Os poemarios «transmuta» e «Pan de ánimas» e a novela «Dark butterfly» no repaso de novidades de Dolores Vilavedra

16 Marzo 2012

Críticas,Narrativa,Poesía

O periódico repaso de novidades que realiza Dolores Vilavedra no suplemento Luces de El País aborda nesta ocasión as novidades da colección Poesía de Xerais, así como a novela Dark butterfly, de Rexina Vega.

Xavier Cordal e Xoán Abeleira

De volta. Retornan, da man de Xerais, voces poéticas convincentes, desas que sempre se botan en falla porque son o humus que garante a nosa continuidade como comunidade. Volta Xabier Cordal en transmuta e volta Xoán Abeleira con Pan de ánimas, poemario amplo e polo mesmo desigual, catálogo de contrastes, no que conflúen e colisionan materia e antimateria, vida e norte, luz e escuridade. Mais, tras a lectura, tras a intuición do peche dun ciclo vital e creativo, imponse certo vitalismo. De volta a casa, o poeta apaña versos do seu pasado coma quen fai balance: autotradúcese, autocorríxese e autocítase, e se cadra tamén por iso ese ton conciliatorio ou oferente, esa sensación de rencontro que nos deixa.

Rexina Vega

Volta Rexina Vega, demostrando aos escépticos que quere ser algo máis ca unha escritora ocasional. En Dark butterfly aposta por un rexistro ben distinto, aínda que seguimos a identificar a mesma vontade literaria, parello afán de atopar voz propia e singular no actual concerto narrativo. Vega asómase agora ao mundo da esquizofrenia, ensaia a escritura como terapia, como áncora de salvación, como botella ao mar. Optando polo collage de modelos discursivos como fórmula semiotizadora para a alienación da protagonista, Vega convídanos a unha viaxe cuxa fin podemos adiviñar mais non por iso menos impactante. Descenso aos infernos pautado por alustres de esperanza, con algunha concesión ao tópico (a absenta, o ambiente da escola de Artes e Oficios), o conxunto resulta desoladamente convincente.

«No país das vacas», de Xurxo Lobato: as vacas galegas no século XXI

17 Febreiro 2012

Facebook,Fotografía

El País publica unha información de José Luis Estévez sobre O país das vacas, de Xurxo Lobato, baseada no libro do mesmo título que publicou Xerais.

 

Xurxo Lobato retrata la vida de las vacas en el siglo XXI

El Museo do Pobo acoge una muestra didáctica sobre el animal más gallego

La vaca, ese símbolo no oficial de Galicia, es el objeto de una exposición didáctica que se abrió ayer en el Museo do Pobo Galego. El fotógrafo Xurxo Lobato realizó a lo largo de los últimos cinco años un recorrido por los distintos escenarios en los que las vacas pasan su existencia, desde los prados donde pastan a los galpones en los que son ordeñadas o el matadero donde muchas de ellas terminan sus días. Después de su paso por Santiago, la muestra iniciará un recorrido que la llevará hasta Ourense, Vilagarcía de Arousa, Silleda, Vigo, A Coruña, Pontevedra y Lugo.

 La exposición, patrocinada por la empresa láctea Larsa, pretende servir de homenaje a un animal que “debería ser un elemento de referencia para los gallegos, al igual que pasa en otros países, como Holanda, donde la vaca es prácticamente el símbolo nacional”, indica Lobato, quien trata de plantear a través de las imágenes una reflexión sobre el cambio que ha experimentado la vida de las vacas en Galicia en las últimas décadas y también la forma en la que las vemos. “Cuando empecé a fotografíar a las vacas, a finales de los años setenta, eran casi un animal de compañía en las aldeas del país. Ahora se han convertido en unidades de producción. Eso sí, antes y ahora son muy importantes para la economía gallega”, indica el fotógrafo.

En total, se presentan más de 130 fotografías, situadas en paneles, junto a textos en los que escritores, ganaderos, empresarios, periodistas e historiadores dan su visión sobre lo que la vaca ha representado y representa para la sociedad gallega. Entre los autores de los textos se encuentran la empresaria Rosalía Mera, el escritor Manuel Rivas, el ganadero y vicepresidente de la fundación Castelao, Miguel Anxo Seixas, y el presidente de la Real Academia Galega, Xosé Luis Méndez Ferrín.

Lobato explica que su intención no es la de ofrecer una visión nostálgica sobre lo que la vaca representa para Galicia, sino más bien dar una idea del papel que este animal sigue ocupando en el paisaje gallego aunque ahora muchas de ellas se encuentren estabuladas y apenas salgan al exterior. “Uno de mis sueños es llenar de vacas la Cidade da Cultura”, confiesa el fotógrafo. Sin duda que sería una imagen curiosa.

“Uno de mis sueños es llenar de vacas la Cidade da Cultura”, afirma el fotógrafo

La muestra O país das vacas tiene un espacio dedicado a reproducir como los artistas han visto a este símbolo gallego a lo largo de muchas décadas. Incluso aparece una fotografía de un bajorrelieve de la época romana en Lugo, donde ya se veía a una vaca junto a un buey y un ternero. También se recuerda uno de los carteles, con motivo vacuno, realizado por Castelao con motivo de la votación del Estatuto de Galicia de 1936. La visión de artistas históricos gallegos como Manuel Colmeiro y Luis Seoane se mezcla con la de otros contemporáneos como Manuel Moldes o Paco Pestana. Cada uno la ve de una forma diferente pero lo que queda claro es que la vaca, aunque cada vez esté menos presente en nuestro paisaje, sigue siendo un símbolo del modo de vida gallego.

José Luis Estévez

Do Premio Xerais de Novela 2011 ao nacionalismo de Luís Soto, pasando polas tradicións galegas do Nadal. Repaso de novidades de D. Vilavedra

16 Decembro 2011

Críticas,Crónica,Narrativa,Novidades

Dolores Vilavedra realiza no suplemento Luces de El País o seu periódico repaso de novidades. Reproducimos os textos referidos aos libros de Xerais.

Extramunde, de Xavier Queipo

Tamén en capa dura chega a nós Extramunde de Xavier Queipo, un merecidísimo -xulgando sen saber cales foron as outras obras concursantes- Premio Xerais 2011. Con esta novela o autor demostra que a vontade de estilo non está rifada coa eficacia narrativa. Queipo é quen de enfiar unha historia que nos atrapa ata o final, que nos leva da Galicia inquisitorial ata Macao nunha viaxe marítima polos océanos Atlántico e Índico percorrendo terras remotas. Sendo como é unha novela de viaxes e de aventuras, Extramunde ofrécenos tamén un convite a tentar entender a nosa condición humana, a pescudar no que somos e en porque o somos, e a aceptar con humildade e afouteza o que hai nas nosas vidas de azar e continxencia. Organizada en catro partes, é na primeira delas, O santuario dos embruxados, onde Queipo acada as máis altas cotas de expresividade grazas a un singular e sobrio rexistro que agocha moitas horas de traballo na procura da palabra precisa. A partir de aí, a viaxe na nau dos tolos cobra outro ritmo, máis moroso, o da cotidianeidade dos periplos oceánicos, pero tanto ten: a lectora está xa entregada a personaxes e historia, e non hai volta atrás: avanza canda eles disposta a compartir o seu destino final, sexa este cal for.

O máis estraño, de Manuel Rivas

A edición en capa dura, cunha emocionante fotografía na portada, da contística completa de Manuel Rivas, baixo o suxestivo título de O máis estraño, é unha ocasión de ouro para obter unha visión de conxunto da produción de quen é xa un dos grandes contistas da historia da literatura galega. Organizada pola orde cronolóxica de aparición dos libros, bótase en falla unha maior minuciosidade editorial á hora de citar cando e onde se publicaron por vez primeira relatos como O partido de Reis, ou de explicar por que se despraza A barra de pan do seu lugar orixinal (formaba parte da primeira edición de Ela, maldita alma) a outra sección da colectánea. Estou a falar de miúnzas filolóxicas que non lle apoñen nada á obra para os lectores do común, pero que suporían un valor engadido pois cómpre non esquecer que Rivas é xa un clásico, aquén e alén nós, e como tal cómpre tratalo (polo menos de cando en vez….).

Historias de Oregón, de Diego Ameixeiras

Para o público incondicional do policial, Diego Ameixeiras é un valor seguro, aínda que ás súas Historias de Oregón saiban a pouco, limitadas como están pola súa condición orixinal de seren pensadas como unha narración por entregas, que lle valería ao autor o Premio que La Voz de Galicia concede a este tipo de textos. Certa confusión no desenlace dalgunhas das tramas, e unha menor presenza dos achados que caracterizan adoito o estilo de Ameixeiras son os danos colaterais menores que o formato lle impón a este texto.

Trece noites, trece lúas. Libro das marabillas do Nadal, de Antonio Reigosa

Nadal é tempo de tradicións pero, como acontece noutras culturas, precisamos consolidar prácticas laicas que poidamos ir, ano a ano, convertendo en rituais. Unha das máis fermosas pode ser a lectura ou agasallo de libros navideños, deses tan ben editados que mesmo serven para decorar, e que podemos reler ano tras ano cos máis pequenos (ou non…) da casa. As editoras abren o camiño con dúas xoais: as Trece noites, trece lúas. Libro das marabillas do Nadal de Antonio Reigosa afonda nas orixes deste tempo mítico para ir achegándose aos costumes festivos de nós e poñer en evidencia, como lles dicía, que algunhas tradicións non o son tanto como cremos.

Luís Soto. A xeira pola unidade galega, de Xurxo Martínez González

E dende a nosa memoria colectiva, sepultada por tantas décadas de opresión e alienación, reaparece outra figura ben dispar, a de Luís Soto, sindicalista e figura destacada do nacionalismo galego de posguerra estudada por Xurxo Martínez González (outro xove investigador, deses que son presente certo e alentadora promesa de futuro) nunha documentadísima biografía (Luís Soto. A xeira pola unidade galega) chamada a ser dende xa unha obra de consulta imprescindible para o estudo da nosa historia máis recente.

Fran Alonso: «A invisibilidade é unha estratexia que nos oprime». Entrevista ao autor de «Ninguén»

4 Novembro 2011

Autores,Entrevistas,Narrativa

El País publica hoxe no suplemento «Luces» unha entrevista de Teresa Cuíñas con Fran Alonso a raíz da publicación do seu último libro, Ninguén.

«A invisibilidade é unha estratexia que nos oprime»

Novelista, poeta, xornalista e editor, Fran Alonso é un autor prolífico. Logo dos poemas de ‘O meu gato é poeta’, vén de publicar ‘Ninguén’, un feixe de relatos sobre a comunicación e o illamento no mundo moderno

Levado pola súa curiosidade polas relacións humanas, Fran Alonso (Vigo, 1963) fixo unha viaxe acompañando un camioneiro galego na súa ruta. Daquela experiencia, en certo modo feita como reporteiro con ecos de Günter Wallraff, agromou o seu debut, a novela Tráiler (Xerais, 1991), que foi merecente do Premio Blanco Amor. Vinte anos despois vén de publicar Ninguén (2011), conxunto de relatos que transitan polos andares dunha comunidade de veciños e polas redes invisibéis da Internet. Nese tempo, a través dunha longa listaxe de títulos publicados, Alonso configurou un discurso sobre todo literario, pero tamén no ensaio e no xornalismo, verquido en case todos os soportes e formatos coñecidos, pegado á súa contemporaneidade, áxil e intelixente e adobiado co humor e a tenrura. Nel conviven o autor, o editor e o lector, pero segue pensando que o xornalismo é “a mellor forma de contacto coa realidade”. Quizais a clave da súa actividade case febril e da súa capacidade para conectar con públicos de idades diferentes sexa o que el mesmo recoñece, que goza escribindo.

P. A vida nas cidades e Internet son as columnas vertebrais de Ninguén. Outravolta a contemporaneidade é o signo dun libro seu. É misión do escritor ser cronista do seu tempo?

R. A miña é estar atento ao que sucede e explicar esa realidade. Eu interprétoa sen afán de achegar solucións. Impórtame a complicidade co lector, que se recoñeza neste estarmos condicionados por sistemas universais. Este libro explora a condición urbana, inexcusábel no mundo desenvolvido onde das cidades mana todo, o que non acontece nos países pobres. Ninguén tamén está no mundo de hoxe, representado metaforicamente nun edificio. Todo o que sucede alí pode pasar en calquera parte.

P. Vostede ten blog desde 2003 e foi dos primeiros escritores galegos en empregar a Rede como difusora da súa actividade e mesmo prolongación do seu traballo. Cara onde o leva a súa reflexión sobre Internet?

R. Adoito pensar en como inflúe en nós e no noso comportamento. A meirande transformación dáse nas relacións humanas e a aparencia di que son a ciencia e a tecnoloxía o que máis cambia. A capacidade da Rede para salvar distancias é o máis significativo e, en xeral, é algo bo que, ademais, cambia os tipos de relacións. Tradicionalmente, as relacións estaban determinadas pola inmediatez e a veciñanza; hoxe agroman noutros contextos.

P. Unha lectura posíbel do relato que dá título ao volume alude á aparición de novos problemas, como pode ser o estado de anguria provocado polo silencio. O terror pode ser a ausencia de respostas ou que os aparellos calen.

R. A rede pode ter usos perversos, como as redes de pedofilia ou a circulación dos hoax, esas noticias falsas que se convirten en enganos masivos e que poden incorporar elementos que fan a vida imposíbel a persoas reais. Os tweets dalgunhas persoas moi coñecidas circularon a xeito de burla… e, ao mesmo tempo, ese mesmo soporte é o que canalizou as revolucións árabes. Cando escribía o relato Lista de correo, pensaba en canta xente descoñece aínda certos mecanismos da Rede, dado que a “segunda alfabetización” ou ciberalfabetización aínda está en marcha. Hai persoas que corren o risco de quedaren desfasadas. E despois están os problemas de conexión. Por incríbel que pareza, mesmo na área metropolitana de Vigo hai zonas onde non chega Internet.

P. Outro trazo de Ninguén é a inmersión da lingua na comunicación dixital, as redes sociais e, en certo modo, a informática.

R. O reto preséntase cada vez que te enfrontas a usos reducidos. Tes que crear, habilitar e forzar a lingua. Levala aos límites dentro do críbel e do natural, rexeitando estrañezas. A lingua ten que ser verosímil. Con todo, existen territorios complicados. Éo a xiria dos adolescentes, habilitada maioritariamente en castelán.

P. E diante da desaparición alarmante de medios de comunicación en galego, poida que esta crise tamén estea comprometendo o futuro da lingua?

R. Descoñezo o fondo da cuestión en termos de xestión empresarial, pero está claro que estamos nun momento de tránsito en que os que primeiro caen son os máis débiles. A iso cómpre sumar que os nosos representantes institucionais eludiron facer que a información chegase tamén nunha das linguas dos galegos. Por outra parte, hai tempo lin unha estatística que reflectía que o galego era unha das linguas máis empregadas en Twitter. Hai un amplo sector galegofalante que trata de impulsar a lingua a través das novas tecnoloxías. Pero é evidente que hai un retroceso nos usos. Esa pésima circunstancia, en contraposición co magnífico estado da literatura e da creación en galego produce un enorme contrasentido. Perviven moitos prexuízos, como a identificación de lingua e opción política, cando as linguas non teñen ideoloxía, son patrimonio da cultura. A sociedade galega debe decidir.

P. Este verán entregou aos seus lectores un libro en formato electrónico, Contesta ou disparo, que recompila as súas entrevistas a 34 persoas da cultura e da política galegas na súa etapa de oficio xornalístico en Diario 16 de Galicia. Meses antes, publicou O meu gato é un poeta, un volume que suma textos, ilustracións, a música de Xurxo Souto, que ten continuidade nunha web e que foi un exitoso libro de poesía para todos os públicos. Agora estrea libro e xa ten polo menos outros dous nas posicións de saída. Celebra vostede 20 anos de escrita pública a bo ritmo!

R. Eu son un escritor amplo e heterodoxo que explora ámbitos diferentes para responder ás interrogantes que xorden. Sempre foi así. Transito entre os xéneros segundo como necesite expresarme en cada momento. Para categorización crítica é unha desvantaxe, mentres que para min é unha grande vantaxe que me permite non repetirme e descansar, porque eu o paso moi ben escribindo, non son un escritor tráxico. Fáltame tempo para vislumbrar ideas acerca dalgunhas cousas que non existen e que poderían facelo!

P. Referiuse con anterioridade ao presente como unha “transición”. Cara a onde imos?

R. Eu son favorábel á sociedade dixital, pero tamén considero que debemos ser moi críticos con ela. As novas tecnoloxías están a mudar radicalmente a comunicación, e tamén as relacións laborais e a edición… O novo paradigma debería ser plural e aberto e cumpriría que nel o acceso á cultura se fixese a través de plataformas independentes e non por medio do oficialismo das multinacionais, tamén as da rede. O mercado ten unha potencia desgarradora: ás veces nos eclipsa e outras nos visibiliza. Asemade, intervén un poder invisíbel, como demostra esta crise, mediatizada e provocada, e a nosa imposibilidade para saber quen son os seus responsábeis. Antes era máis doado poñerlles nomes e apelidos, agora os gobernos carecen desa potestade. Nese feito radica a nosa impotencia, esa invisibilidade é a que nos oprime, e é unha estratexia do poder político, do económico, das grandes empresas… que carecen de oficinas físicas, mesmo de teléfonos aos que poder chamar. Cada vez estamos máis mediatizados nese senso, cada vez é máis difícil denunciar.

Teresa Cuíñas

«Poñente», de Pere Tobaruela, e «Ninguén», de Fran Alonso, no repaso de novidades de Dolores Vilavedra

2 Novembro 2011

Críticas,Narrativa

O suplemento Luces de El País publicou un artigo de Dolores Vilavedra en que, baixo o título de «Tempo de devalar», realiza un repaso dos últimos títulos publicados, abordando brevemente Ninguén, de Fran Alonso, e Poñente, de Pere Tobaruela.

Fran Alonso reaparece cos relatos de Ninguén para seguir a desenvolver algún dos seus temas preferidos: a incomunicación da vida urbana, neste caso potenciada polo abuso da tecnoloxía. Intercalados entre as historias reprodúcense hoax ou loias informáticas que circulan por correo electrónico, aparentemente relacionados cos argumentos de cada relato pero que non engaden nada máis alá do puramente anecdótico. Pola súa banda, Pere Tobaruela explora en Poñente un mundo aínda ausente da nosa literatura: o dos industriais cataláns que no século XIX desenvolveron nas nosas costas a industria da salga. Artellada en dous planos temporais diferentes, a novela lévanos dende o conflito dunha muller de hoxe en pleno proceso de cuestionamento da súa identidade sexual a descubrir as orixes dunha saga de fomentadores e as circunstancias do seu asentamento en Galicia, un tema engaiolante no que aínda queda moito por afondar. Oxalá que Tobaruela se anime a seguir a explotar o filón que acaba de descubrir.

O estado da edición e políticas do libro. Reportaxe no suplemento Luces de El País

24 Outubro 2011

Noticias,Reportaxes

O suplemento Luces, de El País, publicou o pasado sábado unha longa reportaxe sobre o estado da edición en Galicia, da que tamén formaba parte unha entrevista ao director de Xerais, Manuel Bragado, así como a Víctor Freixanes, director de Galaxia.

Á pregunta de se existe política do libro en Galicia, o director de Xerais responde: «Non existe tal cousa. Hai unha lei consensuada de 2006 que nos vencella a todos: editores, libreiros e Administración. A política do libro non pode depender exclusivamente de Cultura. As medidas máis difíciles que tomou o Goberno viñeron desde Educación e Política Lingüística, como a retirada das axudas para libros de texto. Tamén ten que haber un Observatorio do Libro, e convocarse un congreso. A lei leva cinco anos aprobada e aínda non se fixo un diagnóstico». Na entrevista tamén proporciona datos: «O mercado do libro en Galicia factura 156 millóns. O prezo medio do libro en España son 20 euros; extrapolando, en Galicia venderíanse 7,7 millóns de libros ao ano, sáennos 2,81 libros por habitante e ano, 1,68 se non computamos os libros de texto, que en Galicia supoñen o 40% do mercado. Os nosos índices de lectura son maiores cós de Brasil e inferiores a Euskadi ou Cataluña», declarou o director de Xerais na conversa.

A outra parte da reportaxe titúlase «Edición de guerrilla e novoas resistencias na escuridade» e pode lerse aquí.

«Penúltimo dietario», de Neira Vilas: unha achega á literatura do diario

7 Outubro 2011

Críticas,Crónica

Daniel Salgado publica un artigo no suplemento Luces de El País sobre o xénero diarístico e fala de Penúltimo Dietario, de Xosé Neira Vilas.

Talvez para construír a verdadeira crónica privada das nacións non abonde, como escribira Balzac, coa novela. E aínda que tamén talvez toda literatura sexa ademais testemuño, o campo de batalla da historia, literaria e non, ficaría incompleto sen a escrita restrinxida á etiquera literatura do eu. A este epígrafe poden responder a un tempo a correspondencia postal e o libro de memorias, a narración confesional e o dietario polo miúdo, o diario e o caderno de viaxes. Penúltimo dietario (Xerais, 2011), unha transcrición case literal da axenda de Xosé Neira Vilas, é unha das última achegas ao xénero facturada no mundo editorial galego. Hai máis.

Nel fun rexistrando o máis sobranceiro da nosa andaina dende que asentamos de por vida neste verde e entrañable recanto occidental do continente europeo”, xustifica Neira Vilas (Gres, 1928) nun proemio, en primeira persoa de plural porque inclúe nel á súa dona Anisia Miranda, a edición dun texto en que se suceden congresos, inauguracións, presentacións, plenarios da Academia e actos en escolas ao longo dos 16 anos que transcorren entre o un de xaneiro de 1993 e o 22 de outubro de 2009.

Daniel Salgado

Dolores Vilavedra aborda «Despois da medianoite» e «Vía secundaria» no último repaso de novidades

23 Setembro 2011

Críticas,Narrativa

O suplemento Luces de El País publica un artigo de Dolores Vilavedra en que, baixo o título de «Pintan bastos», realiza unha panorámica crítica sobre os últimos títulos publicados, citando a tradución dos Sonetos de Shakesperare, feita por Ramón Gutiérrez Izquierdo e facendo un breve percorrido por Despois da medianoite, de Salma, e  Vía secundaria, de An Alfaya.

(…)

Máis que nunca hoxe precisamos de metas ambiciosas que nos levanten a autoestima, como a exemplarmente anotada versión galega dos Sonetos de Shakesperare.

(…)

Aínda que tamén moi extensa, Despois da medianoite, da escritora tamil Salma, resulta completamente diferente. Ante novelas coma esta unha pregúntase cantas grandes obras estamos inevitablemente condenados a ignorar por mor da distancia xeográfica e cultural. Sendo ben interesante o argumento, que nos achega á vida dunha comunidade musulmá na rexión india de Támil Nadu, sobre todo ás limitacións cotiás que padecen as mulleres, a novela é moito máis. Despois da medianoite consegue que nos mergullemos nun mundo no que rexen pautas diferentes ás que estamos afeitos, pautas lingüísticas e pautas temporais: a autora consegue que a lectura se contaxie dos ritmos dunha sociedade que se move ao son dos ciclos da natureza e na que os días e as horas teñen unha durée particular, e consegue tamén situarnos nunha posición de inferioridade ou, se se quere, de estranxeiría, ante un texto que a miúdo se resiste á apropiación que ao cabo é toda tradución. Somos nós os que temos que facer o esforzo de acceder o texto, non o texto que se nos revela. E isto, nunha novela que inevitablemente lemos dende a superioridade do noso Primeiro Mundo, é unha experiencia máis mobilizadora que calquera lectura panfletaria que do texto se queira facer.

(…)

An Alfaya ten demostrado que é un valor seguro das nosas letras e a ninguén sorprendeu que resultase gañadora do Premio novela por entregas de La Voz de Galicia 2010 con Vía secundaria, editada en libro logo de aparecer pinga a pinga nas páxinas do xornal. Trama interesante, ben anoada, arredor de cuestións de actualidade, e personaxes definidos con eficacia, malia a brevidade que impón o formato, son os principais méritos dun texto que reafirma a solvencia da autora.

Dolores Vilavedra

«Exogamia 0.3», de Ramón Caride, por Dolores Vilavedra

1 Xullo 2011

Críticas,Fóra de Xogo

O suplemento Luces de El País publica un artigo de Dolores Vilavedra en que, baixo o título de «O mundo dende outras perspectivas», realiza unha panorámica crítica sobre os últimos títulos publicados. Reproducimos o referido a Exogamia 0.3, de Ramón Caride.

Exogamia 0.3, de Ramón Caride: media ducia de relatos de ficción científica sobre temas de arestora, susceptibles de interesaren a públicos de idade diversa. Narracións depuradas que só teñen unha eiva: as 89 páxinas de que consta o libro saben a pouco!

«Lois Pereiro. Breve encontro», de Jacobo Fernández Serrano, por Dolores Vilavedra

Cómic,Críticas

O suplemento Luces de El País publica un artigo de Dolores Vilavedra en que, baixo o título de «O mundo dende outras perspectivas», realiza unha panorámica crítica sobre os últimos títulos publicados. Reproducimos o referido a Lois Pereiro. Breve encontro, de Jacobo Fernández Serrano.

E se alguén coidaba que o tsunami Lois Pereiro xa devalaba, Jacobo Fernández Serrano permítenos velo dende unha perspectiva diferente e pouco habitual en Lois Pereiro. Breve encontro. Definido polo autor como “un achegamento comiqueiro á biografía e á obra do poeta”, o libro partilla a condición híbrida de clásicos como o Kafka de Robert Crumb y David Zane Marowitz, a cabalo entre a biografía, o cómic e o libro ilustrado. Unha xoia da nosa literatura, ideal para ler en familia..

«A Veiga é como un tempo distinto», de Eva Moreda, por Dolores Vilavedra

Artigos literarios,Críticas,Narrativa

O suplemento Luces de El País publica un artigo de Dolores Vilavedra en que, baixo o título de «O mundo dende outras perspectivas», realiza unha panorámica crítica sobre os últimos títulos publicados. Reproducimos o referido a A Veiga é como un tempo distinto, de Eva Moreda.

Velaí Eva Moreda, quen se achega en A Veiga é como un tempo distinto a un tema pouco aproveitado aínda na nosa literatura, e cuxo potencial intúen as xeracións creadoras máis novas -no esquezamos o precedente de Xesús Fraga: a emigración galega a Europa nos sesenta. O interesante da novela de Moreda é que pon o foco na vida das rapazas galegas no Londres daquel tempo, e aínda o é máis o feito de que a fórmula enunciativa empregada nos permita descubrir como vían esa vida -entre estupefactos e admirados- os galegos do seu entorno, pois a autora escolle como punto de vista o dun paisano da protagonista que elabora todo o seu discurso dirixíndose a ela, a amiga da infancia, un personaxe no que superpoñen o pasado e o presente, Galicia e Europa, os soños e a realidade.

«Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz, por Dolores Vilavedra

Artigos literarios,Críticas,Narrativa

O suplemento Luces de El País publica un artigo de Dolores Vilavedra en que, baixo o título de «O mundo dende outras perspectivas», realiza unha panorámica crítica sobre os últimos títulos publicados. Reproducimos o referido a Non hai noite tan longa de Agustín Fernández Paz.

E, por fin, podemos desfrutar de Agustín Fernández Paz nas coleccións de literatura supostamente para públicos adultos ou formados. A decisión de Xerais de incluír Non hai noite tan longa, a nova novela do vilalbés, na emblemática colección Narrativa pon en cuestión de facto a artificiosidade de moitas fronteiras literarias e chama a subvertelas. Tomándolle prestado o título a Shakespeare e ao seu Macbeth, o escritor propón, a partir da inxusta atribución dun delito no clima de enfrontamento social da posguerra, unha acaidísima reflexión sobre a memoria nas sociedades contemporáneas, sobre a necesidade de coñecermos o noso pasado e sobre o poder terapéutico da xustiza. Con Mladic por fin no cárcere e con Bin Laden non se sabe moi ben onde, Non hai noite tan longa apela a nosa conciencia ética e pode ser unha estupenda lectura familiar no verán, desas que alimentan o debate.

«Un dedo manchado de tinta», de Manuel Portas, por Dolores Vilavedra

Artigos literarios,Críticas,Narrativa

O suplemento Luces de El País publica un artigo de Dolores Vilavedra en que, baixo o título de «O mundo dende outras perspectivas», realiza unha panorámica crítica sobre os últimos títulos publicados. Reproducimos o referido a Un dedo manchado de tinta de Manuel Portas.

Manuel Portas sae airoso da súa segunda novela, esa que a miúdo permite á crítica xulgar un primeiro acerto literario (no seu caso, a celebrada Denso recendo a salgado) como froito da casualidade. Portas demostra n’Un dedo manchado de tinta non só competencia narrativa senón tamén ambición creativa, ao poñer en diálogo historias e cancións, e ao rematar a novela cun pinchacarneiro metaliterario que pecha admirablemente un feixe de historias aparentemente inconexas. Unha proposta para explorarmos o lado oculto do cotiá, para descubrirmos o que de singular hai nas vidas que nos rodean, e unha chiscadela ao vello mito do autor demiurgo, se cadra non tan demodé como pensabamos.


Entrevista con Ramón Caride: «En “Exogamia 0.3″ está a clonación, a enxeñería xenética, a rede…»

24 Xuño 2011

Entrevistas,Fóra de Xogo

O suplemento Luces de El País inclúe hoxe unha entrevista de Óscar Iglesias con Ramón Caride pola publicación do seu libro Exogamia 0.3. Reproducímola integramente:

«A literatura galega aínda ten déficit de se introducir no mundo de hoxe»

Máis de trinta libros despois, Ramón Caride (Cea, 1957), biólogo e profesor en Cambados, mantén a ficción fantástica como marca da casa. Dos primeiros autores, canda Fernández Paz, en achegarse ao público xuvenil, recunca no relato (social, de tema científico) en Exogamia 0.3, publicado na colección Fóra de xogo de Xerais.

O autor da triloxía De sombras e de lume -composta por Soños eléctricos, Sarou e O sangue dos camiños (Premio Risco 2003), publicada en México e Portugal como Tempos de fuga e agardando reedición en Galicia- prepara tamén outra novela para adultos ambientada no verán dos incendios de 2006.

Pregunta. Debutou con poesía e relato, foi dos primeiros en probar co infanto-xuvenil e non abandona a ficción para adultos. Cómpre estar dacabalo de todo?

Resposta. A vida diaria xa ten repetición dabondo, trato de fuxir diso na literatura. Si é certo que primeiro publiquei poesía, pero xa daquela publicaba contos. Tardei máis en entrar na novela [Soños eléctricos, Premio Blanco Amor en 1992], e xa no 95 publiquei o primeiro da saga de Said e Sheila, Perigo vexetal.

P. Pódese dicir que deixou de lado a ficción realista do comezo?

R. Non, de feito teño unha novela de ficción realista que empecei en 2006 e agardo rematar este ano. Ambientada ao comezo do bipartito, naquel verán dos incendios… Un momento interesante. A literatura infanto-xuvenil publícase sen a demora típica, pero eu sigo traballando nas dúas.

P. Por que se foi arrimando ao público novo?

R. Perigo vexetal presenteino ao Merlín coa idea de que se publicase, pero ao obter o premio tan rápido… Ves que aí tes unha vía. Non se sabe por que, pero conectas… Aquilo foi máis ben pola insistencia da miña filla maior, Lucía. Non pensaba daquela que ía ter esa saída, pero logo vas a unha escola e quédanche ganas de volver.

P. Logo está o criterio editorial que prescribe Exogamia 0.3 como libro xuvenil e Made in Galiza, por exemplo, para adultos.

R. Son cousas dos editores. Eu podo saber o que é ou non para adultos, pero nunca saberei se é para oito anos ou para 12, e de feito iso muda segundo os países.

P. Cal é a medida pedagóxica na escrita escolar?

R. Sei que Exogamia 0.3 non pode ir a Primaria porque se falas de biotecnoloxía ou reciclaxe, pode que ese lector non se entere de nada. Pero si penso que podería publicarse nunha colección para adultos. Por outra parte, a historia importa máis cós valores, non hai que hiperpedagoxizala.

P. Ponse os límites un mesmo, alén das marcas editoriais?

R. O único que teño feito é quitar algún taco, por exemplo n?O frío azul, que saíu en galego como narrativa para adultos e en Anaya, en castelán, nunha colección xuvenil. Na edición galega escribía quirica, e houbo que quitalo, fixémoselle aí unha perífrase… Pero sigo sin saber por que unha editorial considera unha obra para adultos e outra como xuvenil. Eu non o penso á hora de escribir.

P. Séntese parte dunha xeración?

R. Hai unhas constantes nos narradores coetáneos, como tamén en Lois Pereiro: o rock, escribir tipo colaxe incluíndo voces noutros idiomas, o relato curto, a influenza do cine… Eu leo a Suso de Toro ou Bieito Iglesias e vexo moitos puntos en común, é normal. En moitos casos fomos os primeiros universitarios da familia, vimos dunha cultura agraria, atopamos as mesmas cousas á mesma idade, estabamos na Universidade cando morreu Franco…

P. Para escribir en liberdade hai que vivir doutra cousa, como di Ramiro Pinilla?

R. O oficio de escritor ten que ser libre. Hai quen se poderá atopar libre gañando a vida doutro xeito e escribindo no lecer. Pero se gañas a vida doutro xeito tes menos tempo para escribir…

P. “Sae máis rendible escribir para a escola” tamén é algo que se lle pode escoitar a algún escritor que pasou ao infanto-xuvenil.

R. A literatura infanto-xuvenil é escolar, pero iso non é bo nin malo de seu. A través dunha gran campaña podes facer moito diñeiro co Código Da Vinci, pero que alguén se acorde del en cinco anos… Ao final, queda o ben feito.

P. Falta fantasía política na literatura galega?

R. Fantasía é toda, pero unha. Non toda a fantasía é a materia de Bretaña, hai videoconsolas.

P. Cando empezou aínda se falaba diso.

R. A diversidade é riqueza. N?O frío azul, ambientada en 1525, hai lendas de época sen ruptura temporal. Creo que segue habendo certo déficit á hora de introducir a literatura galega no mundo de hoxe. Inténtoo facer en Exogamia 0.3, coller elementos que xa están aí: a clonación, a enxeñería xenética, a Rede… Non como valor de seu, pero forman parte do cotián e, como tal, teñen que estar presentes.

P. Nos 90 fixo realismo sucio. Mudou fontes ou estaba todo aí?

R. Leo todo tipo de cousas, e iso abrolla na escrita. Realismo sucio é contar a realidade poñendo o foco nunha parte, e o fantástico non deixa de ser literatura realista. Unhas memorias xa son literatura fantástica cando as escribes. J. G. Ballard escribiu Noites de cocaína, e podería asinala Graham Greene como realismo sucio. Pero tamén ten historias máis puramente especulativas, iso é o bonito. Como el dicía, vivimos nunha sociedade ficcional, a realidade que vivimos é unha ficción. Condiciónanos xente que nunca veremos, desde Rajoy a Belén Esteban, pero non somos quen de reelaborar iso. Dicía Ballard que o labor da ficción é crear a realidade. Dalgunha maneira, con todo no mesmo plano, eu intento experimentar con iso.

P. Inflúe a falta de hábito á hora de situar todo nun mesmo plano, tradición incluída?

R. É que cando empezabas a escribir en galego coñecías a Curros polos Tamara, moito máis non. Eu tiña vintepico anos cando lin o cancioneiro galego-portugués. Se escribín en galego é porque o falaba, non por tradición. É bonito ter unha tradición literaria, mais non para pensar ‘se Cunqueiro fixo literatura fantástica, voume colocar ao seu carón, e o seguinte son eu’. Sobre isto escribiu cousas moi divertidas Bolaño n?Os detectives salvaxes

P. Se tivese que sincronizar a súa obra coa literatura galega, onde a poría?

R. A miña tradición é Ferrín. En Elipsis e outras sombras, o primeiro relato, Prólogo á impunidade, sobre a represión franquista, é realista a tope. E despois escribe sobre o mundo de Huxley e máis a materia de Bretaña… Non é que se adiantase, senón que naquel momento xa tiña aquela visión. Como el di, o escritor é coma un pirata. E as literaturas que aspiren a estar no mundo teñen que botar man do propio e do alleo, porque nada lles é alleo.

P. Cría que nesta altura ía ter que estar asinando manifestos en prol do galego?

R. A verdade é que non, pero o galego, a fin de contas, será o que nós queiramos. Está ben asinar manifestos, pero falando galego non agredes a ninguén. E quen se sinta agredido por iso ten un problema psicolóxico que ti non vas solucionar. Eu teño libertade de cátedra e ninguén me vai imponer o idioma das miñas aulas.

Óscar Iglesias

Entrevista con Xavier Queipo, Premio Xerais 2011: «A pobreza e a violencia sempre son parecidas. Agora na posmodernidade a apocalipse é a ausencia de emprego»

17 Xuño 2011

Entrevistas,Narrativa,Premios_Xerais

O suplemento Luces de El País publica unha entrevista de Teresa Cuíñas con Xavier Queipo, sobre Extramunde, a novela gañadora do Premio Xerais 2011.

«Hai un ataque e cómpre reconstruírmos isto pedra a pedra»

Cando Extramunde saia do prelo, en outono, os lectores e a crítica poderán comprobar os méritos da novela gañadora do 28º Premio Xerais. O pai da criatura, o escritor e tradutor compostelán Xavier Queipo, da vizosa colleita intelectual de 1957, é quen de cáseque reproducir o extenso relato, con exactitude abraiante, sentado á mesa dun restaurante tailandés de Matongé, o barrio africano de Bruxelas, a cidade na que reside desde hai máis de 20 anos e que lle proporciona “a distancia suficiente para ser independente e a desvantaxe de non participar no ambiente cultural galego, nos contactos e no ensino”. Dúas décadas publicando nas que Queipo, quen se sinte “pouco coñecido en Galicia”, conformou unha carreira literaria prolífica e diversa que se abriu coa saída de Ártico e outros mares (1991, Premio da Crítica Española), que Galaxia reedita agora nunha versión ampliada, Ártico 2.0. Con Extramunde marca na súa traxetoria outro fito que, de novo, conta con escenarios marítimos nun convulso século XVI.

Pregunta. Un mundo no que reina a maldade, a fame e un clima desfavorábel para a vida mais “unha serie de sucesos ensarillados como as doas dun colar de desgrazas” comparecen no inicio de Extramunde. Un cadro apocalíptico…

Resposta. No século XVI houbo unha microglaciación que provocou esa paisaxe gótica, de película de medo, que se describe. Hai que pensar que estamos na fin do feudalismo e que o punto de partida é unha sociedade pechada, de casamentos consanguíneos, miseria extrema, enfermidades e un poder omnipotente por parte da Igrexa que se mestura con crenzas ancestrais. Existe outro esoterismo en Galicia alén da brétema morriñenta, as pedras de abalar e a Santa Compaña que fai palidecer ao realismo máxico. É menos mediático, pero é máis real. Agradecínlle ao xurado que a escolla fose por maioría e non por unanimidade. Que houbera debate até o final é síntoma de boa saúde na literatura galega.

P. No seu discurso de recepción tamén lle mandou un recado ao conselleiro de Cultura, presente no acto.

R. Dirixínme a Roberto Varela para dicirlle o que penso: “Somos galegos, moitos momentos da nosa vida son en galego, facemos o amor en galego, queremos que os nosos fillos vaian á escola en galego. Dígalle ao Goberno da nosa parte que queremos galego”. Despois agradecínlle que estivera alí nese día. A xente, que até entón estivera un pouco tensa, merecía esa alegría e penso que todos saímos gañando.

P. Un grupo de condenados pola Inquisición inicia unha travesía en barco cara a unhas selvas ignotas onde ían ser abandonados á súa sorte, o que enlaza coa figura da ordalía, ou xuízo de Deus, que se aplicou desde a Grecia clásica para probar a inocencia ou a culpabilidade dos acusados mediante probas de forza que os enfrontaban coas potencias superiores. Por que recorre a unha ambientación histórica para este libro de aventuras? Trátase dunha fábula sobre os tempos actuais?

R. A pobreza e a violencia sempre son parecidas. Agora na posmodernidade a apocalipse é a ausencia de emprego. Puidera ser que hogano houbese menos miseria, pero que significa que a cocaína sexa máis popular nas aldeas có café? Ou que haxa máis anuncios de prostitución feminina e masculina ca ofertas de emprego? É miseria mental. Metáforas tan primitivas como esta permiten extraer a esencia dunha idea. O que me interesa é que a xente poida ler con varios niveis de atención. Nesa nave de tolos están á mercé da providencia… Dicían que non os mataban, simplemente deixábanos alí, que era o mesmo! Hai personaxes secundarias moi potentes, como un hermafrodita, descricións moi plásticas de treboadas, episodios de violencia contra as persoas, unha conspiración da curia de Compostela, unha rebelión a bordo, desembarcos en portos africanos, encontros con criaturas e paisaxes descoñecidas e motivos clásicos… O relato está engarzado de varios xeitos: un narrador principal, outro que se chama o cego de Zas e que ten o seu referente no cego de Gondar de Valle Inclán, o escribán que vai tomando nota de todo o que pasa e, ademais, acontece que a personaxe central nunca é a mesma.

P. Adivíñase un esforzo importante de documentación detrás da novela.

R. Moitas delas son lecturas que teño feito desde pequeno, dos libros de aventuras que me gustaban! En particular, é froito de soños que tiven e de dous anos mergullado en Conrad, Cortázar, García Márquez, as películas de vaqueiros, Lévi-Strauss, Wallace, n’ O rinoceronte do Papa, de Lawrence Norfolk, en moitas lecturas das que non lembro nada pero deixan pouso. Coido que Extramunde terá preto de 500 páxinas, pero co material que xuntei tería para moitas máis! Tiven que frearme! Pensando no lector e pensando en min, porque chega un intre no que cómpre pechar as historias. En calquera caso, quedan apuntamentos para proxetos futuros.

P. Que hai de aprendizaxe nesta viaxe?

R. É o sentido de procura primixenia que guiaba aos exploradores naturalistas, aos adiantados e aos descubridores: querían ver mundo para contalo, recrealo, gozalo ou o que fose. Estas xentes non tiñan nada que perder, porque viñan dunha miseria inmensa e saían dun ambiente de represión. Eran como os emigrantes nosos polo mundo coas súas maletas de cartón. Outros aspectos son a solidariedade que nace entre presos e mariñeiros, que ao final son todos iguais a bordo, e o choque coas forzas da natureza, con descricións de tempestades formidábeis inspiradas, en parte, na Historia Natural do conde de Buffon, do século XVIII, porque eu nunca vin unha néboa negra por riba do mar, aínda que existe! É no confronto onde as persoas ven a medida de si mesmas e que non son tan distintas das demais. Tamén o home precisa arredarse de si mesmo e buscar espazos abertos non opresivos, como o mar, para ser un mesmo, un novo mundo no que expresarse como é, como seguimos procurando nesta sociedade, na que xa estivemos mellor.

P. Cando foi iso?

R. Cando había menos paro, menos agresión á lingua e existía outro pudor. Os Gobernos de Fraga, sobre todo os primeiros, non nos odiaban. Eran conservadores e protofachas, pero con Rosalía e con Castelao. O seu carácter non era antinacionalista; tamén é verdade que o nacionalismo estaba daquela menos organizado e polo tanto non era considerado un enemigo potencial. “Como non nos fai dano, non o imos masacrar”. Ademais, cando hai, como agora, un momento de crise económica e ética, e hai que dicir ética porque senón os encausados por casos de corrupción non sairían elexidos nuns comicios como ven de pasar, a xente é menos espléndida e cada un vai máis polo seu. Diso falei no discurso do Xerais, da solidaridade entre os creadores galegos, mesmo en sentido guerreiro.

P. Que propón vostede?

R. Hai un ataque e cómpre unha estratexia para reconstruírmos isto pedra a pedra. Como formulou, no século V a. C., o chinés Sun Tzu n‘A arte da guerra, se amosas febleza cando te atacan, o inimigo arrisca máis para acabar contigo dunha vez por todas, envalentónase. A loita é crónica cando levas 16 anos na oposición, houbo unha vitoria parcial durante catro anos, e despois o desencanto foi terríbel e é maior cando desaparecen Vieiros e a edición en papel d’A Nosa Terra, o símbolo que foi Sargadelos está fóra de combate, vai pechar a sala Nasa e as axudas culturais desaparecen na súa meirande parte porque todo está absorbido pola gran chupadeira que é a Cidade da Cultura. Este país non ten infraestrutura empresarial para semellante megalópole. Cómpre recuperar a idea das comarcas e colocar a cultura nos lugares que están ao alcance da xente, ao xeito das capitais culturais europeas.

Teresa Cuíñas

«Aínda queda franquismo dabondo»: entrevista con Dionisio Pereira, autor de «Loita de clases e represión franquista no mar»

1 Abril 2011

Crónica,Entrevistas

O suplemento Luces, de El País, publica unha entrevisa de Óscar Iglesias con Dionisio Pereira sobre Loita de clases e represión franquista no mar (1864-1939). Reproducímola integramente:

Dionisio Pereira, historiador e economista

«Aínda queda franquismo dabondo e determínanos politicamente»

O Mar dos Galegos “dende e para a memoria dos vencidos”. Dende a perspectiva dos que traballaron nel, quizais tamén porque a patronal sempre tivo quen lle escribira. Á marxe da épica mariñeira na doce visión interclasista, Loita de clases e represión franquista no mar (1864-1939), recén publicado en Xerais, é a achega definitiva de Dionísio Pereira (A Coruña, 1953) á reconstrución da historia marítima do país.

Pregunta. Que estereotipos cumpría revisar?

Resposta. Está dito. Que neste país houbo e hai rebeldes.

P. O da loita de clases non lle gustaría a García de Cortázar.

R. Non o coñezo (ri). Cada un escolle o seu camiño.

P. Tras unha folga no Berbés, en 1899, 600 pescantinas fundan a primeira sociedade de resistencia e a patronal despídeas, endurece o destajo e prohíbelles cantar. Que se pedía daquela?

R. As reivindicacións da pesca industrial, de arrastre, basicamente son as mesmas desde finais do século XIX ata o 36. É dicir, descanso, mellor retribución dos labores e unha retribución efectiva dos traballos en terra. Había que carrexar o carbón, a auga para as caldeiras de vapor, encascar as redes… Chegabas a porto logo de varios días no mar e tiñas que traballar.

P. A nova tecnoloxía pesqueira e o entrismo da patronal retrasaron o asociacionismo de clase?

R. O movemento obreiro en terra empeza a afianzarse en Galicia arredor de 1870, e no mar a fins do XIX. Os primeiros militantes que conforman as sociedades mariñeiras son de terra e socialistas, en Vigo e nas Rías Baixas, nas pescantinas e nos arrastreiros; na Coruña os pioneiros son libertarios. Se cadra hai quen pense que me centro moito na CNT, e non é así.

P. A metade dos membros da Federación Nacional de Industria Pesquera da CNT en 1936 eran galegos.

R. A capacidade organizativa dos pescadores anarcosindicalistas galegos é recoñecida. O que non quere dicir que a militancia socialista non fose sobranceira. Aqueles socialistas de terra teñen un importante papel, sobre todo nas Rías Baixas, na época das primeiras sociedades de resistencia e tamén das mixtas, de patróns e mariñeiros. Os seus compañeiros de Euskadi, por exemplo, nunca consideraron proletarios aos mariñeiros de baixura. Como non cobraban xornal, senón por partillas, para eles eran propietarios cooperativistas. Pero se alí aplicaban o ríxido esquema marxista “proletario-non proletario”, aquí non. No mar, os socialistas galegos tiveron a visión ampla de pensar: estes non son proletarios en sentido estrito, pero son oprimidos.

P. Aí foron moi libertarios.

R. É que os libertarios non se facían esas preguntas retóricas: “Se se sente oprimido, é que é oprimido”. Esa decisión significou un beneficio no achegamento ás ideas de esquerda por parte das primeiras sociedades mariñeiras mixtas, xurdidas na época da pelexa entre o xeito da sardiña e a traíña, a chamada “guerra das traíñas”. Incluso na II República, os sindicatos de clase afiliados á CNT conservaron unha minoría socialista.

P. Inclúe a historia dos galegos de Trintxerpe, no porto gipuzcoano de Pasaia. Pouco antes do golpe, mobilizaron a flota sen permiso dos armadores. Estaba documentada?

R. O que hai é o que está agora escrito, pero pódese traballar moito máis. Eu o de Pasaia céntroo nos galegos, quería dar fe desa comunidade, con sinais de identidade contrapostos aos que se nos apoñen aos galegos, bestas de carga en Lisboa ou Madrid, tendeiros en Bos Aires… Aquí son os proletarios, os rabudos, os rebeldes e os roxos.

P. En que medida encirraron a represión armadores e propietarios de fábricas?

R. É difícil xeralizar, pero as listaxes non exhaustivas de 150 armadores, conserveiros, exportadores de Pontevedra vencellados á Falange tras o 18 de xullo, din todo. A súa intervención como instigadores das represalias contra os mariñeiros, nas Rías Baixas, está documentada. Na Coruña, sen discutir que a patronal colaborou co rexime, hai menos constancia documental.

P. No caso de José Fernández, comandante Sotomayor, fundador do PSOE na Pobra e logo no PCE, cita a armadores apelidados “B.”. Prevención?

R. Aínda hoxe, o persoal que quere escribir está ameazado se dá nomes. Pero no limiar de Jesús Pérez Besada á reedición de Yo robé el Santa María, as memorias de José Fernández, está escrito “J. B.”. Alí todo o mundo sabe quen é. Outros armadores de Bouzas adicábanse a ir a San Simón a sinalar traballadores. Que a patronal das Rías Baixas se implicou nas represalias é unha verdade histórica.

P. Como a presenza en Marín do nazi Bruno Schweitzer, adestrador de falanxistas.

R. Era do Partido Nazi, pero sabemos pouco del. O tal Bruno tamén xoga un papel esencial na represión no Morrazo. Está escrito en Nacidas, as memorias do mariñeiro Luís Pérez Álvarez, como no local da Seara, hoxe local dos vellos, a sede da CNT en Moaña que el construíra, se constituíu un tribunal paralelo con patronal e armadores que decidía sobre a vida e a morte. Contou coa presenza de Bastarreche, xefe da base naval de Marín. Aí hai unha conxunción entre militares, patronal e falanxistas que é case paradigma. Estamos falando de Moaña, na altura o principal porto sardiñeiro de Galicia. Os principais cadros sindicais daquela flotiña mariñeira foron asasinados, fondeados na ría e non apareceron máis: José Paz Pena, os irmáns Cancelas ou Cándido Giráldez.

P. Dous días despois do 18 de xullo, os mariñeiros aínda paralizan a saída dos barcos e as camionetas do peixe.

R. En Bueu ou Cariño, os mariñeiros desembarcan e collen as armas para ir a Pontevedra ou Coruña. Nos portos non había armas, pero a folga xeral dura ata a segunda semana de agosto en Vigo e na Coruña. Canto ás represalias, foi tremendo. Cun diferencial: en Vigo-Bouzas hai unha masacre de mariñeiros confederais xa nos primeiros momentos e descabezan a CNT. Na Coruña é menos radical, e a min dáme a sensación de que alí, con cadros tan preparados como Manuel Montes, nos últimos días da República hai xente que sabe que algo vai pasar. Deduzo que prevén a situación para resistir na clandestinidade. En Vigo non. Cázanos como coellos.

P. O das evasións por mar é o que se di unha epopea colectiva.

R. É que se os collen, mátanos. E arriscando a vida, son quen de organizar, só na Coruña, 22 fugas por mar desde o 22 de xullo do 36 ata o limiar do 39. Falamos de 75 fugas en Galiza, e dúas delas, en Ferrol, coa guerra rematada. Esas fugas acontecen no 40% dos portos. Detrás desas fugas a maioría das veces está a CNT, coa diferenza de que na Coruña se manteñen no tempo. Falamos dun episodio heroico, esa é a resistencia. Extraordinaria, e só se dá en Galicia.

P. Cal é o papel diferencial en Europa do Estado español?

R. En España a xestión dos asuntos marítimos levárona os militares, agás durante a II República, onde a administración foi civil. Nos corenta era fodido facer unha folga en Barreras, pero non te levaban preso por sedición. Se a facías nun barco, si. Pero é que eu coñecín xente que fixo folgas en 1981 en Huelva, nos conxeladores, e aplicábanlles a mesma lexislación ca no franquismo, porque a lexislación no mar non se fixo civil ata 1992.

P. Tras a derrota do bipartito dixo que era “agora” cando se tiñan que facer visibles os colectivos pola memoria. Que se pode facer agora?

R. Hai moito que falar sobre iso. Cómpre detectar o que de franquismo queda, e queda dabondo, e que nos está determinando social, económica e politicamente no Estado español. Ese debería ser o obxectivo. E o primeiro polo que tiñamos que empezar é por eliminar a impunidade dos crimes franquistas, derrogando a Lei de Amnistía de 1977. Comecemos por aí.

Óscar Iglesias

Dolores Vilavedra asegura que «Periferia» lanza un desafío que vai moito máis alá dos límites do propio texto

17 Decembro 2010

Críticas,Música,Premios_Xerais

No suplemento Luces de El País, Dolores Vilavedra fai un repaso das últimas novidades e anuncia unha próxima recensión crítica sobre Periferia, de Iolanda Zúñiga, Premio Xerais de Novela 2010.

Sobre a novela, Vilavedra di que «abraia polo seu poderoso alento narrativo, pola súa ambición literaria e pola súa proxección ética»:

Periferia, a novela coa que Iolanda Zúñiga obtivo o Xerais, abraia polo seu poderoso alento narrativo, pola súa ambición literaria e pola súa proxección ética. Pero, alén dos seus indiscutibles valores literarios, é un texto que debería servir para poñer en debate algún dos mitos e dos tabús da nosa sociedade. Cal é a verdadeira identidade da nosa lingua? Onde está o seu futuro? Cal é, e cal pode chegar a ser, a nosa relación coa lusofonía? Como lemos o brasileiro, en que tipo de lector nos convertemos ante una novela coma esta? Periferia lanza un desafío que vai moito máis alá dos límites do propio texto. Mais temo que, unha vez máis, deixaremos pasar a ocasión de valorar con xusteza a nosa posición, e seguiremos a enredar con lideiras de curto alcance. As árbores, coma tantas veces na nosa historia recente, que non nos deixan ver o bosque do futuro. E o poder, encantado, claro.

Dolores Vilavedra

«Periferia», de Iolanda Zúñiga, unha novela contra a literatura confortable

10 Decembro 2010

Autores,Críticas,Narrativa,Reportaxes

O suplemento Luces de El País publica hoxe unha longa reportaxe de Dolores Vilavedra sobre a novela Periferia, de Iolanda Zúñiga, baixo o título de «Contra a literatura confortable». Reproducimos algúns parágrafos:

Iolanda Zúñiga (Vigo, 1975) xa suscitara a atención da crítica coas súas primeiras obras publicadas, os microrrelatos de Vidas post-it e o poemario Amor amén, e por iso resultou alentador que a súa novela Periferia gañase o Xerais 2010. No acto de entrega do galardón, a escritora pronunciou un breve discurso que moitos interpretamos como unha reivindicación da literatura como instrumento de revelación dos problemas do individuo como ser social, que resultaba esperanzadora como alternativa ao narcisismo posmoderno.

(…)

Periferia nace da experiencia biográfica dunha estadía no Brasil, pero tamén dunha inquedanza previa: “A idea de crear algo que denunciase a situación desa parte marxinada da sociedade brasileira, e emprego a palabra ‘crear’ conscientemente, porque daquela non sabía que eu ía ser quen de escribir, xa me seduciu, por vez primeira, hai máis de 10 anos, cando lin Meu pé de Laranja Lima, unha historia sinxela e emotiva que narraba a vida na favela dun menino, Zezé. Logo axudoume o seguimento que fixen dalgunhas das súas músicas (MPB, bossa nova ou, sobre todo, rap). E, por último, influíume outro libro, Cidade de Deus, que tempo despois inspirou unha das series de televisión máis atraentes que vin xamais, Cidade dos Homens“. O coñecemento directo do Brasil impactou fondamente a Iolanda Zúñiga.

(…)

Periferia combina unha historia de amor con elementos da novela de aventuras, pero todo o discurso está salferido de constantes referencias ás causas da desigualdade social, aos fenómenos económicos que explican as periferias, de xeito que quen le non pode eludir esa compoñente, non pode limitarse a unha lectura superficial ou anecdótica. Iso era exactamente o que a escritora buscaba. “Non quería que ninguén eludise esta denuncia. E, se cadra, que algunha lectora se unise tamén a ela. A historia ten un obxectivo claro e, como dixen antes, premeditado. E si, é imposible que se dea unha lectura superficial. Quen queira disfrutar dese tramo da viaxe que atinxe á ficción ten que pagar toda a pasaxe, e aturar informacións, estatísticas e, sobre todo, crueza, realidade. Senón, as lectoras deberán recorrer a outras lecturas máis compracentes”.

Quizais por esa vontade de realismo unha parte importante do texto está escrita en brasileiro. Cando comeza a lectura, unha pensa que esa lingua vai ter una función ornamental, pero a medida que avanza decátase de que non, de que é un procedemento para obrigarnos a escoitar en directo as voces daqueles que non teñen moitas ocasións de facérense oír. Ante o que iso supón de desafío para o público, a autora confésase: “Apenas o valorei, talvez fun unha inconsciente. Se o fixese, non redactaría a novela dese xeito e tentaría aproximarme a un texto máis comercial. Pero non quería sucedáneos baratos do que supuña vivir naquel lugar. Buscaba narrar con veracidade a historia desa periferia.

(…)

Sen complexos, recoñece que o seu é un texto “labiríntico, complexo e canso para a lectora. É probable que haxa quen se desanime a lelo, pero lecturas cómodas e de cen páxinas que fomenten a lectura en galego hainas a moreas. E que ninguén se engane, non vou ser eu quen colla o relevo dese tipo de literatura confortable. A música e o cine xa nos dan todo mastigado. Ler require do noso esforzo e, ás veces, tamén un exercicio de reflexión. Escollín as ferramentas das que me ían valer para narrar a historia sen pensar no mercado nin nas lectoras e si pensando nas calamidades polas que pasan os habitantes dos guetos das grandes urbes, malia que, ao cabo, todos, pobres e acomodados, naufraguen. Así que este relato, denso e asfixiante, está escrito con premeditación e aleivosía. Sorprendeume gañar o Xerais. Era consciente de que presentara unha proposta arriscada e difícil de comercializar.

(…)

Dolores Vilavedra

A reportaxe completa pode lerse aquí.

Diego Ameixeiras fala de «Asasinato no Consello Nacional»

10 Setembro 2010

Entrevistas,Narrativa,Reportaxes,Uncategorized,Xerais_nos_medios

O xornalista Óscar Iglesias publica no especial Luces de El País unha reportaxe sobre a incorporación de materiais reais na narrativa galega actual. Con tal motivo, fala con Ameixeiras sobre Asasinato no Consello Nacional, novela na que se fabula un crime vencellado ás leas nacionalistas.

A novela, publicada na colección Narrativa de Xerais, sairá á venda a finais deste mes de setembro.

«Narradoras para o século XXI» por Teresa Cuíñas

25 Xuño 2010

Autores,Narrativa,Reportaxes,Xerais_nos_medios

A LITERATURA SAÚDA A UNHA NOVA XERACIÓN DE MULLERES PROSISTAS

Dezaoito anos despois da súa creación, en 2001 o Premio Xerais de Novela, o de maior dotación económica en lingua galega, distinguiu, por vez primeira, unha obra escrita por unha muller. A Marilar Aleixandre, con Teoría do caos, tocoulle estrear un palmarés cuxa lectura diacrónica indica a invisibilidade das producións de autoría feminina e a escasa nómina de narradoras. Desde a inauguración do marcador até hai quince días, cando se resolveu a XXVII edición do certame a favor de Periferia, de Iolanda Zúñiga, as premiadas son seis. Este feito natural e predecíbel é aínda rechamante, por inédito, para os mediadores (editoriais, crítica e prensa) do sistema literario, e así llelo comunican aos lectores a través das canles de difusión. A perspectiva histórica ten a encarga de ofrecer as ferramentas axeitadas para a análise das traxetorias, das vixencias e das repercusións desde o futuro cara ao contexto actual.

“Temos canteira”, aseverou o director da editorial Xerais, Manuel Bragado, na noite dos premios. A expresión aludía á renovación xeracional da cultura galega, que posibilita a continuidade do traballo desenvolvido por diferentes axentes en eidos diversos, e, en particular, espella a relevancia das achegas literarias asinadas por mulleres, tan diversas e diferenciadas como imprescindíbeis no camiño da normalidade sociolóxica. “Supón unha esperanza nun intre no que semella que se nos quere negar a existencia e o futuro da lingua e da cultura galegas”, reflexiona o editor.

Visibilidade, encontro cos lectores e estímulo, os premios literarios son marcadores decisivos tamén no universo literario galego que as prosistas están empregando para crearen cadansúa imaxe autorial. “Os premios, como a posibilidade de publicar en revistas, forman parte de políticas de fomento á creación en galego que, no meu caso e no de moita outra xente, supuxeron un incentivo”, explica a escritora e xornalista Rosa Aneiros. Por un galardón, ao que a presentou un dos seus profesores de instituto, empezou a publicar unha Inma López Silva aínda adolescente. “Case todas as obras que publiquei ou vou publicar foron gañadoras ou finalistas de premios. Non quero dicir que publicar á marxe dos premios sexa difícil ou fácil; simplemente non sei como é, porque para min a saída natural para o que ía escribindo foi sempre mandalo a certames”, conta Eva Moreda, gañadora do Premio Terra de Melide 2010 con A Veiga é como un tempo distinto, unha novela ambientada na emigración galega en Londres, onde a autora está a residir. “Levo anos escoitando que a emigración é un tema trillado demais na literatura galega, e cando vivía en Galicia pensaba o mesmo, pero unha vez fóra, cando ti mesma estás experimentando, aínda que desde outra perspectiva, os sentimentos e emocións que viviron os que emigraron antes ca ti, paréceche inmediato e real”, recoñece.

Xerais publicou en 2000 a compilación Narradoras, volume inaugural da colección Abismos, destinada a acoller publicacións en prosa de carácter experimental. Ao coidado do escritor Fran Alonso, o libro reúne 25 relatos inéditos de escritoras galegas, algunhas autoras novas e outras consolidadas. Na súa presentación, Narradoras constaba como a primeira antoloxía de narrativa galega escrita por mulleres coa intención declarada de reflectir a formación dun corpus literario “que sen dúbida marcará o futuro da literatura galega”. A autodefinición como “comezo posíbel”, explícita no prólogo, indica a sensación de estar traspasando portas pechadas.

“Aínda que abrangue textos de desigual calidade”, observa a crítica literaria Dolores Vilavedra, “o libro provocou un efecto de bóla de neve que demostrou a eficacia deste tipo de estratexias de planificación cultural para facer visíbeis as escritoras”. A aparición de Narradoras e o Xerais de Aleixandre son os fitos cos que Vilavedra traza a fronteira cronolóxica do que denomina “a primeira xeración de narradoras da literatura galega”, nacidas a partir da década dos 70 ou que empezan a publicar no abrente do século XXI: “Non houbo xeración anterior, escritoras como María Xosé Queizán, Marina Mayoral ou Úrsula Heinze, primeira gañadora do premio Blanco Amor en 1994, foron pioneiras, case francotiradoras. Agora si existe un corte xeracional nestas autoras: comparten un perfil biográfico, constitúen un grupo dinámico e estabelecen relacións dialécticas e fructíferas neste momento” …

Fragmentos do artigo de Teresa Cuíñas publicado nas páxinas de «Luces» de El País Galicia o 25 de xuño de 2010.

«Anthology of Galician Literature» de Jonathan Dunne

Antoloxía,Autores,Críticas,Xerais_nos_medios

UNHA ANTOLOXÍA CON VOCACIÓN TOTALIZADORA E CANONIZADORA

A magna Anthology of Galicia Literatura/Antoloxía da Literatura Galega preparada por Jonathan Dunne sinala, na miña opinión, un dos camiños polo que o noso sistema literario se debe encarreirar na loita pola súa supervivencia: o da colaboración entre empresas (aquí Xerais e Galaxia), neste caso abenzoada co apoio da Xunta, cuxa ausencia resultaría incomprensible nun proxecto coma este, un proxecto de equipo, que reúne entre antologadores e traductores máis de cento vinte persoas, e que por iso mesmo refuga a vocación totalizadora e canonizadora que adoita subxacer a todo desafío antolóxico. O que resoa aquí é nunha polifonía de voces, o eco actual da nosa historia literaria. A excepcional calidade das traducións ao inglés fai deste libro unha aposta de futuro. Dolores Vilavedra

Fragmento do artigo publicado por Dolores Vilavedra nas páxinas de «Luces» de El País Galicia de 25 de xuño de 2010.

«O coitelo en novembro» de Marilar Aleixandre

Críticas,Narrativa,Xerais_nos_medios

UN LIBRO DOTADO DUNHA COHERENCIA POUCO COMÚN

Entre as novidades literarias máis recomendables salienta O coitelo en novembro de Marilar Aleixandre. O que nun principio parecía ía ser unha colectánea de relatos dispersos converteuse, grazas á fantasía e ao traballo da autora, nun labirinto metaliterario onde os soños e a realidade se confunden, onde os camiños da historia e da literatura se entrecruzan de xeito inextricable e o apócrifo pode ser estratexia de evasión e labazada de realidade. Un libro dotado dunha coherencia pouco común, malia a súa natureza centrífuga, e no que se atopan algunhas pezas antolóxicas. Dolores Vilavedra.

Fragmento do artigo publicado por Dolores Vilavedra nas páxinas de «Luces» de El País Galicia de 25 de xuño de 2010.

«Ler é sexy» por Dolores Vilavedra

Autores,Críticas,Noticias,Premios_Xerais,Xerais_nos_medios


Por se non o sabían. Ademais de moitas outras cousas, todas elas moi louvables, ler é sexy. Graciñas a Iolanda Zúñiga, gañadora do Premio Xerais de novela 2010, por lembrárnolo na camiseta que vestía cando recolleu o galardón. Unha ás veces esquece ese tipo de obviedades, sobre todo nos tempos que corren. Moitas fomos á Illa de San Simón pouco predispostas á autocompaixón choromiqueira, e con pouca vontade de mentar -nin para criticalo!- este goberno da pataqueira que nos tocou. Iso sería case unha aldraxe a lugar tan fermoso e á memoria sagrada que a illa garda. E velaí que as palabras que soaron foron outras. Iolanda Zúñiga levantounos a autoestima ao sinalarnos o roteiro que nos leva ao futuro: fe no que somos, entusiasmo polo que facemos, curiosidade para deixarmos á marxe os vieiros rozados e confianza na nosa capacidade para mudar as cousas. Ese é o caderno de bitácora das novas xeracións que están xa a tecer a rede da cultura galega de hoxe, de mañá. Alí, en San Simón, víronse este ano moitas caras novas, moitos mozos e mozas que no currículum só teñen afouteza e creatividade, pero que nos están a devolver a esperanza. Facédesnos falla para non sucumbirmos á síndrome de liliput que os nosos gobernantes teiman en nos inocular.

Que dúas mulleres gañasen o Xerais e o Merlín é un feito que non debera sorprendernos, pois espella o protagonismo que están a ter na nosa literatura, visualizado tamén no feito de que Fina Casalderrey actuase coma mantedora do acto. Pero entre Iolanda Zúñiga e Teresa González Costa hai máis coincidencias, comezando polas xeracionais. Elas son xa froitos logrados da Xeración Merlín, esa que se iniciou á lectura en galego hai vintecinco anos da man de Úrsula Heinze, de An Alfaya, de Gloria Sánchez…. Público novo do trinque, que debulla nas letras coma quen rilla chocolate e do que saíron docentes entusiastas, lectores apaixonados e escritoras coma Iolanda e Teresa. Si, se cadra, a historia da literatura, tan amiga ela de etiquetas, terá que empezar a falar da Xeración Merlín. Porque, se o futuro está na mocidade, cómpre lembrarmos que temos historia. E o 13 de xuño, en San Simón, celebramos tamén as vintecinco primaveras que cumpriu o Premio Merlín de literatura infantil.

Non sei se os aires da ría levarían ata Cangas do Morrazo as voces ledas da illa. Se así foi, seguro que os señores da Academia Galega alí reunidos para recibir ao poeta Bernardino Graña tomaron nota dos ventos que corren. A próxima vaga, para unha muller. Por se queren ideas, velaquí van algunhas: María Xosé Queizán, Marilar Aleixandre, Ana Romaní. Xa digo, só algunhas. Ah, e por se dubidan do que lles digo e pensan que iso de “ler é sexy” non é máis que márquetin, bótenlle un ollo a un libro que se titula As mulleres que len son perigosas, de Stefan Bollmann. Seguro que se convencen. Dolores Vilavedra

Fragmento do artigo publicado por Dolores Vilavedra nas páxinas de «Luces» de El País Galicia de 25 de xuño de 2010.

«”A intervención”: una novela ben resolta»

28 Maio 2010

Críticas,Narrativa,Xerais_nos_medios

A intervención de Teresa Moure: unha proposta para repensar conceptos

A intervención de Teresa Moure é unha novela ben resolta, na que a autora terma con rigor dunha certa tendencia ao exceso estilístico, mais faino sen renunciar á textura da escrita que xa lle é característica. Cun ritmo ben pautado, uns personaxes convincentes na súa vontade por viviren instalados nas estremas do convencional, e unha voz narrativa menos invasiva do que podían resultar as de anteriores entregas da autora, A intervención é unha novela que nos fala de moitas, moitas cousas, e que pide ser relida porque nos obriga a facernos preguntas de non doada resposta. Máis alá dun primeiro nivel de lectura en que se nos anima a cuestionar o canon e a función da arte tal e como adoito a concebimos, a obra é tamén unha proposta para repensar conceptos tan solidamente establecidos que nin maxinamos que poidan entenderse de xeito diferente: a amizade, o amor ou a maternidade. Dolores Vilavedra

Texto extraído do artigo de Dolores Vilavedra «De autores e de editores» publicado no suplemento «Luces» de El País Galicia o 28 de maio de 2010.

«Denso recendo a salgado» gabada por Dolores Vilavedra

Críticas,Narrativa,Xerais_nos_medios

Denso recendo a salgado de Manuel Portas: a grande novidade literaria da primavera

Sen dúbida a gran novidade literaria desta primavera é a estrea como novelista de Manuel Portas, a quen botabamos de menos na vida política. Mais logo de ler Denso recendo a salgado cómpre recoñecer que se cadra foi mellor perder un político e gañar un novelista. Frescura, soltura narrativa, dominio das distintas técnicas de modalización e autenticidade lingüística son os recursos que lle permiten a Portas resolver con nota un argumento pexado xa de entrada por tratamentos anteriores (por exemplo, certas novelas de Reigosa) pero ao que en Denso recendo a salgado a personalísima voz do autor consegue dotar dun anovado poder de convicción. Dolores Vilavedra

Texto extraído do artigo de Dolores Vilavedra «De autores e de editores» publicado no suplemento «Luces» de El País Galicia o 28 de maio de 2010.

Carlos Callón, autor de «En castellano no hay problema», en «El País»

7 Maio 2010

Autores,Crónica,Entrevistas,Xerais_nos_medios

Co libro En castellano no hay problema, Carlos Callón (Ribeira, 1978) procura “retallos para construír a autodefensa da lingua”. O presidente da Mesa pola Normalización Lingüística vén de publicar, da man de Xerais, un volume ferramenta a xeito de “munición cívica para o combate en defensa do galego”. Nas páxinas de En castellano… recolle textos datados entre 1997 e a actualidade, publicados en diferentes medios de comunicación: A Nosa Terra, Galicia Hoxe, Vieiros, Xornal ou El Correo Gallego. “O problema neste país segue a ser a imposibilidade de vivir en galego”, afirma.

“Fun máis xeneroso á hora de escolmar traballos recentes”, explica Callón, “por resultaren máis útiles para este tempo de ataques ao galego, pero tamén cheo de potencialidade grazas á reacción social en defensa da lingua”. E iso malia que os artigos de maior idade sérvenlle ao activista para constatar “como en 1997 había máis filmes en galego no cinema dos que hai agora”. En castellano no hay problema inclúe, a xeito de testemuños de campañas e accións da Mesa, escritos a prol da dobraxe ao galego do filme de Eugene Brady portagonizado por Pierce Brossmann Un amor por descubrir ou contra a representación, en Galicia e participado polo Centro Dramático Galego, d’ Os vellos non deben de namorarse en castelán.

Callón prefire falar de obra colectiva, “aínda que teña sinatura individual”. Así, os fíos vermellos que cosen as follas dun libro titulado mediante votación electrónica abeberan nas formulacións da organización que preside. “Por unha banda, trato de desmontar mentiras”, argúe, “por caso, de que maneira co pretexto do bilingüismo só se tenta reducir o espazo do galego. Por outra banda, propomos medidas concretas para a normalización do galego”.

En castellano no hay problema súmase ao florecemento nos últimos tempos de obras arredor da problemática lingüística. Pilar García Negro, Henrique Monteagudo, Goretti Sanmartín, Freixeiro Mato ou o 55 mentiras sobre a lingua galega significa, segundo Callón, “un síntoma máis da defensa social da lingua”. “O psicanalista Fernández Blanco dime que pasamos da burocratización á libidinización da lingua”, di, ao tempo que agarda pola aplicación do decreto nas escolas: “Vanse atrever expedientar aos profesores que dean aulas en galego?”.

Texto de Daniel Salgado publicado nas páxinas de «Luces», suplemento de El País Galicia o 7 de maio de 2010.

Luís Manuel García Mañá, entrevista en «El País»

Autores,Entrevistas,Narrativa,Noticias,Xerais_nos_medios

Xosé Manuel Pereiro entrevista a Luís Manuel García Mañá, autor d’ O grito do Ipiranga, no suplemento «Luces» de El País Galicia. Recollemos algúns fragmentos da longa conversa:

No seu lugar de traballo, entre as placas e distincións propias do cargo e algúns obxectos característicos da profesión, hai retratos dedicados de Francisco Fernández del Riego, Domingo García-Sabell e da poeta María do Carmo Kruckemberg. Tamén, en lugar preferente, unha segunda edición de Aires da miña terra (Curros Enríquez) e, na mesa auxiliar, unha publicación francesa do século XIX sobre crimes famosos. É o despacho do xefe superior de policía de Galicia, dos poucos da comisaría que dá ao porto coruñés que a estas horas da noite está ocupado. Luís García Mañá (Ourense, 1950) remata unha xornada (que comezou hai catorce horas en Vigo, coa coordinación de 2.000 axentes de policía que velaron pola seguridade do Consello de Ministros de Pesca da Unión Europea e seguiu pola tarde na Coruña cos preparativos dos 4.500 efectivos previstos para a visita do Papa en novembro) falando da novela que acaba de publicar, O grito de Ipiranga (Edicións Xerais). A súa cuarta obra de ficción e a que pecha – «en principio, e se non me forzan moito»- a triloxía de Nemesio Castro, un predetective galego de mediados do século XIX.

Pregunta. Por que un investigador do século XIX?

Resposta. A ollada retrospectiva é moito máis interesante que a do presente, que aínda se está a construír. E porque foi un século fascinante, no que se desenvolveu o preromanticismo, o romanticismo, o prerrealismo, o realismo e o modernismo. Unha etapa na que conviviron o Antigo Réxime e as ideas progresistas. E o ser humano era máis importante que a máquina. A primeira novela, O lume de Santo Antón [Xerais, 1997] está baseada en feitos reais, a intoxicación polo cornecho do centeo que houbo entre 1854 e 1856, e reflicte as pugnas que había entre o poder relixioso e o civil, a resistencia dos estamentos do vello réxime á perda de privilexios. A segunda, Menino morreu [Xerais, 2003] serviume para reflectir a realidade do Couto Mixto, esa pequena república que houbo entre Galicia e Portugal, e reivindicala.

P. E como se lle apareceu o personaxe de Nemesio Castro? Hai nel algo de Luís García Mañá?

R. Eu non quería que fose un policía, senón que fose un home corrente pero cunha certa capacidade de perspicacia e valentía. Sempre hai algo do autor nunha novela, aínda que eu, de beber e de mulleres, nada. Posiblemente estean as ideas, e a aposta polo sentido común e a intuición como as mellores armas de investigación. Iso tan galego de ver un pouco máis aló, de analizar o que pode pasar.

P. E por que un investigador anda a cabalo de Galicia e do Brasil?

R. Porque é un escenario moi rico desa loita entre o vello e o novo, no que convivían os estertores da escravitude a as primeiras inquedanzas ecoloxistas. E porque Portugal e Brasil foron, para os galegos do sur, unha saída para mellorar. Emigraban a Portugal porque lles era un territorio lingüístico veciño e porque era a porta para o novo mundo que era Brasil.

P. Refírome a que O grito de Ipiranga, como as dúas anteriores, máis que unha novela policíaca, é unha novela de aventuras, que transcorre en Brasil, en Malta, en Lisboa, cun transfondo de intriga política… Moitos dirían que é unha mágoa non aproveitar todo o seu coñecemento profesional e da condición humana para escribir novelas dun xénero de moda.

R. Pode chegar o día, pero neste momento, polas miñas responsabilidades, non quero que ninguén se vexa reflectido nun relato, nin que nada do que eu faga poda dar pé a reproche ningún de que aproveito feitos ou situacións que coñezo polo meu traballo para a miña obra literaria, igual que tampouco me quita tempo. O tempo de escribir non llo quito ao traballo, quítollo ao lecer, aproveitando as noites, e poñéndome unha disciplina espartana nas vacacións.

Ricardo Gurriarán, autor de «Inmunda escoria», entrevista en «El País»

30 Abril 2010

Autores,Crónica,Entrevistas,Historia,Xerais_nos_medios

Daniel Salgado publica unha longa entrevista nas páxinas de «Luces» de El País Galicia con Ricardo Gurriarán, autor de Inmunda escoria. A universidade franquista e as mobilizacións estudantís en Compostela 1939-1969.

Gurriarán presentou onte na súa cidade natal, O Barco de Valdeorras. Hoxe faráo en Vigo, na Libraría Librouro, a partir das 20:00 horas, acompañado por Xesús Alonso Montero, Víctor Santidrián e Manuel Bragado. Mañá, primeiro de maio, a partir das 19:30 horas, asinará exemplares do libro na Feira do Libro de Compostela.

Hoxe, Fermín Bouza publica nas páxinas da edición galega de El País un artigo no que fai referencia aos libros recentes de Gurriarán.

«Ensaio traducido» por Dolores Vilavedra

16 Abril 2010

Críticas,Ensaio,Traducións,Xerais_nos_medios

E, como remate, unha ollada ao ensaio, un xénero que está a acadar un dinamismo que pode ser interpretado como un esperanzador síntoma de normalidade cultural, sobre todo polo que ten de activador do pensamento crítico e o debate de ideas. A salientar, o volume II de O segundo sexo de Simone de Beauvoir, un clásico imprescindible do pensamento feminista que agora fala en galego grazas a unha excelente versión, complementada por un rigoroso e útil aparato de notas que facilita o achegamento ao texto do público de hoxe. Un exemplo modélico do que debe ser o traballo de edición. Pola contra, non parecía prioritario ofrecer no noso idioma a colectánea George Steiner en The New Yorker, un feixe de artigos publicados entre 1967 e 1997 nos que o intelectual dialoga con outros tan fundamentais como B. B. (léase Bertolt Brecht), Thomas Bernhardt ou John Berger, pero nos que tamén nos descubre outros que de certo nos resultarán descoñecidos, tal Guy Davenport (cando menos a min resúltamo), ou aborda grandes incógnitas da historia do nos tempo (véxase o seu escrito sobre Albert Speer): orixinalidade, lucidez e independencia intelectual son os sinais de identidade duns textos cuxa tradución debemos entender como un louvable esforzo de poñernos en diálogo co melloriño do pensamento do noso tempo. E, por certo, que se botan en falla notas aclaratorias que guíen o lector común pola asoballante erudición de Steiner, alumeando a afouteza e a profundidade do seu pensamento. Anúnciase en preparación, do mesmo autor, o ensaio Despois de Babel. Mellor fora, se cadra, ter empezado por aí. Dolores Vilavedra

A crítica Dolores Vilavedra na súa panorámica de últimas novidades publicada hoxe no suplemento «Luces» de El País Galicia fai esta referencia a dous dos importantes ensaios traducidos por Xerais George Steiner en The New Yorker e o volume II d’ O segundo sexo de Simone de Beuavoir.

«George Steiner entre nós» por Suso de Toro

Críticas,Ensaio,Traducións,Xerais_nos_medios

Aí está a edición en galego, George Steiner no The New Yorker, un volume que reúne as súas reseñas de libros desde o 67 ao 97 nesa revista exquisita. Exquisita, pois é un chisco repunante, diriamos nós, e, sobre todo, ven sendo intelixente, viva e permanentemente moderna desde os anos vinte. Realmente representa na cultura americana o grao de sal da liberdade e sofisticación necesario. Probabelmene non teña moito futuro, pertence a ese século que vai ficando atrás con todas as cousas, tamén nós, que creou.

Steiner tampouco non é calquera cousa, é un intelectual verdadeiramente exquisito, e isto en todos os mellores matices da palabra. Non por casualidade é xudeu europeu. A II Guerra Mundial foi no mundo unha guerra de potencias, mais na Europa foi unha guerra de nacións-Estado, unha guerra nacionalista que ademáis dunha cantidade de destrución e de dor impensada deixou a Europa arruinada. Aparte dos mortos na guerra e dos asasinados nos campos de exterminio, de aquí escaparon as mellores cabezas xudeas supervivintes cara Estados Unidos. E alí foron aceptadas tal como eran, en palabras de Hannah Arendt na ocasión de recoller o premio Sonnig: “A liberdade de facerse cidadán sen ter que pagar o prezo da asimilación. O que perdeu a Europa pasou a arriquecer a sociedade, a ciencia e a cultura norteamericana”. É o caso do señor Steiner.

A escrita de Steiner é moi iluminadora para os que gustamos da lectura, para quen teña unha parte da súa patria íntima nos libros. No 1984, Bárbara McShane e o noso Javier Alfaya traduciron para Alianza Tres unha antoloxía dos seus textos, Lecturas, obsesiones y otros ensayos, que foi a súa presentación en España. Ségueme a parecer unha presentación do seu pensamento inmellorábel e tamén alí está o mellor Steiner, intelixencia, pulo e inspiración. Alguén que, como xudeu cosmopolita á forza, e que vive entre linguas comprende o valor do singular, do único, do diverso. Sen dúbida desa outra figura intelectual e mestre ventureiro, Isaiah Berlin.

Hai un par de anos, xa se deu unha triste disputa por conta dunhas declaracións equivocadas de Steiner. A tensión nacionalista desatada nos últimos anos na España, que conduciu a aberracións democráticas como o cerre do xornal Egunkaria polo único delito de estar escrito en euskera, tamén o intoxicou con informacións falsas. Foi un debate que houbo que facer, houbo que saír ao paso dunhas consideracións pexorativas sobre a nosa lingua que viñan amparadas polo seu prestixio intelectual. Con todo, foi amarga e pouco feliz para os que, participando nela, admiramos a obra deste crítico da cultura e a literatura desde hai anos, sen caer tampouco nunha mitificación acomplexada e pailana. Daquilo o que ficou foi algo moi valioso: as súas desculpas. Que intelectual pide desculpas cando erra e ve que ademais fai dano? Quen asume así as súas responsabilidades? A iso chámaselle ter ética intelectual. O noso respecto.

E parte da súa resposta é precisamente a edición en galego deste seu libro: é máis que un libro, é un xesto. Obrigado, señor Steiner.

http://susodetoro.blogaliza.org/

Artigo de Suso de Toro publicado hoxe no suplemento «Luces» de El País de Galicia.

Rivas e De Toro entran na Sorbona

12 Marzo 2010

Autores,Conferencia,Xerais_nos_medios

Ana Teruel publica nas páxinas do suplemento «Luces» de El País Galicia unha reportaxe arredor do coloquio que na Sorbona se desenvolve estes días sobre a obra literaria de Manuel Rivas e Suso de Toro.

“En Francia hai un interese crecente polo galego a través do que nos dan a coñecer Manuel Rivas e Suso de Toro”, explica Jorge Vaz. Este profesor da célebre Universidade da Sorbona de París organizou, xunta a Sadi Lakhadari, o congreso Dúas voces da literatura galega contemporánea, no que unha ducia de académicos europeos e estadounidense analizan a obra dos dous escritores, presentes na capital de Francia. O Centro de Investigacións sobre os Mundos Ibéricos Contemporáneos promove un encontro que se estende até o domingo.

“Tentamos dar con este coloquio unha visión do que é a literatura galega, unha literatura menos coñecida aquí que a castelá”, xustifica Vaz, quen, con todo, lembra que nos institutos franceses os rapaces estudan extractos d’A lingua das bolboretas ou O lapis do carpinteiro, ambos os dous de Rivas. Con esta última, Jorge Vaz, de orixe portuguesa, descubriu a Manuel Rivas. Dedicoulle a súa tese. Xa coñecía a obra de Suso de Toro e decidiu mobilizar a expertos de todo o mundo, con axuda da profesora Dolores Vilavedra, para focar o traballo da parella de autores, colaboradores de EL PAÍS, dende o naufraxio, a emigración, o ecofeminismo ou a poesía posnacional.

“Chámame a atención que o enfoque non é un presunto exotismo, ou a visión dalgo periférico, senón que hai unha converxencia de olladas que crea un campo do local como universal”, comenta Manuel Rivas, que engade: “Escribir é unha viaxe cara ao descoñecido, ler é un xeito de rescribir e o que indican estas miradas son apostas persoais”. Benoit Mitaine, da Universidade de Caen, centra, precisamente, a súa reflexión na identidade galega, e faino nos dentros da obra de Suso de Toro.

“Nas súas novelas, Suso fai saír ese problema identitario que coñecen os galegos empregando diferentes formas, entre outras traballando sobre a cuestión do nome dos personaxes”, expón durante unha pausa no percorrer das conferencias, “recorre a personaxes anónimos e ese é un xeito de dicir que hai un problema de identidade”. O libro A sombra cazadora é o punto de partida. “O fondo da miña tese”, conclúe Mitaine, “é que se a identidade está tan presente na súa obra é porque Suso quere levar os galegos cara a unha mellor aceptación da súa identidade, que é unha identidade ferida, estereotipada de xeito negativo”.

Para Catherine Puig, que procede do ensino superior de Grenoble, o interese atópase na emigración que reflicte a escrita de Manuel Rivas. Fala de “poética da fronteira” e trata de relacionar dúas consideracións: “Sempre anda na fronteira entre dous xéneros, fai xornalismo pero tamén literatura, poesía, pasa do realismo ao fantástico, dun idioma a outro”. A crítica axiña se decatou de que “a pista da diáspora é fundamental na súa obra e que quizais se poida explicar esta escrita na fronteira relacionándose cunha rexión [Galicia] da que a xente sempre marchou para volver”.

Puig entra a fondo n’Os comedores de patacas, no que detecta “poesía, teatro, banda deseñada e unha forte marca de oralidade”, e chega a Os libros arden mal “no que tamén existe a hetereoxeneidade, mais por motivos diversos”. “Escolle unha forma coral”, di sobre unha novela que en breve publicará Gallimard, “con varias voces nas que xustapón o ensaio histórico, a novela policial, a do oeste, estilos máis populares e a novela tradicional”.

Jorge Vaz, amais de armar a infraestutura das xornadas, esculca no papel da psicoanálise na obra do autor de ¿Que me queres, amor? “Hai producións oníricas moi importantes e iso chamoume a atención”, considera, “e ao ler a Freud, pareceume de grande utilidade para entrar nos libros de Rivas”. “Este é o aspecto analítico pero tamén literario, porque hai un traballo sobre a escritura, sobre as técnicas narrativas, as palabras e a poesía”, continúa, antes de cualficar a estética rivasiá de “impresionista, porque sempre procede por pinceladas, ás veces mero bocexo que deixa máis liberdade de expresión ao lector”. “Algúns textos só se poden enxergar se acudimos ás ferramentas psicoanalíticas”.

Como exemplo, Vaz achega O lapis do carpinteiro. “Presentouse como unha historia de amor durante a Guerra Civil, pero non é só iso”, sinala, “hai unha traxectoria dun home que en realidade é un franquista e a que se explica á luz dos traumas de infancia, das relacións que mantivo co pai e coa nai”. “Por isto, a súa obra, que se quere reducir á esfera galega, fálanos a todos, tamén aos franceses”, finaliza.

Outras olladas sobre a literatura de ambos os dous escritores inclúen a de Kirsty Hooper, que na universidade británica de Liverpool dedicou a súa tese á xornalista galega Sofía Casanova, pero que estuda a poesía de Rivas como “posnacional”. Ou Elina Likanen, de Helsinki, que fala do uso da Guerra Civil en Rivas como xeito “de crear solidariedade con outros grupos oprimidos”.

Ameixeiras Neo-polar, por Manuel Rivas

5 Febreiro 2010

Críticas,Narrativa,Xerais_nos_medios

Penso que a mellor novela policial escrita en Galicia é un ensaio titulado xustamente A novela policial: unha historia política, da autoría de Xesús González Gómez (Laiovento, 2002). Alí dise de xeito fulminante, como corresponde: “A novela policial galega naceu mal (…) porque (os autores) non sabían que a novela negra era a literatura moral do noso tempo”. Na literatura, de que falamos cando falamos, en serio, de moral? Da escritura que abre gabias. Do gabiar. E se o fai con ironía, mellor é o gabiar. Mesmo semella un gabear! Nese gabiar/gabear eu teño un preferido, o Jim Thompson de 1280 almas, unha das grandes novelas breves da literatura universal, e doutras 20 alfaias negras que abren en canal a América (USA) dos anos 50. Del escribe XGG: “Se ben é un moralista, a súa escritura só describe feitos e acontecementos, máis nada”. Por suposto, Thompson foi perseguido polo macarthismo. Era amigo de Woody Guthrie, o cantor revolucionario que tanto inspirou a Dylan .e ao mellor Lennon (tamén de orixe obreira: Working class hero). Unha escrita que, sendo moral, só describe feitos e acontecementos. Máis nada. E nada menos. Coido que desa escola é Dime algo sucio (Xerais), de Diego Ameixeiras. Non é doado que alí onde chegue a ollada chegue a linguaxe. Ameixeiras acada esa sincronía arqueolóxica nas catas. A frialdade conmovedora de quen escribe a gume. E ten a arte das redeiras, que son quen de ganduxar as cachizas do baleiro. Miro arredor e non encontro en castelán vitela desta calidade, a que ten tamén a última de Cid Cabido: Unha historia que non vou contar (Úrxeme chamar a XGG, a ver que conta). Manuel Rivas

Fragmento extraído do artigo de Manuel Rivas «O “desmilagre” de Adolfo Domínguez» publicado no suplemento «Luces» de El País Galicia, 5 de febreiro de 2010.

Méndez Ferrín, presidente da RAG, entrevistado en «Luces»

29 Xaneiro 2010

Autores,Xerais_nos_medios

Recomendamos vivamente a lectura da entrevista a Xosé Luís Méndez Ferrín, presidente da Real Academia Galega, publicada no suplemento «Luces» de El País Galicia. O texto completo, preparado por Daniel Salgado, pode lerse só na versión impresa.

Así mesmo tamén son moi interesantes outros artigos do suplemento: «As fractalidades de Méndez Ferrín», retrato literario de Daniel Salgado do actual presidente da RAG e «Unha mala saúde de ferro», reportaxe de Xosé Manuel Pereiro sobre a historia da RAG.

«O fracaso dun éxito», retrato de Ramón Cabanillas

22 Xaneiro 2010

Autores,Clásicos,Reportaxes,Xerais nos blogs

Suso de Toro publica hoxe nas páxinas de «Luces» de El País Galicia, baixo o título «O fracaso dun éxito», un retrato literario da figura de Ramón Cabanillas. Un texto que continúa a liña dos moitos traballos publicados con motivo do cincuentenario do pasamento do poeta da raza e da publicación da súa Poesía galega completa por Xerais no pasado mes de novembro.

Xabier Quiroga: «Eu fago novelas de terror político»

Autores,Entrevistas,Narrativa,Xerais_nos_medios

Xan Carballa publica nas páxinas de «Luces» de El País Galicia unha interesantísima entrevista a Xabier Quiroga, con motivo da publicación da cuarta novela do escritor do Saviñao, O Cabo do Mundo. Baixo o título «Aquí non houbo unha guerra, eu fago novelas de terror político», Carballa e Quiroga conversan sobre unha novela na que se propón un regreso aos espazos de Atuado na braña, novela de grande alento coa que se dera a coñecer Quiroga e obtivera o Premio Lousada Diéguez de 2003. Recollemos algúns parágrafos do texto:

A idea da procura dun mesmo estaba sempre nas miñas obras, e escribindo sabía que se podía parecer a outros libros anteriores. Pero aquí o cerne é a represión. A novela xorde a partir da lectura dos traballos do Ano da Memoria Histórica [promovido polo anterior Goberno da Xunta en 2006]. Chamáronme moito a atención as escuadras do amencer, eses grupos falanxistas que andaban nas noites matando xente en 1936. Souben dun feito que sucedeu na miña vila, que foi un consello de guerra no que mataron a dous e un terceiro conseguiu zafar, e aínda vive en Vigo. Son os tres Antonios de Escairón. Dous entregáronse e no limiar de 1937 fixéronlles un consello de guerra e fusiláronos. O outro agachouse como unha toupa até 1941, que o pillaron na súa casa. Ese feito galvanizoume: como era posíbel que nun lugar pequeno, no que politicamente non pasou nada grave, e que neses días de xullo, seguindo indicacións do gobernador civil, apenas fixeron unha requisa de armas, se desatase unha represión tan feroz. Foi a semente do libro.

[…]

O Cabo do Mundo existe, é un lugar espectacular nunha volta do Miño, entre Chantada e Escairón, que aquí funciona tamén como unha metáfora da procura do esencial cando a vida remata. Pero dubidei no título, que tamén puido ser A noite dos cans doentes.

[…]

Pense que o historiador Dionisio Pereira foi procesado hai nada por publicar nomes de persoas implicadas na represión. Levamos 30 anos de atraso, pero cristalizou unha mentalidade de pechar os ollos. Mesmo a apertura das fosas comúns parécelle mal a algunha xente. O meu editor, Manuel Bragado, ironizaba na presentación do libro que axiña se ía falar doutra “maldita novela da Guerra Civil”, cando o que estás é informando e cuestionando, desde unha literatura feita con vontade de enganchar ao lector. Aínda hai moitas historias para contar dese pasado, dese tempo suspendido do que ninguén quería falar. Aquí non houbo guerra civil, e polo tanto falaríamos máis de novelas de terror político.

Dolores Vilavedra: «é urxente atopar o que Maalouf chama ‘humanismo mobilizador’»

19 Decembro 2009

Críticas,Ensaio,Traducións,Xerais_nos_medios

E por se alguén non se decatara, chega a nós para proclamalo a voz lúcida, firme e, ao tempo, fondamente consoladora, de Amin Maalouf, a quen xa botabamos de menos en galego dende que o descubrimos grazas a Xerais no 2000 en A viaxe de Baldassare; por certo, unha novela que non perdeu un chisco de actualidade e que pode resultar iluminadora no inaprazabe debate do que deberían agromar fórmulas axeitadas para a convivencia entre oriente e occidente. Maalouf volta ao noso idioma co ensaio A deleiba do mundo. Sen ostentar de erudición, mais sen dúbida con moitas lecturas subxacentes, Maalouf fala dende a identificación co mundo árabe e co europeo, e dende a vontade de non renunciara ningún deles, e faino movéndose “entre a extrema inquietude e a esperanza”, para dicir “que é tarde, mais non demasiado tarde” e que polo tanto o que cómpre predicar “non é a desesperanza, senón a urxencia”. A urxencia de atopar o que Maalouf chama “un humanismo mobilizador” que nos permita poñerlle freo á regresión que se aveciña, unha tarefa á que todos os que estamos a vivir este estraño comezo de século estamos convocados.

Comentario extraído do traballo titulado «Receitas varias para tempos de crise», publicado no suplemento «Luces» de El País Galicia (18-12-2009)

Dolores Vilavedra: «Ameixeiras segue a madurar como narrador»

Críticas,Narrativa,Xerais_nos_medios

Diego Ameixeiras amosa en Dime algo sucio que segue a madurar como narrador, versátil sen deixar de ser el mesmo. Cunha trama menos efectista do que viña adoitando, aínda que sen renunciar á intriga, Ameixeiras achégase ás dificultades do amor adolescente, á soidade do desamor, á particular forma de non-ser que implica a marxinalidade, ás distintas formas de exercer e padecer a violencia… no marco dunha cidade embelecida pola súa prosa e pola súa capacidade para crear imaxes contundentes. Todo isto, en cen capítulos de non máis de tres páxinas, nin de menos de dúas, que marcan o ritmo dunha lectura á que non se permite a voracidade da precipitación. Voces como a de Ameixeiras confirman que a renovación xeracional da nosa narrativa está asegurada. Dolores Vilavedra

Comentario extraído do traballo titulado «Receitas varias para tempos de crise», publicado no suplemento «Luces» de El País Galicia (18-12-2009)

Dolores Vilavedra: «’Sete palabras’ é un chamamento á reconciliación con nós mesmos»

18 Decembro 2009

Críticas,Narrativa,Xerais_nos_medios

Suso de Toro fálanos en Sete palabras dende o alén, sobre todo dende ese alén xeracional do home que se atopa na metade do camiño e que, antes de seguir adiante, precisa facer unha pausa e mirar atrás, ordenar o seu pasado para que non se lle esboroe ese futuro que pasou a vida tentando construír. Sete palabras é un chamamento á reconciliación con nós mesmos, un convite a escoitar as voces que ecoan no noso interior, esas que o balbordo cotiá non nos permite escoitar e que explican o que somos. Avanza o escritor na liña espiritual das súas mellores obras cun título de fortes reminiscencias relixiosas: lembremos que na cultura xudeocristiana as sete palabras son as que Cristo pronunciou na cruz, aquel dramático “perdóaos porque non saben o que fan”. Pero Suso de Toro dalle unha revirivolta final ao significado de tan epilogais verbas para convertela no colofón da vida dun home resumida ao cabo tamén en sete palabras: “e el, que era tan boa persoa”. Hai tempo que o escritor viña anunciando unha obra sobre as súas orixes familiares, que parecía apuntar máis cara ao memorialístico biografico, e sobre a que pairaba o risco de verse finalmente reducida a unha guía de viaxes. Pero Sete palabras, sendo todo iso, é moito máis: unha ficción moi ben ensarillada, na que non sabemos moi ben canto hai de realidade e canto de invención pero tampouco importa, un convite á catarse, un esconxuro, un chamamento á procura incondicional da verdade. Superouse a si mesmo o escritor nunha obra que sinala un antes e un despois na súa andaina literaria (e, sospeito, tamén vital). Dolores Vilavedra

Comentario extraído do traballo titulado «Receitas varias para tempos de crise», publicado no suplemento «Luces» de El País Galicia (18-12-2009)

Xosé Fernández Ferreiro entrevistado por «El País»

20 Novembro 2009

Autores,Entrevistas,Narrativa,Xerais_nos_medios

Xosé Fernández Ferreiro é entrevistado por Paola Obelleiro no suplemento «Luces» de El País Galicia. O autor de Nogueira de Ramuín, homenaxeado a pasada semana polo Pen Club na sua terra natal, reivindícase como «home de aldea e soñador» e literariamente como novelista. Con respecto a Tempo de centeo, a súa novela máis recente, considera que nela «hai moito de min porque fala da aldea e dun rapaz que marcha para a cidade nesa época escura da posguerra. Había fame de todo, de pan, de sexo e de xustiza. Podo ser ese rapaz.»

«O nomadismo é un xeito de estar no mundo», sobre «Sol de Inverno»

23 Outubro 2009

Críticas,Narrativa,Premios_Xerais,Xerais_nos_medios

Baixo o título de «Na procura da identidade», Dolores Vilavedra aborda hoxe no suplemento «Luces» da edición galega de El País a crítica da dúas das novelas máis recentes da nosa colección Narrativa, Pirata de María Reimóndez e Sol de Inverno de Rosa Aneiros. Recollemos aquí o texto referido ao recente premio Xerais:

IDENTIDADES NÓMADES

Nunha vaga de saudade, o título do último Premio Xerais, Sol de inverno, de Rosa Aneiros, tráenos á lembranza O sol de verán, a derradeira novela de Casares, coa que porén pouco ten en común. Máis semellanzas amosa coas últimas entregas de Inma López Silva, Memoria de cidades sen luz, e de Luís Rei Núñez, Monte Louro. As tres son (ademais de longas) novelas nómades, protagonizadas por seres condenados case dende o berce á procura de si mesmos. Obsesionados coa memoria, escravos da necesidade de narrala, e obrigados polas circunstancias a unha permanente fuxida, os personaxes destas obras sintetizan as crónicas posibles de tantos dos nosos devanceiros pero tamén, nun deses abraiantes pinchacarneiros que só a literatura é quen de dar, despregan ante nós algúns dos vieiros posibles das identidades do mañá, e lémbrannos que o nomadismo é tamén unha maneira de ser e estar no mundo.

Con eses vimbios como alicerce do seu proxecto, Rosa Aneiros constrúe o percorrido vital de Inverno, un accidentado percorrido que a levará dende a súa Antes natal, unha aldeíña norteña e mariñeira, ata a Cuba pasando pola Barcelona da guerra e os campos de concentración franceses, para rematar de novo en Antes, logo de que a protagonista descubra, no París do 68, que a súa memoria finalmente a vai traizoar, e que decida loitar contra ela coa única arma que lle resta: a palabra. Sol de inverno comparte coas novelas de Inma López Silva e Luís Rei Núñez unha perfecta circularidade estrutural que amosa un logrado labor compositivo, se cadra especialmente coidado nos tres casos por mor da inusual extensión dos textos pero que, xusto por iso, os lectores agradecen.

Termando da corda adoito traizoería do lirismo, Rosa Aneiros aduba o seu relato coas pingas xustas de fantasía para evitar que sexa etiquetado como novela histórica. Así, ese Antes que podería ser doadamente unha aldea galega e que a autora eleva á categoría de metáfora da orixe. Ou algunha das imaxes coas que codifica os episodios máis cruentos da guerra, coma os morcegos de Silvia, portadores da morte nunha desas terribles ironías con que a vida se burla de nós. Sol de Inverno é logo moitas cousas: saga familiar, memoria da guerra e do exilio en que se mesturan con habelencia personaxes históricos e ficcionais pero, sobre todo, é o relato da construcción a contrafío dunha identidade, a de Inverno, arrastrada polo río da historia e recuperada só, nun iluminador paradoxo, grazas á enfermidade do esquezo, o Alzheimer. Contra ela ergue Inverno un muro das palabras de xeito que, dende unha perspectiva fenoménica, toda a narración se presenta ante nós como o resultado dese teimudo esforzo da protagonista por ser, por recuperarse a sí mesma, antes de que as portas do pasado se lle pechen de vez.

Resultaría imposible que nun texto tan extenso, en que todas e cada unha das palabras teñen a súa razón de ser, non houbese intres de desigual intensidade, como acontece co monólogo de Luzdivina que comeza na páxina 321 e que renxe de inverosemellanza polo elevado rexistro que o personaxe emprega, ou que non se deslizase algún anacronismo como o sorprendente estres en que en plena guerra utiliza a nena Silvia en alusión aos seus pombos. Pero son cuestións puntuais, que non conseguen abrir fendas de importancia no poderosísimo edificio narrativo que Rosa Aneiros construíu neste inesquecible Sol de Inverno Dolores Vilavedra

«María Reimóndez cuestiona o xénero en ‘Pirata’»

Críticas,Narrativa,Xerais_nos_medios

Baixo o título de «Na procura da identidade», Dolores Vilavedra aborda hoxe no suplemento «Luces» da edición galega de El País a crítica da dúas das novelas máis recentes da nosa colección Narrativa, Pirata de María Reimóndez e Sol de Inverno de Rosa Aneiros. Recollemos aquí o texto referido á primeira:

MARÍA REIMÓNDEZ CUESTIONA O XÉNERO EN «PIRATA»

Ese semella ser o desafío que a vida lle propón a Mary Read: descubrir a súa verdadeira identidade, agochada baixo roupaxes masculinas durante ben tempo, por mor dun deses argadelos que a necesidade de sobrevivir tende. Esas roupaxes que disfrazan, que confunden, que disimulan… mais que finalmente non son nada ante a forza dos sentimentos e dos desexos. Inspirándose nas figuras históricas das piratas Mary Read e Anne Bonney, María Reimóndez argalla en Pirata unha novela que completa libremente as lagoas que a bibliografía sobre o asunto (de Defoe a Mireille Calmel) deixa. Aproveita así para introducir de esguello outras cuestións que arrequentan o argumento, que o dotan de amplitude e fondura máis alá do anécdotico, como a da importancia da sororidade (isto é, o correspondente feminino da fraternidade) na construción das identidades femininas, ben representada aquí polos personaxes de Malinke e Annette.

O truco do disfrace masculino, ao que Mary Read recorre para abrirse camiño nun mundo feito en aparencia por e para os homes, non é novo entre nós: xa Marilar Aleixandre botara man de el en A expedición do Pacífico para lle permitir á rapaza Emilia embarcar, en pleno século XVIII, nunha expedición científica. No caso de Pirata, a vacilante identidade de Mary afirmarase, logo de casar cun home e de non recoñecerse no rol convencional de esposa, grazas á afouteza de Anne, compañeira, amiga, amante e mestra. Anne, que é muller pero vive coma un home do seu tempo, e que ama a quen quere e como quere. No espello de Anne, Mary descubrirase outra e construirase nesa alteridade intuída, agora posible grazas a un amor que a quere libre, que a quere ela.

Nesa teimuda procura da súa identidade, Mary Read aprenderá a importancia de contar e de contarse. Pirata fala tamén da necesidade de ir deixando ronseis no mar, testemuñas do que somos, elos cos que anoar unha xenealoxía posible de mulleres que se irá alongando con tantas posibilidades de selo como nós -legatarias de Anne Bonney e Mary Read- queiramos. Fronte a Malinke e Anne, que constrúen e transmiten oralmente as súas propias historias, erguerase a figura impositiva de Charles Johnson. El representa esoutra versión da historia, a escrita, a canónica e deturpada, aquela que ignorará a verdadeira razón de ser da vida de Mary Read para utilizala, coma a de tantas outras mulleres ao longo dos séculos, ao servizo dunha suposta verdade, a da ortodoxia sustentada polos poderes políticos e económicos que Mary e Anne desafían polo simple feito de existiren. Neste senso, non hai happy end, quizais porque a historia oficial, que rexistrou a morte na cadea de Mary Read, lle impón á autora un determinado final, aínda que ela consegue abrir fendas abondas no muro das certezas como para que os lectores e lectoras poidamos poñerlle o noso propio ramo ás vidas desas mulleres.

No ronsel da nosa mellor novela de aventuras, de Morning star a Pepa a Loba ou Monbars o exterminador, é mágoa que o exceso de tese estrague as posibilidades desta engaiolante historia. A autora debeu confiar máis na competencia de lectoras e lectores, nas súas capacidades para tiraren as súas propias conclusións, e aforrar doutrina. Hai demasiados momentos ao longo da lectura nos que a tese abafa o potencial épico do argumento e encorseta personaxes que poderían ir alén do que a ostentación da súas ideas lles permite.

Aínda que nos últimos tempos se fala moito de novelas que cuestionan a identidade como algo determinado polos corpos e que, por tanto, nola presentan como construíble ou reconstruíble, o certo é que o tema xa é vello entre nós, dende que en 1988 Peito de vimbio de Alfonso Álvarez Cáccamo nos dera a coñecer o personaxe de Tití (Xurxo Corzo no seu DNI) e a súa loita por sobrevivir, asumindo a súa condición de hermafrodita na Galicia dos 50. Despois viría A semellanza de María Xosé Queizán (1992) onde presenciamos como Juanjo Vieitez se debate consigo mesmo e coa súa contorna na procura da consoladora semellanza que proporcionan os pares e que atopará primeiro noutros homes e despois, tras unha traumática operación, entre as mulleres. Rexeitado por uns e por outras, por distinto e por semellante, só o sucidio lle permitirá pórlle o ramo á loita mantida dende o berce coa condición masculina que se lle asignara ao nacer. Canto a Benquerida catástrofe, a última novela de Teresa Moure, Pirata concide con ela na convicción do poder revolucionario que ten algo tan simple en aparencia como atrevernos a ser nós mesmos.

Mais eu, para explorar os lindeiros da incerteza e para convidar os lectores a acompañarme en tan desacougante percorrido, quédome con Ganga de Antón Lopo, ou con Dragona de Xavier Queipo, e cos personaxes que as protagonizan: seres que nos desafían sen adoutrinarnos, que nos engaiolan porque habitan alí onde as certezas perden a súa utilidade de ser, que nos convidan a sermos outros e múltiples. Fillos da posmodernidade e vangarda dun novo xeito de entender a identidade. Dolores Vilavedra

Viaxe ao centro de Suso de Toro

Adiantos_para_ler,Autores,Entrevistas,Narrativa,Xerais_nos_medios

A edición galega de El País publica no suplemento «Luces» unha longa entrevista de Daniel Salgado con Suso de Toro, a raíz da próxima aparición de Sete palabras, a súa novela máis recente. Baixo o título de «Viaxe ao centro de Suso de Toro», Salgado e de Toro conversan sobre unha obra chamada a cruzar unha nova fronteira literaria. Recollemos algúns parágrafos dun texto que recomendamos moi vivamente:

Saldar débedas. Recuperar memorias. Investigar que materia conforma o individuo. Descoser os xéneros literarios. Os combates que se libran dentro de Sete palabras, a última aposta narrativa de Suso de Toro, resultan múltiples. Pero o campo de batalla presenta derrregas concretas: “Hai autores que teñen un tema, outros teñen dous ou tres. O meu é a identidade e está todo aquí”. O autor compostelán remexe, a un tempo descarnado e amábel, no propio faiado á procura do seu pasado. “A pregunta, realmente, é quen é un, quen son eu”, di. Co ermo zamorano, o Caribe ou Santiago de Compostela como teatro de operacións, en Sete palabras cóntase o traxecto dun escritor á procura material do seu avó. De Toro explícase: “Tamén se trata dunha viaxe ao centro de min mesmo”.

O narrador do volume que Xerais colocará nas librarías a primeiros de novembro, simultaneamente en e-book, confúndese co autor. De Toro (Santiago de Compostela, 1956) non desfai equívocos. “Hai que lembrar sempre que o autor di que é ficción”, afirma divertido, “e que o escritor é ese dobre, o anxo da garda que o acompaña”. E que o traballo que desemboca en Sete palabras arrincou en xaneiro de 2008, cando o escritor decide enfrontarse “de maneira radical” ao seu pasado familiar. “Todo coincide cos últimos anos de meu pai e ten que ver coa idade; nese intre realizo a primeira anotación para o libro”, lembra. A curiosidade polos devanceiros empuxou a De Toro cara a un proxecto, finalmente literario, adiado durante anos. “Cando o meu pai [falecido o 24 de decembro de 2008] perdeu a memoria, formuleime de novo a cuesión; xa había unha parte da miña historia á que non podía acceder”.
[…]
O asedio ao que se somete o concepto de identidade -“penso que esgotei os ángulos do tema, individual e colectivamente”, sorrí- desemboca nos seus estigmas. Eses que para o escritor se relacionan, antes de máis, coa pobreza. A desposesión material, a opresión sociopolítica, o analfabetismo, e a conseguinte emigración, marcaron a xínea da familia De Toro explorada en Sete palabras. E o autor abre o foco: “A sociedade galega, tamén a española, ten unha visión estúpida sobre si mesma, que ignora a pobreza como unha das forzas que fixo de nós o que somos”. “O 90% de nós eramos traballadores e agora tan guapos e tan modernos”, ironiza, non sen certo remorso colectivo. “Hai 40 anos emigrabamos todos e agora crémonos mellores que os alemáns”. Unha ollada sobre o desclasamento análoga, dalgún xeito, á deitada polo poeta Antonio Gamoneda cando recibiu o premio Cervantes: “Unha sociedade que censura a memoria da pobreza vira parva porque non lle dá valor a nada”.
[…]
É este o Suso de Toro que se desprazou da escrita como mecanismo de desmitificación, contundentemente empregado en Polaroid (1986) ou no joyceano Tic-tac (1993), ao libro como pescuda no mito. “Con este libro verifiquei que a literatura pode traballar como curación, non unicamente como coñecemento”, di quen describe a súa relación cos libros como “dialéctica”, que avanza e retrocede. “Escribir Sete palabras resultoume psicoloxicamente duro, pero gozoso a un tempo, unha escrita de vivencia”. E nese movemento constátase a viraxe operada entre a súa anterior novela, Home sen nome (2006) “na que se probaba a forza da literatura para romper tabús e trazar os nomes dos asasinos [da Guerra Civil]”, e as Sete palabras.
[…]
Mais a obsesión que atrapou ao escritor nos últimos tempos retorna. “Ao cabo, Sete palabras é case unha oración, un réquiem”. Esa é a pregaria dun Suso de Toro que marcou neste libro un cabo de Fornos na súa traxectoria. “Hai autores que teñen un tema; outros apenas dous ou tres”, considera, “e o meu é a identidade; está todo aquí, neste libro”. E cun pouso melancólico, ese aire cadora máis presente no seu método operativo, reflexiona: “Esta mañá aínda me divertía pensando que en Toro haberá quen se imite a min, fisicamente, alguén que abandonou a un neno que logo foi o meu avó”.

O suplemento »Luces» publica un adianto dun dos capítulos da novela, «Insomnio en Toro».

Suso de Toro relata a historia de «Sete palabras»

22 Outubro 2009

Adiantos_para_ler,Autores,Entrevistas,Narrativa,Noticias,Xerais_nos_medios

A edición galega de El Pais adiantou esta tarde que mañá no suplemento «Luces» Suso de Toro relata a historia de Sete palabras, a súa novela máis recente.

Sete palabras estará nas librarías na primeira semana de novembro, sendo publicada ao tempo en edición impresa como en edición dixital para e-ebook, o que constitúe un fito pioneiro na edición galega e peninsular.

Aquí pode descargarse o adianto do capitulo «Insomnio en Toro».

«Xerais 30», reportaxe en «Luces»

9 Outubro 2009

Noticias,Reportaxes,Xerais_nos_medios

Óscar Iglesias publica no suplemento «Luces» de El País Galicia unha interesante reportaxe sobre a traxectoria da editorial.  Agradecemos este texto moi interesante, que reproducimos na súa totalidade:

XERAIS 30

O 5 de outubro de 1979, Germán Sánchez Ruipérez, fundador do Grupo Anaya, e o seu socio galego Xulián Maure, con Ofelia Grande e Camiño Noia, constituían en Vigo Edicións Xerais de Galicia. Trinta anos, 3.200 títulos -1.600 vivos- e “dez millóns de libros vendidos” -contando os escolares- despois, o traballo de Xerais é un retrato do que importa na cultura galega, entre marxes visibles e invisibles.

“A editorial mantivo unha conversa co seu tempo e co seu país”, resume Manuel Bragado, cuarto director despois de Maure, Luís Mariño e Víctor Freixanes. Os primeiros libros amosan o que se pretendía: o célebre Diccionario básico da lingua galega, un texto de matemáticas para 1º de bacharelato, a colección Montes e Fontes, o primeiro volume da guía de Xosé Laredo Galicia enteira, a Poesía completa de Rosalía de Castro na edición de Varela Jácome, Os Eidos co prace de Novoneyra ou Crónica de nós, de Xosé Luís Méndez Ferrín.

Eses títulos fixan o desenvolvemento posterior: educación, lexicografía e literatura. Xerais é o espello da edición en Galicia, onde o 60% dos libros son de canle escolar, e a literatura para nenos e mozos, segundo as propias marcas da edición, case dobra en ingresos á narrativa para adultos. A porcentaxe escolar en Xerais é a galega, incluíndo dicionarios. Do 40% restante, algo menos da metade é produción literaria. O resto ocúpase entre manuais universitarios e guías de viaxes, gastronomía e natureza, principalmente.

Malia a que os ingresos son unha cousa, a visibilidade de Xerais é literaria. O Premio Xerais, hoxe cunha bolsa de 25.000 euros, cumpre 26 edicións como gran premio da novela galega, e cun só ano deserto, coa función de “levantar a expectativa”, di Bragado, que aproveita as ideas para visibilizar o premio -as traducións- para identificar as fendas. “Non temos 600 traducións”, lamenta, “e iso é tamén un síntoma do que sucede noutros ámbitos”. Que as vendas literarias sexan o 12% do total, porén, non é un problema de distancia entre peso económico e peso literario, nin obedece á necesidade de potenciar a lingua galega no exterior. Bragado sinala a regresión: “O libro galego é un fenómeno da autonomía, o 93% do editado publicouse desde 1980, e ese é un feito que non podemos agochar. Se o proceso de consensos forxado nestas décadas se modifica, estamos actuando sobre o futuro da edición”.

O traballo literario de Xerais, neste sentido, centrouse en construír un catálogo autoral e de xénero, e ampliar o mercado de lectores interno. “Isto quizais nos levou a abandonar o esforzo por dar a coñecer este catálogo noutras linguas, pero o libro depende da saúde da lectura, e eu sigo reclamando datos de lectura fiables”. Fóra da situación da lectura en Galicia, trenqueleante en calquera idioma, Bragado ten a “convicción” de que os autores galegos venden máis no seu idioma, independentemente de cómo queira situalos a libraría. A ese lector literario en galego quere dirixirse o catálogo de narrativa de Xerais. Das lembranzas dos 80, cando os editores -non se coñece que Luís Mariño frecuentase os colexios- entraban nos institutos coa ilusión de facer novelistas, ata a visibilidade da crítica en galego, reducida especificamente ao suplemento Protexta, extrae Bragado un balanzo de gratificacións: “Ferrín, Suso de Toro, Rivas [en novembro sairá Episodios galegos, segunda compilación d?Os Grouchos que publica EL PAÍS], María Xosé Queizán, Teresa Moure, Rosa Aneiros, María Reimóndez… O único que me sinto é agradecido por colaborar na edición en galego”.

Coa narrativa, a poesía, o ensaio e o teatro no tronco de coleccións, e máis de 100 títulos de non ficción máis ou menos dispoñibles en Crónica, o director de Xerais desde 1994 fala das coleccións coma un traballo “continuísta”, ás veces con distinta fortuna. E da sensación ou non de crear tendencia. Aquí Bragado anuncia que a nova novela de Diego Ameixeiras, Dime algo sucio, ha saír en novembro, e reitera o “orgullo” que lle produce ter publicado Baixo mínimos, o debú do autor ourensán. “Pásame o mesmo con Samuel Solleiro, Andrea Maceiras, Ledicia Costas…”.

No futuro, a curto prazo (primavera de 2010), están algúns cambios. Un deles pasa por mudar de cor a colección de narrativa de Xerais, entre o rosado e a cor carne, obxecto de disputa estilística desde comezos dos 90. Pero o máis importante é o e-book. Xerais -“contamos que o libro electrónico en galego sexa visible nos catálogos dos distribuidores”- conta lanzar dous entre novembro e decembro deste ano. Non revela os títulos, pero di que serán publicados a un tempo en papel. “Os e-books axudaránnos a enxergar o horizonte”, xulga Bragado. “O camiño non ten volta”. Óscar Iglesias

«Transhumantes», un conto inédito de Iolanda Zúñiga en «Luces»

13 Febreiro 2009

Adiantos_para_ler,Autores,Xerais_nos_medios

10001967013O suplemento «Luces» de El País Galicia inaugura a súa sección de «Inéditos» con «Transhumantes», un relato de Iolanda Zúñiga, a autora do libro de relatos Vidas pos-it e do recente poemario Amor amén. Os nosos parabéns para Iolanda.

6F: o día de X.L. Méndez Ferrín

6 Febreiro 2009

Autores,Entrevistas,Noticias,Xerais_nos_medios

ferrin_vozA nova da homenaxe que recibirá hoxe venres a partir da 20:00h en Vigo X.L. Méndez Ferrín polo seu septuaxésimo aniversario aparece recollida por varios medios informativos. Pola súa parte, La Voz de Galicia publica unha entrevista ao homenaxeado.

Salientamos os artigos que lle dedican ao escritor nado en Ourense Miguel Anxo Fernán Vello en Galicia Hoxe e Manuel Rivas na súa colaboración semanal no «Luces» da edición galega de El País. Extraemos uns parágrafos deste último:

Hoxe Ferrín recibe unha homenaxe en Vigo, en data que cadra co seu 70 aniversario. A cultura, e non só en Galicia, tende a recrearse na necrofilia. O intre máis glorioso adoita chegar en forma de obituario. Eu teño escrito algúns, mais estou a desenvolver unha especie de alerxia. Talvez o máis respectuoso cando alguén morre é usar o recurso dramático máis expresivo do teatro de Harold Pinter: (pausa). Por iso celebramos moito, dende unha forzada distancia, esta festa arredor dun creador que ten para Galicia a equivalencia da escrita en sílex dos circos concéntricos. Un pobo tamén se define por aquilo que homenaxea. O mellor, a sorte, é que se homenaxea a un creador en acción, a un pensamento ceibe, a un indómito e non a un mito. Homenaxea, e ben di Manuel Outeiriño, ao “poeta cimarrón”.

Ás veces semella que estamos cómodos cos mitos e incómodos cos vivos. A homenaxe a Ferrín suscitou unha corrente inversa. Unha obra gozosa, cooperativa. O libro titulado A semente da nación soñada. É un espazo de man común. Así saíu o libro que editan conxuntamente Sotelo Blanco e Edicións Xerais de Galicia. Ten o xeito dun forno comunal arraiano, eses lugares que nunca pechaban os días crus. Moito alimento, moita calor, moita lembranza criadora, portas que abren outras portas. Poucas loanzas tópicas, e moitas incursións suxestivas, como a que fai Enma Lazaré sobre Ferrín e Brassens, onde oímos borboriñar o trasgo libertario no rexo comunista.

Desta obra emerxe a verdadeira ideoloxía de Ferrín: a do home dispoñíbel co seu pobo, mesmo cando a circunstancia era hostil e indisposta. Eu non fun alumno de Ferrín, nin discípulo, nin compañeiro de partido. Mais lembro moi ben as veces que o vin. No Burgo, denunciando a contaminación da Cross que envelenou a ría coruñesa. En Xove, para parar aquel futurismo terrorífico da central nuclear. En Santiago, aínda afectado por unha doenza, poñendo voz á dignidade galega cando a “marea negra”. Estaba alí, disposto, na intemperie.

Jaureguizar: entrevista no «Luces»

Entrevistas,Narrativa,Premios,Xerais_nos_medios

Na sección «Luces» da edición para Galicia deEl País Daniel Salgado realízalle unha entrevista a Jaureguizar centrada na súa última novela O Globo de Shakespeare, gañadora do Premio Terra de Melide 2008. Recollemos un breve fragmento:

jaurealvezP. Para quen escribe?

R. Para o público.

P. E quen é o público?

R. Eu son a Corín Tellado da literatura galega. Non, en serio, escribo para grandes públicos, busco grandes públicos. Temos que ser ambiciosos. Porque na literatura galega existen dous reparos fundamentais que non entendo: un, todos queren ser Méndez Ferrín, un grande intelectual cunha cabeza poderosa e unha prosa estupenda; e dous, non nos facemos respectar.

P. Respectar en que sentido?

R. Neste país hai medios e institucións que a un escritor de Murcia de cuarta fila lle pagan avión, hotel e conferencia mentres o libro galego, nas librarías, está coma os baños: ao fondo á dereita. Veño de pasar por unha do centro de Lugo e no escaparate só estaban as traducións ao español dos libros de Murado.

P. Nunca quedou sen nada que escribir?

R. Non me pasan esas cousas raras que lle pasan á xente, non lle teño medo ao folio en branco, nin me comunico co cosmos nin aparecen pantasmas a visitarme. Escribo tres libros ao ano e os meus libros véndense ben.

Entrevista a Manuel Bragado

30 Xaneiro 2009

Entrevistas,Xerais_nos_medios

director_xerais_manuel_bragado

Foto de Lalo Villar

Teresa Cuíñas entrevista a Manuel Bragado, director da editorial, nas páxinas de «Luces» da edición de hoxe de El País Galicia.  A reflexión sobre os trinta anos de traballo da editorial e os problemas e os desafíos do libro galego centran a entrevista.

A opinión de Manuel Rivas sobre «O natural é político» de Teresa Moure

28 Novembro 2008

Críticas,Ensaio,Uncategorized,Xerais_nos_medios

Manuel Rivas dedícalle unha parte do seu artigo de «Os Grouchos» deste venres ao libro O natural é político, de Teresa Moure, publicado na colección Ensaio de Xerais. Achegamos, para a súa degustación, este fragmento do artigo de Rivas:

o-natural-e-politicoDESCULPEN AS MOLESTIAS MAIS ISTO É UNHA REVOLUCIÓN. Estar de acordo non é razón dabondo para subliñar unha obra nin para recomendala, se vén do forno como vén, e con lume de uz, O natural é político, o último ensaio de Teresa Moure. Que a obra é valente. Pois tampouco abonda. Que é desmitificadora e moi crítica co medioambientalismo esluído. Vale. Que a súa visión non é tampouco a dun ecoloxismo purista, que renegue do político, senón a formulación dunha “ecoloxía profunda”, que entrelace e artelle os movementos alternativos non para maquillar de verde a política senón para unha reforma radical do xeito de vida. Magnífico. Tampouco vou loar O natural é político por casar ética e estética. Non. Nin reclamar a atención sobre este libro porque estea escrito con eficacia, que é un dos xeitos de manifestarse a beleza. Non. Tampouco porque sexa un libro que o sentes cando o pensas e o pensas sentindo. Non. Non recomendo O natural é político porque sexa radical, que o é. Tan radical que responde a unha intelixencia realista: Eco (loxicamente). Eu o que o único que digo é que deste libro non hai que barullalo: hai que pasalo de man en man.

Ramiro Fonte, traxectoria poética en «Luces»

1 Novembro 2008

Poesía,Xerais_nos_medios

Daniel Salgado publica no «Luces» de El País Galicia desta semana unha interesante reportaxe sobre a traxectoria poética de Ramiro Fonte.

«'Maldito' Paco Taxes»

26 Setembro 2008

Autores,BLG,Teatro,Xerais_nos_medios

Óscar Iglesias publica nas páxinas de «Luces» de El País unha reportaxe sobre a aparición da Obra dramática de Francisco Taxes preparada por Xurxo Taxes Díaz.

Marcos Calveiro, entrevista en «Luces»

27 Xuño 2008

Entrevistas,Narrativa,Uncategorized,Xerais_nos_medios

A raíz da recente saída da súa novela Festina lente, Marcos Calveiro é entrevistado por Daniel Salgado para a sección «Luces» de El País. Reproducimos un breve fragmento:

A cidade [Santiago de Compostela] é protagonista da novela, unha cidade pechada, que aínda conserva as murallas. Cando hai un andazo, a muralla péchase; cando os lobos axexan a cidade, a muralla péchase. Santiago muda en caldo de cultivo para problemas, envexas, loitas de poderes, e iso funciona como férrea forma de control sobre os habitantes. E, alén do visual, interésame moito o olor: as rúas estaban, maioritariamente, sen lousar e a hixiene era a auga vai, tirábase todo pola fiestra… A cidade tiña que feder, e así a describían os viaxeiros do século XVII. A urbe determina a vida da súa poboación.

"Que sería de nós sen o Xerais?"

13 Xuño 2008

Críticas,Narrativa,Premios_Xerais,Xerais_nos_medios

Dolores Vilavedra publica hoxe en “Luces” un artigo valorando a traxectoria das vinte e cinco edicións do Premio Xerais de Novela.

X.L. Méndez Ferrín, entrevista en «Luces»

6 Xuño 2008

Autores,Entrevistas,Premios,Xerais_nos_medios

X.L. Méndez Ferrín, a raíz de obter o Premio Nacional de Literatura 2008, é entrevistado por Daniel Salgado en «Luces» de El Pais Galicia.

"Recordar doe", artigo de Manuel Rivas

30 Maio 2008

Críticas,Crónica,Xerais_nos_medios

Manuel Rivas dedica hoxe o seu artigo semanal do suplemento “Luces” de El País a Recordar doe, o libro memorialístico de Herminio Barreiro.