Vídeo da entrega do Premio Irmandade do Libro a Agustín Fernández Paz por «Non hai noite tan longa»

2 Maio 2012

Premios,Vídeos

Reproducimos o vídeo da entrega do Premio Irmandade do Libro ao mellor libo do ano a Agustín Fernández Paz por Non hai noite tan longa.

 

 

«Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz, recibe dous premios o mesmo día: o Losada Diéguez á mellor obra de ficción de 2011 e o Irmandade do Libro ao mellor libro de 2011

23 Abril 2012

Noticias,Premios

A novela Non hai noite tan longa, de Agustín Fernández Paz, recibiu o sábado dous premios: o Premio Losada Diéguez á mellor obra de ficción de 2011 e o Premio Irmandade do Libro ao mellor libro de 2011.

O Premio Losada Diéguez foi fallado no Concello de Boborás, a súa contía é de 6.000 euros, e será entregado o vindeiro 9 de xuño en Moldes. O xurado sinalou da obra que é unha novela impecable, que indaga na conciencia nacional e nos reconcilia coa nosa memoria, además de enfatizar a madurez do autor e a capacidade da novela para chegar a todo tipo de públicos.

O Premio Irmandade do Libro fallouse o sábado en Lalín e tamén recoñeceu a novela de Agustín Fernández Paz como mellor libro do ano 2011. Ademais destes dous premios, Non hai noite tan longa foi recoñecida tamén cos recoñecementos da Asociación Galega de Editores, de Fervenzas Literarias e de Redelibros, co que a novela de Agustín Fernández Paz se converte sen lugar a dúbidas na mellor valorada das publicadas no pasado ano.

Un xeito bonito de promocionar un libro desde un blog

17 Abril 2012

Blogs,Narrativa,Vídeos

 

No blog “Esta no es mi libreta de francés” aparece publicada unha fermosa entrada titulada:

Non hai noite tan longa, por tempo limitado

Seguindo a iniciativa de promocionar a lectura, solto este viral temporal (que rima e todo) cun anaquiño que me gustou, especialmente, de Non hai noite tan longa (Agustín Fernández Paz), un libro moi, moi recomendable e un extracto que, coido, ven moi ao pelo estes días que estamos a vivir.

Premios Anxel Casal 2012 para varios libros editados por Xerais

12 Marzo 2012

Noticias,Premios

O pasado venres falláronse en Compostela os Premios Anxel Casal 2012, no transcurso da VII Noite da Edición, que organiza a Asociación Galega de Editores.

O acto tivo lugar no Hotel AQuinta da Auga, e nel  participaron destacadas autoridades do mundo do libro, a cultura e a política de Galicia.

Durante a celebración proxectáronse dous vídeos dedicados á memoria de Isaac Díaz Pardo, que fora presidente de honra dos editores galegos, e mais á do editor Carlos Casares.

A noticia dos premios, recollida polos medios de comunicación, pode lerse tamén na páxina web da AGE.

 

Edicións Xerais de Galicia recibiu varios premios:

Premio Ánxel Casal ao Libro de ficción do ano 2011, Non hai noite tan longa, de AAgustín Fernández Paz.

Premio Ánxel Casal ao Libro de poesía ou teatro do ano 2011, Poesía completa, de Loís Pereiro.

Premio Lois Tobío ao Libro traducido do ano 2011, Sonetos de Shakespeare, traducido por Ramón G. Izquierdo.

Así mesmo, o autor galardonado co  Premio Xosé María Álvarez Blázquez ao autor ou autora do ano 2011 foi Xavier Queipo.

 

 

«Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz, no Club de Lectura Arao, da Ponte do Porto

10 Febreiro 2012

Animación á lectura,Narrativa

No club de lectura Arao, da Ponte do Porto, leron Non hai noite tan longa, de Agustín Fernández Paz e publicaron no seu blog esta información:

 

NON HAI NOITE TAN LONGA 
Agustín Fernández Paz

Gabriel Lamas ten cincuenta anos e vive en París desde 1970. Aos dezaoito anos marchou de Monteverde, a súa vila natal, e nunca máis volveu. Nin sequera cando morreu o seu pai, inxustamente acusado dun delito polo que foi condenado e encarcerado, nun proceso que provocou a súa morte, en 1972. Só trinta e dous anos despois, o falecemento da súa nai é o que o forza a regresar. Entón, comprobará que nunca podemos fuxir do noso pasado e que as feridas mal curadas non deixan de supurar. O encontro coa ánima do seu pai, na desolada casa familiar cambiaralle a vida para sempre.

En Non hai noite tan longa atopamos os ecos dos temas esenciais da literatura e das figuras dos personaxes clásicos, inseridos nunha narración de escrita transparente que flúe coma a auga. Unha obra de lectura engaiolante, debedora das técnicas da novela negra, que ofrece unha minuciosa indagación moral e unha ácida ollada crítica sobre a nosa sociedade en dous momentos da historia próxima: os últimos anos da ditadura e os primeiros do século XXI. Mais tamén, como acuñou Shakespeare nunha das pasaxes máis citadas de Macbeth -«Reunide todo o ánimo que poidades. Que non hai noite tan longa que non remate en día»-, esta obra propón unha mensaxe de confianza no futuro e na recuperación da dignidade das persoas. Unha novela que non ha deixar a ninguén indiferente.

Aquí tedes algunhas fermosas palabras que conteñen pensamentos de Agustín sobre as palabras e os libros:
    Cando eu era neno, tiña na miña cama unha colcha feita con retallos de teas de diferentes texturas e cores: unha colcha de trapos. Lémbroa agora, despois de tantos anos, e volvo escoitar o estrondo das ondas e o ruído do vento nas velas, e sinto medo porque me atopo nunha selva chea de perigos, e contemplo abraiado un espacio lunar ateigado de silencios… Porque a miña memoria se enche cos mundos encerrados nos libros que había na pequena biblioteca de meu pai, aqueles libros que, coas mans aterecidas, eu lía con paixón nas noites de inverno da miña infancia, abrigado pola colcha de trapos que fixera miña nai.
    A min gustábame moito contemplar aquela colcha, imaxinar que a súa superficie era como un inmenso territorio, un gran continente con múltiples países, tan diversos e atraentes coma os debuxos e as cores das teas que a formaban. E por eses países soñados, polas súas selvas e cidades, polos seus montes, ríos ou desertos, facía eu vivir as personaxes que nacían da miña imaxinación, alimentada decote polas palabras gardadas naqueles libros inesquecibles.

     Estas lembranzas veñen á miña memoria mentres contemplo o globo terráqueo que a miña filla ten no seu cuarto, iluminado por un sol interior que o fai brillar na penumbra. E penso entón que o mundo é coma a colcha da miña cama de neno: un mosaico de cores, un inmenso puzzle de países e culturas, onde todas as pezas, grandes ou pequenas, son imprescindibles.

     Coma na colcha que gardo na miña memoria, coma no globo terráqueo que acompaña os soños da miña filla, tamén a diversidade está presente en todas as manifestacións da vida humana. Un mosaico de etnias, de costumes, de linguas, de xeitos de entender o mundo. Unha pluralidade que é a nosa maior riqueza.
     Quizais por iso, cando penso na variedade de linguas, nas diferentes verbas que as persoas utilizamos para nomear o mundo, volve a min o abraio dos meus anos de infancia, aquela certeza de que a través das páxinas dos libros podía coñecer o mundo enteiro. Agora sei que alí están as raíces deste pulo que me leva a crear historias e vidas no papel, empregando as palabras como únicos materiais.
     As palabras, ese milagre cotiá que nos fai humanos. Con elas aprendemos os nomes das cousas, expresamos todo o que sentimos, dámoslle vida á nosa imaxinación sen límites. E coas palabras podemos, ademais, vencer o tempo e o espacio, dialogar con persoas doutras épocas ou que están lonxe de nós. Velaí a marabilla dos libros, que nos permiten coñecer o que pensan e soñan as persoas que falan en tantas linguas diferentes.
     Algunhas noites de verán gústame tombarme na herba e contemplar o ceo que nos cobre. Sei que as estrelas que vexo escintilar no firmamento son as mesmas que viron nos tempos antigos, as mesmas que tamén fascinarán ás persoas do novo milenio que nos agarda. Un ceo amigo, que me leva a pensar nesoutro ceo de palabras e de libros que tamén comparte toda a humanidade. E sinto entón que a diversidade é o fío profundo que nos une a todas as persoas que vivimos neste vello planeta. Un planeta que é a nosa gran casa común, acubillada baixo esoutra colcha inmensa que polas noites se enche de estrelas e nos acolle a todos.

 

Agustín Fernández Paz: o alento emocional da Xeración do Medo. Crítica de Vanesa Oliveira sobre «Non hai noite tan longa»

3 Febreiro 2012

Blogs,Críticas,Narrativa

Vanesa Oliveira publica no seu blog Rosomil unha recensión crítica sobre a novela Non hai noite tan longa, de Agustín Fernández Paz.

 

As  noites non son tan longas con Agustín

Agustín Fernández Paz (Vilalba, 1947) ten unha ollada tranquila e inquisitiva. Afable e confiada. Un pode ler nos seus ollos os ollos dun neno. Os ollos de quen non esquece o pasado, de quen sempre quere aprender, de que sempre quere ensinar. O autor de O único que queda é o amor ou Corredores de sombra tece en Non hai noite tan longa (Xerais, 2011) coa precisión dun orfebre, o alento emocional da Xeración do Medo. Poucos libros resultan tan recomendables para todo tipo de lectores coma a última novela de Agustín Fernández Paz, que tan ben retrata a xente que padeceu as embestidas da Ditadura. E como as reaccións dos protagonistas: a covardía ou a loita marcaron os seus destinos e as súas conciencias. Gabriel fuxiu, Elsa ficou. Ambos sufriron pero non se deixaron vencer por ese estraño mal que aínda se deixa sentir en Monteverde. Gabriel necesita pór en orde a súa conciencia, vingar a memoria do seu pai para redimir a súa vida de ‘teatro’. Unha vida, a da familia do Mourelo, fendida en anacos que configuran un crebacabezas que Gabriel vai recompoñendo, á vez que lle desvela á súa sobriña, Milena. A inxustiza dunha condea falsa xustificada no pasado anarquista e republicano da familia. Unha ferida que o protagonista ten aberta, consciente de que a súa culpa, coma a pantasma do seu pai, nunca pechará até que non restaure a dignidade familiar.

A portada do libro, editado por Xerais, remítenos ao pasado do apartheid no sur de Estados Unidos. Nela, Rosa Parks, a costureira de Montgomery que se rebelou contra a segregación nos autobuses de Alabama negándolle a ceder o seu asento a un home branco, olla o que conseguiu: a eliminación da discriminación racial no sistema de transporte. “A de Rosa Parks foi unha lección de vida imposible de esquecer”, escribe este mestre irreductible.

A lección: loitar pola súa dignidade. Unha débeda que tamén quere saldar Gabriel Lamas, que abandona os seus trinta anos de emigración en París para achegarse a unha Comala chea de pantasmas. Séntese coma o detective Charlie Parker do Tout ce qui meurt de John Connolly ao que se lle aparecen os familiares mortos, como expresión da súa culpa. Estado de excepción, batallón Galicia, campo de refuxiados, resistencia, anarquismo, Radio Pirenaica. Forman parte do vocabulario dunha época de sufrimento que Gabriel lle descubre á sua sobriña, ávida de coñecer a historia da familia. Unha época na que as vítimas tamén foron culpables do seu propio esquecemento.

Sementa Agustín, coma sempre fai nos seus libros, o amor pola lectura. Dende literatura universal -Juan Rulfo, Shakespeare, John Connolly, Kafka, Pessoa- até a recente narrativa e lírica galega de autores como Cid Cabido, Marilar Aleixandre ou Méndez Ferrín. “A lectura é a mellor herdanza“. É un dos principios que guía a escrita de Fernández Paz.A súa estensa traxectoria literaria fíxoo merecedor en setembro deste ano do VII Premio de Literatura Infantil e Xuvenil de SM, Resulta maravilloso ler a un escritor tan preocupado en todas as súas obras por divulgar o importante, aquilo que calquera debe ter en conta na súa vida, o respecto pola natureza, a diversidade e o amor.

Vanesa Oliveira

«Non hai noite tan longa» e «Como defenderes os teus dereitos lingüísticos», mellores libros de ficción e non ficción de 2011 para os usuarios de Redelibros

21 Decembro 2011

Crónica,Narrativa,Premios

Os usuarios/as de Redelibros, a rede social galega do libro, votaron nestes últimos días para elixir os mellores libros e iniciativas deste 2011. Logo dunha primeira selección das obras finalistas e un período para votar entre as candidaturas, a rede social fixo públicos os gañadores.

Tanto o mellor libro de ficción e como o mellor libro de non ficción deste 2011 son de Xerais.

Mellor obra literaria en galego:
Non hai noite tan longa
, de Agustín Fernández Paz

Obra non literaria en galego:
Como defenderes os teus dereitos lingüísticos,de Carlos Callón

 

Ademais, os usuarios e usuarias de Redelibros elixiron tamén ao crítico Armando Requeixo, Urco editora, Meubook, Culturgal, a revista Retranca ou o ilustrador Iván

Valladares, que resultaron gañadores noutras categorías.

Desde Xerais querémoslles dar os nosos parabéns aos usuarios e usuarias de Redelibros e aos seus promotores.

«Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz, centrará mañá o Club Sete Vidas de Espazo Lectura

7 Novembro 2011

Animación á lectura,Clubs_de_lectura,Narrativa

A novela  Non hai noite tan longa, de Agustín Fernández Paz, centrará mañá o Club Sete Vidas de Espazo Lectura, que se celebrará ás 20 horas na Biblioteca de Gondomar e que contará coa presenza do autor. Tal e como se pode ler na web da asociación, «as persoas que participen no club poderán conversar arredor da novela antes de que o propio autor, Agustín Fernández Paz, se incorpore á tertulia para charlar cos lectores e lectoras».

A revista «A voz de Vilalba» publica unha longa entrevista con Agustín Fernández Paz

13 Outubro 2011

Autores,Entrevistas,Narrativa

A revista A voz de Vilalba do mes de setembro publica unha longa entrevista con Agustín Fernández Paz na que se repasa a concesión do Premio Iberoamericano SM de Literatura Infantil e Xuvenil e a publicación da súa novela Non hai noite tan longa, pero tamén a situación da lingua galega, a presenza da literatura no ensino… entre outras moitas cuestións.

A entrevista comeza cunha pregunta de Mario Paz González, o entrevistador, sobre a presenza de referencias a outros xéneros como o fantástico ou a novela negra en Non hai noite tan longa, ao que o escritor responde que «o da novela negra foi premeditado. Eu son, desde hai moitos anos, un bo lector dese tipo de novela na que, aproveitando unha historia, faise unha análise crítica da sociedade. Ademais, pra contar algo, non hai mellores tramas que as da novela negra, pois dun capítulo vanche levano ao outro, ata o final. O elemento fantástico é unha especie de marca da casa». (…)

A entrevista pódese descargar e lerse completa en pdf.

Crítica en catalán de «Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz, nun blog de Vilaweb

10 Outubro 2011

Blogs,Críticas,Narrativa

Pere Meroño, no seu blog de Vilaweb, realizou esa fin de semana unha crítica ,en catalán, de  Non hai noite tan longa, de Agustín Fernández Paz.. Reproducímola a continuación:

Se’n va anar del poble, sense haver-ne assolit encara la vintena. Són pare havia patit els darrers anys de la seva existència, estroncada per mil i un sofriments, una situació d’una rotunda injustícia, d’aquelles que clamen el cel. Ara, el traspàs de sa mare, li obliga a deixar París i tornar a Monteverde (…)

El cert és que, peti qui peti, no tenia pas intenció de retornar mai més. El record. El pes feixuc de la infàmia. La seva nova vida amb dona i dues filles… li ratificaven que el seu lloc era allà, a la gran capital francesa, no pas en una Galicia que, malgrat la democràcia, palesava els seus lligams amb el conservadorisme més ranci, a l’immobilisme suïcida, on hi campen pertot la genuflexió i l’acriticisme.

Presa la decisió, una misteriosa trobada posa damunt de la taula que té una gran asignatura pendent amb el seu pare i amb la seva gent. Que, anar a l’enterro és el mínim que hi pot fer. Aviat, però, conclourà que amb això no n’hi ha ben bé prou.

Memòria. Oblit. Família. Comptes pendents. Franquisme. Restitució moral. Venjança. Justícia… es donen de la mà en aquesta magnífica novel.la de l’escriptor de Vilalba. El seu gallec llisca suau, genuí, autèntic, en una narració enormement llegidora, viva, i emotiva.

Un bon llibre.

Pere Meroño

Artigo de Juan Antonio Pinto Antón sobre «Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz

9 Setembro 2011

Artigos literarios,Críticas,Narrativa

Juan Antonio Pinto Antón publicou no xornal El Progreso un artigo sobre Non hai noite tan longa, de Agustín Fernández Paz.

Viaxes con Agustín Fernández Paz

UNHA biblioteca é como a cova de Alí Babá, chea de tesouros pero sen ladróns. Nestes días longos, en Lugo, hai tempo para todo aínda que incriblemente xibaricen o horario da biblioteca. Algúns deciden viaxar, outros abren un libro para ir máis aló de Lanzarote, dos fiordos noruegueses, de Cancún.

Atento ás novidades descobres xoias. Cae nas túas mans a novela ‘El ruido de las cosas al caer’, do colombiano J.G. Vásquez. Les, ergues a vista dis: este tipo é bo. Tiras das cereixas do cesto e saen ‘Os informantes’,’Historia secreta de Costaguana’. Colles ‘Todo é silencio’ de Manuel Rivas e les todo de quen escribe tan ben. Polos longos días de verán pasaron ‘Obertura francesa’, ‘El rombo’ de Michaelis, ‘El arte de la resurrección’.

A biblioteca de Ramón Ferreiro ten uns setenta mil libros mal contados. Non é a de Alexandría. Nin a excesiva da Cidade da Cultura: concibida para un millón de ejemplares, de momento colecciona as Obras Completas do Po e do Aire. Tampouco é a de Heidelberg [Alemaña], cidade de estatura similar a Lugo pero con dous millóns e medio de libros e onde a biblioteca é o embigo da universidade.

Volvemos á Cova de Alí Babá. Outro día atopas a un tal Serra i Fabra. Les un e acabas lendo todos. Cae nas túas mans ‘Hypatia’ de Pedro Gálvez e devoras ‘El maestro del emperador’ ou ‘Nerón, diario de un emperador’. Dun novelista tan bo hai que lelo todo. Desde o expositor reclama a atención ‘Después de la crisis’ de Alain Touraine, ‘La sociedad de la ignorancia’, entre os autores recoñeces a Marina Subirachs. Hai libros que como os melóns nos os descobres ata que os catas, ata que empezas a ler. Daquela segues os consellos de Daniel Pennac, os dereitos imprescriptibles do lector. Ler o que me pete, reler, dereito a saltar páxinas, a volver cara atrás, a deixar de ler. En definitiva, dereito a viaxar.

A última viaxe con Agustín Fdez. Paz foi engaiolante. En tan boa compaña les a última obra deste escritor admirable: ‘Non hai noite tan longa’. A trama tira de ti. Queres chegar ao final pero enfada ir tan rápido. Tentas frear, degustar a trama. Coñeces xa polo nome e polo rostro aos personaxes. Este Agustín escribe ben. Entéraste que é un tipo sinxelo, novelista de valía, tan coherente que tivo a ousadía de rexeitar, despois de agradecer, o Premio da Cultura Galega, considerando que os responsables actuais non defenden a galeguidade desa cultura. Home bo e xeneroso cargado de dignidade, puntal da nosa literatura, escribe en galego, valor engadido nestes tempos de desolación lingüística. Este creador sensible e comprometido, con xenes literarios da Terra Chá, vén de parir unha obra fermosa que cómpre degustar. Hai que ler a Agustín Fernández Paz. ‘Non hai noite tan longa’. Un apaixonante compañeiro de viaxe.

Juan Antonio Pinto Antón

Artigo de María Xesús Nogueira sobre «Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz

24 Agosto 2011

Artigos literarios,Críticas,Narrativa

María Xesús Nogueira publicou un artigo de opinión en El Progreso no que aborda o tema do regreso na novela Non hai noite tan longa, de Agustín Fernández Paz. O artigo, titulado «Volver», pode descargarse aquí.

Hoxe Agustín Fernández Paz na Feira do Libro da Coruña

2 Agosto 2011

Autores,Crónica,Entrevistas,Feiras_do_libro,Narrativa,Noticias,Presentacións

Hoxe na Feira do Libro da Coruña o acto de Xerais estará protagonizado por Agustín Fernández Paz que conversará con Óscar Sánchez e Iago Martínez sobre Non hai noite máis longa a súa novela máis recente. Mañá, mércores, Manuel Rivas presentará a súa novela Todo é silencio e Carlos Callón o libro Como defenderes os teus dereitos lingúísticos.

  • Día 3 mércores
    • ás 19:00 horas: Acto literario-musical Todo é silencio de Manuel Rivas.  Participan: Manuel Rivas, Rómulo Sanjurjo e Manuel Bragado.
    • ás 21:00 horas: Presentación Como defenderes os teus dereitos lingüísticos de Carlos Callón.  Participan: Xabier DoCampo, Fran Rei, Manuel Bragado e o autor.

Hoxe na Feira do Libro da Coruña Portas, Neira Vilas e Alonso Montero

1 Agosto 2011

2011,Autores,Crónica,Feiras_do_libro,Narrativa,Noticias,Presentacións

Hoxe na Feira do Libro da Coruña os actos de Xerais estarán protagonizados por Manuel Portas, Xosé Neira Vilas e Xesús Alonso Montero que presentarán as súas novidades no Paseo de Méndez Núñez. Mañá, martes, Agustín Fernández Paz presentará a súa novela máis recente.

«Viaxe á memoria», sobre «Non hai noite tan longa» de Agustín Fernández Paz

2011,Autores,Críticas,Narrativa,Xerais_nos_medios

Ruth Fernández escribe en Galicia hoxe sobre a novela de Agustín Fernández Paz Non hai noite tan longa.

En Non hai noite tan longa o escritor chairego Agustín Fernández Paz trasládanos a un tempo anterior, nun recuncho rural no que o protagonista (Gabriel Lamas) se reencontra co seu pasado a través da investigación do que sucedeu trinta e dous anos antes, cando o seu pai (xa morto) foi acusado dun grave delicto, por un suposto intento de violación. Monteverde convértese no centro da novela en canto á ubicación xeográfica dos acontecementos sucedidos en 1970, cando o protagonista marcha a vivir a París, fuxindo do acontecido cando era un mozo, aínda que nas pescudas viaxa a Guitiriz, ás Pontes, á Coruña e rememora o contacto con Barcelona. O tempo cronolóxico lévanos a un presente no que aínda goberna Galicia Fraga Iribarne (p.122), anterior á chegada do euro, onde a moeda que se manexaba era a peseta (p.53).

Agustín Fernández Paz válese dunha cita de grande profundidade para o título da que é a súa primeira obra publicada fóra da Literatura Infantil e Xuvenil, é dicir, para a súa primeira novela destinada a un público adulto. Refírome ás palabras de William Shakesperare en Macbeth: ‘Reunide todo o ánimo que poidades. Que non hai noite tan longa que non remate en día’. Nestes días nos que tamén estamos desolados pola desaparición da edición impresa de Galicia Hoxe, válennos as palabras do dramaturgo inglés. Haberá un mañá no que no futuro do idioma non dependa de ‘mequetrefes’, en palabras de Celso Emilio Ferreiro, no seu poema ‘Deitado frente ao mar’. Haberá un día no que remate a noite infinda que vive o galego.

Premio Nacional de Literatura Infantil e Xuvenil e Premio da AELG, entre tantos galardóns recibidos, Fernández Paz foi elixido como candidato español ao Premio Andersen 2012. Sorte dende aquí, amigo Agustín! Xeitosa elección, tan bo é todo o que fai. Tanto me gusta a súa literatura dende que, sendo unha nena, e tras ler Cartas de inverno (na fantástica colección Fóra de Xogo de Xerais, que tantos bos momentos me fixo pasar), me puxen en contacto co autor por carta, recibindo axiña resposta da súa parte, acompañada dunha fermosa fotografía que gardo na caixa dos tesouros. Detrás desa carta viñeron outras, comentando diversas particularidades das distintas novelas. Pasaron uns anos e, finalmente, coñecémonos en persoa na urbe das murallas, no meu Lugo natal. Unha experiencia fantástica, amigo Agustín, a de compartir contigo os momentos que o destino literario fixo que pasaramos, cara a cara, por carta ou por teléfono. Grazas sempre polas novidades que recibo nada máis saír do forno da imprenta. Sempre chegan como un grande agasallo para min, seguidora da túa obra, fan do teu éxito.

Amante da boa literatura, e logo de ter lido, entre outras, Rapazas, Aire negro, Corredores de sombra, O centro do labirinto, Noite de voraces sombras, vexo na súa última obra un clásico, no que viaxamos a un tempo no que eu nin existía, que afortunadamente non vivín, o da ditadura franquista. Outro dos acertos da novela está xa no anverso do libro, na fotografía que conforma a portada desta obra magnífica. Trátase dunha nova chamada de atención para os lectores, ao reflectirse a imaxe de Rosa Parks, a costureira negra de Alabama que un día, tras saír cansa do traballo, sentou nunha cadeira libre nun bus, negándose a deixarllo a un home branco que entrou despois, cando era algo obrigado para a súa raza. Levárona ao cárcere. Por que o fixera? Ela dixo que ‘estaba farta de ceder e ceder’.

Ademais, Non hai noite tan longa é un libro que fala de libros. Como adoita acontecer coas novelas de Agustín Fernández Paz, onde a intertextualidade é unha característica definitoria, aquí temos referencias a distintas obras que para o autor deben de ser claves na súa biblioteca persoal. Estas insírense na novela a través das conversas que o protagonista ten coa súa sobriña Milena, como un xeito de deixarlle unha herdanza cultural, un patrimonio literario na formación da rapaza como individuo crítico coa historia máis recenté. A paixón por incluír as referencias de títulos e autores é algo que se observa tamén, por citar unha obra clave dentro da súa traxectoria, en O único que queda é o amor, unha compilación de relatos curtos que tiven como obra de cabeceira en varias ocasións.

Eu quédome aquí cunhas palabras de Paulo Coelho, sacadas da súa obra O alquimista: ‘A coragem é o dom mais importante para quem procura a Linguagem do Mundo’. Iso é o que precisamos: valor para contar as historias e para defender o que amamos.

«Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz, na sección Un libro para cada día

27 Xullo 2011

Críticas,Narrativa

Non hai noite tan longa de Agustín Fernández Paz, na sección Un libro para cada día, de A Nosa Terra.

Fernández Paz pescuda no seu pasado

Agustín Fernández Paz presenta a súa última novela, ‘Non hai noite tan longa’, unha obra narrativa na que o escritor de Vilalba recrea a recente historia de Galiza cun sentido crítico. Edita Xerais.

A historia de Non hai noite tan longa percorre os últimos 50 anos da historia de Galiza. A figura que Agustín Fernández Paz escolle é a de Gabriel Lamas, un exiliado retornado tras varias décadas en París.

O seu regreso a Monteverde supón o reencontro cos seus fantasmas. Coa morte do pai, condenado por un delito que non cometera no 1972; coa evolución política e social de Galiza. Lamas terá que reconstruír as pezas do seu pasado para poder enfrontarse ao seu porvir.

Fernández Paz, mestre da técnica narrativa, emprega nesta novela unha sorte de modelo de novela de intriga para manter o lector enganchado a unha historia que vai máis alá de xéneros e que supón unha ollada crítica sobre nós mesmos.

Actos de Xerais na Feira do Libro da Coruña

22 Xullo 2011

Feiras_do_libro,Presentacións


  • Día 3 mércores
    • ás 19:00 horas: Acto literario-musical Todo é silencio de Manuel Rivas.  Participan: Manuel Rivas, Rómulo Sanjurjo e Manuel Bragado.
    • ás 21:00 horas: Presentación Como defenderes os teus dereitos lingüísticos de Carlos Callón.  Participan: Xabier P. DoCampo, Fran Rei, Manuel Bragado e o autor.

Ramón Nicolás repasa no «Breviario» algúns dos últimos títulos publicados por Xerais

19 Xullo 2011

Críticas,Letras_galegas,Narrativa

Ramón Nicolás repasa no seu Breviario de Biblos algúns dos últimos títulos publicados por Xerais:

1. Entrevístase neste número de Biblos. Clube de Lectores a Agustín Fernández Paz e, en boa lóxica, ocupa moita atención nela o seu último libro: Non hai noite tan longa. Noutro sitio xa me referín a este libro mais quería agora subliñar a relevancia deste título que se erixe desde un substrato de arrecendo shakesperiano e onde non é difícil, por máis que iso sexa un tanto aleatorio, reparar nun axuste de contas a un tempo vivido. A mestura dos recursos de novela negra cos da novela psicolóxica xunto co especial coidado expositivo condúcennos a unha auténtica epifanía contra a desmemoria do noso pasado máis recente. Aínda que só fose por iso, que non o é, xa pagaría a pena.

(…)

A cousa aínda resulta máis perentoria cando o texto en lingua galega vai ser, durante meses, practicamente a única versión peninsular que existe e penso en Despois da medianoite, de Salma. (…).

3. Publícase tamén estes días a última novela de An Alfaya titulada Vía secundaria, que foi premio de novela por entregas La Voz de Galicia en 2010. Tiven a fortuna de formar parte do xurado e lembro como elementos máis salientables o acaído do seu ritmo para as esixencias do xénero e o desenvolmento das temáticas da incomunicación e da soidade, entre outras. Deséxolle a mellor das sortes para esta edición como libro independente pois ben o merece.

4. Conclúo con tres referencias a recentes publicacións que se engaden á celebración do Día das Letras Lois Pereiro e que, por mor de seren publicados tras o 17 de maio, non sería de xustiza que ficasen esquecidos. Trátase dunha moi recomendable achega, en forma de banda deseñada, á obra e á vida do poeta da man de Jacobo Fernández Serrano titulada Lois Pereiro. Breve encontro; e logo, senllos monográficos que chegan, respectivamente, da USC o primeiro e da Universidade de Vigo o segundo, este último en colaboración con Xerais: Lois Pereiro. Día das Letras Galegas 2011, coordinado por Anxo Tarrío e Mª Xesús Nogueira e Que lle podo ofrecer a quen me intente?, baixo a responsabilidade de Anxo Angueira e Teresa Bermúdez.

Ramón Nicolás

Reportaxe de Montse Dopico sobre «Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz

8 Xullo 2011

Críticas,Narrativa,Reportaxes

Montse Dopico publica en El Mundo unha ampla reportaxe sobre Non hai noite tan longa de Agustín Fernández .

Agustín Fernández Paz: ‘Quixen retratar a conivencia das clases altas co franquismo’

Poucos autores hai na literatura galega tan recoñecidos como Agustín Fernández Paz. Non hai premio que se lle resista. Gañou o Lazarillo, o Edebé, o Nacional de literatura infantil e xuvenil, foi incluído na Lista de Honra do IBBY, na lista The White Ravens, este mesmo ano foi escollido pola OEPLI como candidato español ao Premio Andersen 2012… Máis que consolidado como escritor, adquiriu ademais unha especial relevancia -non buscada, como el mesmo dixo-, ó rexeitar o Premio da Cultura Galega outorgado pola actual Xunta de Galicia.

A súa decisión, coherente coa súa militancia no movemento de defensa do galego, -é un dos membros fundadores de Prolingua, ademais de contar cunha ampla traxectoria no traballo normalizador no mundo do ensino-, debeuse ó seu desacordo coa política cultural e lingüística do Goberno. Agora, Fernández Paz volve á actualidade coa publicación do seu último libro, ‘Non hai noite tan longa’ (Xerais), que se pode considerar a súa primeira novela para público non infantil e xuvenil, e que acaba de presentar na Feira do Libro de Vigo. A obra conta o reencontro de Gabriel, o protagonista, co seu pasado, coa historia da súa familia, á que deixara había máis de trinta anos coa intención de non voltar xamais.

“O libro ten unha historia que vertebra o que se quere contar, pero do que se trata é de botar unha ollada crítica, moral, sobre a época na que a miña xeración era nova, nos anos 60″, explica o autor. A obra amosa algúns elementos propios da novela negra. Gabriel investiga os feitos que levaron ó seu pai, inocente, ó cárcere, acusado de violar unha rapaza. “Dashiell Hammett desenvolve unha trama nas súas novelas, pero en realidade estanos falando de cuestións como a corrupción. Así é a novela negra clásica. Nesta obra hai unha indagación moral. Sobre unha sociedade capaz de facer cousas como obrigar a calar a unha muller violada, como o personaxe de Berta. Culpaban ás mulleres dese acto de violencia de xénero dicindo que eran ‘lixeiras de cascos’ e cousas así”, indicou.

Unha ollada ao abuso de poder

O libro olla ao abuso de poder. Os pais que obrigan a calar e aturar como poida á rapaza violada. A garda civil que arranca con torturas falsas confesións. A sociedade enteira, dun pobo que lle dá as costas a un dos seus. As autoridades locais, que tapan o crime cometido polo fillo dun dos ricos da vila. “A novela contrapón dúas épocas, a de cando Gabriel era mozo, e a época máis actual, o

2002. A intención era reflexionar sobre aquela época pero tamén sobre o tempo presente. Non quixen facer unha novela de bos e malos, hai unha ambigüidade consciente coa que lector se ten que manexar. Non quixen deixar todo atado e ben atado. O lector ten que deducir por que o pai de Gabriel acaba no cárcere, que foi o que fallou. Si quixen retratar a conivencia das clases altas co franquismo, e a impunidade que chegaban a acadar. Familias que manteñen a súa posición na escala social ata a actualidade”, sinalou.

Na portada do libro sae unha foto de Rosa Parks, a muller que non lle cedeu o asento no autobús a un branco porque estaba “farta de ceder”. “Martin Luther King escribiu sobre ela. O Movemento polos Dereitos Civís ten aínda moito que ensinarnos: a non violencia, a protesta… e o movemento do 15-M ten que ver con isto, aínda que estea menos organizado”, opinou.

Na traxectoria da familia de Gabriel, anarquista e republicana, pode recoñecerse a de moitas outras represaliadas no franquismo. “Documenteime moito para escribir este libro. As historias de vida teñen puntos en común. Cito no libro á historiadora Ana Cabana, e a outros. Gabriel fuxira do seu pobo, cheo de xenreira polo que lle estaban a facer a seu pai. E decidira non volver nunca, de feito non o fai ata que lle morre a nai. Cando volve, decátase de que hai todo tipo de xente, coas súas debilidades, e que tamén houbo moita xente que resistiu como puido. E foi así como foi, na ditadura, en Galicia e en toda España”, subliñou o autor.

O pantasma do pai

Gabriel actúa por encomenda do seu pai, que se lle aparece como unha pantasma. O seu obxectivo será, así, restaurar a dignidade deste home, porque “a dignidade non prescribe”. “O lector pode interpretar que é unha pantasma, ou que unha trasposición da mala conciencia, do sentimento de culpa de Gabriel por ter abandonado a súa familia. A ferida non era só da súa familia, era del, que comeza tendo unha visión moi ácida sobre o seu pobo, para despois evolucionar cara a unha óptica máis comprensiva. Ve que houbo vítimas, e xente que se deixou ir, consentidores como di a historiadora Ana Cabana…”, asegurou.

Xunto a Gabriel, transitan pola novela personaxes secundarios importantes, como a citada Berta, ou a irmá de Gabriel, que resistiu e quedou na vila, ou Milucha, a amiga da infancia. “Os personaxes secundarios son moi importantes nas miñas novelas. Moitas veces quedo con ganas de darlles máis vida, pero se o fixese a novela descalabraríase. Nesta novela podería falar moito máis sobre Berta, ou sobre Milucha. A través da segunda falo sobre a represión sexual das mulleres, da que ela puido liberarse, ó contrario de moitas outras…”, insistiu.

Fernández Paz participou hai uns días no acto dos 20 anos da Coordinadora de Equipos de Normalización Lingüística. E denunciou que o Goberno tenta baleirar de significado a normativa sobre a lingua. “Utilicei como metáfora as coleccións de ovos de paxaro que faciamos cando eramos nenos. Sacabámoslle ó ovo a clara e a xema e quedabamos coa casca. Pois o mesmo está a pasar coa lexislación lingüística. Só os nenos galegofalantes poderán ter ó final da educación obrigatoria un mesmo nivel de dominio do castelán e do galego. Os castelanfalantes, tal como estamos, non o conseguirán”, aclarou.

Montse Dopico

Crítica de Vicente Araugas sobre «Non hai noite tan longa» de Agustín Fernández Paz

4 Xullo 2011

Críticas,Narrativa

O crítico Vicente Araguas publicou unha recensión sobre Non hai noite tan longa de Agustín Fernández Paz nos xornais Diario de Ferrol, Diario de Arousa e El Ideal Gallego. Reproducímola integramente:

Volta e volta

Publicitada como a primeira novela para adultos de Agustín Fernández Paz, o que me levaría a discrepancias sobre idades lectoras que requerirían lugar máis axeitado para expoñelas, aparece “Non hai noite tan longa” (Edicións Xerais, Vigo, 2011), título de ofixe shakesperiana, indicativo de que nada é para sempre, ou cousa semellante.
Eis, precisamente, o “leit motiv”desto libro de lectura absolutamente doada e pracenteira, o que non ten por que ser un pleonasmo. Unha historia, a deseñada por Fernández Paz, que nos rala dun home, trasterrado a Francia, que volve á súa vila natal por mor da morte da nai.
Tema do retorno este, tan explotado polo cinema e máis a literatura, que cómpre unha pluma perita, como a do autor vilalbés, para que a cousa ultrapase o consabido “déja vu”. E por certo que non son poucas as referencias literarias ou cinéfilas de “Non hai noite tan longa”, ás veces tan explícitas como a ’As pontes de Madison”, cando se produce o encontró erótico, “malgré lui’, de Milucha e Gabriel Lamas.
Dígase xa que este Lamas é o protagonista da novela, o home que marchara novo a París fuxindo da mediocridade vilega do tempo franquista (1970), mais tamén para non ter que aturar a vergoña da prisión do seu pai, O Mourelo, acusado da agresión sexual a unha rapaza. Gabriel, xa se dixo, volve á vila co gallo da morte da nai-o pai morrera moito antes, consecuencia indirecta da ignominia xudicial con el cometida e cre escoitar a voz paterna pedindo venganza.
Outra vez Shakespeare, a primeira voha vía Macbeth, agota hamletianamente, para alumear un libro que admite tamén unha lectura de xénero. De “thriller”, e non se esqueza que certo Shakespeare pode pedir tal cousa igualmente. 0 que fai que aquí peche a sinopse que comezara pois, como xa se decatería o lector, é a partir de agora onde Gabriel Lamas enceta a súa indigación. Que fai que Agustín Fernández Paz desenrole sobranceira estratoxia coral para ir desefiando toda a caste de elementos relacionados, directa ou indirectamente, co delito atribuído a 0 Mourelo. Sobrancea tamén a habelencia de Fernández Paz para contextualizar a súa historia con libros e películas (xa se dixo) pero tamén canciñns e fitos históricos. Que sirven para que o lector faga por poñerse en 1970 e no ano 2002, que é cando Gabriel Lamas volve a Monteverde, voha e volta, botar adiante a indagación que lle vai permitir vingar a memoria do seu pai. Aquel home sospeitoso para as forzas viras porque viña de familia anarquista e, ademais, fachendeaba de que votara non no referéndum-farsa aquel de 1966, cando o ministro de Información e Turismo era o mesmo home que rexía Galicia cando Gabriel Lamas volta a ela. Por aí tamén os tiros.

Vicente Araguas

«Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz, por Dolores Vilavedra

1 Xullo 2011

Artigos literarios,Críticas,Narrativa

O suplemento Luces de El País publica un artigo de Dolores Vilavedra en que, baixo o título de «O mundo dende outras perspectivas», realiza unha panorámica crítica sobre os últimos títulos publicados. Reproducimos o referido a Non hai noite tan longa de Agustín Fernández Paz.

E, por fin, podemos desfrutar de Agustín Fernández Paz nas coleccións de literatura supostamente para públicos adultos ou formados. A decisión de Xerais de incluír Non hai noite tan longa, a nova novela do vilalbés, na emblemática colección Narrativa pon en cuestión de facto a artificiosidade de moitas fronteiras literarias e chama a subvertelas. Tomándolle prestado o título a Shakespeare e ao seu Macbeth, o escritor propón, a partir da inxusta atribución dun delito no clima de enfrontamento social da posguerra, unha acaidísima reflexión sobre a memoria nas sociedades contemporáneas, sobre a necesidade de coñecermos o noso pasado e sobre o poder terapéutico da xustiza. Con Mladic por fin no cárcere e con Bin Laden non se sabe moi ben onde, Non hai noite tan longa apela a nosa conciencia ética e pode ser unha estupenda lectura familiar no verán, desas que alimentan o debate.

Actos de Xerais na Feira do Libro de Vigo

28 Xuño 2011

Autores,Feiras_do_libro

Actos de Xerais na Feira do Libro de Vigo

Entrevista con Agustín Fernández Paz sobre «Non hai noite tan longa»: A ollada da xeración estafada

27 Xuño 2011

Entrevistas,Narrativa

O Atlántico Diario publicou o domingo unha entrevista de Rosé Carrera con Agustín Fernández Paz, baixo o título «A ollada da xeración estafafada». Nela, Agustín Fernández Paz declara que «Quixen mostrar o que foi a represión e o mal que poden facer as persoas en casos aparentemente pequenos coma este».

«Trátase dunha novela honesta, na que se fai unha autocrítica de moitos aspectos da nosa sociedade e que Fernández Paz fai fluir cunha prosa áxil e un estilo e unha trama que entran de cheo no xénero da novela negra, con numerosas refereneias literarias, históricas e cinematográficas», asegura Rosé Carrera na introdución.

A entrevista, completa, pode lerse aquí.

Crítica sobre «Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz, en Trafegando ronseis

Blogs,Críticas,Narrativa

O blog Trafegando ronseis publica unha recensión crítica sobre Non hai noite tan longa de Agustín Fernández Paz.

Creo que a estas alturas, media Galicia, senón Galicia enteira, ten lido xa este libro de Agustín Fernández Paz, Non hai noite tan longa, publicado por Xerais. Porque falar de Agustín é falar de persoa coherente, entrañable, querida, admirada. E porque cando soubemos da súa última novela todos pensamos en lela. Se me demorei tanto foi por andar metida noutras moitas lerias que me afastaron da que é agora a miña última lectura.
Nada imos dicir do argumento, entón, de sobra coñecido. Si podemos falar de detalles, por tanto, que tan facilmente nos achegaron un sorriso, que nos percorreron por dentro, que nos lembraron esoutra vida que se viviu en España non hai tanto tempo. Podemos incidir no feito de sermos lectores, de levalo nos xens, coma o protagonista da novela. Podemos asegurar que nos encanta que cite títulos que coñecemos, autores que admiramos, gustos que compartimos.
Alguén me comentou que este era un libro sobre a vinganza. Quizais. Pero eu case preferiría resaltar outros aspectos non menos importantes que están, si, intimamente unidos ao anceio de vinganza que procura o libro, pero que considero debo ter presentes por máis esquecidos: a esperanza, a xustiza, o futuro liberador do pasado, o “día” porque Non hai noite tan longa. Porque este é precisamente o resultado final do libro: liberarse do pasado, das pantasmas testemuñas deste, para encarar a vida con enerxía renovada e prolongada. Podemos volver atrás, dar moitas voltas, furgar nas vidas e nos corazóns, pero o que ao final queda é a esperanza da vida que inda queda por vivir. Ao fin e ao cabo, calquera vitoria presente non nos vai dar a felicidade. É esta, convertida en futuro, quen nola volverá.
Non hai noite tan longa non é unha obra mestra -cantas o son?-. Pero lese decontado, cun guión que empurra ao lector a non deixar que o tempo escorregue por mor doutros quefaceres. Consegue Agustín que queiramos seguir avanzando, que a caracterización de lugares e personaxes evidencie unha perfecta fotografía da Galicia rural daqueles anos, que nos enfademos coas inxustizas e que pidamos unha xustiza que quizais sexa inexistente aínda que queiramos crer nela, porque o necesitamos. Consegue, en fin, que calquera lector quede atrapado entre as súas páxinas agardando a que saia a luz do día. E iso é moito conseguir, sen dúbida ningunha.

A xeración dos 50 volve a Monteverde. Reportaxe de Iago Martínez sobre «Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz

24 Xuño 2011

Narrativa,Reportaxes

Iago Martínez publica no Xornal de Galicia un ampla reportaxe sobre Non hai noite tan longa de Agustín Fernández Paz. Reproducímola a continuación:

A xeración dos 50 volve a Monteverde

Agustín Fernández Paz reconstrúe unha vila galega dos 70 para retratar a violencia e a miseria moral do tardofranquismo

Xerais prepara a segunda edición de Non hai noite tan longa, primeira novela do vilalbés nunha colección para adultos

Cando Agustín Fernández Paz (Vilalba, 1947) era un neno e vía pasar os señoritos ben arrimado ás casas do barrio das Fontiñas non pensaba nas diferenzas de clase. Ían xogar ao tenis, limpísimos, e ao cativo atravesáballe o corpo unha sensación incómoda. A intuición dunha inxustiza que agora xa é capaz de poñer en palabras: “Eramos como os negros das películas vendo pasar os exploradores brancos pola selva”. Gabriel Lamas, o protagonista de Non hai noite tan longa (Xerais, 2011), a primeira novela do vilalbés que se publica en galego nunha colección para adultos, da que se prepara xa a segunda edición, tampouco acertou a poñerlle nome á primeira a esa violencia. Pasaron trinta anos e un fantasma até que se rebelou de vez.

Gabriel Lamas e Agustín Fernández Paz teñen máis ou menos a mesma idade. Ambos padeceron a ditadura franquista, aínda que as súas biografías foron distintas. O protagonista da novela ten 50 anos cando regresa en 2002 a Monteverde, a súa vila natal, despois de tres décadas en París. Aínda non sabe moi ben por que cruzou a fronteira dos Pireneos en 1972, deixando o seu pai no cárcere por un delito que non cometera, nin por que regresa. Non é soamente para soterrar a súa nai. Ten unha conta pendente co seu pasado: facer xustiza e limpar a memoria do seu pai. Como Fernández Paz.

“Esta novela é un axuste de contas comigo mesmo e coa miña xeración”, recoñece o escritor. “Eu non son Gabriel Lamas. Non escapei, coma el, dunha situación que o afogaba, e por iso non experimento a súa carraxe. Pero si que teño a sensación de ter sido estafado. Vólveme cada vez que vexo unha película e comprobo que hai moitas imaxes que foran censuradas, ou cando consigo ver por fin algunhas que sabía de memoria polas revistas de cine e que xa non me serven agora. Pasoume hai uns anos con If…, a de Lindsay Anderson. Eu sabíao todo desa película por Triunfo, que lía todas as semanas, e por Film Ideal e Nuestro cine. Devecía por vela, pero era imposíbel. Cando a vin, despois de tantos anos, xa non me fixo graza. Pasáralle o momento”.

A investigación que emprende Gabriel Lamas en Non hai noite tan longa na procura do verdadeiro culpábel do delito polo que encarceraron o seu pai, roubándolle o resto da súa vida, permítelle ao escritor reconstruír a época na que o protagonista abandonou Galicia. “Fálase moito da inmediata posguerra, e ten lóxica, pero aqueles últimos anos dos sesenta e os primeiros anos setenta foron horribles”, recorda o autor. “Aínda existía o Tribunal de Orden Público (TOP), e esa foi a época do proceso de Burgos, o estado de excepción, os secuestros editoriais, o de Ferrol no 72. No libro tamén menciono, de pasada, a Enrique Ruano e a Humberto Baena”.

MONTEVERDE SOMOS TODAS

Monteverde é Vilalba, pero tamén outras vilas nas que viviu Fernández Paz ao longo da súa vida, como Betanzos, Pontedeume ou Guitiriz. “Se quixese que o lector identificase o que conto con Vilalba, chamaríalle Vilalba. Non o fixen porque estas cousas acontecían en calquera vila galega –e creo que española– da época, talvez de maneira algo menos acusada na costa”. Os antagonistas cos que bate Lamas, como sucedería tamén en calquera outro lugar do estado español, son os mesmos que torturaran o seu pai. Descendentes sociolóxicos ou de sangue dos que se levantaran contra as aspiracións dos seus antepasados, de tradición anarquista. “Esa é a outra estafa. Repasa a lista dos altos cargos das institucións e dos consellos de administración das empresas e compáraa coa dos xerarcas do franquismo, a ver que pasa. Están todos os apelidos, seguen no poder. O das fosas comúns é o síntoma máis evidente, pero hai outras fosas, simbólicas, que tampouco queren abrir”.

O protagonista cruza o seu Rubicón moral. De súpeto, como Rosa Parks, descobre que está canso de ceder e ceder. Porén, a súa investigación non empeza aí. O inicio da novela, a faísca, escribiuna Agustín Fernández Paz nun caderno de 2006 sen saber onde conducía. Un home entra nunha casa deshabitada e atopa o fantasma de seu pai, coma no primeiro capítulo de Non hai noite tan longa: “Moito tardaches! Levo máis de trinta anos agardándote”.

“Foi esa imaxe a que me moveu a escribir a novela”, concede o autor, afeccionado a historias de fantasmas como as do inglés M. R. James. “É un bo recurso para comezar a historia, porque impacta o lector e deixa abertas moitas cousas arredor da trama. E ademais, pensa que nos anos 50 en Vilalba, coma en calquera sociedade agrícola, contábanse moitas historias de aparecidos, nas que por certo todos criamos”.

O título da novela está tirado de Shakespeare, de Macbeth. Comparte con L. P. Hartley e Luis Cernuda o pórtico do libro: “Reunide todo o ánimo que poidades. Que non hai noite tan longa que non remate en día”. A noite é o que teñen en común Gabriel Lamas e Agustín Fernández Paz. A estafa que privou o escritor de ler, cando lle tocaba, as novelas polas que devecía. A inxustiza que o protagonista se propón resolver, estiñando tamén a ferida do seu propio sentimento de culpa. O día que persegue Lamas encárnao tamén Milena, a súa sobriña, bautizada co nome da muller pola que Kafka perdía o siso.
“Milena é unha rapaza nova, xa non ten medo. Está aberta ao futuro e ten ganas de saber”, explica o vilalbés, que depositou no personaxe da adolescente o reverso da súa propia frustración. “Malia a súa idade, ten unha enorme bagaxe intelectual. Pode parecer excesiva esa cultura, pero non o é. Na miña vida profesional como docente de ensino secundario coñecín mozos e mozas que lían o que le Milena, ou incluso máis. Eles poden. Para nós estaba prohibido. Chegamos tarde”.

Iago Martínez

Antonio García Teijeiro fala de «Non hai noite tan longa» na súa columna de A Nosa Terra

Artigos literarios,Críticas,Narrativa

Antonio García Teijeiro fala de  Non hai noite tan longa de Agustín Fernández Paz na súa columna de A Nosa Terra. Reproducimos o parágrafo:

Gocei moitísimo co libro de Agustín Fernández Paz, Non hai noite tan longa. Coa súa prosa limpa, o seu estilo pulcro, o compromiso de poñer o dedo na ferida, conseguiu emocionarme cunha historia moi ben contada. Posúe a novela moitos valores literarios e, estou seguro, valores didácticos que nos permiten conxugar literatura-vida-periodo histórico dunha maneira maxistral sen rebaixar, en ningún momento, a súa calidade literaria. O escritor vilalbés, coa súa mestría, non nos deixa esquecer o valor da literatura con esta novela, todo un canto á dignidade do ser humano. Case nada nesta época  de mediocridade social tan acusada.

Crítica de Francisco Martínez Bouzas sobre «Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz

20 Xuño 2011

Críticas,Fóra de Xogo,Xuvenil

O crítico Francisco Martínez Bouzas publicou en El correo gallego unha recensión sobre Agustín Fernández Paz sobre Non hai noite tan longa. Reproducímola integramente:

Algúns comentaristas dan por suposto que todas as reseñas que se publiquen sobre a nova entrega narrativa de Agustín Fernández Paz, han facer mención do feito de aparecer editada a novela nunha colección destinada a priori para adultos. Pero esta é “unha novela máis”. Iso si, unha excelente novela, como o son tantas outras coas que nos leva agasallando o escritor vilalbés, á marxe das fronteiras marcadas pola idade dos seus lectores. Xa hai abondos anos que, unha desas explicacións persoais coas que A. Fernández Paz acostuma arroupar os seus libros, permitiume tomar conciencia de que a literatura infantil e xuvenil é a que tamén poden ler os nenos. Un novo galano, pois, de Fernández Paz, un exercicio narrativo que se proxecta  cara ao pasado, un pasado escuro que recupera a memoria, neste caso non a da contenda bélica, pero si as das súas prolongacións na década dos 70 e que chega ata os nosos días, na figura de certos personaxes do relato, comprometidos coa xustiza e coa liberdade, que serán os que, ao final, consigan que non haxa noites tan longas e que nalgún intre escintilen as claridades da alba.

Na cerna da novela, a reparación das mancaduras da ignominia que, como a inocencia  e a indignidade, nunca prescriben, aínda que o poidan facer os delitos trinta anos despois. O protagonista é un home que, a idade de 50 anos, regresa desde París a súa vila natal, mergullado nun alude de lembranzas e co amargor da culpa e da covardía trabándolle a alma, porque desconfiara da inocencia do seu pai, detido, acusado, torturado e condenado pola violación dunha rapaza. Unha investigación ateigada de pistas que nunca se seguiron por desidia ou polo desexo deliberado de ocultar a verdade, convertérao a el, desafecto ao Réxime, na vítima propiciatoria. Na conciencia do fillo, soa a voz fantasmal do pai pedindo xustiza. Tirando dos escasos fíos do novelo, este atormentado personaxe acaba por descubrir a identidade do miserable violador.

A prosa limpa e xenuína de A. Fernández Paz, nun relato en primeira persoa cun ton persuasivo, enfeitada cos trazos de sempre (dominio do ritmo e da progresión narrativa, relampos cinematográficos, ecoloxismo, paixón polos libros…) achéganos unha moi interesante investigación da verdade, que se tinxe de tons shakesperianos e odiseicos; unha acaída  visión  daqueles tempos miserentos na Galicia de finais dos 60 e comezos dos 70. Ese optimismo esencial antropolóxico que caracteriza a súa escrita: a pesar das covardías, felonías, da tortura e do calvario dos inocentes, sempre hai homes e mulleres comprometidos coa xustiza e coa liberdade que lle dan razón ás palabras de Shakespeare no pórtico do libro: “Que non hai noite tan longa que non remate en día”


Entrevista de Montse Dopico con Agustín Fernández Paz sobre «Non hai noite tan longa»

14 Xuño 2011

Entrevistas,Narrativa

A xornalista Montse Dopico publicou en Galicia Hoxe unha entrevista con Agustín Fernández Paz sobre Non hai noite tan longa. Reproducímola integramente:

Consentemento e resistencia

Agustín Fernández Paz retrata a miseria moral da sociedade das últimas décadas do franquismo en «Non hai noite tan longa», a súa primeira novela non editada nunha colección de LIX

A miseria moral dunha sociedade hipócrita, clasista e demasiadas veces sumisa ante o poder, a das últimas décadas do franquismo. Pero tamén os xeitos de resistencia, a loita por preservar a dignidade nun medio hostil, o da ditadura. Son alicerces de “Non hai noite tan longa”, (Xerais), a última novela de Agustín Fernández Paz.

A novela conta o reencontro de Gabriel, o protagonista, co seu pasado, coa historia da súa familia. Pero máis que nada parece que o obxectivo da novela é retratar o que en varias ocasións se define como “miseria moral” daquela sociedade…

O libro ten unha historia que vertebra o que se quere contar, pero do que se trata é de botar unha ollada crítica, moral, sobre a época na que a miña xeración era nova, nos anos 60. E esa é unha das regras da boa novela negra clásica. Dashiell Hammett desenvolve unha trama nas súas novelas, pero en realidade estanos falando de cuestións como a corrupción.

Pero considera o seu libro unha novela negra? Exemplo desa miseria moral que retrata é como se condena socialmente as mulleres violadas…

É unha obra con elementos de novela negra. Esa indagación moral, sobre todo, e xa non só o feito de que haxa unha investigación sobre un caso, o do pai do protagonista, encarcerado por un delito que non cometera. Houbo moitas mulleres coma Berta, violada e obrigada polos seus propios pais a calar, a ocultalo, porque se as culpaba dese acto de violencia de xénero dicindo que eran “lixeiras de cascos” e ese tipo de cousas.

O libro olla a abusos de poder como o dos gardas civís que torturan para sacar falsas confesións. En varias ocasións parece aludir a cousas que pasaron, e que seguen a pasar na actualidade…

A novela contrapón dúas épocas, a de cando Gabriel era mozo, e a época máis actual, o 2002. A intención era reflexionar, si, sobre aquela época, pero tamén sobre o tempo presente.

Na traxectoria da familia de Gabriel, anarquista e republicana, pode recoñecerse a de moitas…

O azar, que é moi potente, trouxo nos últimos días ás miñas mans dous libros, Éxodo de Silvia Mistral e outro de Xesús González Gómez, que falan sobre os republicanos que se exiliaron en Francia, acabaron nun campo de concentración, ou se uniron ós maquis… Documenteime moito para escribir este libro. As historias de vida teñen puntos en común…

O obxectivo de Gabriel é restaurar a dignidade de seu pai, porque “a dignidade non prescribe”. E dalgún xeito reconcíliase co seu pobo.

Gabriel actúa por mandato de seu pai, que se lle aperece despois de morto. O lector pode interpretar que é unha pantasma, ou que unha trasposición da mala conciencia, do sentimento de culpa de Gabriel por ter abandonado a súa familia. A ferida non era só da súa familia, era del, que comeza tendo unha visión moi aceda sobre o seu pobo, para despois evolucionar cara a unha óptica máis comprensiva. Ve que houbo vítimas, e xente que se deixou ir, consentidores como di a historiadora Ana Cabana…

Cita vostede, de feito, a esta historiadora e o seu traballo sobre o consentimento, e a resistencia como a outra cara do mesmo.

Cito a Ana Cabana e a outros. Non citei todo o que lin para escribir esta novela porque non viría a conto, prefiro a técnica dos escritores anglosaxóns que escollen unhas poucas referencias. Gabriel fuxira do seu pobo, cheo de xenreira polo que lle estaban a facer a seu pai. E decidira non volver nunca, de feito non o fixera en trinta anos, ata que lle morre a nai. Cando volve, decátase de que hai todo tipo de xente, coas súas debilidades, e que tamén houbo moita xente que resistiu como puido. E foi así como foi, na ditadura, en Galicia e en toda España.

Xunto a Gabriel hai personaxes secundarios importantes…

Os personaxes secundarios son moi importantes nas miñas novelas. Moitas veces quedo con ganas de darlles máis vida, pero se o fixese a novela descalabraríase. Nesta novela podería falar moito máis sobre Berta, ou sobre Milucha. A través da segunda falo sobre a represión sexual das mulleres, da que ela puido liberarse, ó contrario de moitas outras…

O Fonsito tamén é un personaxe interesante, aínda que só aparece ó final da novela. Supoño que non é casualidade que sexa de clase alta.

Non quixen facer unha novela de bos e malos, hai unha ambigüidade consciente coa que lector se ten que manexar. Non quixen deixar todo atado e ben atado. O lector ten que deducir por que o pai de Gabriel acaba no cárcere, que fallou. E, si, quixen retratar a connivencia das clases altas co franquismo, e a impunidade que chegaban a acadar. Familias que manteñen a súa posición na escala social ata a actualidade. Eu creo que a novela pode retratar unha época mellor que o documental ou un libro de historia.

IDIOMA

“Confiemos en que Negreira respecte a Lei de normalización”

Cando escribiu a novela era consciente de estar facendo un libro para adultos, no canto de literatura infantil ou xuvenil?

Realmente non. Escribín esta novela igual cás outras. E foi máis ben proposta do editor. Outras veces negueime, pero desta volta quixen probar a ver que recepción tiña, e está a ser boa.

Hai pouco estivo no acto dos 20 anos da Coordinadora de Equipos de Normalización Lingüística. E denunciou que o Goberno tenta baleirar de significado a normativa sobre a lingua…

Utilicei como metáfora as coleccións de ovos de paxaro que faciamos cando eramos nenos. Sacabámoslle ó ovo a clara e a xema e quedabamos coa casca. Pois o mesmo está a pasar coa lexislación lingüística. Só os nenos galegofalantes poderán ter ó final da educación obrigatoria un mesmo nivel de dominio do castelán e do galego.

Participou como membro de Prolingua nun acto no que se anunciaron medidas se os gobernos non respectan a Lei de toponimia. A ver que pasa agora co goberno de Carlos Negreira na Coruña…

Non o sabemos. Pero confiemos en que respecte a Lei de normalización.

Moito premio recibe. Foi nominado para os Andersen, seleccionado pola Dalkey Archive Press…

Iso é porque son maior. Sempre son de agradecer os premios… agás algún caso particular… -refírese ó Premio da Cultura Galega, que rexeitou como modo de protesta contra a política cultural e lingüística do actual Goberno-. E non me preguntas pola foto de portada, na que sae Rosa Parks, a muller que non lle cedeu o asento no autobús a un branco porque estaba “farta de ceder”. Martin Luther King escribiu sobre ela. O Movemento polos Dereitos Civís ten aínda moito que ensinarnos: a non violencia, a protesta… e o movemento do 15-M ten que ver con isto, aínda que estea menos organizado.

Montse Dopico

Crítica de Manuel Rodríguez Alonso sobre «Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz

9 Xuño 2011

Críticas,Narrativa

O crítico Manuel Rodríguez Alonso publica no seu blog unha recensión sobre Non hai noite tan longa, de Agustín Fernández Paz. Reproducímola integramente:

Trinta anos despois

Un home que anda polos cincuenta anos regresa á súa vila natal desde París, onde vive desde os dezaoito, para demostrar que seu pai non foi ningún violador, senón que foi condenado inxustamente. A violación produciuse un día do comezo de outubro de 1969 e trinta e tres anos despois o fillo vai demostrar que o violador foi realmente un mozo falanxista do SEU pertencente a unha das familias máis ricas da vila. A intriga está ben levada, pero aínda mellor é a recreación do ambiente abafante dos últimos anos do franquismo que consegue crear o autor.

Fernández Paz acerta na intriga e na graduación dos feitos para manter o interese do lector, como xa sinalaron outros antes ca nós. Por outra banda, a investigación dunha violación ou mesmo de varios delitos de acoso e violencia machista moitos anos despois de acontecidos é un dos temas postos de moda pola recente novela policial sueca, especialmente se acontecen nunha localidade aparentemente tranquila e son os cupables personaxes rechamantes, que teñen unha moral ultraconservadora en público mais un comportamento privado totalmente diferente. Pero iso só é o engado. O que nos gusta realmente da novela é a radiografía que Fernández Paz fai dos últimos anos do franquismo, especialmente dos que van do 69 ao 75.

Fronte aos que presentan a figura de Franco como a dun bondadoso xeneral que instaura un réxime autoritario (pénsese no tan citado estes días dicionario biográfico da Real Academia da Historia) ou os que din que os derradeiros anos do franquismo non foron duros cómpre ler esta novela. Fernández Paz recrea perfectamente o mundo abafante e cheo de medo que foron os últimos anos do franquismo, pois o réxime chegou matando e marchou tamén matando. Ben nolo lembra o autor cando sitúa os feitos do relato como contemporáneos do Proceso de Burgos de 1970, dos mortos de Ferrol de 1972 ou dos derradeiros fusilados do franquismo, no mesmo ano de 1975, ano tamén da morte do ditador.

O pai do protagonista, o suposto violador, vai ser condenado realmente porque a súa familia era republicana, anarquista e porque non se amosaba adicto ao réxime. Mesmo foi un dos nove en toda a vila que votou Non no referendo franquista de 1966 (por certo, daquela era o ministro de Información Fraga Iribarne, presidente de honra do actual PP). E iso, daquela, pagábase. As torturas que sufriu no cuartel da Garda Civil e uns xuíces que querían ter un culpable pronto e acaído fixeron o traballo sucio. Había que amosar que os roxos, os anarquistas e os comunistas eran ademais violadores. Mentres tanto o cachorro do SEU, fillo dunha das familias máis ricas da vila, podía seguir cometendo violacións…

Xa que logo, a partir desta intriga policial, de xinea sueca, Fernández Paz dános perfectamente o clima moral e cívico, abafante, represor dos derradeiros anos do franquismo. Pero, non hai unha visión negativa da sociedade do franquismo. Foron moitos sobre todo os consentidores do franquismo (por medo e por proveito, como ben analizou Ana Cabana Iglesia no seu Xente de orde…, citado polo novelista), pero tamén houbo os que mantiveron a dignidade como o avogado Félix Barral, o pai do narrador e  moitas mulleres, comezando pola nai do protagonista ou a avoa.

Mención á parte merece o bo tratamento das figuras femininas que se fai na novela (Elsa, Milucha, Natalia…). É a xeración das mulleres adolescentes e mozas dos últimos anos do franquismo, educadas no nacionalcatolicismo, mais que souberon evolucionar nunha liña de liberdade e emancipación, que serviu tamén para liberar os seus compañeiros de xeración educados no machismo franquista. Parece unha homenaxe do autor ás mozas e adolescentes dos últimos cinco anos do franquismo. A fe que o merecen. Quizá o encontro Milucha-Gabriel nos soe un pouco á película Asignatura pendiente, mais estas intertextualidades son perfectamente lícitas.

O autor solventa tamén con oficio a aparición do suposto pantasma do pai, que non é máis ca unha creación do sentimento de culpa que sente o protagonista-narrador-investigador.

Xa que logo, cómpre ler esta novela por ter unha moi boa intriga policial e así mesmo por presentarnos unha acaída visión dos derradeiros anos do franquismo, que tamén son memoria. Así mesmo polo optimismo do autor cara á condición humana. Como xa dixemos foron moitos os colaboradores e consentidores do franquismo, mais tamén o foron os que, en diferentes graos, se opuxeron a eles e que teñen continudade hoxe en personaxes como a moza Milena… Foi unha longa noite de pedra, pero grazas a esas persoas comprometidas coa liberdade e a xustiza Non hai noite tan longa, sempre chega o día. Esa mensaxe esperanzada que se extrae da novela é o mellor, sobre todo nestes tempos de neocom e de manipuladores da historia. Tamén é acerto o da portada, coa célebre foto de Rosa Parks.

Por último, hai que dicir que os que eramos adolescentes ou mozos naqueles anos 1969-1974 vemos reproducido aquel período histórico e isto lévanos a ler a novela cunha gran simpatía. Os que daquela pensabamos que o franquismo non sería eterno sentímonos identificados cos protagonistas do relato e, malia os difíciles tempos que corren para as ideas progresistas que daquela sostiñamos, o optimismo do desenlace da novela, con esa moza Milena que recolle o facho do progresismo e da memoria dános unha inxección de optimismo.

Xa que logo, os vellos temos que lela para lembrar o pasado e ver que non fracasamos tanto como algúns din. Os novos para entender o pasado, que non é como o contan a Academia de Historia ou incluso os libros de texto, que calan ou deforman a nosa historia recente. Se por riba temos unha boa intriga policial, similar ás das novelas policiais estranxeiras que tanto se len, pois a mercala para lela nas vacacións deste verán.

Manuel Rodríguez Alonso

O retorno ao fogar: crítica sobre «Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz

6 Xuño 2011

Críticas,Narrativa,Reportaxes

O Diario de Pontevedra publicou esta fin de semana unha longa información sobre Non hai noite tan longa, de Agustín Fernández Paz, asinada por Ramón Rozas. Reproducímolo integramente e tamén pode descargarse en pdf:

O retorno ao fogar. A volta a un mesmo

Non hai noite tan longa é a última novela de Agustín Fernández Paz (Vilalba, 1947), unha extraordinaria obra que volta a mirada á grande literatura. A dos mitos gregos ou as obras de William Shakespeare, referentes para un relato que afonda na Galicia de finais do franquismo coa historia dun home que volta á súa casa tras trinta anos fóra dela co gallo da morte da súa nai. Nese retorno o protagonista abrirá as portas dun pasado cheo de feridas que lonxe de cicatrizar están aínda sen sanar. O lume da verdade será o seu facho para atoparse a si mesmo.

Monteverde é un pequeno concello no cal todos se coñecen. En 1972 un home, Gabriel Lamas, aínda rapaz, fuxiu daquel lugar afogado polos medos que os anos finais do franquismo propiciaron nas súas xentes. Tras pasar por Barcelona e tendo a súa vida en París, a chamada telefónica, trinta anos despois, da súa irmá anunciándolle a morte da súa nai propicia o seu retorno a aquel lugar ó que prometera non volver. A visión pantasmal da figura do pai faille revivir un lamentable suceso que aconteceu cando tomou aquela decisión de non volver mirar cara atrás. Atrapado polo recordo e a recuperación dun mesmo decide quedarse para coñecer a verdade. Esa búsqueda é a que move todo o desenvolvemento da acción, as pesquisas que o protagonista realiza entre aqueles veciños que puideron ter relación cos feitos. Ó ir tirando dos fíos que a investigación vai poñendo nas mans do protagonista condúcenos por unha trama engaiolante e que nos atrapa nunha sorte de ‘thriller’ no marco físico da aldea e co paso do tempo como testemuña do que fomos e tamén do que somos.

TEIMAS
A contraposición de tempos a través daqueles estertores do franquismo, con citas puntuais como o referéndum dos 25 anos de paz, ou a convulsa situación internacional coa Guerra Fría, a chegada do home á lúa ou os brotes de racismo en Estados Unidos, que tan ben se reflicten na fermosa imaxe que ilustra a portada do libro, coa actualidade é a que lle permite a Gabriel Lamas achegarse a súa propia familia, aquela da que se separou tras a súa marcha. Falar coa súa irmá ou manter longas conversas coa súa sobriña é o recurso que relaxa as situacións máis tensas como son as que se refiren ós sucesos que tiveron lugar nun pasado e que marcaron o futuro de toda unha familia.

Agustín Fernández Paz recupera nesta intensa novela os grandes mitos da literatura e é quen de inxerilos no discurso dun relato actual e moderno, con moitos acenos ó cinema. A hamletiana aparición da pantasma da figura do pai reclamando xustiza ó seu fillo, ou esa sorte de viaxe de retorno a casa como o Ulises da ‘Odisea’, ata o propio título da novela, saído dun diálogo de ‘Macbeth’ (“Reunide todo o ánimo que poidades. Que non hai noite tan longa que non remate en día”), danlle solidez á narración e permiten ó autor afianzar a historia personal do protagonista que é quen de facer dun xeito fluído e que sempre te vai mantendo en alerta ante os seus movementos. Porque se algo pode agradecer o lector nesta novela é a súa sinceridade literaria, a súa vocación de relato clásico que permite unha lectura sen atrancos afastada das complicacións que moitos escritores buscan de xeito premeditado para inscribir a súa novela dentro dalgunha corrente experimental.

Agustín Fernández Paz a estas alturas da película, e sendo esta a súa primeira novela adicada plenamente ó público adulto (aínda que lendo as súas obras adicadas ó público infantil e xuvenil un non entende esta di visión de ‘xéneros’) non xoga con experimentos. Senón que se adica a escribir, a facer dun relato a narración dunha xeración onde os medos e teimas do franquismo enchían todo da súa baixeza moral, onde os rumores, as desconfianzas e as delacións entre amigos, convertían as vidas en vidas marcadas a ferro quente sobre a súa pel polos propios veciños. Estes resquemores danaron de xeito irreparable a moitas familias que se viron esnaquizadas, como acontece coa de Gabriel Lamas.

Agora, cincuenta anos despois, é un deses simbólicos momentos que a vida nos ofrece para pechar o seu propio círculo, ou mellor dito, para fuxir dalgún deses labirintos no que a nosa existencia é quen de enredarnos, e como acontece tantas veces, a morte é o único desencadeante dese proceso terapéutico baseado na recuperación dun tempo, pero sobre todo na recuperación dun mesmo.

O escritor de Vilalba ofrécenos unha novela engaiolante para o lector que desexa pasar unha páxina tras outra para ver por cal deses fíos tira o protagonista na procura da súa propia historia, pero tamén na procura do que pasou en moitos recunchos desta terra.

Ramón Rozas

Crítica de Armando Requeixo sobre «Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz

2 Xuño 2011

Críticas,Narrativa

O suplemento Faro da Cultura, de Faro de Vigo, publica unha recensión crítica de Armando Requeixo sobre Non hai noite tan longa, de Agustín Fernández Paz. Reproducímola integramente:

Tempos de ignominia

Fonda, intensa, reveladora

Con Non hai noite tan longa, Agustín Fernández Paz achégase ás estremas. Un seu xeito de narrar —ben característico, por certo— amosa aquí acabado compendio, pois non poucos dos sinais de identidade da súa escrita recente alcanzan agora máximo relevo.

O papel capital da memoria, as mancaduras que as sombras do pasado abren na pel avellentada dos que viviron tempos de ignominia teñen nesta novela cumprida voz nunha historia de historias, un lenzo de palabras que se configura como viaxe odiseica, baixada aos infernos e absurdo procesual. O que aquí lentorece na traxedia é o sangue dos espectros shakespearianos, o urro témero do príncipe dinamarqués.
A traizón, o engano e, sobre todo, a culpa, son os poderosos sentimentos que moven os fíos argumentais deste drama de final catártico: un mozo galego, emigrado a París hai trinta anos cando seu pai fora encarcerado, regresa para enterrar a súa nai; de volta á casa matricial, o fantasma de seu pai aparéceselle e demándalle atención, polo que, logo dunha delicada investigación dos feitos que levaron a aquel ao presidio e posterior falecemento, acaba por desvelar que fora inxustamente acusado dun delito nefando que non cometera.

O mellor da prosa de Fernández Paz reside no dominio estrutural, no acaído da progresión narrativa e, tamén si, na mestría na caracterización de ambientes e personaxes, que conseguen crear un admirable retrato da Galicia vilega de finais dos 60 e primeiros 70 nese territorio metonímico de Monteverde, a Vilalba do autor literaturizada, particular  Comala onde os ventos dunha inxustiza poeirenta de outrora reviven na ferida dos remorsos covardes dalgúns dos personaxes do presente.

Logo, que Fernández Paz por veces abrace solucións de didactismo discutible na súa necesidade ou que algúns dos personaxes se fagan un tanto incribles pola súa capacidade lectora a idades ben temperás son extremos que talvez teñan que ver cunha proxección autorial abondo marcada. Agora ben, que se detecten na novela certas inconsistencias cronolóxicas e algúns trasacordos referenciais non son senón probas evidentes do desacerto das tres persoas que revisaron os sucesivos borradores da obra co fin de evitalos, persoas ás que agradece a súa axuda nun capítulo final o autor.
Fonda, intensa e reveladora, Non hai noite tan longa é unha aldrabada ás conciencias, un espazo creativo para a indagación moral, no que a memoria macelada dos devanceiros espectraliza e clama pola xustiza —e por que non se esqueza— dende o peitoril do ultramundo.

Armando Requeixo

Reportaxe de Teresa Cuíñas sobre «Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz

27 Maio 2011

Autores,Entrevistas,Narrativa,Reportaxes

A xornalista Teresa Cuíñas publica unha reportaxe en El País sobre a publicación de Non hai noite tan longa, de Agustín Fernández Paz. Reproducímola integramente:

«A verdade doe pero fainos libres»


Agustín Fernández Paz publica ‘Non hai noite tan longa’, a súa primeira novela nunha colección para adultos – “É un axuste de contas coa miña xeración”, afirma

Un día calquera de 2006, a Agustín Fernández Paz (Vilalba, 1947) veulle á cabeza a imaxe dun espectro que se dirixe a seu fillo para dicirlle: “Moito tardaches”. Aquela “idea potente”, a do aparecido que viña pedir algo, xa non o deixou en paz mentres empezaba a trazar esquemas, segundo o proceder habitual do escritor nos primeiros pasos dun libro futuro. A comezos de decembro do ano seguinte, Fernández Paz enceta en Biarritz un caderno novo, amarelo como sempre, e dun tirón enche varias páxinas cunha historia que, provisoriamente, chama Fantasmas. Neses apuntamentos xa están definidos, como eixes temáticos do relato e que se manterán durante todo o proceso, o remorso dun fillo que quixo esquecer o pasado e un drama persoal e familiar que cómpre vingar, en certo modo, para procurar o descanso dos vivos e dos mortos. Velaí o cerne de Non hai noite tan longa (Xerais, 2011), acabada de saír do prelo.

O título está tirado dunha pasaxe de Macbeth, e tamén hai aires de Hamlet e de Ulises no protagonista, Gabriel Lamas, quen, á idade simbólica dos 50 anos, retorna á súa aldea natal, Monteverde, o lugar do que fuxiu, coa intención de non volver nunca máis, en 1969. Parece levado por unha forza semellante á da muller da fotografía da capa, Rosa Parks, a costureira de Alabama cuxo pequeno grande acto de xustiza individual, pois sendo negra negouse a lle ceder o asento no autobús a un branco, tivo un papel detonante no Movemento polos Dereitos Civís nos Estados Unidos de América. “Identifícome con esa forma de cambiar a sociedade”, revela, ollando de esguello o retrato de Parks pendurado no salón da súa casa en Vigo, agasallo de Rosa Aneiros.

O discurso une o sentimento de culpa persoal e o estigma da familia co retrato dun país cambiado e mais a evocación dunha época de miseria moral espellada no franquismo. No Souto da Reboreda, o enclave natural idílico no que o destino da familia toma rumbo fatal, apenas quedan castiñeiros. Non hai noite tan longa é unha novela negra, inzada de referencias literarias, cinematográficas e sociais contemporáneas ás personaxes nun esforzo de verosimilitude contado con axilidade e detalle, as marcas da casa. O propio Fernández Paz liquida tamén unha débeda, que lle ronda desde antes de Corredores de sombra, a novela que se inicia coa descuberta dun esquelete entre as paredes do pazo de Vilarelle: “É abrir unha fosa, un axuste de contas coa miña xeración; non podemos esquecer o que nunca se soubo. Aínda hogano seguimos alucinando cos roubos dos nenos”. Explícao Gabriel Lamas: “A verdade doe, pero tamén nos fai máis libres. O delito prescribe, pero a indignidade non”.

Os berros infantís acadan a estancia chea de libros, películas e música, as fontes das guías secretas que introduce nos libros, a xeito de política de lectura persoal que demanda dos poderes públicos, aos que acusa, en cambio, dunha deliberada estratexia do bonsai, “cortar as pólas que estaban medrando de máis”. Proceden dun colexio co que este profesor retirado desde 2008, o ano do Premio Nacional de Literatura Xuvenil por O único que queda é o amor, comparte patio de veciñanza. “Hoxe hai festa nas aulas”, comenta quen co seu nome bautiza bibliotecas; o mesmo que vén de recibir a distinción do colectivo Redes Escarlata “por representar a dignidade de Galicia coa súa renuncia ao Premio da Cultura Galega da Xunta, acto que supón unha censura a unha política inimiga da nosa lingua”.

Se como escritor carece de porta de saída para lectores de todas as idades, como membro de movementos renovadores da escola galega, os seus saberes, baseados no traballo en equipo e na estimulación da imaxinación dos nenos a partir da experiencia persoal, seguen sendo levados á práctica polas xeracións de educadores que el contribuiu a formar. Interesado nun público xuvenil ao que decote dignifica nos seus textos, “porque os que facemos isto en Galicia estamos construíndo un lectorado en galego”, a edición deste novo froito da súa “literatura de fronteira” por primeira vez nunha colección “para adultos” supón un experimento de recepción: “A ver que tal funciona, aínda que xa pasou con outros libros meus noutros idiomas que tiveron aceptación”.

Cabo dun feixe de rotuladores de colores, ao seu alcance ten Indignádevos!, de Stéphane Hessel: “Alédame este espertar social da mocidade; o meu temor é que quede en pouco”. Antes de rematar a conversa, o escritor recorda algo de súpeto. Vai cara ao estante na procura dun libro de poemas e le a Loa da dialéctica, de Brecht. ” Aquel que estea perdido, que loite! / Quen poderá conter a quen coñece a súa condición? / Pois os vencidos de hoxe son os vencedores de mañá / e o endexamais muda en hoxe mesmo”.

Candidato ao ‘Nobel’ infantil

O premio Hans Christian Andersen é o galardón de referencia no eido da literatura infantil. A prestixiosa Organización Internacional para o Libro Xuvenil, IBBY [International Board on Books for Young People], unha entidade non gubernamental con sede en Basilea que garda relacións de cooperación con institucións de todo o mundo vencelladas aos libros, concédeo cada dous anos a un escritor e a un ilustrador vivos “cuxa produción contribúa a engrandecer a literatura infantil e xuvenil”. Tamén con carácter bianual, o IBBY elabora unha listaxe de honra con títulos salientábeis que frecuentan os escritores galegos. Chamádeme Simbad (Galaxia, 2009), de Francisco Castro, é incorporación recente.

No memorial do que fan parte outros afamados teceláns de soños como Gianni Rodari, María Gripe, Christine Nöstlinger ou Ana María Machado, entre os autores recoñecidos desde a instauración do mérito en 1956, pode que en pouco tempo tamén se grave o nome de Agustín Fernández Paz. O pasado mes de febreiro, fíxose público que o escritor galego é o candidato proposto pola Organización Española para o Libro Infantil e Xuvenil, canda o ilustrador leonés Javier Zabala. O veredito anunciarase durante a vindeira Feira do Libro Infantil e Xuvenil de Bolonia, en marzo de 2012.

Ata entón, Fernández Paz non saberá se terá que viaxar a Londres en agosto dese ano para recoller o galardón durante o 33º congreso do IBBY. Afeito a recibir distincións, a última foi unha mención especial no VI Premio Iberoamericano SM (2010), “polo equilibrio entre a razón e o corazón da súa escrita”, o autor de Contos por palabras (Xerais 1991, Premio Lazarillo 1990, Lista de Honra do IBBY 1992 e título seleccionado pola Fundación Germán Sánchez Ruipérez como unha das cen mellores obras de literatura infantil española do século XX) recibe a noticia con humildade e sen facer ruído. “Eu non me podo queixar, porque xa teño lectores”.

Teresa Cuíñas

Entrevista de Sandra Faginas con Agustín Fernández Paz por «Non hai noite tan longa»

23 Maio 2011

Críticas,Narrativa

Sandra Faginas publicou no suplemento Culturas, de La Voz de Galicia, unha entrevista con Agustín Fernández Paz con motivo da publicación de Non hai noite tan longa. Reproducímola integramente:

Agustín Fernández Paz (Vilalba, 1947) detense a explicar con detalle a construción da súa última novela Non hai noite tan longa. É un autor de oficio, fai e refai, traballa nunha idea ata que finalmente consegue o resultado que desexa. Devece polas novelas ben construídas, «esas –di el– que atrapan ao lector que desexa seguir lendo para saber que pasa».

—Este libro recorda a «Corredores de sombra».
—Si, volvo de novo ao pasado e cunha trama de misterio.
—¿Por que esa necesidade de rescatar a memoria?
—Porque é necesario cando unha ferida segue aberta. O protagonista descobre unha inxustiza que cómpre resolver, porque dalgún xeito atopar a verdade é un xeito para el de expiar a culpa.
—É unha novela na que de novo a ditadura está presente.
—Eu situei parte dos sucesos a principios dos setenta, unha época con moita represión, na que ás veces parece que non pasou nada. Pero non é certo, foi un tempo moi duro: o proceso de Burgos, as folgas de Ferrol…
—Pero ese contexto segue a pesar moito na literatura, ¿non?
—Os que escribimos novelas facémolo co que eu chamo fíos da vida, é o único que temos. Todo sae dalgún xeito da miña vida, non no sentido autobiográfi co, pero si do que lin, escoitei, vin… Estón é lóxico que polo menos a xente da miña xeración escriba sobre ese tema. Eu vivín 28 anos na ditadura.
—¿Non lle parece excesivo?
—É unha crítica relativa, mira, hai moitísimas películas sobre os nazis e a Segunda Guerra Mundial. E iso non se ve así. Hai moitas feridas na dimensión humana ligadas a un contexto político e social. Eu aínda me sorprendo cada día, agora cos roubos de nenos, ¡sinceramente, eu non sei antes de que morra cantas cousas máis non aparecerán!
—O seu estilo é moi depurado, ¿desbota moito material?
—Eu si. Parto dunha idea que se converte en obsesión, logo esbozo argumentos posibles, fago personaxes, busco cronoloxía, e despois fago fi chas de capítulos hipotéticos. Empezo unha primeira versión a man, que escribo nun caderno de papel satinado amarelo e logo pásoa a ordenador. E aí fago ata 7 ou 8 revisións.
—A obra ten algo de «thriller».
—Si, uso técnicas da novela negra dun xeito descarado, vou escalonando os feitos para ir gañando o interese do lector.
—Vostede busca sen complexos o entretemento.
—Na miña concepción da novela o entremento é un axioma. Eu son feliz cando atopo unha obra na que cada capítulo tira doutro.
—¿Cal é o seu autor imprescindible en galego?
—Moitos. Agora estou relendo a Cunqueiro. Pero gústanme Rivas, Miranda, Quiroga… Son tamén moi lector de novela negra, ¡adoro a John Connolly!

Sandra Faginas

Crítica de Ramón Nicolás sobre «Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz

Críticas,Narrativa

O crítico Ramón Nicolás publico unha recensión de Non hai noite tan longa, de Agustín Fernández Paz, no suplemento Culturas de La Voz de Galicia. Reproducímola integramente:

O fardel da memoria

Supoño que é inevitable se referir á novidade que pode supor ler a Agustín Fernández Paz nunha colección destinada, a priori, para adultos. Teño para min que este dato talvez sexa irrelevante, cando menos para quen escribe estas liñas pois, por un día e correndo o risco de que o acusen xustamente de subxectivo, confeso pertencer a esa seita invisible dos seguidores incondicionais do que o escritor chairego nos vén ofrecendo ao longo de toda a súa traxectoria. Incondicional, nunha parte substantiva, porque sempre valorei as propostas que saíron do seu obradoiro particular, dito isto no sentido máis etimolóxico do termo, sexan estas “de fronteira” ou non, sen matinar se foron ideadas para lectores e lectoras dunha ou doutra idade pois, en gran medida, nin Stevenson, nin Melville, nin Verne, Conan Doyle ou London tampouco o fixeron e aí están, para uns e outros.

Dese xeito entendo tantas pezas do autor e tamén esta proposta tan shakesperiana no asunto, que sabe combinar con mestría os recursos da novela negra máis canónica cun asunto dramático de raigame clásica dunha maneira poderosamente atractiva, dosificando acaidamente a intriga e, ao tempo, permitindo actualizar e ollar desde a distancia parte dos cambios que se operaron en Galicia nos últimos tempos, mais tamén aqueles acontecementos, non tan afastados, derivados dun contexto social no que a impunidade, a miseria moral e a inxustiza máis flagrante podía provocar esgazaduras para sempre.

Non hai noite tan longa, sen deixar de lado os lugares comúns aos que nos ten afeitos a escrita de Fernández Paz –o pasado simbolizado en obxectos que arrastran as evocacións, a axilidade narrativa, a ollada cinematográfica, a limpeza expresiva, a verosimilitude, a bibliofilia e cinefilia, entre outros-, quere ser unha epifanía contra a desmemoria actual a través das vivencias dun personaxe mortificado pola sensación de culpa que fuxiu de si mesmo e que retorna no 2002 ás súas raíces para, trinta anos despois, irse convertendo, precisamente no lugar que abandonou, nun novo Ulises que, de vez, poida redimirse enfrontándose aos seus fantasmas persoais e colectivos, que son un pouco os de todos.

Ramón Nicolás

Crítica de Martin Pawley sobre «Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz

19 Maio 2011

Críticas,Narrativa

Martin Pawley publica no seu blog unha crítica sobre Non hai noite tan longa, de Agustín Fernández Paz. Reproducímola integramente:

De maneira inevitábel, todas as reseñas e artigos que aparezan sobre a nova e excelente novela de Agustín Fernández Paz incidirán no feito de que se publique na colección de narrativa para adultos de Xerais. Con intención claramente provocadora, Iago Martínez falaba en Xornal dun «segundo debut» do escritor e desmentía axiña o titular de boca do vilalbés, para o cal esta era «unha novela máis», escrita «coa mesma intensidade que as anteriores». Trátase máis ben dunha obra «de fronteira», igual que podían selo Aire negro ou Corredores de sombra; que a editorial decida encaixalas nunha colección ou noutra non debería ser un problema para o lector sen prexuízos, e de feito este é un bo momento para lembrar que o espléndido O único que queda é o amor, Premio Nacional de Literatura Infantil e Xuvenil en 2008, comparte catálogo na súa edición portuguesa con autores coma Pepetela, Manuel Alegre ou José Cardoso Pires.

Sucede que o seu amigo e compañeiro de oficio(s) Xabier P. Docampo, outro vértice dese triángulo esencial das nosas letras do que tamén forma parte Paco Martín e que Manolo Bragado bautizou co nome de Xeración Lamote, traballa agora mesmo na creación doutra novela para adultos, que tamén viría ser «a primeira das súas», con permiso d’A chave das noces. E nos dous casos o exercicio implica unha mirada ao pasado, ao pasado lúgubre dos anos de chumbo da ditadura franquista. Máis afastada no tempo, e probabelmente -xa veremos- máis cruel no caso do Xabier; máis próxima a de Agustín, que sitúa os feitos dos que agroma o relato en 1969, un ano convulso marcado polas protestas obreiras e estudiantís que derivaron na proclamación do «estado de excepción» poucos días despois do asasinato -oficialmente «suicidio»- de Enrique Ruano. Tanto Xabier coma Agustín foxen da visión haxiográfica do pasado, non só polo que ten de reaccionario o canto saudoso aos good old times, senón porque no seu caso eses vellos tempos foron de todo menos bos: foron tempos de miseria e de opresión, dunha sociedade presa polo mal, en calquera das súas formas.

En moitas conversas con Agustín téñolle oído dicir que se sente estafado. Viviu os seus primeiros vinte e oito anos padecendo as consecuencias do franquismo: a falta de liberdade política, por suposto, mais tamén o modelo social, educativo e cultural imposto polo réxime. Medrou sen coñecer unha morea de libros e de filmes que arelaba, obras referenciais que tería necesitado aos vinte anos, e que nalgúns casos descubriu moito despois, cando xa era demasiado tarde. Debería ter visto as películas de Godard dos 60 e 70 no seu momento, cando sabía delas polas revistas, e non dúas décadas despois en DVD. Debería ter vivido unha vida normal, igual que a que tería nesa época un mozo de Bordeos ou de Múnic, mais tocoulle experimentar outra ben diferente, pexada polo atraso e o medo. É contra esa sensación de estafa que agora quere rebelarse. Tal e como eu o vexo Non hai noite tan longa non é un libro sobre a vinganza, senón sobre a redención, sobre a necesidade de afrontar, sen covardía, as feridas familiares para facer xustiza. Esa xustiza obríganos a saber quen fixo que, a diferenciarmos ben aos culpábeis dos inocentes; o esforzo non traerá máis resultado que a desaparición dos fantasmas, pois o pasado, nin sequera nas novelas, non é posíbel cambialo. Para Gabriel e Elsa, os irmáns protagonistas, calquera vitoria será necesariamente amarga; a esperanza, se a hai, estará na xeración das fillas, e nomeadamente na sobriña, Milena, que «pregunta para saber o que pasou», sen complexos nin culpas.

Martin Pawley

Crítica de Xosé Manuel Eyré sobre «Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz

18 Maio 2011

Críticas,Narrativa

O crítico Xosé Manuel Eyré publicou en A Nosa Terra unha recensión sobre Non hai noite tan longa, de Agustín Fernández Paz. Reproducímola integramente:

O pouso de mestría do Fernández Paz para adultos

Non puido ser con Aire negro, nin tampouco con O único que queda é o amor. Agustín Fernández Paz tiña ganas de ofrecer discursos para adultos e nesas obras fica ben patente. E é agora, con esta Non hai noite tan longa acabada de chegar aos escaparates das librarías.

Quen nos seguira a pasada semana na Ferradura, xa puido ir degustando os adiantos que nela deixamos, onde demos conta do dramatis personae e tamén do universo cultural da novela. Como se pode comprobar, o segundo é especialmente amplo (máxime tendo en conta o gran número de autores), e queremos comezar esta crónica libresca precisamente por este asunto que tan poucas veces merece moito comentario. É unha necesidade e Fernández Paz déixo ben claro: todo momento ten a súa propia cultura e non hai segundo na historia que non o teña, prescindir dela é precisndir de parte da historia, dunha parte especialmente vinculante porque detrás da cultura están os sentimentos, as esperanzas, un universo afectivo cosido coas palabras de tantas lecturas. Queremos comezar así porque o autor é persoa seriamente comprometida coa cultura galega, inclusive a custo de rexeitar honores dados por quen belixera todo canto pode contra a nosa cultura. De ningunha maneira debe pasar desapercibido, non sería xusto que pasase diante dos nosos ollos sen unha mínima reflexión, porque este tempo de recastados a tirar pedras contra o propio tellado merece leccións coma esta.

Preguntarase agora o lector: hai diferenzas entre o Fernández Paz para mozos ou nenos e este para adultos? Pois si, hainas. Quen queira que as procure, tamén é outro motivo para ler a novela. Mais que sexa consciente de que a pouco que pase páxinas se sentirá abducido por unha historia particularmente intensa e contada por un narrador de sobrada experiencia.

Unha historia, como ben pode agardar quen coñeza a obra anterior e as inquedanzas culturais do autor –pois é un erro crer que as historias novelescas non forman parte da vida– que apela directamente á necesidade de redención dos inocentes, que padeceron un conflito bélico indesexado e posteriormente unha brutal represión diante da cal unha parte da sociedade opta por pechar os ollos (ou negala descaradamente) como única solución reparadora a tanto sangue, a tanta vida perdida en nome do odio e o fanatismo dos que non quixeron aceptar a legalidade vixente.

Mais nin todos nin sempre estamos dispostos a pechar ollos, porque a noite non é eterna, porque cando un segue coas orelleiras postas e os ollos pechos aparécense inevitabelmente os fantasmas. Como a Gabriel, protagonista central e termo metafórico desta Non hai noite tan longa. A novela nace da necesidade de Gabriel de erradicar os seus propios fantasmas, da necesidade de axustar contas cunha hitoria da que fuxira había algo máis de 30 anos, pois resulta errado crer que o tempo estiña todas as feridas, que por non falar delas estas deixan de supurar. A inxustiza que Gabriel ha de reaparar acontecera no remate da década dos 60 do pasado século e inicio dos 70, cando os “inimigos da patria” tuberculosos morrían porque non se ía gastar un medicamento tan precioso con semellantes detritos humanos, cando para ser “inimigo da patria” abondaba con non meterse con ninguén, non ir á misa, escoitar radio Pirenaica e votar non a Franco se había oportunidade… Entón xa eras un anarquista indesexábel como o pai de Gabriel, e había que acabar contigo; despois sempre aparecería algún morto de fame (intelectualoide) que loara os que “extirpan as malas herbas”, que aquí se chama Sebastián Antúnez e que ti, lector, podes atopalos, hoxe, entre as “insignes” asinaturas que crean e fomentan opinión nos medios de comunicación.

Na novela están especialmente coidadas as descricións, convidando sutilmente o lector para que estabeleza as diferenzas entre aqueles anos da ditadura e os de hoxe, varias décadas despois de morto Franco. Hoxe, cando parte da sociedade fai gala dunha intransixencia especialmente berrante, reverdecendo os preconceptos que cumpran con tal de que sigan existindo “apestados”, seres inferiores que xustifiquen a superioridade dos de sempre.

Malia a súa contundencia, e como vimos vendo, a novela está contada cunha sutileza que contrasta coa burda ideoloxía dos facciosos prepotentes. Sutilmente, diafanamente, contudentemente na novela vanse sucedendo comparativas sociais entre “o que foi” e “o qué”, ficando o lector na responsabilidade de engadir “ o que debería”. E a novela en conxunto repite ese mesmo esquema, coidando con moita delicadeza fornecer os datos pertinentes para que o lector estabeleza o termo que falta. Pois, sendo Fernández Paz narrador clásico, o discurso está milimetricamente coidado con esa finalidade e para que a intriga vaia medrando sen desfacerse. Finalmente, o lector agradecerá inmensamente tanto a delicadeza como o convite, ese ofico de narrador que sabe exactamente o que ten que dicir, cando e como para que a comodidade da lectura (porque ler é cómdo) non diminúa o nivel de implicación do lector na lectura nin na vida.

Xosé Manuel Eyré

Xosé Manuel Eyré describe o universo cultural de «Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz

13 Maio 2011

Blogs,Críticas,Narrativa

O crítico Xosé Manuel Eyré volve a publicar no seu blog Ferradura en tránsito unha reflexión en torno á novela Non hai noite tan longa, de Agustín Fernández Paz, esta vez referido ao universo cultural da obra. Reproducímola integramente:

Continuamos coa novela de Agustín Fernandez Paz que esta semana chega ás librarías.

Nela obsérvanse un bon número de referencias culturais. Tal vez para, nos días de asoballante belixerancia contra a cultura en xeral e contra a cultura galega en particular, deixar ben claro que o cultural é un sistema no cal alterando unha cousa xa estás modificando o conxunto. Para establecer solidariedades, se queren. E lembrar que a cultura non é algo á parte da sociedade senón parte imprescindíbel dela, a máis imprescindíbel de todas. Son estas ( música, pintura, cinema, literatura, revistas, cómic).

-Tout ce qui meurt, novela de John Connolly que está a ler Gabriel

-Comala, Pedro Páramo, Octavio Paz, que logo aparecen

-igual que os versos de Valente

-Georges Simenon

-As cinsas de Ánxela

-As revistas Lui, Play boy, Cuadernode de Ruedo Ibérico, L´Humanité, Le Monde, Triunfo

-Amúsica de Paco Ibañez.

-La familia Cebolleta e Pulgarcito

-Infiel, de Liv Ullmann

-Kafka, por se non abondaba xa poñerlle a unha personaxe o nome da xudía que namorou a Kafka ( Gabriel e Elsa son devotos de Kafka)

-Pimentel ( sobre todo a Sombra do aire na herba), León Felipe, Neruda, Rosalía, Walt Witman, Rosalía, Martin L. King (Un soño de igualdade), Steimbeck ( As uvas da ira), Wislawa Szimborska, Paul Auster ( O palacio da lúa), Camus ( A peste), Cid Cabido (grupo abeliano), Méndez Ferrín ( Estirpe), Marilar Aleiixandre ( Teoría do caos), Frei Martiño Sarmiento

-Matar a un reiseñor, Arde Nississipi, Cinema Paradiso, As pontes de Madison, Bonnie and Clyde, Os 3 días do Cóndor

-Edward Hopper

-Manu Chao, Pearl Jam

-Rosa Parks, esa costureira símbolo de rebeldía

Xosé Manuel Eyré

Censo de personaxes de «Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz

12 Maio 2011

Narrativa

O crítico Xosé Manuel Eyré publica no seu blog Ferradura en tránsito unha «paisaxe humana» da novela Non hai noite tan longa, de Agustín Fernández Paz. Reproducímola integramente:

Velaí o dramatis personae da agardada novela para adultos de Agsutín Fernández Paz Non hai noite tan longa.

Gabriel- É o protagonista central. Despois de máis de 30 anos volve a Monteverde coa intención de esclarecer os puntos escuros da súa marcha, sobre todo a inxusta condena ao seu pai. Está casado con Christine ten dous fillos e vive en París.

Elsa- Irmá de Gabriel, ela si padeceu en carne propia a condena ao seu pai, non fuxiu como Gabriel. Divorciada de Rosendo, precisamente como era de boa familia e de Vigo…cando casa con el rematan as faladurías. Ten dous fillos: Xavier e Milena, Milena será quen mellor acolla a Gabriel.

Celia Salgado- Nai de Gabriel, quen volve pola primeira vez a Monteverde cando morre ela. Gardaba un papeis misteriosos.

Mamá Clara- Mestra represaliada polo franquismo, avoa de Gabriel, un dos seus legados é a paixón pola lectura.

Servando- Avó de Gabriel. Morre de tuberculose, xa había cura mais a un republicano non lla ían administrar…

Félix Barral- Avogado do pai. Con Alzheimer. A filla, Diana, axudará a Gabriel

Marie-Hélène- Secretaria de Gabriel.

Herminio- Tío de Gabriel, axúdao cando este foxe a París.

Libertad- Filla de Antón Ferreiro, camarada de Herminio.

Sulema- Empregada doméstica de Gabriel.

Edu(ardo)- Amigo de Gabriel, dos tempos de instituto, tamén lle botará unha man.

Milucha- Mediomoza de Gabriel, dos tempos do instituto, funcionaria do Concello de Monteverde, sente que llee quedou unha asignatura pendente…

Gervasi e Teresa- Conducen a furgoneta que o leva a Francia.

Natalia Valcárcel- Acusaron o pai de Gabriel de violala. O seu pai, Ricardo Valcárcel, ten moi boas relaccións co Movimiento.

O Rinchón- A súa irmá Asunción declarou no xuízo contra o pai de Gabriel

Humberto Baena- Lembrano? Franco non moveu un dedo para evitar a súa morte, é unha referencia na novela.

Senén Louzao- Garda civil, o máis novo no cuartel cando deteñen o pai de Gabriel.

Fonsito de Castro- Fillo do notario, de familia moi estirada. Ten un irmán, Carlos Luís, alto cargo dun banco.

Sebastián Antúnez- Xustifica nun libelo a condena ao pai de Gabriel.

«Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz, novidade do mes de maio

10 Maio 2011

Narrativa,Novidades

A novela Non hai noite tan longa, de Agustín Fernández Paz é unha das novidades de Narrativa do mes de maio.

Gabriel Lamas ten cincuenta anos e vive en París desde 1970. Aos dezaoito anos marchou de Monteverde, a súa vila natal, e nunca máis volveu. Nin sequera cando morreu o seu pai, inxustamente acusado dun delito polo que foi condenado e encarcerado, nun proceso que provocou a súa morte, en 1972. Só trinta e dous anos despois, o falecemento da súa nai é o que o forza a regresar. Entón, comprobará que nunca podemos fuxir do noso pasado e que as feridas mal curadas non deixan de supurar. O encontro coa ánima do seu pai, na desolada casa familiar cambiaralle a vida para sempre. En Non hai noite tan longa atopamos os ecos dos temas esenciais da literatura e das figuras dos personaxes clásicos, inseridos nunha narración de escrita transparente que flúe coma a auga. Unha obra de lectura engaiolante, debedora das técnicas da novela negra, que ofrece unha minuciosa indagación moral e unha ácida ollada crítica sobre a nosa sociedade en dous momentos da historia próxima: os últimos anos da ditadura e os primeiros do século XXI. Mais tamén, como acuñou Shakespeare nunha das pasaxes máis citadas de Macbeth -«Reunide todo o ánimo que poidades. Que non hai noite tan longa que non remate en día»-, esta obra propón unha mensaxe de confianza no futuro e na recuperación da dignidade das persoas. Unha novela que non ha deixar a ninguén indiferente.

O 1º capítulo de “Non hai noite tan longa” lido por Agustín Fernández Paz

9 Maio 2011

Adiantos_para_ler,Audios,Narrativa,Novidades

Podes escoitar aqui a lectura que Agustín Fernández Paz fai do primeiro capítulo de Non hai noite tan longa, a súa novela máis recente que chega hoxe ás librarías. Ademais, se é a túa preferencia lelo, podes baixar o texto en pdf.

Podes escoitalo aqui:  Escoitar o mp3

Entrevista de Jaureguizar con Agustín Fernández Paz sobre «Non hai noite tan longa»

4 Maio 2011

Autores,Entrevistas,Narrativa

Jaureguizar publica hoxe en El Progreso unha entrevista con Agustín Fernández Paz con motivo da saída de Non hai noite tan longa. Reproducímola integramente:

«A miña xeración ten unha sensación de estafa polo tempo que nos tocou vivir»

O escritor vilalbés anda atarefado coa elaboración dun dossier que respalde a súa candidatura ao premio Andersen, o galardón internacional máis destacado de literatura infantil e xuvenil, pero o seu corazón anda incerto e ilusionado con ‘Non hai noite tan longa’ (Xerais), o seu debut oficial como escritor para adultos logo de 43 libros publicados.

Fernández Paz vive entre incertidumes nestes días. Aínda falta un ano para saber se lle conceden o premio Andersen, pero soamente lle falta unha semana para ir percibindo se o sistema literario galego o acepta como autor para adultos coa primeira novela que quita nunha colección non expresamente xuvenil ou infantil.
—Agora que está revisando a súa carreira para elaborar o dossier, non pensou en escribir unha memorias?

—Non teño intención de facelo. Si de facer un libro cunha escolma dos meus textos de ensaio. Algún ten un certo aire memorial.
—Por que se mantén sempre nun segundo plano, por tras da súa obra? A súa humildade é admirable, pero contradice a súa importancia.

—Non é humildade. Non estiven en África Oriental. A miña biografía é a de calquera tipo da miña idade, non me distingo por nada. De todos os xeitos, todas obras de fición son autobiografías enmascaradas. Hai dúas correntes paralelas que se alimentan do vivido.
—Resístese a falar de si mesmo, pero non da súa xeración. Faino en ‘Non hai noite tan longa’.

—Esta novela é dalgún xeito un retrato da miña xeración. Chega unha idade na que tes a necesidade de botar a vista atrás e ver como foron as cousas, como te foi levando a vida a facer determinadas cousas. Cando morreu Franco eu tiña 28 anos. 28 anos da miña vida marcounos o franquismo, pero máis que o réxime político, foi o modo de vida e a ausencia de pautas culturais que nos tocou vivir. Canda fala iso cos meus alumnos custáballes entendelo. Moitos dos autores aos que facíamos referencia na clase son autores que eu debera ter lido na mocidade, pero non puiden: Camus, Beckett, Neruda, Alberti ou Castelao. No cine pasoume igual, eu sabía de memoria a filmografía de Godard polas revistas de cine que lía, pero hai películas que aínda estou ven do agora por vez primeira. Para os que viviron o franquismo con pracidez era normal, pero para os que tiñamos sede de cultura era unha estafa tremenda. A miseria moral e o atraso son vivencias xeracionais. O drama en materia de relacions afectivas marcou a toda unha xeración.
—Padecían castración do afecto?

—Si, pero unida aos conceptos de pecado e de culpa que nos metían. Os seus escapes foron Barcelona e o cine. Si, tras Vilalba, Lugo e Xixón, Barcelona era unha illa de liberdade en todos os ámbitos. Había numerosos cines de arte e ensaio.
—Vosteda xa manda directamente ao protagonista de ‘Non hai noite tan longa’ a Francia. Por que escolleu facelo no 69, cando empezaba a apertura, e non os anos nos que a opresión era maior?

—O 69 e 70 foron anos de estado de excepción, do proceso de Burgos, das condeas a morte, os sucesos de Ferrol… Parécelle pouca opresión?
—A novela está ambientada en 2002. A que se debe?
—Porque é o ano de entrada do euro e porque o protagonista cumpre
50 anos, que é unha idade simbólica, cando regresa. Nesta obra volve un asunto do pasado que ha de ser resolto. A vida é iso, contas pendentes que resolver. No caso do protagonista debe resolver que prenderan e morrera o pai e a el aféctalle. Ten a conciencia da culpa de marchar deixando a familia e de non volver.
—Opina que a culpa é a característica da súa xeración.
—Non, a nosa característica é a sensación de estafa, de frustración
pola época na que nos tocou vivir.
—A culpa é un concepto relixioso, e vostedes foron marcados pola relixión.
—No caso da novela si que ten que ver coa relixión. O protagonista marcha para non afogar e fai por esquecer, pero volve e se reencontra co pasado. Ten unha sobriña que representa ás xeracións dos 80 e 90, que non teñen perxuicios e preguntan para saber o que pasou. E está o tema da portada…
—A famosa foto de Rosa Parks negándose a ceder o asiento no bus a un branco…
—Escollín esa foto por ese espírito de querer enfrontar a inxustiza e de resolver algo no pasado, aínda que sexa a destempo, no caso do meu protagonista.
—O pasado pode resolverse?
—Na miña novela, si; na vida real é máis complicado.
—Escribiu ‘Non hai noite tan longa’ pensando nos adultos?
—Non, escribína coa mesma dedicación cas outras. O editor leuna
e falamos de metela nunha colección sen adscricións. Eu véxoa tan de adultos coma outras novelas miñas, como ‘Aire negro’. Daquela, no 92, preferín metela nunha colección para rapaces porque pensei en chegar a máis lectores.

«Se Docampo ou Miranda ingresasen na RAG abriría unha botella do mellor champán»

A PETICIÓN para que a literatura infantil e xuvenil (LIX) estea representada na Real Academia Galega está medrando con Agustín Fernández Paz como candidato.
—A que ámbitos debería acceder a LIX para a súa normalización?
—Xa se fixo madura, aínda que en España tardou máis en chegar. Hai xente adulta que le este tipo de literatura e non lle caen os aneis. Saben que hai cousas boas, malas e regulares, como nos outros. Os escritores de LIX son máis visibles… se seguimos así, os editores non mirarán se publican nunha colección ou noutra.
—A entrada na RAG dalgún autor sería o paso definitivo?
—Esa polémica anda por aí, pero paréceme máis importante a entrada das mulleres.
—Unha vez haxa académicas, non debería haber autores de LIX?
Sería simbólico e farían unha achega como a doutros ámbitos. Na Academia están todos os sectores, agás a LIX. O importante son as mulleres porque é unha reivindicación histórica. A Academia Española ten mesmo periodistas. Tamén deberían entrar. A linguaxe periodística é importante.
—Obviándoo a vostede. Que lle parece que fagan académicos a Xabier Docampo ou Xosé Miranda?
—Abriría unha botella do mellor champán.

Jaureguizar

Primeiro capítulo en pdf de «Non hai noite tan longa», a novela de Agustín Fernández Paz

29 Abril 2011

Descargas,Narrativa

Ofrecemos hoxe a todos os nosos lectores e lectoras o primeiro capítulo en pdf de Non hai noite tan longa, a novela de Agustín Fernández Paz, que estará nas librerías a mediados do mes de maio.

Non hai noite tan longa conta o regreso de Gabriel Lamas, un home de 50 anos asentado en París, á vila galega na que naceu. É a primeira vez en trinta anos que pisa a súa terra. Non volveu nin sequera para darlle sepultura ao pai, condenado e encarcerado a finais dos sesenta por un delito que non cometeu. A Galicia coa que se atopa en 2002, tras a morte da súa nai, é moi distinta da que deixara en 1970. O que non cambiou foi a ferida que o arredou dos seus e o levou a Francia, aínda sen estiñar. A mala conciencia segue intacta. “A novela é un axuste de contas coa miña xeración”, explica Agustín Fernández Paz. Para máis información, aquí.

Descargar o primeiro capítulo de Non hai noite tal longa.

«Non hai noite tan longa», a primeira novela de Agustín Fernández Paz dirixida ao público adulto

12 Abril 2011

Autores,Narrativa,Noticias

O Xornal de Galicia recolle unha noticia asinada por Iago Martínez sobre a saída, o próximo mes de Non hai noite tan longa, a primeira novela de Agustín Fernández Paz dirixida ao público adulto:

Agustín Fernández Paz debuta por segunda vez

Xerais ultima a edición de Non hai noite tan longa, a primeira novela do Premio Nacional vilalbés dirixida ao público adulto

O titular engana. Din que é o abecé deste oficio. Agustín Fernández Paz desménteo axiña, pero non parece amolado. “Para min é unha novela máis, escribina coa mesma intensidade que as anteriores”, corrixe con amabilidade. A diferenza de todas elas, porén, Non hai noite tan longa (Xerais) será a primeira que o Premio Nacional de Literatura Infantil e Xuvenil publique en Galicia sen prescricións de idade para os lectores. Nin teóricas nin explícitas. Tecnicamente será a súa primeira novela para adultos. Ao final, o protagonista ten que conceder: “É inevitábel que se vexa como un segundo debut”. Debe ser o abecé do seu oficio.

Non hai noite tan longa conta o regreso de Gabriel Lamas, un home de 50 anos asentado en París, á vila galega na que naceu. É a primeira vez en trinta anos que pisa a súa terra. Non volveu nin sequera para darlle sepultura ao pai, condenado e encarcerado a finais dos sesenta por un delito que non cometeu. A Galicia coa que se atopa en 2002, tras a morte da súa nai, é moi distinta da que deixara en 1970. O que non cambiou foi a ferida que o arredou dos seus e o levou a Francia, aínda sen estiñar. A mala conciencia segue intacta. “A novela é un axuste de contas coa miña xeración”, explica. “Coa educación que recibimos”.

A primeira novela para adultos de Fernández Paz puido ser Aire negro (2000), pero ao final apareceu en Fóra de xogo, a colección xuvenil de Xerais, por decisión do editor. “Esta talvez estea máis escorada cara ao lectorado adulto, pero tamén se podería considerar unha novela de fronteira, como Aire negro, Corredores de sombra, O centro do labirinto, Noite de voraces sombras ou O único que queda é o amor, que en catalán tivo dúas edicións na mesma editorial, unha nunha colección xuvenil e outra nunha colección para adultos”, explica o vilalbés.

Fernández Paz acredita no que Jordi Balló e Xavier Pérez sostiñan en La semilla inmortal: a ficción aliméntase dunha presada de argumentos universais, só 21 a xuízo dos autores do ensaio. “Os temas, neste caso o regreso e a vinganza, nunca son os que definen o lector dunha novela. Todos os temas serven para todos os tipos de lector. O que fai que unha novela sexa para adultos ou para mozos é a complexidade técnica. As novelas de fronteira, como eu lles chamo, son as que buscan a aquel que aínda non ten unha formación plena como lector, sexa adulto ou sexa mozo”.

O neno co pixama de raias, de John Boyne, ou La sombra del viento, de Carlos Ruíz Zafón, son para Agustín Fernández Paz libros desa caste. Aínda máis, parécenlle novelas xuvenís publicadas en coleccións para adultos. “Á inversa, é curioso o que pasou en Galicia coa Metamorfose de Kafka, Baixo as rodas de Hesse ou O vixía no centeo de Salinger. Apareceron en coleccións xuvenís, e iso permitiu que as lesen moitos mozos que doutro xeito nunca o farían”.

A través do desaxuste entre o país da memoria e o país do regreso, a novela deita unha ollada crítica, “por veces feroz”, sobre o presente de Galicia. “Hoxe non sería peor esa impresión que en 2002”, explica o lugués. “É certo que vivimos un tempo de desmantelamento, pero xa daquela había indicios dese proceso”. E malia a todo, o libro está preñado dun certo optimismo. Evidénciase no título, tirado do Macbeth de Shakespeare: “Non hai noite tan longa que non remate en día”.

DÚAS NOVELAS MÁIS A PUNTO

Máis preocupado polo futuro da lingua na que escribe que por entrar na Real Academia Galega –“Prefiro que entren as mulleres antes que os escritores de infantil e xuvenil”, arrisca–, Fernández Paz ten outras dúas novelas de camiño ás librarías. Xerais publicará logo do verán Fantasmas de luz, “unha fábula optimista sobre a globalización neoliberal e o cine protagonizada por un proxeccionista no paro”, e Rodeira ultima a dobre edición, en galego e castelán, dun volume de relatos titulado As fronteiras do medo.

Cinéfilo metódico, dos que elaboraba fichas de cada película que vía, Fernández Paz inzou Fantasmas de luz de referencias á gran pantalla. Tanto é así que o libro, adobiado con seis “tomas extra” que redimensionan os personaxes secundarios e deitan algo máis de luz nalgúns recantos da trama, remata cunha serie de fichas de cada unha das fitas.

“A recepción dunha obra literaria é sempre imprevisíbel”, apunta ao cabo o escritor. “A miña obsesión sempre foi a de gañar lectores para o galego, e aínda que son consciente de que o mundo da literatura para adultos é máis pechado, confío en que a novela funcione: que me lean os que me len e que se animen algúns dos que non o facían por publicar eu en coleccións xuvenís. Ter lectores é o mellor que lle pode pasar a un escritor”.

Iago Martínez