destes ventos que zoan para ser o axóuxere dunha existencia que a carón de todos estes ingredientes se converte en especial.

Todo isto sábeo o escritor, que cando pode busca neste terreo o alento necesario para impulsar as súas palabras, dende esa galería reformada por outro home de Pontevedra, o arquitecto César Portela (que ten deixado xa moitas pegadas neste territorio do “finis terrae”, que lle serve de  miradoiro. Alí, xunto cos sons das Variacións Goldberg creáse unha especie de aura para mirar ao mundo con outros ollos, afastados das inquedanzas da nosa actual realidade. Créase, deste xeito, un deses lugares nos que os escritores teñen a capacidade de mirar ao noso arredor de xeito diferente a como o facemos o resto dos mortais. “Cita en Fisterra” é polo tanto, un diario para coñecer o que non está tan lonxe de nós, e precisamente por iso pode parecer do máis descoñecido e sobre todo do máis engaiolante.

Ramón Rozas

 

A indefensión da vida real: «Historias de Oregón», de Diego Ameixeiras. Crítica de Xosé Manuel Eyré

18 Xaneiro 2012

Críticas,Narrativa

O crítico Xosé Manuel Eyré publica unha recensión en Galicia Confidencial sobre Historias de Oregón, de Diego Ameixeiras, Premio La Voz de Galicia de Novela por Entregas.

 

Oregón: O punto e as historias

Esta semana o protagonista literario é o escritor e xornalista Diego Ameixeiras pola súa obra ‘Historias de Oregón’, editada por Xerais.

É, este de Diego Ameixeiras, o título vencedor no último certame de novela  por entregas que anualmente convoca La Voz de Galicia. E a primeira reflexión que se nos aparece ten que ver coa propia denominación do premio, tan mentireira, pois 31 capítulos, como moito de 3 páxinas, non dan para unha novela, en todo caso sería máis acertado chamarlle novela breve, pois os textos anteriores, e este tamén, si cumpren as estipulacións xenéricas da novela breve e nunca, nunca, as da novela. Nin as personaxes poden ser moitas, nin a trama pode ser complexa. Alén de que neste tipo de convocatorias adoita lerse todo o texto da novela por xunto, e non coa cadencia das entregas. Precisamente as Historias de Oregón son un bon exemplo disto. Non ha ser doado que quen lera a novela por entregas coincida na valoración de quen a le por xunto. Precisamente porque as personaxes deste novo título de Diego Ameixeiras non son poucas, tendo en conta que se trata dunha novela breve, e sabendo que o lector tipo destas novelas por entregas le con obrigada cadencia temporal, quen lea o texto completo terá unha máis cabal imaxe do desenvolvemento da trama.

Arredor de Camélia , Aurora ,  Rafael , Carlos, Andrés, Mateo…técese unha trama na que se entremesturan as súas historias en Oregón ou de Oregón. Oregón, topónimo que nace do xogo de palabras co seu referente, Ourense, feito detrás do cal descansa un innegábel e desenfadado afán crítico no que o alleamento ten moito que dicir, pois resulta imposíbel ler as historias de Oregón sen recoñecer a cidade das Burgas como punto de encontro das diferentes historias. Historias dos nosos días, historias de personaxes de a pé, de xentes que ben poden ser eses que camiñan ao teu carón cara a Erbedelo ou nas marxes do Barbaña ou simplemente pasan diante de onde ti estás tomando café. Así que, se esas ficcións ficticias, son doadamente asimilábeis a esoutras ficcións reais que camiñan á nosa beira mais das que descoñecemos case todo, agás que están alí, canda nós, velaquí temos a literatura a devolver vida ao lector, e poucos alicientes mellores hai para fixar a  mente do lector ás páxinas, porque…que emoción hai maior? E hai, aínda unha outra cousa a comentar, que sendo o do autor un nome vencellado ao xénero negro,  o lector le estas historias que acontecen en Oregón-Ourense tratando de descubrir aquilo que as vencella a ese xénero negro. O cal non resulta nada difícil, nada, velo na particular de Aurora, esa muller maltratada até límites grotescos, nin tampouco é nada complexo na de Camélia, prostituta e asasina. Por poñer dous exemplos. Dous exemplos que revelan como as personaxes do xénero negro non son criaturas de laboratorio en situacións extremas. Polo menos non estas de Diego Ameixeiras, desde as cales pode verse a delgada liña que delimita a vida cotiá desoutra que adoitamos asimilar ao sórdido xénero negro.

A novela comeza coa exhibición no primeiro capítulo dun narrador con moito oficio, un narrador que sabe conxugar a primeira e terceira persoas para non deixar detalle por contar, á vez que crea unha atmosfera de indefensión, indefensión ante a vida, que vai caracterizar o resto dos capítulos que dure a lectura. E, depois, aínda que o narrador faga sitio ás personaxes, non vai perder eficiencia e nunca deixa de lerse con agrado este relato de vidas cruzadas, de destinos marxinais sobre os que pende a fatalidade. Deste xeito, pola atmosfera de indefensión perante a vida, e por seren personaxes recoñecíbeis na tipoloxía humana coa que convivimos, o lector empatiza doadamente coa lectura. Unha lectura que, por outra banda e debido ás características propias da convocatoria, se efectúa desde capítulos breves, o cal lle confire moito dinamismo. Polo cal o narrador debe ter unha planificicación moi estudada na que alternen as historias,  alén de saber ser conciso, directo, áxil e hábil na caracterización tanto de personaxes, como de ambientes e lugares.

Xosé Manuel Eyré

Unha lectura agradable. Anotación de Xosé Manuel Eyré sobre «Historias de Oregón», de Diego Ameixeiras

13 Xaneiro 2012

Blogs,Críticas,Narrativa

O crítico Xosé Manuel Eyré publica no seu blog unha anotación sobre Historias de Oregón, de Diego Ameixeiras, Premio La Voz de Galicia de Novela por Entregas.

Oregón e a emoción maior

Unha das lecturas que estou facendo esta semana, a última de Diego Ameixeiras.

Historias de Oregón é un cruzamento de camiños, de camiños que son vida. Non rematei de lela, polo que teño que matizar esa a afirmación. Polo momento, Historias de Oregón  é a exposición de varias historias que aparentemente teñen en común o espazo de Oregón como nexo. Polo momento aínda non se cruzaron agás dese xeito. Mais eu manteño o dito, aínda que non cheguen uns a afectar a vida dos outros, porque hai un espazo onde si se cruzaron xa, desde o inicio. A mente do  lector, iso tan esquecido, durante tanto tempo, como territorio literario, e fundamental, engado.

E a mente do lector ( sobre todo a do lector avezado, aínda que o circunstancial non é incapaz de facelo e mesmo pode, na miña opinión é seguro, que lle efecte igual aínda que non o recoñeza), esa mente do lector, xa no  primeiro capítulo recoñece que alí hai literatura da boa. Por como conxuga a primeira persoa e a terceira, por como o narrador domina todas as instancias narrativas para deixar un texto breve máis completo, breve mais sematicamente denso e ben contado.

E é magoa que ese narrador despois se faga a un lado, se convencionalice como instrumento das personaxes, que son quen realmente dominan. En parte é lóxico. Porque? Porque é o primeiro capítulo, a trama esta principiando a se desenvolver. E cando se estea desenvolvendo xa non hai outro interese que lle poida.

Lese con agrado, este Premio de Novela por Entregas de LVG, tamén porque as personaxes, esas ficcións ficticias, son doadamente asimilábeis a esoutras ficcións reais que camiñan á nosa beira mais das que descoñecemos case todo, agás que están alí, canda nós. É a literatura a devolver vida, e poucos alicientes mellores hai para fixar a  mente do lector ás páxinas, porque…que emoción hai maior?

Xosé Manuel Eyré

Entrevista con Eva Moreda: «Cinguir a emigración á economía en Galicia é evitar facer autocrítica»

11 Xaneiro 2012

Críticas,Narrativa,Premios

O xornal El Progreso publicou hai uns días unha entrevista de Pablo Villapol con Eva Moreda sobre a súa novela A Veiga é como un tempo distinto, Premio Terra de Melide 2010, entrevista que tamén reproduce o xornal La comarca del Eo.

«Cinguir a emigración á economía en Galicia é evitar facer autocrítica»

Con moitas novelas ás costas a pesares de ter só 30 anos, Eva Moreda case, case asinte cando se lle di que ‘A Veiga é como un tempo distinto’ (Xerais Narrativa) é a mellor que fixo, e de feito di que «tiña moi claro desde o principio o que quería». Aparentemente sinxela, curta, conta a historia de xente da vila asturiana de Vegadeo, A Veiga, en linguaxe coloquial, emigrada a Londres nos 60, cada un afrontando o seu pasado, presente e futuro dun xeito moi diferente.

—Un dos protagonistas do libro é o propio Londres. Están os barrios dos que escribe coma na época do libro?

—Son reais, desde logo, e seguen tengo unhas características parecidas. Pero por exemplo Croydon, daquela, si que era algo así coma unha cidade dormitorio para emigrantes, e moitos deles españois e, polo tanto, galegos. Hoxe, se cadra, eso xa non é tanto así. O que si está tamén moi cambiado é Portobello. Segue habendo o bar Galicia, un colexio español que é un centro do Ministerio de Educación. Daquela, o 90 por cento dos que tiñan alí eran fillos de galegos. Hoxe Portobello é unha zona que está de moda, os prezos encarecéronse e hai un feixe de tendas de roupa, complementos… de marcas de primeira.

—No desenvolvemento da súa novela está marcadísima a diferenza de carácter entre a maioría, non todos, dos emigrados da Veiga e os ingleses, un pouco encarnados por un persoaxe, Jim. Segue sendo esto así ou era cousa dos anos 60?

—Coido que non pasa tanto agora. Daquela había unha diferencia fundamental, que é que en España había unha dictadura, e eso nótase moitísimo na forma de ser da xente, nas cousas ás que se lles da importancia. Agora segue habendo diferencias, claro. Por exemplo, a familia. Aquí é algo moito máis importante. Alí son bastante máis despegados, o que ten as súas vantaxes os seus inconvintes. Tamén está o tema de que aquí importan moito as apariencias. Fanse e, sobre todo, déixanse de facer moitas cousas polo que pensarán de ti os demais, polas apariencias. Eso nótase, por exemplo, a un nivel superficial, no tema da roupa. En Londres vas como queres pola rúa e a ninguén lle importa nada en absoluto o que levas posto e nin sequera miran para ti. Aquí desde logo que non é así. A xente non se come o coco pensando nesas cousas, e nos 60 ou 70 eso aínda tiña máis importancia en España porque tiñas que ter moi presente o que pensaran de ti os que mandaban.

—Sen embargo, nos persoaxes dá a sensación de que os que se adaptan pásano peor.

—A novela está narrada desde dúas perspectivas. Gelo segue tendo na cabeza a Veiga. Elisa e os outros que se integran non é que o pasen mal, senón que teñen outro tipo de problemas. Eles son os dous extremos: seguir coa cabeza aquí ou integrarse alí completamente. Penso que o resto, están na metade. O que salta á vista son as diferenzas culturais. Segue pasando eso? Si que se segue dando agora, a nivel xeral si, pero con matices. Agora eu creo que as diferenzas entre as distintas culturas están bastante erosionadas co tema da globalización e todo iso. Non están tan marcadas. É curioso. Por unha banda, é fácil manter contacto coa túa orixe a través das redes sociais, os voos de baixo prezo… e sen embargo, daquela ó mellor o feito de marchar podía ser ata liberador porque poida que quixeras fuxir de determinada situación, cousa que agora é máis complicada.

—Eso reflícteo nunha frase do libro: «Na Veiga eramos como dous estranxeiros ».

—É que realmente a emigración te situaba nunha nova realidade. Penso que aquí temos a tendencia de pensar que se emigrou só por temas económicos, o mesmo que pasa agora. Ó mellor foi así moitas veces, e pode ser unha desculpa, pero hai tamén motivos políticos, no caso de xente homosexual… Elisa, no libro, atopa unha nova forma de canalizar as súas inquedanzas que non tiña na Veiga. Cando se reduce a emigración galega a motivos económicos non me parece ben. Hai máis cousas. Ese é un motivo, seguro, pero tamén é un xeito de non facer autocrítica, de pensar que o único malo que temos aquí é o tema económico, pero que no resto somos perfectos, e desde logo non é así. Non nos plantexamos esas cousas agora, e antes pasaba o mesmo.

—É certo que Londres xa non é unha cidade tan aberta como era antes cos emigrantes?

—Pode estar pasando, pero penso que a niveis laborais baixos: industria ou servizos básicos, pero despois non. Como levan tanto tempo acollendo xente de fóra, desde moito antes dos 60, segue sendo unha cidade moi aberta. Pero si vexo que moita xente pensa que vas ir alí e atopar un traballo deseguida, e xa non é así, non é tan sinxelo. Por exemplo, cando Polonia entrou na UE temeuse unha avalancha de polacos, como en Alemaña, e de feito pasou, pero xa non é doado atopar traballos, e menos se non sabes ben inglés.

—Está escribindo outro libro ou de momento está a descansar?

—Estou escribindo un infantil, pero levo tempo con el porque é unha novidade para min. Falei con outros escritores que din que este tipo de literatura é máis sinxela, pero para min non o está sendo. Á marxe de ter que, obviamente, simplificar a linguaxe, tés que simplificar a trama, evitar flashbacks, e non quero facer algo como de Disney, así que hai atopar fórmulas para tratar temas como… a morte, por exemplo, sen que sexa un trauma.

Pablo Villapol

Entrevista con Eva Moreda sobre «A Veiga é como un tempo distinto»: «A maior parte da xente que emigra hoxe é cualificada»

10 Xaneiro 2012

Entrevistas,Narrativa

A edición das Mariñas de La Voz de Galicia publicou hia uns días unha entrevista de Yolanda García con Eva Moreda sobre a súa novela A Veiga é como un tempo distinto, centrada na emigración galega en Londres.

 

EVA MOREDA ESCRITORA RIBADENSE QUE HOXE PRESENTA «A VEIGA É COMO UN TEMPO DISTINTO» NA SÚA TERRA

«A miña última novela marca certa madurez, evolución»

Literalmente, a escritora Eva Moreda Rodríguez (A Veiga-Vegadeo, 1981) volta á súa casa ribadense polo Nadal. Faino para estar cos seus nestas datas xa que a súa vida profesional está actualmente en Londres. Aproveita a ocasión para manter un encontro cos seus paisanos, de escritora a lector, e presentar A Veiga é como un tempo distinto, libro do que é autora e co que acadou o premio Terra de Melide no 2010. O acto, organizado pola Asociación Cultural Francisco Lanza, ten lugar en Ribadeo. En Londres da clase de historia da música na Open University, «como a UNED en España», explica.

—¿Está integrada en Londres?, ¿son diferentes os londinenses aos galegos e en que?, ¿ten morriña da súa terra?

—Si, levo xa alí cinco anos. Creo que hai bastantes diferenzas, sobre todo na mentalidade, as cousas importantes para a sociedade alí son distintas das importantes aquí, que son a familia, as apariencias… ¿Se sinto morriña? Normalmente estou ben, integrada, pero ás veces cando tes problemas coa mentalidade dalí botas de menos estar no sitio onde aprendiches os valores da vida.

—Naceu na Veiga e emigrou. «A Veiga é como un tempo distinto» é unha novela sobre emigración. Aínda que non sexa autobiográfi ca…

—Non é autobiográfi ca pero hai varios detalles da miña vida, a parte de Londres e a da Veiga, en forma de flashbacks.

—¿Como está sendo a resposta dos lectores ante esta novela?

—Bastante boa. En xeral tivo críticas boas. Tamén estou moito en redes sociais, Facebook e Twitter, e xente que, sen coñecerte de nada, me escribiu para dicir que lles gustara…

—En canto aos libros que xa ten editado é…

—O sexto. Tampouco é que marque un cambio de sentido, ou un xiro de 180 graos pero retoma temas que tratara, como o da emigración. Houbo xente que mo comentou, e penso o mesmo, que marca unha certa madurez, evolución respecto a obras anteriores; a técnica literaria está máis traballada, a forma de traballar os temas.

—Edita esta última novela Xerais. ¿É a primeira que publica con esta editorial?

—A primeira si. Aínda que xa estivera nunha antoloxía de mulleres narradoras de Xerais. A maioría das anteriores editáronse por gañar premios.

En canto se lle pregunta a Eva Moreda polas súas novas incursións ou proxectos a nivel literario, esta é a súa resposta: «Hai un tema que me gustaría tratar. Estou facendo os meus experimentos: literatura infantil e xuvenil. Tamén teño os meus libros favoritos de cando era nena. En parte porque de pequena sempre lía moito e se conseguira interesar a alguén pequeno pola lectura sería unha grande satisfacción para min. Hai o debate de se este tipo de literatura é de categoría distinta á de adultos, en que se diferencia, se trato un tema que tamén podería tratar nun de adultos…».

—Por certo, unha curiosidade. ¿Cal era o seu escritor ou escritora favorita de pequena?

—María Gripe, sueca, tiña un universo fantástico e surrealista.

—Xa lle gustaba a literatura sueca, como agora Stieg Larsson…

—Si, si, xa ía adiantada.

—E o público ribadense, ¿como reacciona ante a súa obra?

—Estou satisfeita coa resposta do público.

—¿Ten pensado voltar a Galicia?

—Agora viaxar xa é máis accesible e bastante xente me coñece en Londres. A maior parte da xente que emigra na actualidade ten unha carreira, estudos…, iso abreche outras espectativas. Antes emigrabas por supervivencia, agora é máis para ter un estatus ou de poder exercer a túa profesión, pois ao mellor no teu país de orixe non tes oportunidade de facelo.

Yolanda García

Entrevista con María Xosé Queizán sobre «Meu pai vaite matar» en Radiofusión

3 Xaneiro 2012

Audios,Entrevistas,Narrativa,Radio

Radiofusión, a programación das Radios Municipais Galegas, emitiu unha entrevista ccoa escritora María Xosé Queizán, autora da novela Meu pai vaite matar.

A entrevista pode escoitarse en mp3 aquí.

María Xosé Queizán: “Existe desinterese por coñecer a realidade social”

Xerais edita “Meu pai vaite matar”

Impactada trala viaxe que realizou a Ushuaia, María Xosé Queizán decidiu unir na súa nova novela esta cidade do sur de Arxentina e Galicia. En Meu pai vaite matar a autora viguesa intentou trazar unha historia “suxestiva” e “entretida” que, asemade, abordase cuestións como os abusos infantís. Queizán elixiu como personaxe central da súa obra a unha policía, xa que entende que os profesionais deste gremio, ao contrario que a maioría da xente, están en contacto coa realidade social. A escritora detecta “hipocrisía” e “desinterese” na cidadanía. “Sabemos que existen determinados problemas, pero ninguén quere complicarse a vida”.

Cultura • 27/12/2011 • Autor: Redacción

A protagonista da novela é Diana, quen, tras rematar un máster de criminoloxía, ingresa na Brigada da Policía Xudicial, onde coñecerá a Mario, un mozo aleitado no rural, co que axiña ennoivará. Tras descubrir algunhas pistas arredor dun segredo familiar, ela emprende unha viaxe ata a Patagonia na procura do seu tío Moncho.

Desde Edicións Xerais explican que Meu pai vaite matar é unha “novela de intriga, aventura e viaxes na que se abordan as principais preocupacións dunha autora fundamental do pensamento feminista galego”.

“Exogamia 0.3″ de Ramón Caride, presentación en Allariz

27 Decembro 2011

2011,Autores,Fóra de Xogo,Noticias,Presentacións,Xuvenil

Organizada pola libraría Aira das Letras e por Edicións Xerais de Galicia, o xoves, 29 de decembro, ás 20:00 horas celebrarase en Allariz, nos locais da Fundación Vicente Risco (rúa de san Lorenzo 3), a presentación dos dous libros máis recentes do escritor  Ramón Caride: Exogamia 0.3 e El frío azul. No acto acompañarán ao autor Manolo Busto (ilustrador de Exogamia 0.3), Alberto Canal, Jorge Emilio Bóveda e Manuel Bragado.

“Meu pai vaite matar”: novela de tese imprescindible

Autores,Críticas,Feminismo,Narrativa,Xerais nos blogs

Manuel Rodríguez Alonso publica no seu blog baixo o título, “Novela de tese imprescindible”, a seguinte anotación sobre Meu pai vaite matar de María Xosé Queizán:

A crítica literaria cuñou o termo de novela de tese para refirirse a aquelas novelas escritas cunha técnica realista onde o narrador omnisciente aproveita para difundir as súas ideas sobre temas de actualidade. A crítica, especialmente a chamada crítica universitaria, dominada hoxe polo formalismo e mais polo posmodernismo acrítico, que considera que non hai verdades nin valores absolutos, despreza este tipo de novelas. Mais a novela de tese é un subxénero novelístico tan válido e necesario como calquera outro e máis neste caso en que se tocan temas tan de actualidade como o maltrato machista ou a pederastia. Xa que logo, novela de tese necesaria, por enriba do que digan os posmodernos.

A autora usa un narrador en terceira persoa omnisciente para contar a historia de Diana marcada pola pederastia e mais polo maltrato machista. Este narrador medita e adoutrina sobre o machismo ou mesmo sobre as diferentes formas da pederastia, especialmente a dos cregos ou a dos familiares máis próximos. Tamén adoutrina ou mesmo fai ensaio sobre os progres dos sesenta ou Darwin. Mais eu coido que nos tempos actuais é perfectamente lícito usar da novela de tese, por decimonónica que se considere, para concienciar os lectores sobre o grave problema da pederastia, especialmente a exercida no ámbito familiar, ou sobre o machismo, sobre todo o que aflora, como no caso de Mario, en quen parecía curado desa lacra. Por outra banda, ninguén lle pode apor á novelista falta de coñecemento das técnicas da novela do século XX, posto que foi unha das grandes innovadoras da novela galega xa en 1965 con A orella no buraco, recoñecida como unha das grandes obras canónicas da literatura galega no tantas veces citado aquí tomo II do Diccionario da literatura galega, coordinado por D. Vilavedra.

Xa que logo, a estrutura decimonónica da novela de tese é unha elección da autora e que, como xa dixemos, resulta acaída para o obxectivo que se propón.

Mais a novela utiliza outras estruturas. As técnicas da novela policial ou mesmo do tópico da procura edípica das orixes aparece na investigación sobre o pasado familiar de Diana. A autora emprega recursos da novela sociolóxica para profundar na análise da decadencia da fidalguía, os costumes do mundo rural, a xeración da revolta de estudantes do 68 e dos primeiros setenta ou mesmo no mundo urbano actual. A novela de aventuras aparece na fuxida a América de Moncho ou na construción do penal arxentino de Ushuaia, que entronca o texto coas novelas ou películas sobre a dureza da vida dos penados. Mesmo aproveita a estrutura do libro de viaxes no percorrido que pola Tierra de Fuego realizan Diana e mais Odile. Do mesmo xeito a novela sentimental e case que rosa aparece na relación Diana-Odile. A técnica do monólogo aparece empregada de xeito oportuno ao reproducir os pensamentos do psicópata Horacio de Rosas.

Mesmo a autora insire con mestría o relato dentro do relato a partir das cartas e do texto autobiográfico de Moncho sobre a súa estancia na Arxentina e mais a fuxida do penal de Ushuaia, onde, ao xeito das grandes novelas hispanoamerianas, a natureza devén un personaxe máis. O desenlace, en que se igualan o psicópata Moncho e o policía Mario, é outro indubidable acerto.

Xa que logo, novela de tese sobre o maltrato machista e mais a pederastia e abuso a menores, pero que tamén manexa outros recursos. Ben é certo que domina nela o narrador que expresa e analiza a súa ideoloxía e ata os personaxes, a través dos diálogos, realizan propostas ideolóxicas. Especialmente rechamante é, por exemplo, a descualificación do pensamento brando e da posmodernidade que realiza Odile (páx. 221). Mais, como dixemos, este tipo de novela ideolóxica e de tese é hoxe moi necesaria e máis cando se refire ao abuso sexual de menores e á violencia machista. Ben é certo que outras teses expostas na novela como a do ruralismo da literatura galega nos sesenta ou a interpretación que fai da aldea actual son máis que discutibles, así como a do suposto elemento igualador de clases da sanidade e ensino públicos actuais, sen especificar que tal como hoxe están non son precisamente unha fonte de igualación social, especialmente no referido ao ensino. A biblioteca galega da familia labrega de Mario demostra un descoñecemento supino do que é a lectura e a cultura do medio labrego en que temos que supor que transcorre a infancia-adolescencia deste personaxe.

(…)

Con todo e como remate, novela coma esta son hoxe, coas súas teses e mesmo digresións ideolóxicas do narrador ou ata dos personaxes moi necesarias, aínda que a algúns lles parezan técnicas decimonónicas. A súa aposta polo antipatriarcalismo, a denuncia do machismo, mesmo nos que parece que o teñen superado, ou dos abusos sexuais a menores e mais a súa defensa do racionalismo científico a propósito de Darwin nun mundo cada vez máis abafado polas teogonías, que xa tanto alporizaban a Curros, fai moi necesaria a lectura desta novela e a meditación sobre as ideas que propón.

“Meu pai vaite matar”, crítica de Ramón Nicolás

26 Decembro 2011

2011,Autores,Críticas,Narrativa,Xerais_nos_medios

Ramón Nicolás publicou no caderno “Culturas” de La Voz de Galicia do 24 de decembro, baixo o tíitulo “A volta narrativa de María Xosé Queizán”,  a seguinte crítica sobre Meu pai vaite matar:

Un libro de María Xosé Queizán, calquera que este sexa, merece de seu ser saudado efusivamente pois poucas traxectorias tan celmosas, e ao tempo  teimosas, a prol da creación literaria en galego, veña esta dos ámbitos da narrativa, a poesía, a tradución, o ensaio ou o xornalismo, podemos atopar en alguén que, desde aquela histórica A orella no buraco (1965), mantén rexa e lucidamente os esteos do seu pensamento e mais da súa singular e privativa ollada interpretativa cara ao noso mundo e os seus arredores; unha ollada considerada transgresora noutro tempo e que hoxe resulta inevitable e operativa para asomarnos e movernos por un mundo cambiante como o actual.

Esta recente novela, que ve a luz tras o ensaio igualmente publicado hai pouco tempo sobre Mary Wollstonecraft, disponse baixo o suxestivo título de Meu pai vaite matar e nela non deixa de lado,  mesmo talvez impulsándoos substantivamente, elementos que se entrecruzan unha e outra vez na súa obra como son a defensa tanto do racionalismo como do antipatriarcalismo, adquirindo agora unha tonalidade talvez un tanto distinta que podería facilitar a súa chegada a un maior número de potenciais lectores. Explícome: Queizán artella unha historia que se alicerza sobre elementos tirados da novela policíaca ou de intriga, con algunhas pegadas do xénero aventureiro e mesmo tintes propios da crónica de viaxes máis canónica. Agroman así, agrupándose con solvencia, fíos que nos conducen por historias persoais marcadas por unha escura trama, coma todas que se alimentan de abusos e do uso da violencia machista nunha relación sentimental. Todo isto derivará  ata confluír noutra relación que manteñen dúas protagonistas, en terras arxentinas, escenario no que se desvelarán as claves que poden explicar unha incógnita familiar de complexa resolución.

De obviar, ao meu ver, certa tonalidade antirruralista e un discurso expresivo talvez pouco verosímil na relación sentimental feminina, é esta unha proposta, de estrutura moi áxil por certo, que vén dunha das nosas escritoras máis experimentadas e arriscadas. Só por iso xa cumpriría achegarse a este Meu pai vaite matar.

 

A aforística cinematográfica de «Fantasmas de luz», de Agustín Fernández Paz. No blog de Xosé Manuel Eyré

14 Decembro 2011

Cine,Infantil

O crítico Xosé Manuel Eyré publica no seu blog, Ferradura en tránsito, a aforística cinematográfica da novela Fantasmas de luz, de Agustín Fernández Paz.

 

Velaquí a aforística cinematográfica na novela de Agustín Fernández Paz. E procedencia.

Un consello, antes. Estes textos foron extirpados doutros máis longos, adquirindo novo contexto. Pois ben, deixen que estes textos revivan na súa vida, procúrenlles o novo contexto da súa vida.

Vai:

«Se a cabeza che di unha cousa, e  a túa vida che di outra, a cabeza sempre perde». De  Caio Longo (31)

……………………………..

«O home que non vive coa súa familia non pode ser un home». De O Padriño ( 31)

……………………………………

«Hai cousas que o pobo non pode enmendar, aquelas que nos feren moi dentro e deixan cicatriz» O señor dos aneis

………………………………………….

«A verdade é ás veces tan amarga que parece fel». Coa morte nos talóns

……………………………………………………..

Só ao soñar temos liberdade, sempre foi así, e sempre será así. O Club dos poetas mortos.

……………………………………………………………

Ás veces o mundo dos vivos mestúrase co dos fantasmas. Os outros

……………………………………………………………………..

O odio é un lastre; a vida é curta demais para estar sempre cabreado. American History X

………………………………………………………………………………

«Se non tivese tanto carto, podería ter sido un bo home». Cidadán Kane

………………………………………………………………………………………..

«Nunca coñeces realmente unha persoa ata que non levaches os seus zapatos e  camiñaches con eles.»  Matar un reiseñor.

………………………………………………………………………………………………….

Hai momnentos en que un home ten que loitar, e hai momentos en que debe aceptar que perdeu o seu destino, que o barco partíu, que só un iluso seguiría a insistir.» Big Fish

…………………………………………………………………………………..

«É curiosa a vida. Cando es neno o tempo non acaba de pasar. E logo, sen te decatares, tes cincuenta anos e da infancia o único que che queda colle nunha caixa enferruxada». Amélie

……………………………………………………………………….

«O amor: un ano de lume e paixón e trinta de cinsas». O  Gatopardo

………………………………………………………

» O amor non obedece ás nosas esperanzas. O seu misterio é puro e absoluto». De As pontes de Madison

………………………………………….

«Prefiro ulir  unha vez o seu cabelo, un bico dos seus beizos, un aloumiño da súa man, que toda unha eternidade sen ela» City of Angels

…………………

«Que pacífica sería a vida sen amor. Que segura. Que tranquila. E que insulsa.» O nome da rosa

…………………………

«Entrades cada noite nun estado de coma e soñades; mais de que vos serven os soños se nunca se realizan?» Terminator

…………………………………..

«Un home invisible pode gobernar o mundo! Coñecerei todos os segredos! Roubarei e matarei.» O home invisible.

…………………………………………

«É incrible o que un home pode chegar a facer  cando non ten que se mirar nunca máis no espello» O home sen sombra

………………………………………………….

«A vida dun home non vale nada se non vive de acordo coa súa conciencia» A gran proba

……………………………………………………….

«Os vellos soños eran bos soños. Non se cumpriron, mais alégrame saber que algún día os tiven» As pontes de Madison

……………………………………………………………..

«Non esquezan que, a pesar de todo o que lles digan,  as palabras e as ideas poden cambiar o mundo». O club dos poetas mortos

……………………………………………………………………..

«O pasado é algo que podemos lembrar pero non tocar, e todo o que se lembra é borroso e vago» Desexando amar.

……………………………………………………………………………….

«Todas as lembranzas son sucos de bágoas»  De 2046

………………………………………………………………………………………………

«Ata a persoa máis insignificante pode cambiar o curso do futuro» O señor dos aneis

………………………………………………………………………………..

«Nunca poderán acabar con nós nin esmagarnos. Sempre sairemos adiante porque nosoutros somos o pobo» As uvas da ira

……………………………………………………………..

«-Todo o mundo adora as súas ilusións

 -Que as adoran? Necesítanas igual que necesitan o aire!». De Sombras e néboa

Escribir con material nobre: «Extramunde», de Xavier Queipo. Crítica de Vicente Araguas

12 Decembro 2011

Críticas,Narrativa,Premios_Xerais

Vicente Araguas publicou unha recensión crítica de Extramunde, de Xavier Queipo, nos xornais El Ideal Gallego, Diario de Ferrol, Diario de Arousa e Diario de Bergantiños.

 

O último libro de Xavier Queipo, Premio Xerais, é un percorrido global (fálase xa pouco de novelas totais, mudan os tempos, si, se cadra tamén as vontades) de San Andrés de Teixido a unha tribo de cortadores de cabezas. Todo isto cando a Inquisición andaba a atribular os espíritos, e de paso aos corpos.

Pragmática posmoderna

A paixón viaxeira da narrativa de Xavier Queipo

Xavier Queipo, actualmente en Bruxelas, como o seu colega de pluma Xavier Alcalá, cadra con este non soamente no exercicio de carreiras científicas mais tamén na práctica de literaturas enraizadas na vella vocación de contadores de historias, como aquel edimburgués glorioso, Robert Lonis Stevenson, do que os dous Xavieres ben poderían (se é que aínda non o fixeron) reclamarse.

De Stevenson e Verne, de Swift e Defoe e de cantos meteron no fardel literario a paixón viaxeira e as gañas de narrala. Que non outra cousa conleva o anceio da viaxe, o poder facela para despois contala. Ou ao revés. O que non deixa de ser unha posibilidade. Así e todo, e entro xa en materia, o último libro de Xavier Qtleipo, premio Xerais, é un percorrido global (fálase xa pouco de novelas totais, mudan os tempos, si, se cadra tamén as vontades) de San Andrés de Teixido a unha tribo de cortadores de cabezas. Todo isto cando a Inquisición andaba a atribular os espíritos, e de paso aos corpos.

Elementos > De maneira que con semellantes adobios; cregos sementais, meigas “comme ii faut”, navegantes, exploradores, herboristas, indíxenas de pelaxes variadas, Xavier Queipo argalla unha desas narracións que tiñan moito éxito cando se falaba de posmodernidade.

Aquel tempo en que o semiótico Umberto Eco viña de atopar, con “II nome della rosa”, a pedra filosofal da novela vendidísima sea rexeitar a dignidade conceptual. (Logo, despois, tentaría facer o propio con “II pendolo di Foucault”, e se ben as ventas funcionaran, de entrada máis dun millón de exemplares, o persoal apuntou cara a outros obxectivos, farto de gato cando na tenda da outra beirarrúa ofrecían lebre). E o herbívoro que daban no negocio da outra banda reivindicaba a novela de viaxe co seu punto de cocción aventureira, trufado de fantasía (nada que ver co realismo máxico, outra cousa) e un chisco de poción histórica.

Por aí, agora que isto xa non se leva, e prima unha seudonovela histórica resesa e aínda indixesta, volve Xavier Queipo, a remexer nesta pota, pero non con culler de pau, senón con outra de material nobre.

O do seu estilo, de grande riqueza léxica e elegancia estilística. Para apuntalar un concepto amplísimo, se cadra un chisco de  máis para unha novela longa onde non acontecen demasiadas cousas. Senón secuencias, por non dicir estampas, dunha historia que lembra un pouco a aqueles álbumes de Nesté de “Las maravillas del mundo”. Claro que sen chocolatinas envoltas no papel de prata e o cromo incorporado. Aquelas marabillas que nos levaban aos Deroe, Swift, Stevenson, Verne das novelas que denotaban paixón de contar.

A de Xavier Queipo ou Xavier Alcalá. Os dous en Bruxelas. Os dous científicos. Os dous a contar na literatura galega de hoxe.

Vicente Araguas

Anotación de Xosé Manuel Eyré sobre «Fantasmas de luz», de Agustín Fernández Paz

Críticas,Infantil

O crítico Xosé Manuel Eyré publica no seu blog, Ferradura en tránsito, unha anotación sobre Fantasmas de luz, de Agustín Fernández Paz.

 

Fantasmas de luz, Miguelanxo Prado e a vida como exemplo

Comecei a lelo nun intre ponte entre dous compromisos, ese tempo morto que ás veces che se presenta sen que teñas nada planificado. E xa non dou parado, xa case o teño mediado. A nova novela de don Agustín Fernández Paz chega tamén ilustrada polos deseños de don Miguelanxo Prado. Velaí dous primeiros espadas, un contando historias con palabras e outro con liñas e cores, xuntos. E o cinema, de fondo. Difícil de resistir. Vénme a cabeza aqueles Narradores de cine. Tamén os Cinepoemas de Claudio Rodríguez Fer. Esta é outra homenaxe ao cinema, non son poucas as que na literatura galega se lle teñen dado. Nin inmerecidas senón lóxicas, que a fascinación a que induce é moita. En definitiva, a fascinación polas historias é común ao cinema, á literatura e á banda deseñada. As súas historias indúcennos unha fascinación, embébennos de tal xeito, que non resulta doado desapegarnos delas.

Agustín Fernández Paz, o Gran Comentador, desde O único que queda é o amor en proceso de achegamento ao lector adulto, a súa narrativa resulta tan próxima porque posúe a habilidade de que os naradores de convirten en comentadores, perdendo esa frialdade incial e prendendo ao lector polos colares da confidencia.

Miguel Anxo Prado, as súas historias en banda deseñada casan moi ben coas historias de Agustín. Moi ben. Porque, neste caso en particular mais tamén se pode xeralizar, os deseños de Miguelanxo teñen o poder de lembrarnos que se está a falar da vida real, que é o que interesa, a vida real e os problemas dos seus habitantes, eses conflitos que fan de calquera peón un heroe, non porque os resolva senón máis ben porque malia a problemática consegue seguir adiante.Á vez que presta moito coidado en lembrarnos que o que vemos/lemos non é a realidade, senón unha fantasía sobre o real.

A vida como exemplo.

As historias como reivindicación de que o ser humano garda un tesouro dentro, un misterioso tesouro.

E o lector de histroias para certificalo, descubrilo, descubrir aquilo non que non repararía de non ser porque llo contan.

Xosé Manuel Eyré

Cando a música forma parte da trama: «A caza do Ghazafello», a aventura dun libro-disco colectivo

1 Decembro 2011

Audios,Música,Narrativa,Xuvenil

O Faro da Cultura, de Faro de Vigo, publica hoxe unha recensión crítica de Pilar Ponte sobre sobre o libro-CD A caza do Ghazafello, unha novela de Denís M. e música de Marcos Payno que reúne a importantes músico galegos e á ilustradora Sara López, con produción de Valentín Torrado.

O éxito colectivo

Boa opción para agasallar

É un pracer ter nas mans unha aventura en libro–disco como A caza do ghazafello,un éxito colectivo froito da colaboración de Denis M. (texto), Marcos Paino (música), Sara López (ilustracións),Orquestra das Ánimas (música) e algunhas das voces máis representativas do panorama musical galego (Ugia Pedreira –Antón Reixa,Xurxo Souto, PulpiñoViascón – García MC – Ico – Manolo Maseda).

Non agarden un disco como ambientación da obra literaria; aquí a música forma parte da trama, faina avanzar, explícaa e ponlle cabo a través de diversos xéneros e ademais adquire entidade independente, convertida nun CD que se escoitará e bailará tamén despois de rematada a lectura. Lois,o protagonista, un rapaz de doce anos que sofre bulling e que se refuxia na lectura como vía de escape, decide cambiar a súa situación e participar nunha excursión nocturna pola fraga. Deste xeito comeza unha obra singular na que se establece un diálogo directo co lector a través dun prologuista que en termos de camaradaría o interpela directamente e que lle fai chiscadelas ao longo da obra.

Para aqueles que se laian da carestía dos produtos culturais, velaquí unha aventura en libro–disco cun prezo moito mais que razoable que o converte nunha magnifica opción para agasallar.

Pilar Ponte

Emoción ata o final: crítica de Dorinda Castro sobre «O espírito do cabaleiro», de Cornelia Funke

24 Novembro 2011

Críticas,Xuvenil

Dorinda Castro Soliño publicou no Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha recensión crítica sobre ela O espírito do cabaleiro, de Cornelia Funke.

Emoción ata o final

De fantasmas e primeiros amores

A Editorial Xerais ofrécenos a oportunidade de ler de novo na nosa lingua unha obra –O espírito do cabaleiro– obra da coñecida escritora alemá Cornelia Funke, autora de máis de corenta títulos de literatura infantil e xuvenil: con vendas millonarias,traducidos a ducias de idiomas e mesmo levados, algúns deles, á gran pantalla.

Desta xeira, María Xesús Bello Rivas realizou un meritorio e rigoroso labor de tradución para ofrecernos unha novela de pantasmas e horrendos espíritos que se aparecen para saldar vellas contas co pasado.Os feitos ocorren en Salisbury e están narrados en primeira persoa polo protagonista

JonhWhitcroft, rapaz que foi enviado pola súa nai ao internado da cidade e alí,coa catedralde fondo, terá que enfrontarse a unha serie de pavorosas situacións que o farán madurar como persoa.

Personaxes reais e ficticios, seres reais e imaxinarios,feitos históricos de transfondo, sapos e bruxas, primeiros amores, rebeldía adolescente,o valor da amizade, conflito e incomprensión por parte da familia,“concesións”á cuestión de xénero (“o meu mellor amigo é unha rapaza”), atmófera de terror emisterio ilustrada por Friedich Hechelmann e unha escrita na que se mantén a emoción ata o final, explicarían a querencia e a simpatía que suscita a escritora alemá.

Dorinda Castro Soliño

Libro-CD «A caza do ghazafello»: Literatura ghazafella con banda sonora. Crítica de Armando Requeixo

16 Novembro 2011

Blogs,Críticas,Música,Narrativa,Xuvenil

Armando Requeixo publica no seu blog unha recensión crítica sobre o libro-CD A caza do Ghazafello, unha novela de Denís M. e música de Marcos Payno que reúne a importantes músico galegos e á ilustradora Sara López, con produción de Valentín Torrado.

Literatura ghazafella con banda sonora

Co evocador título A caza do ghazafello, Denis M. e Marcos Paino unen os seus talentos de escritor e letrista e mais de músico para ofrecer un suxestivo libro-disco pensado para os novos da casa.

En edición coidadosamente ilustrada por Sara López e con xenuíno prólogo de Xurxo Souto, este volume descóbrenos un entretido relato de aventuras onde un pequeno de doce anos, Lois, acabará por internarse nunha outra dimensión que o leva polo máxico mundo da Fraga, inzando de seres extraordinarios e tamén de perigos témeros.

Dende o literario, a historia debe moito aos clásicos do xénero marabilloso (Carroll, Lewis, por exemplo), mais tamén a outros referentes ben próximos para as nosas letras (poño por caso, Fernández Flórez) e incluso abondo bestsellerizados (Rowling & Co.). Non pode dicirse, xa que logo, que a orixinalidade sexa o forte destas páxinas, que, porén, gañan en humor e lexibilidade o que perden en previsibilidade.

Engastadas na propia trama literaria e amosando un atractivo musical innegable, as cancións que acompañan a novela son, ao meu ver, o verdadeiro prato forte do conxunto. Sete temas moi ben harmonizados, cunha variedade de rexistros e estilos que moito se agradece, pois confire grande amenidade ao conxunto que se deixa oír con sumo pracer.

Esta feliz banda sonora é posible grazas aos oficios da Orquestra das Ánimas, que interpretou a música dos diferentes temas, mais tamén aos vocalistas convidados para a ocasión, que deixaron a súa creativa pegada nestas cancións entre as que, con permiso de Ugia Pedreira, Pulpiño Viascón, García MC, Ico, Manolo Maseda, Coraile Yap Chine, Cata Prado, Teruca e o amentado Xurxo Souto, eu destacaría o redondo “Palleiro, can sensacional” ao que puxo voz Antón Reixa.

Parabéns merecidos, por tanto, para Denis Mutante e Marcos Paino, así como para todas e todos os músicos, cantantes e demais que fixeron posible este A caza do ghazafello, unha proposta literario-musical de gozo seguro tanto para júniors coma para séniors.

Armando Requeixo

«O espírito do cabaleiro», de Cornelia Funke: Unha novela para toda a familia. Crítica de Xosé Manuel Eyré

9 Novembro 2011

Críticas,Narrativa,Xuvenil

O crítico Xosé Manuel Eyré publicou en Galicia Confidencial unha recensión crítica sobre a novela O espírito do cabaleiro, de Cornelia Funke, baixo o título de «Unha novela para toda a familia».

Unha novela para toda a familia

Xosé Manuel Eyré debulla, esta semana, ‘O espírito do cabaleiro’,unha obra de Cornelia Funke traducida por María Xesús Bello Rivas e editada por Xerais.

Reaparece, logo do Reckless, carne de pedra, Cornelia Funke nos trinques das librarías, esta vez con O espírito do cabaleiro. Mais outra boa ocasión para gozar dunha novela para mozos e mozas que dá moito máis do que se agarda, sempre que non tomemos  o texto só como un ben de consumo inmediato senón como alimento no que regustarnos logo de inxerilo. E en tanto non chegan as sucesivas entregas que completen a pentaloxía que autora proxecta para un Jacob que xa se converteu en personaxe fetiche. Porén esta O espírito do cabaleiro sería inxusto tela unicamente como ocasional recheo

O primeiro comentario que nos merece a nova novela ten que ver coa maneira en que Cornelia atopa as historias. Se no Reckless, antes de comezar a novela, xa se citaba “Historia atopada e contada por…”, o cal indica para a relación existente entre a historia fabulada e a realidade, nesta ocasión foi unha visita á cidade de Salisbury a que desencadeou a escrita da nova novela. E aínda que a novela igual fora escrita igualmente, pesou moito o feito de poder ver o cadáver dunha rata atopada dentro dunha cabeza humana, a cabeza de William Longpee, medio irmán de Ricardo Corazón de León, fillo ilexítimo do rei Henry II. O animal morrera a causa da inxesta de arsénico…o cal reafirma a tese segundo a que Lonspee tería morto asasinado.

Xa abondaría, non sería necesario recuncar máis, porén tampouco resistimos contar o feito de que a autora procure modelos vivos, seres reais, a partir dos cales construír as personaxes, unha homenaxe a seres queridos e tamén outro vínculo entre o real e o imaxinario.

O coñecemento disto resulta transcendental. Transcendental sobre todo se temos en conta que, durante a lectura e descoñecendo ese dato, semella que estamos diante dun fantasioso discurso no que se mesturan espíritos e seres vivos, case coma se dun filme de animación se tratara. Sermos sabedores dese feito non modifica, en esencia, tal percepción, mais si lle dá unha nova dimensión á historia, lémola doutro xeito unha vez que coñecemos a súa unión coa realidade. Entón deixa de ser un curioso exemplo de mestura entre seres reais e espíritos, e o discurso convértese adquire matice de reivindicación da Historia como un fluxo continuo onde pasado e presente se funden, onde pasado e presente se contemplan e non como pólos opostos, onde as consecuencias dos nosos actos non se esgotan, non caducan. Se se quixer pode lerse tamén certo, e claro, aceno cara ás segundas oportunidades. Velaí que a nai de Jon e o pai de Ella ( os protagonistas centrais) teñen unha segunda oportunidade, igual que o mesmo Jon terá unha segunda oportunidade nun novo colexio, que cambiará  a súa maneira de entender as cousas, as cousas da vida, igual que o Longspee e a súa dona terán unha nova oportunidade de selar o seu amor para sempre. Diremos inclusive que tamén o lector que non coñeza a historia de amor entre Longspee a súa dona tamén terá a súa segunda oportuidade se non abandona a historia unha vez rematada a lectura.

Mais nesta historia, que tamén é a estrea de Cornelia Funke narrando desde a primeira persoa e onde se fabula como os seres reais e os ficticios poden axudarse mutuamente ( Longspee, o espírito, axuda a Jon, faino madurar, e, sen Jon, Longspee seguiría penando un amor frustrado, incompleto), non é unicamente unha historia masculina, non é unicamente unha historia de cabaleiros. Aínda que, certamente,  a historia relatada focaliza sobre todo actos masculinos ( Jon, Logspee) cómpre non esquecer que Ella de Salisbury, a esposa de Longspee tamén é unha personalidade a reivindicar desde a perspectiva feminina ou feminista, foi a primeira gobernanta de Salisbury ( falamos do século XII), foi a primeira muller en procurar o amparo da Carta Magna e negouse a casar en segundas nupcias, mantendo, como unha nova Penélope, sempre fe en que o seu marido non estaba morto e había reaparecer.

Así pois,  alén dos típicos tópicos temáticos deste tipo de narrativa ( valor da amizade, primeiras experiencias amorosas, rupturas matrimoniais, rebeldía, fidelidade e fe, personaxes que non “encaixan” na sociedade), que tamén están presentes, xa que por moi tópicos que sexan tamén é ben complicado imaxinar unha adolescencia onde estean ausentes, e como vimos insistindo, esta historia non debe rematar coa derradeira palabra lida, senón tamén ser escusa para ampliar coñecementos. Porén non podemos finalizar esta crónica libresca sen dicir que Cornelia Funke sabe manter ao lector pegado ás páxinas, fundamentalmente desde unha estratexia narrativa que dispón clímax intermedios que non esgotan a trama senón que a relanzan. Nin tampouco esquecer mencionar as preciosas ilustracións de Friedrich Heckelmann que, mantendo sempre o ar de misterio, reafirman o que diciamos de que a novela case se le como un filme de animación e rescatan o moi ponderado uso que a autora fai da caricatura.

Xosé Manuel Eyré

«A caza do Ghazafello», un libro-disco con novela de Denís M. e música de Marcos Payno, reune a importantes músicos galegos

27 Outubro 2011

Infantil,Música,Novidades,Xuvenil

O libro disco A caza do Ghazafello é unha das novidades deste outono. Un libro de Denís M., música de Marcos Payno e ilustracións de Sara López, producido con Valentín Torrado cun excelente plantel de músicos no disco: Antón Reixa, Xurxo Souto, Ugia Pedreira, Pulpiño Viascón, Carcía MC, Ico Manolo Maseda,  Coralie Yap-Chin.

Este non vai ser un paseo para preguiceiros. Vai ter que esforzarse moito o teu tacto, o teu gusto –haberá comida a eito–, encherás o teu ouvido con imaxes marabillosas… E sobre todo vai ter que traballar a feito o músculo de pensar, ese sentido que non se ve, que lle chaman imaxinación. Espero que a teñas ben adestrada porque lle imos ofrecer en doses moi altas o alimento que máis a excita: os debuxos, a música e as palabras. (Xurxo Souto) Música interpretada pola Orquestra das Ánimas Coas voces de: Antón Reixa – Xurxo Souto – Ugia Pedreira Pulpiño Viascón – Carcía MC, Ico Manolo Maseda – Coralie Yap-Chine

A revista «A voz de Vilalba» publica unha longa entrevista con Agustín Fernández Paz

13 Outubro 2011

Autores,Entrevistas,Narrativa

A revista A voz de Vilalba do mes de setembro publica unha longa entrevista con Agustín Fernández Paz na que se repasa a concesión do Premio Iberoamericano SM de Literatura Infantil e Xuvenil e a publicación da súa novela Non hai noite tan longa, pero tamén a situación da lingua galega, a presenza da literatura no ensino… entre outras moitas cuestións.

A entrevista comeza cunha pregunta de Mario Paz González, o entrevistador, sobre a presenza de referencias a outros xéneros como o fantástico ou a novela negra en Non hai noite tan longa, ao que o escritor responde que «o da novela negra foi premeditado. Eu son, desde hai moitos anos, un bo lector dese tipo de novela na que, aproveitando unha historia, faise unha análise crítica da sociedade. Ademais, pra contar algo, non hai mellores tramas que as da novela negra, pois dun capítulo vanche levano ao outro, ata o final. O elemento fantástico é unha especie de marca da casa». (…)

A entrevista pódese descargar e lerse completa en pdf.

Crítica de Vicente Araguas sobre «O noso amor será eterno», de X. H. Rivadulla Corcón

11 Outubro 2011

Críticas,Fóra de Xogo,Xuvenil

Vicente Araguas publicou unha recensión crítica sobre  O noso amor será eterno, de X. H. Rivadulla Corcón nos xornais nos xornais Diario de Ferrol, Diario de Arousa e El Ideal Gallego.

A colección Fóra de Xogo  de Xerais ten o seu aquel por moitas razóns. Nona menor pola súa ductilidade que lle permite pinchescarneiros vangardistas ou, aínda, transgresores ou rular por terreos consabidos onde a cousa xuvenil (a infantil queda moito máislonxe, ou debera) vaia enfocada a xente con capacidade de conmoción diante dunha historia   de amor que se ateña ou cumpra cos ritos. Que marque os tempos coñecidos por un público que agradece a simplicidade sentimental, o xeito de navegar por eses mares que saben de barcas (a un paso as montañas cos seus cabalos, tal como quería Lorca nun alarde cartesiano ou de funcionalidade). E ollo que cando falo de xuvenalias son consciente de que estas teñen pouco que ver cos límites estreitos impostos pola convención. Tamén que se Arturiño Rimbaud aos dazanove anos escribira canto tiña que escribir hai novos que embarcaran no mundo de Dostoievski (un supoñer) aos catorce anos, ceibando definitivamente unha nao literaria disposta ao pracer enteiro.

Dito isto debo engadir que veño de ler o último ‘Fóradexogo’, do poeta, comunicador e novelista X. H. Rivadulla Corcón,”O noso amorserá eterno” (Edicións Xerais, Vigo, 2011), san complicarme de máis a existencia sobre se este libro era para novos, vellos ou mediopensionistas. Porque se a intención, nun principio, ou tal semella, é de que a novela estea dirixida a “beginners”, termina sendo de leitura pracenteira para xente capaz de compaxinala con Robert Calasso, Javier Marías, John Cheever ou Álvaro Cunqueiro por citar algúns dos autores nos que ando a remexer estes días.

E valla o dato expresionista porque non quero que os libros fiquen en gaiolas ou compartimentos estancos, aínda que tampouco ignore que a vida de moitos volumes está nos folgos que lles dean as aulas ou bibliotecas escolares (e non quero dicir “leituras obrigadas” porque iso cheira a oxímoro que fede que alcatrea).

Por iso vou recomendar a novela de Rivadulla Corcón ao persoal sen distincións, porquea historia (que tanto despista ao principio, polo que ten de asunto seudorromántico) do trobador condenado a morte por amar a quen non debe axiña colle alturas ucrónicas para, misturando tempos, chegar aos nosos días. Vencellándose a un relato costumista na Costa da Morte, en Muxía para meirande exactitude, cun vello mariñeiro, doente de amor perdido, unha gaivota, prodixiosa, e unhas caveiras que deben atoparse, en aberta mistura con Florinda e Buserán revisitados nos corpos dunha parella nova, tan potente así e todo comoa que eles dous adoitaban formar.

Desfrutei moitoco libro de Rivadulla Corcón, un autor que leva anos na literatura galega, facendo de todoterreo, quen xa vai sendo hora de que atope o lugar que merece. Este libro confirma expectativas. Si.

Vicente Araguas

Crítica en catalán de «Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz, nun blog de Vilaweb

10 Outubro 2011

Blogs,Críticas,Narrativa

Pere Meroño, no seu blog de Vilaweb, realizou esa fin de semana unha crítica ,en catalán, de  Non hai noite tan longa, de Agustín Fernández Paz.. Reproducímola a continuación:

Se’n va anar del poble, sense haver-ne assolit encara la vintena. Són pare havia patit els darrers anys de la seva existència, estroncada per mil i un sofriments, una situació d’una rotunda injustícia, d’aquelles que clamen el cel. Ara, el traspàs de sa mare, li obliga a deixar París i tornar a Monteverde (…)

El cert és que, peti qui peti, no tenia pas intenció de retornar mai més. El record. El pes feixuc de la infàmia. La seva nova vida amb dona i dues filles… li ratificaven que el seu lloc era allà, a la gran capital francesa, no pas en una Galicia que, malgrat la democràcia, palesava els seus lligams amb el conservadorisme més ranci, a l’immobilisme suïcida, on hi campen pertot la genuflexió i l’acriticisme.

Presa la decisió, una misteriosa trobada posa damunt de la taula que té una gran asignatura pendent amb el seu pare i amb la seva gent. Que, anar a l’enterro és el mínim que hi pot fer. Aviat, però, conclourà que amb això no n’hi ha ben bé prou.

Memòria. Oblit. Família. Comptes pendents. Franquisme. Restitució moral. Venjança. Justícia… es donen de la mà en aquesta magnífica novel.la de l’escriptor de Vilalba. El seu gallec llisca suau, genuí, autèntic, en una narració enormement llegidora, viva, i emotiva.

Un bon llibre.

Pere Meroño

Crítica de Francisco Martínez Bouzas sobre «Vía secundaria», de An Alfaya

29 Setembro 2011

Críticas,Narrativa

O crítico Francisco Martínez Bouzas publicou no Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha recensión crítica sobre Vía secundaria, de An Alfaya.

Cavorcos de soidade

Con acenos de novela negra

Por veces, un bo desenvolvemento narrativo é capaz de anular as distancias que median entre as chamadas baixa / alta literatura. Tal é o caso desta novela folletinesca de An Alfaia, condicionada na súa estrutura polas esixencias formais dunha novela de entregas.Vía secundaria bota a andar cun atropelo que ten lugar nunha vía secundaria e que fai agromar un rodopío de intemperies vitais nas que habitan os personaxes principais desde relato coral. Un fío narrativo que non se extravía en secuencias sen interese, un ritmo argumental apropiado, pegada da escrita da autora, contribúen a facer que o lector se mergulle na cerna deste relato.

O accidente e intento de asasinato é o elemento que desencadea a intriga, por veces detectivesca e con acenos de novela negra, pero non se trata máis que dun pretexto para tradear no interior dos personaxes: esas parellas escravas de covardías, contradicións… expectativas fanadas, e retratadas sen chisca de compaixón. A intriga, e sobre todo a sondaxe dos conflitos psicolóxicos dos protagonistas, aos que as faenas do destino fai que se crucen, constitúe a cerna desta entrega na que o verdadeiro illamento non é o barranco domonte, senón os cavorcos de soidade nos que habitan personaxes que atopan a felicidade tras o parapeto da pantalla do ordenador.

Francisco Martínez Bouzas

«O xornalismo tamén é literatura»: Yasmina Shawki, autora de «Fundación Libélula»

27 Setembro 2011

Autores,Entrevistas,Narrativa

Manuel Vidal Villaverde publica hoxe en Atlántico Diario unha entrevista coa escritora Yashmina Shawki, autora de Fundación Libélula, publicada por Xerais.

Fundación Libélula, en palabras da autora,  narra a historia de tres mulleres, Gladys, Helena e Laura, de diferentes idades e procedencias, que viven nunha situación de precariedade que as atrapa e da que queren saír. O azar fará que cada unha atope, no momento máis complicado da súa vida, a persoas que lle axudará a iniciar unha nova vida, a avogada María xosé Muradas. Unha triunfadora que decide dar continuidade a súa vocación de axuda creando unha institución para as mulleres en situación de dificultade: Fundación Libélula.

Yashmina Shawki declara na entrevista que comezou escribindo poesía, un xénero demasiado persoal como para dalo á luz, e insiste en que o xornalismo é unha das múltiples vertentes da literatura.

Pódese ler a entrevista completa aquí.

Crítica de Armando Requeixo sobre «Vía secundaria», de An Alfaya

Críticas,Narrativa

O crítico Armando Requeixo publicou no seu blog unha recensión crítica sobre Vía secundaria, de An Alfaya.

A narración, externamente estruturada nos trinta e un capítulos preceptivos do premio, relata a historia dun atropelo nunha vía secundaria (de aí o título, tamén de forte carga simbólica) e a relación —directa ou indirecta— que tres parellas de personaxes gardan co suceso.

(…)

Pode lerse completa aquí.

«Unha novela por entregas»: Crítica de Vicente Araguas sobre «Vía secundaria», de An Alfaya

26 Setembro 2011

Críticas,Narrativa

O crítico Vicente Araguas publicou unha recensión sobre Vía secundaria, de An Alfaya, nos xornais Diario de Ferrol, Diario de Arousa e El Ideal Gallego.


Unha novela por entregas

Non lera no seu momento, nin xunta nin por separado,esta narración de An Alfaya, Vía secundaria (Xerais, Vigo 2011), gañadora do Premio de Novela por Entregas La Voz de Galicia. De maneira que ignoro o efecto que me tería producido a súa lectura en “versiónorixinal”.

Así que debo conformarme coa sensación que me causa agnra. Boa, dígase xa, máis aínda en tempos de penuria lectora (ao menos nos libros que leo por obriga) cando bater cunha narración tensa (e intensa) como esta de Ah Alfaya cousa pouco doada. A estructurade “Vía secundaria” é tan elemental como esa vida mesma que nos plantexa no seu curto percorrido. Tan estreito cal a estrada onde se val producir o suceso que dá pé á historia contada por An Alfaya. Tan pequeno como a distancia cuberta ese día de chuvia por Anselmo acompañado polo que axiña será tan vulto como el mesmo, deitados os dous na “vía secundaria” á que se abre, nunha curva,solitaria, a casa na que Anselmo mora coa súa filla.

A partir de aí unha historia do tamaño dunha “nouvelle”, na que An Alfaya desprega as súas dotes de escritora, filncional, económicamente expresiva, pero tamén as de parcial da novela negra, ao queaxuda (supónse) a súa formación como criminóloga e detective privado. Que todas estas cousas é Allaya, ademals de autora de literatura infantil-juvenil, coñecida e recoñecida.

Notáselle a “Vía secundaria” a súa orixe, de novela prevista para lectores que deben enganchar no anzol ao día seguinta o peixe que ceibaron o anterior. Desta maneira o libro enfíase en capítulos breves, instrumentals (xa se dixo), con axeitada definición dos protagonistasque se van ensamblando os uns cos outros nunha historia na que as casualidades son moltas, pero que moitas. E aínda así tal cousa é a vida. De xeito que os catro ou cinco elementos esencias acaban dando voltas, ás veces riba de si mesmos, nun carrusel dramático ao que o lector deberá outorgarlle esa eredibilidade xa orzada por unha autora obviamente practicante do xénero realista.

Este lector e crítico, quen acredita radicalmente na tendencia, si que se enganchou (el taro~n) ao anzol de Alfaya. Aínda que potiendo un pouco en tea de xuizo o alcolismo de Nora, mais comprendendo que a curta extensión do libro tampoueo daba para outra cousa que o simple deseño.

E o mesmo podería dicir da relación Nora-Ramón, seu home, taxista de profesión, o que permite a Alfaya facer de pivote nunha historia precisada de ensamblaxes, tamén humanas. Está ben está “Vía secundaria”, mostra de que unha novela por entregas pode ser máis que digna. E digo isto consciente de que moitos escritores realistas (Diekens un dos meirandes) practicaron a modalidade.

Vicente Araguas

Crítica de Vicente Araguas sobre os «Sonetos de Shakespeare»

19 Setembro 2011

Críticas,Poesía,Traducións

O crítico Vicente Araguas publicou unha recensión sobre a tradución dos Sonetos de Shakesperare, feita por Ramón Gutiérrez Izquierdo, nos xornais Diario de Ferrol, Diario de Arousa e El Ideal Gallego.

Shakespeare alexandrino

Ramón Gutiérrez Izquierdo (Ourense, 1956) vén publicar unha fermosa (dígase xa, tanto de continente como de contido) versión galega dos sonetos de Shakespeare. A edición, titulada “Sonetos de Shakespeare” (Xerais, Vigo, 2011), conta con espléndida maquetaxe, capa dura e todas as posibilidades de vir para quedar.

Ao menos o tempo en que tarde en aparecer outra destas características, que será moito. Razón abondo como para que a Xunta de Galicia tefia contribuído ao esforzo, tan notorio. Gufiérrez Izquierdo, a todo isto, publicou recentemente a traducción destes sonetos ao español, nunha edición (de Visor) que aínda non tiven momento de ler; fareino máis adiante, o que me permitirá cotexar resultados.

Así e todo polo de agora quero dicir que a versión galega destes sonetos semella mol plausible, chea de senso e de música, por mor dos alexandrinos (de seu tan fondos e musicais, perfectos no emprego do hemistiquio) nos que Gutiérrez emborcou os hendecasílabos orixinais.

E por certo que o traductor, demostrando talento lírico e inspiración, optou (no canto da versión en prosa poética ou en verso libre) pola rima, consonante ou asonante, máis bcn a primeira, pura e dura. O que non deixa de ser un fisco máís, unha vez posta en práctica (se o resultado é bo, cal no caso), non podo senon mostrar o meu aprezo polo bcn que resulta no contexto do traballo, delicadísimo, de axuste fino, de Ramón Gutiérrez Izquierdo. Delicado e rigotoso, porque non é que o de Ourense limita o seu labor a traducir este mangado (importante) de poemas. Gutiérrez Izquierdo vai alén de isto e complementao libro con esp]éndidos comentarios que orzan ao lector dun “resopón”, por se despois da festa tirese gañas de máis madeira aínda.

0 traductor e comentarista de Shakespeare demostra así que coñece a súa materia polo miúdo, pero que -ademais- non se corta un pelo á hora de proxectar máis luz riba dela. Mesmo demolendoou arrumbados tópicos sobre asunto tan polémico e “escuro” como o incógnito señor W:H., que tantos ríos de tinta ten botado sobre da figura do bardo de Stratford. Por suposto que a posibilidade de que o inspirador fose un amante de William, quen así tería sido bisexual, porque Anne Hathaway algo pinta neste cadro, suponse, tentou a moitos exéxetas.

Incluíndo aqueles que falaron do duque de Southampton (Henry Wriothesley) como “machaca” de “Will” (cal na película aquela de tantas fermosuras).

En fin, que Gutiérrez izquierdo deixa, ou tenta deixar, moitas destas cousas nídias; sublifiando bcn a distinción do libro entre os poemasdirixidos a un mozo (do 1 ao 126) e aqueles (127 a 154) que tefien como destinataria unha muller. Ben que Gutiérrez Izquierdo deixe claro que non se ten por que tratar da mesma dona. Algo así como en “Veinte de poemas de amor y una canción desesperada”, Marisol e Marisombra ou bótalle fío ao papaventos sentimental nerudiano.

Un libro, esta versión galega dos sonetos shakesperianos, para ler a partir de agora con todo o tempo por diante. Que vai ser moito. Paréceme.

Vicente Araguas

O deputado Tabuyo mergúllase na novela negra co comisario Romero

12 Setembro 2011

Narrativa,Noticias,Presentacións

Jaureguizar publicou en El Progreso unha información sobre a novela novela  Svea Kött (Carne Sueca), de Domingo Tabuyo.

O deputado Tabuyo mergúllase na novela negra co comisario Romero

Domingo Tabuyo sabe que a carne sueca é explosiva. «Un día informeime de que había unhas latas etiquetadas como un produto cárnico de Suecia e, en realidade, contiñan explosivos», comenta para situar a idea lonxana que foi conformando ata que acabase sendo ‘Svea kött (carne sueca)’, a novela negra que vén de publicar en Xerais.

A trama comeza coa aparición dun home indocumentado morto ao pé dunha libraría especializada en Oriente Medio e continúa co descubrimento dun segundo cadáver en Cambados. O comisario Sindo Romero -«que continuará investigando noutras novelas»- deberá ligar ambos os crimes.

Cando era novo, as inquedanzas literarias de Domingo Tabuyo avanzaron canda as sociais e, aínda que el asegura que «a escrita foi antes cá política», este profesor de Historia no ensino medio representa ao PSOE como deputado na Carrera de San Jerónimo por segunda oportunidade desta volta. De feito, publicou a súa primeira obra en 1993 e a actividade pública chegou despois, a base de participar en movementos e asociacións en Cambados.

Tanto a historia como a literatura ou política son actividades que escolleu, algo que non acontece coa Mariña, «na que estiven un tempo porque reenganchei despois das milicias ata que quitei as oposicións».

A experiencia no mar valeulle «unicamente para algúns comentarios na novela». Utilizou moitas máis expresións «dunha parente de Sanxenxo, que emigrou a Estocolmo». Sobre esa muller, apunta o autor que «sempre conservou as raíces galegas, pero, cando regresaba por vacacións, falaba nunha mestura de sueco e galego, que nos fixo aprender moitas palabras nesa lingua».

Este pontevedrés mantén as súas querencias e, cando decidiu escribir unha novela negra, atendeu ao seu gusto pola novela nórdica, por «tratar de cuestións que lle importan á xente». Suecia, a narrativa e os conflitos dos colectivos humanos conflúen deste xeito en ‘Svea kött’.

O protagonista que creou para afrontar esas carencias da sociedade é «un home de 50 anos que ten as súas raíces que non son dunha cidade, senón dunha vila, e que ten valores tradicionais», como poden ser o esforzo no traballo e a raigame nun sitio.

Por iso, compatibiliza «a vida laboral en Madrid coa súa patria real, que está no Salnés e que é Cambados». Tabuyo aprésase a deixar claro que, malia as coindencias que existen co seu xeito de vida -«paso a semana en Madrid, pero vivo en Cambados»-, «non é unha novela autobiográfica».

Esa fonda base ética serviralle a Sindo Romero para chantarse diante dunha «parte do aparello do Estado que actúa autonomamente» para atallar un problema de terrorismo. «Iso si que o compartimos», acepta o escritor, que comenta a acción de Estados Unidos contra Bin Laden, «coma unha mostra da dobre moralidade que trata de xustificar que a fin xustifica os medios, e non debe ser así en ningún caso».

O alcalde de Lugo, José López Orozco, máis ca un cuestionamento dos gobernantes, percibe «unha crítica aos valores morais da nosa sociedade».

Para o editor, Manuel Bragado, o interesante é propor eses asuntos «no contexto dunha novela negra».

Jaureguizar

Artigo de Juan Antonio Pinto Antón sobre «Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz

9 Setembro 2011

Artigos literarios,Críticas,Narrativa

Juan Antonio Pinto Antón publicou no xornal El Progreso un artigo sobre Non hai noite tan longa, de Agustín Fernández Paz.

Viaxes con Agustín Fernández Paz

UNHA biblioteca é como a cova de Alí Babá, chea de tesouros pero sen ladróns. Nestes días longos, en Lugo, hai tempo para todo aínda que incriblemente xibaricen o horario da biblioteca. Algúns deciden viaxar, outros abren un libro para ir máis aló de Lanzarote, dos fiordos noruegueses, de Cancún.

Atento ás novidades descobres xoias. Cae nas túas mans a novela ‘El ruido de las cosas al caer’, do colombiano J.G. Vásquez. Les, ergues a vista dis: este tipo é bo. Tiras das cereixas do cesto e saen ‘Os informantes’,’Historia secreta de Costaguana’. Colles ‘Todo é silencio’ de Manuel Rivas e les todo de quen escribe tan ben. Polos longos días de verán pasaron ‘Obertura francesa’, ‘El rombo’ de Michaelis, ‘El arte de la resurrección’.

A biblioteca de Ramón Ferreiro ten uns setenta mil libros mal contados. Non é a de Alexandría. Nin a excesiva da Cidade da Cultura: concibida para un millón de ejemplares, de momento colecciona as Obras Completas do Po e do Aire. Tampouco é a de Heidelberg [Alemaña], cidade de estatura similar a Lugo pero con dous millóns e medio de libros e onde a biblioteca é o embigo da universidade.

Volvemos á Cova de Alí Babá. Outro día atopas a un tal Serra i Fabra. Les un e acabas lendo todos. Cae nas túas mans ‘Hypatia’ de Pedro Gálvez e devoras ‘El maestro del emperador’ ou ‘Nerón, diario de un emperador’. Dun novelista tan bo hai que lelo todo. Desde o expositor reclama a atención ‘Después de la crisis’ de Alain Touraine, ‘La sociedad de la ignorancia’, entre os autores recoñeces a Marina Subirachs. Hai libros que como os melóns nos os descobres ata que os catas, ata que empezas a ler. Daquela segues os consellos de Daniel Pennac, os dereitos imprescriptibles do lector. Ler o que me pete, reler, dereito a saltar páxinas, a volver cara atrás, a deixar de ler. En definitiva, dereito a viaxar.

A última viaxe con Agustín Fdez. Paz foi engaiolante. En tan boa compaña les a última obra deste escritor admirable: ‘Non hai noite tan longa’. A trama tira de ti. Queres chegar ao final pero enfada ir tan rápido. Tentas frear, degustar a trama. Coñeces xa polo nome e polo rostro aos personaxes. Este Agustín escribe ben. Entéraste que é un tipo sinxelo, novelista de valía, tan coherente que tivo a ousadía de rexeitar, despois de agradecer, o Premio da Cultura Galega, considerando que os responsables actuais non defenden a galeguidade desa cultura. Home bo e xeneroso cargado de dignidade, puntal da nosa literatura, escribe en galego, valor engadido nestes tempos de desolación lingüística. Este creador sensible e comprometido, con xenes literarios da Terra Chá, vén de parir unha obra fermosa que cómpre degustar. Hai que ler a Agustín Fernández Paz. ‘Non hai noite tan longa’. Un apaixonante compañeiro de viaxe.

Juan Antonio Pinto Antón

Presentación de «Svea Kött (carne sueca)», de Domingo Tabuyo, en Lugo o próximo venres 9 de setembro

6 Setembro 2011

Narrativa,Presentacións

O próximo venres 9 de setembro, ás 20:00 horas, terá lugar na Galerís Sargadelos de Lugo (Praza de Santo Domingo, 4) a presentación da novela  Svea Kött (Carne Sueca), de Domingo Tabuyo. O acto contará coa participación de de Xosé Orozco, do editor Manuel Bragado e propio Domingo Tabuyo.

«Unha historia que non vou contar», de Cid Cabido, no blog Momificaciones

5 Setembro 2011

Blogs,Críticas,Narrativa

O blog Momificaciones inclúe unha valoración da novela Unha historia que non vou contar, de Cid Cabido.

Para algún dos que saben de crítica literaria, a novela Unha historia que non vou contar (Xerais, 2009) do misterioso Cid Cabido (Xunqueira de Ambía, 1959) merece o calificativo de “moderna” porque mestura técnicas habituais da narrativa con outras propias da non ficción, como reseñas periodísticas ou transcripcións de entrevistas. Mesmo alguén podería falar de metaliteratura ao referirse a ela. Eu, alleo por completo á teoría, disfruteina moito.

Lida coas lentes para ver de lonxe, é a historia dun escritor que comeza a vivir nun apartamento con vistas á Porta do Sol de Vigo, emprestado por un amigo. Case sen planificación e coa intención de escribir unha novela, inicia a investigación dun famoso crime acontecido na cidade nos anos setenta e que aínda permanece confuso en moitos aspectos. Da man do protagonista, imos coñecendo as circunstancias da morte de Antonio Alfarem, presidente da Unión de Conserveiros de Galicia, contada por testigos e protagonistas directos deste caso que conmocionou á sociedade viguesa nos derradeiros anos do franquismo.

Coas lentes de ver de cerca disfrutei coa escrita de Cid Cabido, coas referencias cinematográficas e musicais que inzan a novela, como a canción Alone again or que abre un capítulo. Rin coa “adherencia” do protagonista, que lee a teoría da sincronicidade de Jung mentres está metido nunha especie de thriller sentimental.

Con lentes ou sen elas, esta é unha novela que, coa atinada escenografía de coñecidos lugares da cidade de Vigo, conta de xeito extraordinario unha historia que non se vai contar.

Entrevista con Eva Moreda sobre «A A veiga é coma un tempo distinto» en Fervenzas Literarias

1 Setembro 2011

Autores,Entrevistas,Narrativa,Premios

Fervenzas Literarias publica unha longa e demorada entrevista coa escritora Eva Moreda. Nela fálase detalladamente da súa última novela, A veiga é coma un tempo distinto, Premio Terra de Melide 2010.

Conversamos con…

EVA MOREDA

Hai escritores que van labrando o seu camiño literario aos poucos. Sen levantar a voz máis do necesario. Sen presas. E con cada novo libro melloran. Este é o caso de Eva Moreda, a escritora galegoasturiana ven de publicar en Xerais A Veiga é como un tempo distinto, premio Terra de Melide 2010 e sen dúbida un dos mellores libros do que levamos de 2011. A súa escrita, como os bos viños, foi gañando complexidade e calidade. Desde aquel imberbe -pero interesante, abofé que si- Breogán de Guisamonde, pasando por esa alfaia que foi O país das bestas ata o erotismo de Organoloxía chegando a este A Veiga é como un tempo distinto. Libro tras libro gozamos coa narrativa de Eva Moreda. Agardamos descorchar futuras novelas que sexan tan interesantes como este último libro que agora nos atinxe. 

—Baixo o paraugas da emigración de posguerra, vemos en A Veiga é como un tempo distinto un gran abano temático, pero sobre todo é unha historia que fai de ponte -que une- dous mundos: A Veiga e Londres; e o que representan para os dous personaxes principais da novela: a lembranza perenne de Gelo e o pasado para Elisa.

A identidade é unha das miñas obsesións, tanto a identidade colectiva como individual, saber o que nos fai ser nós mesmos, o que une ao noso “eu” do presente cos nosos “eus” pasados e futuros. E, sobre todo, coa emigración de por medio. Creo que tanto Elisa como Gelo experimentan a sensación de que a súa identidade xa non é tan firme como crían, senten que se están desfacendo en anacos, e buscan, cada un ao seu xeito, a forma de xunguir estes anacos. A historia, como dis ti, pode ser o que una, non só dous mundos, senón todos os anacos destas dúas persoas. A historia e tamén certos sentimentos.


—Residindo vostede en Londres parecería unha obviedade que lle preguntara o por que de situar a historia nesa cidade, mais coido que a capital inglesa é unha das grandes descoñecidas en canto a emigración galega. Falándonos de emigración os nomes que nos veñen a cabeza son Venezuela, Arxentina, Suiza e Alemaña, principalmente.

En parte foi porque, obviamente, me resultaba máis fácil referirme a lugares e ambientes que coñecía, pero tamén era consciente de que a emigración ao Reino Unido é a grande ausente, ou unha das grandes ausentes, no imaxinario galego da emigración. Si había precedentes literarios, como Xesús Fraga ou Carlos Durán, pero parecíame incrible que unha epopea vital tan interesante coma a dos galegos en Londres non fose máis coñecida nin máis imaxinada, no sentido de chegar a formar parte do imaxinario galego da diáspora. Londres era unha das capitais de Europa e do mundo nos 60 e 70, como ignorar o efecto que tiña que ter para os galegos chegar ao centro do mundo? Cando empecei a novela, en certo sentido fíxeno movida por ese obxectivo: visibilizar a emigración galega en Londres, contribuír a que deixase de ser a grande descoñecida. Pero, nalgún momento, este obxectivo pasou a ser secundario, e creo que o que quedou ao final foi unha novela centrada nas personaxes, nos sentimentos, que se desenvolve en Londres pero podería desenvolverse noutro sitio.


—Aínda que centrada na historia de Gelo e Elisa, pasan por A Veiga é como un tempo distinto multitude de personaxes que pululan por Portobello Road e que poderían conformar o corpus da emigración, os roles que van desenvolver no novo país de acollida e todas esas Veigas que cada un deles deixaron noutro tempo.

Eu tiña claro que non quería escribir unha novela costumista, un cadro de costumes, e se cadra por iso optei por non perderme demasiado no detalle folklórico de a onde ían os galegos en Londres e onde traballaban e que comían. A novela está centrada en dúas persoas e dúas actitudes vitais fronte a emigración, a de Elisa e a de Gelo, pero era consciente de que, entre unha e outra actitude, cabían moitas máis, e intentei retratalas, aínda que fose en poucas pinceladas, no resto de personaxes. Así, por exemplo, temos a Rita, que é unha muller solteira dunha certa idade que non rompe coa súa vida anterior dun xeito tan espectacular como pode facelo Elisa, pero si que aproveita as oportunidades que lle brinda o novo país ata acadar un status que en Galicia non podería imaxinar.
Conscientemente procurei non obsesionarme demasiado coa documentación, máis que dar moitos detalles moi precisos interesábame retratar actitudes vitais máis ou
menos universais.


—Elisa “reinvéntase” dende a súa chegada a Londres, vai mudando en Louise e en Liz, incluso ten un ápice dese “autoodio” cara esa Elisa que vai deixando atrás aos poucos. Ven vostede de comentar que a novela está centrada en dúas persoas e dúas actitudes e ao fío dese comentario acáelle moi ben a pregunta que formulou o crítico Armando Requeixo sobre  A Veiga...: “¿Somos o que a Terra que nos viu nacer e medrar nos fixo ser ou o que a patria de adopción nos ensinou a soñar?”

Creo que esa é unha das grandes preguntas, xa non dun pobo emigrante como é un pobo galego, senón para calquera ser humano. Interesábame explorar as reaccións opostas fronte á emigración que teñen dúas persoas que, nun momento determinado, se sentiron moi próximas o un á outra, que se refuxiaban o un no outro da inadaptación ao seu entorno. Unha vez chegada a Londres, Elisa quere deixar atrás ese entorno do que vén, e a cidade ofrécelle todo o necesario para facelo. Pero Gelo descobre que, se ben na Veiga sempre se sentiu inadaptado, tampouco logra adaptarse a Londres.


—Ao meu modo de ver, un dos grandes acertos desta novela é a forma na que se interna vostede na personalidade de Gelo e nas súas contradicións. A angustia de non vivir no futuro pensando no “seu” pasado en A Veiga. Foille doado penetrar nesa personalidade masculina? E mais cando este personaxe é dunha grande complexidade ao longo de toda a novela, e probablemente de toda a súa obra?

O certo é que para retratar a Gelo inspireime nunha persoa á que coñezo bastante ben. A súa personalidade é complexa, tamén a miña actitude fronte a el o é. Desde compadecelo a enfadarme con el por ser un covarde na súa relación con Elisa, a intentar entendelo, porque é un home nacido en 1927 para o que certas cousas seguen sendo tabú. Despois de rematar a novela, decateime que ten semellanzas importantes con Goro, o protagonista de O demo e o profundo mar azul: os dous son emigrantes, os dous se ven paralizados á hora de tomar decisións importantes… e, en comparación, si creo que Gelo é moito máis evolucionado psicoloxicamente, como personaxe. Pero tamén me interesaba centrarme nel e non tanto en Elisa, que a priori podería ser a personaxe máis atractiva, a que racha con todo. Este rachar con todo ten unha contrapartida, unha reacción por parte do entorno, e isto é o que retrata Gelo.

—Aínda que estea contada a historia dende un punto de vista masculino -o de Gelo-, as mulleres teñen un gran peso nesta novela. Agás Gelo, e as páxi nas onde aparece Tino, o resto das personaxes son mulleres.

Eu tiña a impresión, despois corroborada por algúns estudos que lin, de que a reacción das mulleres fronte á emigración ía ser máis complexa, e máis interesante tamén, que a reacción dos homes. En Galicia, as mulleres da novela vivían cun concepto de si propias típico da Sección Feminina; en Londres atopan o movemento feminista no seu auxe. Logo esta é a primeira posibilidade que lles ofrece Londres, e creo que a maioría das mulleres da novela, se non todas, abrazan esta posibilidade. Xa sexa de xeito tan extremo como Elisa, ou ben de forma máis moderada como che comentaba antes con Rita, ou ben como Lidia, que queda cos aspectos máis lúdicos da liberación da muller. Mesmo Marta e Dolores, que son dous personaxes pequenos, dúas limpadoras, teñen a oportunidade de vivir soas dun xeito que en Galicia seguramente non sería posible.


—Seguindo o fío dese comentario, esta novela serve tamén para falar de aspectos que serían impensables na España da época, como os sindicatos, a revolución feminista, o uso de anticonceptivos… Todo o labor que desenvolve Elisa en Londres, e o que fixeron tantas como ela, logo tiveron unha grande repercusión no postfranquismo.

Si, creo que, nun certo sentido, para moitos emigrantes chegar a Londres, ou os seus países de destino, foi como montarse nunha máquina do tempo e avanzar 20 anos. Sobre todo por ese espírito “sesentaoitesco” que se vivía en moitas partes de Europa, o florecemento do sindicalismo, os movementos feministas, as reivindicacións raciais, etc…. esa sensación de que todo era posible, de que o mundo se podía cambiar. En España e Galicia isto chegou con 20 anos de atraso.


—Outro dos aspectos que considero máis salientables e máis atraentes desta novela é o xeito na que está escrita, a súa forma de narrar. Unha historia aparentemente epistolar cara unha Elisa que o lector non ten por seguro se realmente chegará a ler, a coñecer todos eses sentimentos, eses medos de Gelo.

Cando pensaba na técnica narrativa da novela, de entre todas as opcións o certo é que me decidín por un certo irrealismo, ou inverosimilitude. Quero dicir, non resulta moi crible que unha persoa como Gelo, que non tivo moita formación, sexa capaz de escribir un discurso bastante elaborado como creo que é o da novela. Tampouco me parece verosímil que Elisa chegue a coñecer todo este discurso, desde que chegaron a Londres Gelo caracterizouse por non ser capaz de aclarar os seus sentimentos cara a ela, de decidir o que realmente quería. Se cadra poderiamos dicir que é unha especie de “monólogo interior” escrito por outra persoa. Non sei. Creo que tampouco é tan importante. A min o que me importaba era transmitir as distintas actitudes vitais e o distanciamento que experimentan estas dúas persoas.


—Camareiras, empregadas do fogar, limpadoras, cociñeiras,… Podemos atopar equivalencias entre esa emigración que viviu Galicia e os emigrantes que agora acollemos? Adoece Galicia dunha desmemoria colectiva como país emigrante que foi?

Creo que si tendemos a ser un país bastante desmemoriado. Se cadra dentro dunha xeración, ou menos ca iso, teremos galegos con apelidos marroquís, chineses ou rumanos -igual que hai británicos ou alemáns ou arxentinos con apelidos galegos-, e nin sequera comezamos a debater como os imos integrar na Galicia que queremos. Se cadra porque estamos algo acomplexados do noso pasado como emigrantes.


—Tras vivir en Italia, Alemaña, agora Londres. Que representou para vostede escribir esta novela? Tamén sente que A Veiga ou Ribadeo sonlle como un tempo distinto?

Xa o sentía antes de escribir a novela, pero desde que a escribín foi como se ese sentimento se acelerase, aínda que non sei se pola novela ou por outras circunstancias. A min pásame algo que menciono no primeiro capítulo da novela, que é que esquezo quen morreu en Ribadeo, e cando volvo ás veces dáme a impresión de volver velos, porque os confundo con outras persoas. Para min é a demostración máis palpable de que os emigrantes tendemos a vivir nun tempo distinto, un tempo que é mestura do tempo que deixamos e do tempo que imaxinamos.


—Acabamos de falar da súa máis recente e premiada novela, pero todo principiou hai preto de quince anos coa publicación de Breogán de Guisamonde. O cabaleiro da gaivota (Fundación Caixa Galicia, 1997). Un relato que, como indica na propia obra, ten moitas influencias da literatura artúrica.

Daquela eu era unha auténtica fanática da chamada materia de Bretaña, tanto pola temática en si mesma como polas diversas transformacións que sufriu ao longo de máis dun milenio de literatura europea. Interesábame o feito de que a literatura galega fose tamén parte desta transformación, deste engadir ao fondo común e, cunha certa ousadía, pensei que se cadra podía achegar algo tamén eu. No fondo, o que eu facía non era moi diferente ao que fan tantos adolescentes que se dedican a escribir fanfics de Harry Potter ou O señor dos aneis e publicalos en Internet. É esa fascinación por unha historia, por uns personaxes, o desexo de contar a historia ao teu xeito.


—Declárase siareira do xénero artúrico, pero logo non volveu retomar nesa temática. Procura no seu discurso narrativo non repetirse, abrir novos vieiros literarios e novas formas de contar as cousas?

Intentei reincidir no xénero artúrico, pero non me saíu ben. Pasoume máis veces con outros temas. Pouco despois de que A Veiga fose premiada, encetei outra historia con certas similitudes temáticas e tiven que deixala, tiña a sensación de repetirme, de estar pasando por lugares polos que xa pasara. Aínda que soe tópico, para min o fermoso da literatura é que nos permite vivir outras vidas, e eu quero vivir tantas como sexa posible. Por outra parte, hai quen di que os novelistas só escribimos unha única novela na nosa vida, pero baixo varias apariencias. En certo sentido, estou de acordo tamén con iso, pero eu quédome coa parte de experimentar con todas estas apariencias.


—Con este premio gañou o X Premio de Narracións Xuvenís ‘Rúa Nova’. Máis adiante presentouse igualmente a premios para escritores novos, como o da Universidade de Santiago ou ao Biblos. Que representan este tipo de premios para a xente moza que comeza no difícil mundo da escrita?

Cando comecei, non sabía absolutamente nada do mundo editorial. Non sabía que pasaría se enviaba algún traballo meu a algunha editorial, se o lerían, se mo devolverían, se o tirarían ao lixo ou que.
Presentarse a un certame que inclúe a publicación polo menos me deixaba ver unha fiestra aberta, por pequena que fose. Non me arrepinto de terme presentado a ningún certame nin de ter publicado nada, pero en retrospectiva diría que houbo momentos que estiven demasiado obsesionada por publicar, que a xente novel está ás veces demasiado obsesionada por publicar; tende a verse como un fin e o certo é que normalmente é só un paso máis. Ás veces, por querer publicar canto antes, teño enviado a certames cousas que merecerían un par de voltas máis ou ben quedar metidas nun caixón para sempre, e tamén está a cuestión de que, en Galicia, hai premios que se editan pero que despois non se distribúen o suficientemente ben. Habería que pensar se isto beneficia realmente á xente que empeza.


—No volume colectivo Veas Verdes e catro contos máis (Agrupación de Libreiros / Casa da Xuventude de Ourense, 2001) apareceu o relato premiado Veas verdes, Premio Ourense de Contos para a Mocidade 2000, un galardón acadado por escritores de grande sona, como Xosé Carlos Caneiro, Paula Carballeira ou Antón Riveiro Coello.

Téñolle moito cariño a ese relato, e alegreime moito cando foi premiado nese certame. Foi unha desas cousas que é un pracer escribir, que hai algo dentro de ti que fai que saian soas. Alegreime moito de que se premiase e puidese ser publicado.


—Polo de agora este, con algún relato máis como o que apareceu en Narradoras (Xerais, 2000) é do pouco que se lle coñece en relato curto, amais do que fora o seu segundo libro: Mitología contemporánea (Fundación Caixa Galicia), XII Premio de Narracións Xuvenís “Rúa Nova”. Mirándoo dende a perspectiva que nos da o tempo, podemos afirmar que é un xénero esquecido por vostede ou aínda é posible ver algún libro autoría de Eva Moreda de relatos curtos?

A verdade é que nos últimos cinco ou seis anos escribín relato curto só moi ocasionalmente, e case sempre por encargo, aínda que xusto agora estou intentando escribir un. Creo que o que me apartou un pouco deste xénero foi a falta de posibilidades editoriais; non se publican moitos libros de relatos, e o que poidas publicar nalgún libro colectivo normalmente ten difusión limitada.


—Decatándonos de que eses libros son os primeiros, poderíamos afirmar que é un xénero atrainte ou máis doado de traballar para o escritor novo?

Hai esa idea do relato curto como un xénero máis doado, ou como un xénero para principiantes, pero isto é desmentido axiña polo talento de grandes contistas como Guy de Maupassant, un dos meus favoritos. No caso da literatura galega, creo que temos o problema engadido de que nun determinado momento floreceu moito entre nós o relato breve e agora o vemos como un rito iniciático, un momento de xuventude que hai que deixar atrás, supoño, para escribir novelóns ben estensos.  Eu creo que escribir relato curto pode proporcionarche unha habilidade moi útil para calquera outro xénero, incluída a novela, que é a habilidade de non dar reviravoltas, de deixar atrás todo o que sexa inútil e pouco relevante, de cultivar a economía narrativa


—Nesas datas, e reafirmada a túa proposta literaria co recoñecemento de varios premios, tanto pola súa obra en galego como en castelán, como foi a elección do idioma nas súas seguintes achegas?

Na adolescencia escribía indistintamente en ambos idiomas, un pouco como xeito de experimentación. Exploraba varios xéneros, varios estilos, e tamén dúas linguas. Xa na maioría de idade, adoptei o galego como lingua literaria.


—Chegamos a finais do ano 2002 cando aparece en Positivas O demo e o profundo mar azul, un libro coa emigración de fondo pero onde podemos ver dúas características do que será o seu discurso narrativo: a presenza da música e a creación psicolóxica dos personaxes. Neste caso a elaboración de Goro de Ferrería, sobre quen xa fixera referencia antes.

O certo é que durante varios anos reneguei un tanto desta novela, parecíame xuvenil e pouco elaborada, e seguramente o sexa, pero ultimamente volvín a collerlle cariño porque, moito máis que Breogán de Guisamonde, é esa primeira novela da que se alimentan moitos dos meus motivos literarios, as miñas obsesións literarias tamén. O afastamento, as barreiras, a indecisión, o encontro e, por suposto, a música, son cousas que xa están aí.


—Goro de Ferrería emigra co seu saxo cara América, como tantos outros, na busca dunha vida mellor. Goro é dos emigrantes que triunfa, toca cos grandes do jazz nos locais máis importantes ao longo de todo o país, pero a súa mente está na súa aldea e coa muller e filla que deixou alí. Sempre ten ese muro que se ve incapaz de derrubar.

Si, pero ao mesmo tempo non vai velas nunca, nin fai ningún esforzo para que poidan vir vivir con el. Eu creo que, para el, a súa aldea tamén é un tempo distinto e prefire que o siga sendo. Prefire seguir pensando na súa muller e filla como habitantes dese tempo distinto, e sabe que levalas consigo ao tempo no que el vive agora lle traería máis complicacións.


—Estamos a falar dun libro cunha banda sonora moi particular, que constitúe o eixo de O demo e o profundo mar azul, e que vostede presenta como un percorrido pola historia do jazz ao longo de practicamente todo o século XX, dende Count Basie ata Miles Davies pasando por Stan Kenton, Gerry Mulligan ou Dizzy Gillespie. Os mesmos días de viño e rosas do jazz e as miserias que sufrirá en carne propia Goro.

Daquela –cando escribín a primeira versión da novela tiña 17 anos- interesábame moito o jazz, a súa historia. O jazz ten unha historia relativamente breve, pero moi variada, pode expresar moitos tipos diferentes de emocións. Atraíame a idea de que a cada emoción de Goro, a cada momento da súa vida, podía corresponderlle un standard de jazz, e de feito cada capítulo ten o título dun tema jazzístico.


—O tema da obsesión marca o fío argumental de Singularis Domitilla (Universidade de Santiago de Compostela, 2004). Sempre a busca de don Fernando, o desacougo e a desesperación.

É curioso, porque para min don Fernando é un pouco o contrario de todo isto: é un home do Renacemento nunha etapa equivocada, interésase por moitas cousas pero non hai ningunha que o absorba o suficiente e, se ben si é un camiño de busca, non creo que el o viva con desacougo ou desesperación. Pero, rascando un pouco na superficie, si ten esa obsesión que o marca.


—Premiado pola USC para relatos que tiveran como tema de fondo a universidade, como foi traballar tendo como fondo da historia un tema marcado xa dende as propias bases do concurso? O libro anterior -O demo e o profundo mar azul- xa tiña os límites de extensión marcados para os Relatos de Verán de La Voz de Galicia. Supón un reto traballar deste xeito ou son máis trabas a salvar?

É un exercicio divertido. De máis nova divertíame traballar dentro de límites marcados, dentro de xéneros poéticos ou narrativos determinados. Creo que axuda a coller confianza coa forma, a ver máis aló dela e utilizala non como un fin, senón como un medio.


—O país das bestas (2009), publicado en Biblos e finalista do premio da primeira edición que organiza este clube de lectores e editorial, demorou a súa publicación ao longo de catro anos. Os primeiros meses da guerra civil, a rivalidade entre comuneiros e besteiros, un crime salvaxe que perdurou ao longo dos anos… configuran o corpus dunha novela que obtivo un amplo recoñecemento pola crítica do país.

Levoume moitísimo tempo rematar esta novela, e o certo é que conseguín facelo grazas a que Tucho Calvo, de Biblos, creu na novela desde que era só un proxecto e non parou de insistirme ata que lla mandei completa. Colleume nunha etapa de moitos cambios moi seguidos na miña vida, e tamén cambios no meu xeito de achegarme á literatura. De feito, creo que iso se nota un pouco na novela, en certo sentido é como un patchwork; ten moitos elementos xuvenís, pero creo que xa hai algunhas cousas do que creo que é a miña seguinte etapa, a de Organoloxía e A Veiga.


—Moito se falou desta obra coma a primeira novela que trataba sobre a tradición da rapa das bestas, unha definición que creo chegou a incomodala nalgunha ocasión, aínda que esa temática estea aí e teña unha grande forza dentro da historia.

Cando comecei a escribir a novela, era consciente de que, sorprendentemente, o tema da rapa das bestas non tivera a penas pegada na literatura galega. Pero, mentres escribía, funme decatando de que esa non ía ser a grande novela sobre a rapa das bestas, e tampouco me incomoda, porque a min o que  máis me atrae das narrativas é que son fragmentarias, incompletas; as narrativas totalizadoras prodúcenme desconfianzas. Na literatura galega parece que hai unha certa obsesión por escribir grandes novelas de todo: a grande novela da emigración, a grande novela do rural, a grande novela galega sen máis. Eu creo que nos iría mellor se nos esquecésemos do “grande” e disfrutásemos do fragmentario.


—Como noutras obras de súa autoría, o rural e o urbano mestúranse. O concepto de natureza, o monte, as bestas dilúense coa visión urbanita de Sofia.

O encontro de Sofía co rural é, en boa medida, espello do meu propio encontro. Eu medrei nunha vila e tiña o rural practicamente a un paso, pero o certo é que nunca me interesou moito ata os vintepico anos, e o encontro foi traumático e alucinante. Creo que na literatura galega actual se está descoidando moito o rural, hai unha especie de obsesión por retratar a Galicia urbana, cousa totalmente lóxica tendo en conta que a poboación galega cada vez está máis concentrada nas cidades, pero creo que non se pode nin se debe ignorar a compoñente rural de Galicia. Ás veces semella que somos un pouco desertores do arado, como se caésemos na trampa de identificar o rural con atraso ou con bucolismo mal entendido e o rexeitásemos completamente.


—Tras O país das bestas un novo recoñecemento con Organoloxía (Positivas, 2010), que acadou o Narrativas Quentes de literatura erótica. De nova retoma a temática de música, lanzándoa desta ocasión contra o erotismo, nunha novela moi sutil, de susurro, case que poderíamos dicir que é a historia dunhas mulleres onde aparecen escenas eróticas.

Adoita pasarme o mesmo con todas as novelas: que comezo querendo falar dunha cousa e acabo falando de outra. Con O demo quería falar de jazz e a acabei falando de desarraigo. Con A Veiga quería falar dos galegos en Londres e acabei escribindo unha historia de amor. E con Organoloxía pasoume algo semellante: escribín un primeiro borrador no que o erotismo ocupaba un papel máis central pero, ao irlle dando forma en torno á historia de sete mulleres, decateime de que me importaban elas e as relacións que trababan as unhas coas outras máis que as historias que contasen.


—Nunha entrevista anterior que compartimos con Francisco Castro, finalista da segunda edición do Narrativas Quentes, laiábase de que a literatura erótica non fora abordada polas escritoras galegas. Se vemos as grandes obras eróticas do último século, a meirande parte delas son escritoras: Almudena Grandes, Marguerite Durás, Emmanuelle Arsan…

No caso da literatura galega, creo que si hai bastante erotismo escrito por mulleres, pero case todo concentrado na poesía. É unha cuestión interesante. Se cadra é que simplemente somos menos narradoras e, en proporción, hai menos mulleres en todos os xéneros, incluído o erótico, que xa é minoritario de por si. Pero, cando escribía Organoloxía, si tiña a sensación de estar transitando un espazo que me era hostil, ou polo menos que non era o meu.


—Se outras novelas movíanse a ritmo de jazz, nesta ocasión están Bach, Brahms ou Schumann. Mellor facer o amor cos clásicos que con Lizz Wright ou Billie Holiday?

Depende da persoa e do clásico. Bach non me parece moi erótico. Schumann tampouco, Brahms se cadra un pouco máis. Eu quedo cos que nomeei na primeira páxina de Organoloxía: Bartók, Messiaen, Monteverdi…


TCP/IP, Agosto 2011

Artigo de María Xesús Nogueira sobre «Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz

24 Agosto 2011

Artigos literarios,Críticas,Narrativa

María Xesús Nogueira publicou un artigo de opinión en El Progreso no que aborda o tema do regreso na novela Non hai noite tan longa, de Agustín Fernández Paz. O artigo, titulado «Volver», pode descargarse aquí.

Hoxe Manuel Rivas e Carlos Callón na Feira do Libro da Coruña

3 Agosto 2011

2011,Autores,Crónica,Feiras_do_libro,Lingua,Narrativa,Noticias,Presentacións

Hoxe na Feira do Libro da Coruña os actos de Xerais estarán protagonizados por  Manuel Rivas que presentará a súa novela Todo é silencio e por Carlos Callón o seu  libro máis recente Como defenderes os teus dereitos lingúísticos. No serán do venres, día 5, Federico Cocho presentará o seu libro Guerra Civil. Que pasou en Galicia e en España, publicado na colección Crónica.

  • Día 3 mércores
    • ás 19:00 horas: Acto literario-musical Todo é silencio de Manuel Rivas.  Participan: Manuel Rivas e Rómulo Sanjurjo.
    • ás 21:00 horas: Presentación Como defenderes os teus dereitos lingüísticos de Carlos Callón.  Participan: Xabier P. DoCampo, Fran Rei, Manuel Bragado e o autor.

“Vía Secundaria” de An Alfaya

2011,Autores,Narrativa,Noticias,Novidades,Premios,Xerais_nos_medios

La Voz de Galicia faise eco da aparición de Vía secundaria, a obra de An Alfaya gañadora do Premio  de Novela por Entregas La Voz de Galicia 2011.

Xerais vén de publicar Vía secundaria, a novela de An Alfaya que o ano pasado foi a gañadora do décimo Premio de Novela por entregas de La Voz. Unha novela que agora pódese ler de continuo e que comeza a súa acción no espazo dun polígono industrial no que se produce un atropelo nun día de chuvia. Ese accidente é o centro dunha serie de vidas que, a partir dese momento, terán que cambiar algunhas das súas circunstancias.

Como explicou a autora, a novela é coral, con catro personaxes principais, e está marcada polo seu formato. Así o explica An Alfaya: «Para escribir por entregas hai que ser máis concisa e mesmo hai que pensar a historia sabendo que se vai publicar dese xeito porque non se pode adaptar unha historia escrita doutro xeito a este tipo de publicación, que ten unhas características tan concretas». Para a escritora, a chave do xénero está en que ten que ser «un exercicio de contención milimetrado e hai que pulir moito».

Hoxe Agustín Fernández Paz na Feira do Libro da Coruña

2 Agosto 2011

Autores,Crónica,Entrevistas,Feiras_do_libro,Narrativa,Noticias,Presentacións

Hoxe na Feira do Libro da Coruña o acto de Xerais estará protagonizado por Agustín Fernández Paz que conversará con Óscar Sánchez e Iago Martínez sobre Non hai noite máis longa a súa novela máis recente. Mañá, mércores, Manuel Rivas presentará a súa novela Todo é silencio e Carlos Callón o libro Como defenderes os teus dereitos lingúísticos.

  • Día 3 mércores
    • ás 19:00 horas: Acto literario-musical Todo é silencio de Manuel Rivas.  Participan: Manuel Rivas, Rómulo Sanjurjo e Manuel Bragado.
    • ás 21:00 horas: Presentación Como defenderes os teus dereitos lingüísticos de Carlos Callón.  Participan: Xabier DoCampo, Fran Rei, Manuel Bragado e o autor.

Manuel Portas, entrevista en “Xornal de Galicia”

Autores,Entrevistas,Narrativa,Presentacións,Xerais_nos_medios

Manuel Portas é entrevistado en Xornal de Galicia por Iago Fandiño con motivo da presentación da súa segunda novela, Un dedo manchado de tinta.

A relación de Manuel Portas (Barcelona, 1960) co galego vén de lonxe. Á parte de dedicarse ao ensino de lingua e literatura no instituto Xelmírez I de Compostela no mundo do idioma, desempeñou postos na dirección da Associaçom Galega da Língua. Agora, o que foi concelleiro en Santiago adéntrase de cheo no mundo da literatura coa súa segunda novela, Un dedo manchado de tinta, editada por Xerais, que onte á tarde presentou na Feira do Libro da Coruña.

A cultura e a lingua galegas son as “manchas de tinta” que a Xunta quere borrar?

Iso parece. Esperemos que non o consiga, pero é algo que está pretendendo ao considerar a cultura como algo residual, anecdótico e do que se pode prescindir.

Cal é o motivo que explica que a causalidade sexa o centro dos seus relatos?

Defendo a existencia da causalidade, do que resulta fortuíto, onde os seres humanos interactúan e se coñecen por designios nada aplicables á razón. Creo que é necesario darlle autenticidade a esa conexión inexplicable que se produce na sociedade porque sería tremendo que todos fósemos programables desde o punto de vista da nosa propia existencia.

Existe algunha razón para que as figuras anónimas protagonicen as súas obras?

A razón dáse porque pertencen ao común dos mortais. Hai que buscar o extraordinario do cotián, porque é aí onde está a riqueza e a grandeza da humanidade. Non temos que escribir sobre Superman para facer atractivo un personaxe literario.

No seu libro hai un relato acerca dunha situación dramática entre unha nai, o seu marido violador e a súa filla. É unha posible metáfora da situación do galego?

Si, ambas son situacións moi dramáticas. Descoñezo no mundo un goberno que desprece ao seu idioma como acontece no contexto galego. Non se dá, que eu coñeza, noutras latitudes, como as colonias africanas que, durante moito tempo, rexeitaron os seus propios idiomas pero que se decataron que era necesario mantelos e protexelos. Nin en contextos deste tipo se dá unha situación parecida como á que vive este país.

Tamén toca o tema do cárcere. A sociedade vive con indiferenza este tema?

Si, a sociedade crea membros que se moven fóra da lei pero acaban abocados a seren recluidos en vez de considerar as alternativas da rexeneración e da recuperación para o mundo. A privación da liberdade está a provocar a creación de submundos.

Inspirouse nalgunha historia da realidade para algún dos seus relatos?

Un escritor bebe sempre da realidade que observa. O que se pretende en todas estas historias é facelas cribles. Todos os relatos poden ser verosímiles e poden parecerse á realidade.

O libro sae cun disco de regalo. A que se debe estar mestura de artes?

A arte como tal non ten límites nin barreiras, xa que viviron en constante interacción. A música, por exemplo, non deixa de ser a poesía convertida en canto. A nosa propia lírica medieval é unha demostración desa mestura de arte que vén de vello, da antigüidade. A poesía e a música estiveron de sempre en relación e é necesario explorar novas maneiras de expresión artística. Neste caso, o proceso creativo foi grazas ao labor da arpista Clara Pino que, coñecendo o orixinal, leun­o e foi capaz de extraer poesía, musicala e facer do produto unha expresión artística diferente. Non é un complemento senón que é un produto artístico diferenciado a partir da propia historia. Creo que as artes teñen que ir todas da man para intentar dar, non unha visión artística global, senón unha proposta estética completa e o máis redonda posible.

No seu libro tócase o tema da emigración actual que se vive no país. Hai racismo entre os galegos?

Non o hai porque o fenómeno da inmigración segue a ser moi reducido. Somos galegos, e por iso mesmos somos cidadáns do mundo e o mundo non nos pertence a nós senón que lle pertence a humanidade. Pode parecer contraditorio coa postura dun nacionalista coma min, pero a defensa da nosa identidade está ligada coa nosa universalización e cos nosos brazos abertos a que persoas doutras latitudes poidan vivir connosco.

Cal cre que é, para vostede, o futuro do libro?

O futuro do libro está no risco e na valentía que os axentes do sector teñan para encarar a chegada dos novos soportes, que teñen potencialidade tremenda en comparación co libro en papel. Adaptarse canto antes é fundamental para a propia supervivencia da actividade literaria. Non hai que ser apocalíptico, os diferentes soportes convivirán durante un tempo. Isto pode ser un grande oportunidade para unha cultura como a nosa que ten que chocar de fronte cos mercados e que, cos novos soportes vivirá a posibilidade da internacionalización cunha política de verdade, por parte das institucións , que consiga que a cultura galega se internacionalice a través do seu propio idioma. E aí está o mundo galego-portugués esperándonos.

«A veiga é coma un tempo distinto» de Eva Moreda, crítica de Ramón Nicolás

2011,Autores,Críticas,Narrativa,Premios,Xerais_nos_medios

Ramón Nicolás publicou no caderno «Culturas« de La Voz de Galicia do 30 de xuño de 2011 a seguinte crítica sobre a novela A veiga é coma un tempo distinto de Eva Moreda:

Eva Moreda, autora xa dunha apreciable bibliografía entre nós, resultou galardoada con A Veiga é como un tempo distinto na última convocatoria do asentado premio Terra de Melide. A novela foi moi do meu gusto por diversas razóns e unha delas, talvez extraliteraria mais para min relevante, é a de volver acceder á temática da experiencia migratoria, facéndonos transitar polos espazos londinienses –de Portobello Road a Croyton, de Oxford Street a Brighton, de Hampstead á City- dos finais anos sesenta, retratados con acaída verosimilitude. A ollada que deita Moreda a este tempo penéirase sutilmente con certo arrecendo poético e  un alento se se quere psicolóxico, polo que o resultado dista moito dunha posible visión sentimentalista, costumista ou mesmo panfletaria. E talvez sexa así porque a autora quixo artellar unha suxestiva historia de amor entre dous personaxes, certamente frustrada como son aquelas que producen unha maior rendibilidade ficcional; e para acceder a ela fai uso dun caleidoscopio en segunda persoa que non para de xirar ata que a voz narradora se silencia e sabemos que a experiencia migratoria non vai supor vivencias traumáticas arredor da identidade ou da pertenza a un territorio ou a outro…, máis ben debulla a metamorfose nas conviccións, esa reinvención protagonizada en Elisa (ou Liz).

E esta historia sitúase, moi conscientemente, nunha atmosfera que se describe plastica e visualmente con apenas algúns trazos e que, ademais, se estrutura dun xeito intelixente  que trata ao lector, á lectora, como un suxeito activo e interviniente de maneira que se lle convida a compartir imaxes, diálogos, descricións que quedan na memoria como son a relevancia tanto do idioma propio coma do feito de confundirse no idioma de acollida; os segredos nunca confesados e estigmas que se traen canda si, en ocasións visibles e outras non, ou a reivindicación dos dereitos das traballadoras e das mulleres entre outros.

A Veiga desta proposta é, realmente, como un tempo distinto a aquel londiniense dos anos setenta que se retrata, sobre todo porque  simboliza, con fortuna, todas as Veigas que no tempo foron.

Baixo o título de «A Veiga é un domingo en Portobello Road» esta recensión publicouse nas páxinas do suplemento “Culturas” de La Voz de Galicia o 30 de xullo de 2011.

Hoxe na Feira do Libro da Coruña Portas, Neira Vilas e Alonso Montero

1 Agosto 2011

2011,Autores,Crónica,Feiras_do_libro,Narrativa,Noticias,Presentacións

Hoxe na Feira do Libro da Coruña os actos de Xerais estarán protagonizados por Manuel Portas, Xosé Neira Vilas e Xesús Alonso Montero que presentarán as súas novidades no Paseo de Méndez Núñez. Mañá, martes, Agustín Fernández Paz presentará a súa novela máis recente.

«Historias de Oregón», a novela por entregas de Diego Ameixeiras

2011,Autores,Narrativa,Noticias,Premios,Xerais_nos_medios,Xornalismo

Hoxe comeza a publicarse nas páxinas de La Voz de Galicia Historias de Oregón a sexta das novelas de Diego Ameixeiras, gañadora do Premio de Novela por entregas La Voz de Galicia 2011.

Ameixeiras, que acaba de recibir o Premio do Director da Semana Negra de Xixón por Dime algo sucio, considera que Historias de Oregón ten É unha novela que ten moito que ver, precisamente, con Dime algo sucio: «En certo modo podería entenderse como unha continuación, cuns tipos de personaxes semellantes, ao límite, algo marxinais. Vidas cruzadas, tramas paralelas… E tamén polo ton: frases curtas para contar máis con menos. Oregón é o trasunto literario da cidade de Ourense, que, noutras obras de Diego Ameixeiras como Dime algo sucio, xa aparece como paisaxe de fondo. En Historias de Oregón, a narración vai apoiada en tramas paralelas que combinan as súas accións. Ditas tramas recollen asuntos de actualidade, desde os incendios ata os malos tratos. Mesmo nalgún caso ten o mesmo punto de partida que feitos reais sucedidos na cidade de Ourense.

Aquí a primeira entrega. As ilustracións son de Abraldes. Unha boa lectura para todo este mes de agosto. Historias de Oregón será publicada nun volume por Edicións Xerais de Galicia nos vindeiros meses.

Older Posts »