«Dark buttterfly», de Rexina Vega, un libro vivo presentado por Barbantia

28 Maio 2012

Narrativa,Presentacións

A edición do Barbanza de La Voz de Galicia publica unha crónica da presentación de Dark butterfly, de Rexina Vega organizada pola asociación cultural Barbantia.

(…)

De Darkbutterfly, apuntou que foi cualificada como novela heroica por parte da crítica, e que se trata dunha historia dura pero romántica, que ten unha aparente sinxeleza, pero que non é tal. Engadiu que se trata dun mlibro vivo, vertebrado, de sangue quente. Tamén desvelou que está escrita e primeira persoa, detalle que cualificou de valente. Bragado avogou porque a lectura forme parteda axenda dos cidadáns e que os libros saian dos espazos convencionais, como estaba ocurrindo na TendaEscola Deán.

A preguntas de Agustin Agra, Rexina Vega explicou por que lle puxo o título en inglés. Sinalou que a bolboreta negra pre tende representar a loucura, a morte, que é a metáfora central da novela. En canto ao enunciado en inglés, ((porque o engano mental emprega a linguaxe para fuxir inventa linguaxe –engadiu a autora de Vigo. Taméns e interesou Agra pola escrita en primeira persoa: (Porque é ficción, senón sería máis caótica, mais fragmentaría, pero non é unha novela autobiográfica, nin tampouco para facela en terceira persoa, aclarou Vega.

O socio de Barbantia indagou da escritora se hal senfimento de culpa en Dark butterfly e Rexina dixo que supoñía que todo o mundo ten sentimento de culpa cando morre alguén querido, e máis se é un enfermo mental: “O enfermo mental acaba destruindo as familias. As familias constrúen un escudo para defenderse do enfermo”, manifestou a creadora.

(…)

 Ler a noticia completa.

 

 

Muxía, coa narrativa mariña de López Abente

Biblioteca das Letras Galegas,Blogs,Presentacións

Tanto Manuel Bragado, director de Xerais, en Brétemas como Ramón Nicolás no seu blog, Caderno da crítica, realizan unha crónica da presentación en Muxía de A narrativa mariña, de Gonzalo López Abente, en edición de Suso Sambade e en colaboración coa Fundación López Abente.

En Muxía con López Abente

Viaxei a Muxía con Ramón Nicolás para participarmos na presentación d’ A narrativa mariña de Gonzalo López Abente que preparou Suso Sambade. O acto celebrouse nas instalacións da magnífica Biblioteca Municipal, un edificio cedido por Santiago Rey Fernández Latorre. É modélico o traballo dos membros da Fundación Gonzalo López Abente para poñer en valor e redimensionar a obra do primeiro escritor muxián, sempre fiel ao espírito das Irmandades da Fala. Rivadulla Corcón anunciou na súa intervención os proxectos da Fundación para celebrar en 2013 o 50 aniversario do pasamento do autor de Buserana, entre os que destacan a edición dunha unidade didáctica e a publicación da Poesía Completa por parte de Edicións Espiral Maior. Pola súa banda Sambade salientou a importancia da prosa de López Abente escrita para dignificar a lingua, as xentes e a paisaxe. Excelente serán literario.

Manuel Bragado

Onte en Muxía, da man de López Abente

Deixo aquí a ligazón a dúas completas crónicas  -a de Manuel Bragado e mais a de Miro Villar-  ás que eu teño ben pouco que engadir pois  que recollen acaidamente o que aconteceu no acto da presentación d´A narrativa mariñade Gonzalo López Abente,  desenvolta  onte nun magnífico espazo como é a Biblioteca Municipal de Muxía, lugar que acolleu a un bo número de persoas interesadas en saber máis de López Abente e desta publicación.

Desde aquí a miña gratitude a toda a xente de Muxía que asistiu ao acto e á garimosa atención que nos dispensaron aos viaxeiros desde a Fundación Gonzalo López Abente (a foto superior, de Viki Rivadulla, corresponde a un momento do acto). Beizóns, parabéns ao responsable da edición, Suso Sambade, e moita sorte cos proxectos!

Ramón Nicolás

Así mesmo, tamén o poeta Miro Villar publicou no seu blog unha anotación en que dá noticia do acto.

A narrativa mariña, de Gonzalo López Abente (edición literaria de Xesús Sambade). Crónica da presentación

(Cuberta do libro e imaxes da presentación, coa Biblioteca Municipal ateigada e coa mesa, onde fala Suso Sambade, a quen acompañan de esquerda a dereita, Manuel Bragado, Ramón Nicolás e Rivadulla Corcón. As fotografías son de Viki Rivadulla, secretaria da entidade. Premer nas imaxes para agrandar o tamaño)

Estivo abondo concorrido o importante acto literario organizado pola Fundación López Abente onte, día 26 de maio, na Biblioteca Municipal de Muxía. Sucedeu na presentación do volume A narrativa mariña, de Gonzalo López Abente, en edición literaria do profesor muxián Xesús Sambade e que se inclúe na prestixiosa colección Biblioteca das Letras Galegas de Edicións Xerais.

Desculpada a asistencia por motivos familiares de Félix Porto, alcalde de Muxía e presidente da Fundación López Abente, foi o vicepresidente X. H. Rivadulla Corcón quen pronunciou as palabras de benvida e saúda. Repasou máis unha vez os obxectivos da Fundación (da que fago parte), entre os que sobrancea o de reeditarmos a obra de Gonzalo López Abente e lembrou o compromiso do escritor muxián coa nosa lingua (velaí o seu monolingüismo na práctica totalidade da súa obra, agás  o uso do castelán nalgúns, moi poucos, textos de menor entidade), coa paisaxe atlántica da Costa da Morte e coa muxiá en particular e tamén coa xente que habita este territorio. Tamén adiantou os próximos proxectos editoriais: unha guía didáctica para uso escolar, que está a ultimar Xan Fernández Carrera, e a obra poética completa na que eu ando enguedellado para bastante tempo.

Deseguida, Manuel Bragado, director de Edicións Xerais, sinalou como desde o seu proxecto editorial están a revalorizar a moitas autoras e autores que hoxe podemos considerar clásicos (nun excelente labor de recuperación, e este subliñado é noso) que é unha das varias liñas editoriais que conforman o catálogo deste selo xa histórico na literatura galega moderna. Ao tempo incardinou o labor editorial dentro dunha angueira que ten como norte a defensa da nosa lingua e da nosa cultura, coa mesma forza identitaria dos proxectos creados na época das Irmandades da Fala e logo de Nós, etapas nas que Gonzalo López Abente tivo moito protagonismo, malia vivir sempre en Muxía. Na bitácora brétemas, notas do traballo de edición do propio Manuel Bragado, xa se podía ler onte a súa crónica persoal.

Por parte, o profesor e crítico literario Ramón Nicolás, director da Biblioteca das Letras Galegas, lembrou a importancia desta colección, da que A narrativa mariña, de Gonzalo López Abente, fai o número 67, pois nela está publicada a obra case completa de autores fundamentais coma Rosalía de Castro, Eduardo Pondal, Curros Enríquez, Ramón Cabanillas ou Celso Emilio Ferreiro, entre outros, e ao tempo serve para recuperar a obra doutros menos coñecidos ou divulgados coma o poeta Manuel Luís Acuña ou o narrador Manuel Lueiro Rey. Eu propio podo dar testemuño deste último obxectivo porque nesa mesma colección xa preparei as edicións literarias de Orballo da media noite, de Roberto Blanco Torres (1998); Indo para máis perto. A señardade no puño, de Xosé Alexandre Cribeiro (2004) e Poesía galega completa e textos en prosa, de Emilio Álvarez Blázquez (2005).

Xa logo, Ramón Nicolás dixo falar como crítico literario (colaborador de varias publicacións especializadas, de xornais e cunha moi interesante bitácora denominada cadernodacrítica) para situar a narrativa breve de Gonzalo López Abente no contexto da literatura galega de preguerra e lembrar a anécdota persoal de que en 1995, nun traballo sobre o tempo das Irmandades da Fala, elaborado para Hércules Ediciones, non lle sería doado atopar os títulos abentianos (non o é para ninguén) se non existisen os fondos históricos da viguesa Biblioteca da Fundación Penzol, que garda moitas xoias da nosa literatura, e que nese mesmo ano tamén se achegou á súa poesía
através da Antoloxía poética que preparei e que editou Espiral Maior.

O profesor muxián Xesús Sambade, editor literario e autor da excelente Introdución que acompaña A narrativa mariña, de Gonzalo López Abente, explicou na fala dialectal muxiá as razóns de reeditar estas cinco inencontrables novelas curtas do autor muxián: O diputado por Veiramar (1918); O escándalo (1920); O novo xuez (1922); Buserana (1925) e Fuxidos (1926), xustificando a escolla do título para o conxunto (que recolle unha proposta miña) pola ligazón que todas as obras teñen co ambiente mariñeiro, non só na descrición da paisaxe senón tamén no deseño dos seus personaxes protagónicos. Fixo un breve percorrido polo nó argumental de cada un dos textos e rematou convidando á súa lectura, nomeadamente pola xente de Muxía e mesmo de toda a Costa da Morte, xa que os ambientes e os personaxes teñen moito a ver coa nosa idiosincrasia.

Miro Villar

A presentación de «A narrativa mariña», de Gonzálo López Abente, no blog de Miro Villar

25 Maio 2012

Biblioteca das Letras Galegas,Blogs,Noticias,Presentacións

O escritor Miro Villar publica no seu blog unha anotación sobre a presentación, mañá sábado, de A narrativa mariña, de Gonzalo López Abente, en edición de Suso Sambade e en colaboración coa Fundación López Abente.

 

A narrativa mariña, de Gonzalo López Abente (edición literaria de Xesús Sambade) preséntase o vindeiro sábado en Muxía

O mes das Letras Galegas remata en Muxía coa celebración dun importante acto literario organizado pola Fundación López Abente. Este sábado, día 26, ás 19,30 na Biblioteca Municipal da localidade costeira vai ter lugar a presentación do volume A narrativa mariña, de Gonzalo López Abente, en edición literaria do profesor muxián Xesús Sambade e que se inclúe na prestixiosa colección Biblioteca das Letras Galegas de Edicións Xerais.

As palabras de benvida e saúda de Félix Porto, alcalde de Muxía e presidente da Fundación López Abente, darán paso á intervención de Manuel Bragado, director de Edicións Xerais (quen non hai moito xa visitou Muxía para presentar a novela O noso amor será eterno, de X. H. Rivadulla Corcón, baseada na lenda da Buserana); do profesor e crítico literario Ramón Nicolás, director da colección Biblioteca das Letras Galegas, e finalmente do profesor Xesús Sambade, editor literario e autor da excelente Introdución que acompaña á prosa abentiana e que xa puiden ler nas primeiras probas de maquetación do libro.

A narrativa mariña, de Gonzalo López Abente, reedita cinco inencontrables novelas curtas do autor muxián: O diputado por Veiramar (1918); O escándalo (1920); O novo xuez (1922); Buserana (1925) e Fuxidos (1926). A escolla do título para o conxunto obedece á ligazón que todas as obras teñen co ambiente mariñeiro, non só na descrición da paisaxe senón tamén no deseño dos seus personaxes protagónicos.

Tiven a gozosa oportunidade de reler todos estes textos na edición que preparou o amigo Suso Sambade, quen nos ha dar moitas sorpresas na explicación do seu traballo. A min xa me serviu para lembrar a potencia narradora dun autor que é moito máis coñecido polo seu estro.

Xerais publica cinco novelas curtas de Gonzalo López Abente de temática mariña

24 Maio 2012

Biblioteca das Letras Galegas,Noticias

A edición de La Voz de Galicia de Carballo publica a noticia da aparición de A narrativa mariña, de Gonzalo López Abente, en edición de Suso Sambade e en colaboración coa Fundación López Abente.

 

La Fundación López Abente recupera la obra narrativa del autor muxián

La recopilación, titulada «A narrativa mariña», incluye las cinco novelas cortas del escritor

Las cinco novelas cortas del escritor Gonzalo López Abente (1878-1963) han sido recuperadas en una obra titulada A narrativa mariña gracias a la fundación que vela por el legado literario del autor muxián. O diputado por Beiramar (1918), O novo xuez (1922), Buserana (1925), Fuxidos (1926) y O Escándalo (1920) son los trabajos recogidos en este nuevo volumen, el segundo publicado por la entidad tras el poemario Bretemada.

Suso Sambade, patrono de la fundación, es el editor del libro, que publica Xerais y que será presentado el próximo sábado en la biblioteca Santiago Rey Fernández-Latorre de Muxía.

Anxo Angueira: «Iria é un intento de reinvindicar un nome, unha terra e un concepto, arcaico pero sempre vivo»

22 Maio 2012

Autores,Entrevistas,Narrativa

A edición compostelá de La Voz de Galicia publicou unha entrevista de Uxía López con Anxo Angueira sobre Iria, a súa última novela.

 

«A terra de Iria é tan rica que dá para escribir historias infinitas»

O autor de Dodro ten nova novela marcada pola paisaxe da infancia

Angueira Viturro (Dodro, 1961) na súa aldea natal de Manselle, co río Ulla «enchendo e devalando polas Brañas de Laíño», volve a estar moi presente na última novela do profesor de secundaria e escritor que, ademais, elixiu o nome de Iria para o título do libro, nun intento de «reivindicar» unha terra —a súa— á que lle augura un grande futuro.

—Xa presentou a súa novela en varios sitios e vaino facer en Padrón. ¿Faille especial ilusión?

—Aínda non puxen data, pero faime moita ilusión porque Padrón é a capital da Terra de Iria e ambos son protagonistas especiais da miña novela.

—¿Por que se decidiu polo título de «Iria»?

—É o nome do galeón protagonista e elixino porque Iria é para min moitísimo na historia de Galicia, na historia política, xeográfica, cultural e literaria. É un nome que o paso do tempo, os milenios, non deron sepultado. É o epicentro do territorio no que vivo.

—Cando un lector de Vigo ou doutra cidade ve o título do seu libro, ¿que cre que lle di?

—Iria é un nome moi bonito, tanto que moita xente o escolleu para chamarlle as pícaras. E para aquelas persoas que coñecen algo de Historia saben que foi unha capital da Alta Idade Media. Cando non existía Santiago ou Pontevedra, existía Iria. O título é tamén un intento de reivindicar este nome, unha terra e un concepto, que é arcaico pero que sempre está vivo.

—Iria, o Ulla, a comarca… As súas raíces marcan a súa vida e parece que tamén a súa creación literaria. ¿É así?

—Iso pensei eu. Dende a miña aldea, Manselle, a paisaxe coa que eu me criei era o río Ulla polas Brañas de Laíño, surcado na remota infancia por embarcacións ás que eu non lle sabía o nome. Pero non é soamente unha paisaxe, é un camiño, un horizonte e é unha expectativa e iso axúdame moito na miña creación literaria, que está moi marcada por ese río.

—As personaxes da novela da comarca do Ulla e Arousa son xente loitadora. ¿Somos así hoxe en día?

—Hai de todo, pero penso que si. Eu non son tan escéptico a respecto da mobilización social. As persoas se lles das un proxecto, un horizonte que eles interpretan como de todos, móvense. A miña experiencia vital nesta comarca foi esa.

—Por certo, ¿son bos tempos para publicar?

—Non. Eu tiven a sorte de que Xerais, a miña editorial de referencia, acollese o meu proxecto. Son tempos difíciles, en xeral para a cultura e para o libro. Pero por outro lado tamén hai un foco de resistencia, un grupo de xente, sobre todo mulleres, que non deixa de ler e que está pendente das publicacións.

«É un reto novelar o fin da ditadura»

Iria, a última novela de Anxo Angueira enlaza coa anterior novela, Pensa Nao. Din que non hai dúas sen tres.

—¿Xa ten en mente algo?

—Si, gustaríame facelo. Cando estaba escribindo Iria xa pensaba nesa posibilidade. Pensa Nao está situada no inicio da Guerra Civil; Iria na resistencia organizada contra o franquismo e agora gustaríame novelar algo do final do franquismo, co que se completaría a cronoloxía dese período. É un reto que teño.

—Por tanto, a terra de Iria, o Ulla e todo ese escenario dan para máis historias.

—Para infinitas. Podería estar escribindo novelas e poemarios toda a vida. Iria é tan fecunda historicamente, tan rica culturalmente, tan excepcional, que dá para todo tipo de publicacións e espero que o recén creado Instituto de Estudos Irienses acepte o reto de traballar, de estudar, investigar e descubrir o qué e Iria na historia de Galicia.

—¿Como se ve a terra de Iria dende Vigo, cidade na que traballa?

¿Progresa?

—Progresa. Probablemente podería facelo mellor pero non hai que queixarse, hai que arrimar o ombreiro e organizarse. Volvo citar o caso do Instituto de Estudos Irienses no ámbito cultural, no que, nesta terra, está practicamente todo por facer. Pero en xeral esta é unha terra activa, que demograficamente non experimenta esa decadencia como outras de Galicia e eu creo que ten un futuro extraordinario por diante.

Uxía López

«15.724», de Xesús Constela: Unha diáfana alegación en contra da sociedade oligárquica. Crítica de Ramón Nicolás

21 Maio 2012

Críticas,Narrativa

Ramón Nicolás publicou nas páxinas do suplemento Culturas de La Voz de Galicia unha recensión crítica sobre 15.724,  a nova novela de Xesús Constela.

 

Agardaba con interese esta nova proposta narrativa de Xesús Constela (Ferrol, 1963) pois tras catro anos do seu Shakespeare destilado botábase en falta o seu concurso entre os narradores de noso con máis cousas que dicir. A espera, ao meu ver, pagou a pena pois Constela constrúe un discurso narrativo celmoso e, ao tempo, poliédrico.

         Quen a esta novela se achegue advertirá como o autor ideou e  concibiu unha  minuciosa estratexia que parte, por outro lado, do enigma que supoñen os díxitos empregados para titular esta proposta narrativa. O lector discorre por ela con naturalidade e, sobre todo, cédelle axiña a necesaria complicidade que resulta operativa para situarse nun universo espacial emprazado nun tempo futuro que, con todo, se presenta ben transparente e case tanxible, exposto nunha inequívoca clave alegórica na que o territorio é o dunha patria que se asenta “no lombo dunha ave durmida”, rodeada dun lugar estraño e afastado, que nunca se pode cruzar, separada do resto do mundo baixo un omnipresente símbolo que é o armadillo e presidida polo chamado Gran Mariscal, desde quen emanan unhas leis de inspiración marcial contidas no chamado “Libro dos Protocolos”, a través do cal van coñecéndose os alicerces da sociedade. Este é o contexto no que se desenvolven as vivencias dunha familia, marcada certamente por un fado negativo, onde o máis relevante talvez non repouse nas as idas e voltas que se nuclean arredor dun suposto crime, senón na chamada de atención arredor das verdadeiras intencións que rexen os resortes do mecanismo xudicial vixente naquel espazo e, en xeral, do conxunto de normas e regras impostas desde a instancia dun poder intocable e tantas veces arbitrario, onde non é menor a influencia dos medios de comunicación, simbolizada nos escritos de Leo K., quen coas súas crónicas xornalísticas publicadas  na “Gaceta do Val” é quen de redirixir e manipular ao seu antollo boa parte da opinión pública dunha sociedade, xa de seu, manipulada e teledirixida.

        É esta, ao tempo, unha novela na que se fala dos ámbitos do sentimento que agroman entre irmáns e irmás, dos vincallos invisibles que en tantas ocasións ninguén nin nada pode romper, quer entre os irmáns xemelgos chamados Nube e Gordo, quer entre o último e o protagonista Samuel R., en quen se observa, sen dubidalo, un personaxe cheo de matices, de contradiccións e de enorme forza solidaria. Engádanse a todo isto asuntos, se se quere secundarios mais que talvez non o sexan, como son a fronteira indeterminada entre cordura e tolemia ou as reflexións sobre o concepto de submisión e a aplicación da pena de morte.

      Todo o dito constrúe unha novela que exhibe un interesante xogo de voces narradoras que flutúan desde o distanciamento, un tanto aséptico do comezo, ata adoptar, inevitablemente, unha perspectiva na que se toma parte activa nos feitos relatados. Gustoume, en fin, esta novela: unha diáfana alegación en contra da sociedade oligárquica e controladora da vida dos cidadáns e cidadás. Velaí, ao meu xuízo, un dos seus méritos, e non quixera concluír sen salientar a atractiva foto de cuberta que chega da man de Anxo Cabada (autor tamén da foto do autor que arriba reproduzo).  Lean e xulguen.

Ramón Nicolás

«Valentín Paz-Andrade: ¡poeta!», por Xesús Alonso Montero. Artigo sobre a «Poesía completa»

17 Maio 2012

Artigos literarios,Letras_galegas,Poesía

O profesor Xesús Alonso Montero publicou en La Voz de Galicia un artigo literario no que valora a aparición da Poesía completa de Valentín Paz Andrade.

 

Valentín Paz-Andrade: ¡poeta!

Antonte tiven o privilexio de ler a Poesía completa de don Valentín, a quen homenaxearemos, coas gabanzas debidas, o 17, día maior da República das Letras Galegas. Débolle a copia mecanográfica das 750 páxinas a Manuel Bragado, director de Xerais, que porá nas mans do común, en forma impresa, o próximo 14, este volume que vai sorprender e confortar aínda os lectores máis atentos da obra poética édita de Paz Andrade. O editor literario, prologuista e anotador deste volume é o profesor Gregorio Ferreiro Fente, que xa no ano 2001 fixera un útil e pioneiro achegamento dos “poemas escritos na guerra” polo polifacético escritor.

De don Valentín, os eruditos literarios (e, quizais, pouco máis) coñecen, e recoñecen, tres poemarios, os únicos publicados: Pranto matricial (1955), Sementeira do vento (1968) Cen chaves de sombra (1979). Teño a impresión de que o título máis gabado é Pranto matricial, un epicedio sobre Castelao construído con moita arte e digno de ser recitado por rapsodas un pouco épicos. Pois ben, Paz Andrade, moito antes, en 1937, escribiu tres libros de poemas que o día 14 deixarán de ser inéditos: A serra. Cantos do desterro branco, Sangue na neve. Etopea da serra e Cantos da aguia e do lobo. O que Paz Andrade conta e canta nestes tres poemarios é a xeografia e a antropoloxía cultural de Serra da Queixa, na que o autor estiro desterrado (ou confinado) en datas moi desacougantes da Guerra civil. Repárese nos títulos de moitas composicións: Claro sangue da terra, Paisaxe, 0 carro, A fouce, A fornada, As casas da serra son tobos da xente, 0 lobo, A partida, 0 cabalo, Noite de lobos… Don Ramón Otero Pedrayo, poeta da xeografía, gustaría destas composicións, moitas das cales ilustrarían moi axeitadamente os estudos do profesor Augusto Pérez Alberti sobre a Serra de Queixa. Hai, ás veces, romances, como Noile de sangue na aldea, nos que o autor non se subtrae dos modos poéticos de García Lorca.

O 17 lerei nos fastos literarios do día un breve estudo no que argumentarei que estes tres libros converten a Valentín Paz Andrade nun poeta de notable entidade, nun poeta superior do coñecido ata o de agora.

Xesús Alonso Montero

Carlos Callón: «Para avanzar nos dereitos lingüísticos hai que usar a nosa lingua». Entrevista de Mar Varela

16 Maio 2012

Crónica,Entrevistas

A edición de Carballo de La Voz de Galicia publica unha entrevista de Mar Varela con Carlos Callón a raíz da presentación de Como defenderes os teus dereitos lingüísticos.

Carlos Callón: «O futuro do galego está nas persoas que non o falan»

Ou filólogo, gañador do concurso de artigos normalizadores de Carballo, presentou onte en Malpica ou seu novo libro

O profesor Carlos Callón Torres (Ribeira, 1978) viaxou onte ata Malpica para presentar un dos seus libros, Como defenderes os teus dereitos lingüísticos, no que propón que os cidadáns revitalicen a lingua galega día a día, a través de «pequenas accións, concretas e realizábeis». Callón, presidente da Mesa pola Normalización Lingüística e portavoz da plataforma Queremos Galego, regresará mañá a Bergantiños para recoller en Carballo o galardón do oitavo Premio a Artigos Xornalísticos Normalizadores, convocado polo Concello. Será nun acto (a partir das 21.00 horas, no Pazo da Cultura) no que tamén actuará o grupo Sés.

-¿Cales son esas pequenas accións que se poden facer?

-Todos e todas podemos sementar un futuro diferente para o noso idioma e iso podemos conseguilo a través de pequenas accións, porque ás veces os pequenos xestos poden proporcionar grandes transformacións. Non hai nada máis revolucionario e con maior fortuna para avanzar nos dereitos lingüísticos que usar a nosa lingua, a pesar das dificultades sociais que podamos atopar. Basta con escoller o galego alí onde temos opción e alí onde non a temos, pedir que nos deixen usar o noso idioma.

 

-¿Como é a situación actual?

-Desgrazadamente, cada vez atopamos máis obstáculos e comprobamos que é máis difícil poder vivir no noso propio idioma na nosa propia terra.

-¿Que lugares son eses nos que aínda non se pode usar o galego?

-Hai moitísimos, en case todos ámbitos sociais atopamos dificultades. Por exemplo, hai dous anos distribuíuse un programa informático aos xulgados galegos que impide usar o noso idioma. Antes en cambio, si que podían.

 

-¿De que trata o artigo co que gañou o premio de Carballo?

-Titúlase Fai teu o galego e plasma a idea de que calquera persoa que queira pode formar parte da comunidade lingüística galega e que mesmo o futuro do galego está nas persoas que aínda non o falan. Propoño unha serie de pequenos consellos sobre como pasar de ser galego calante a galego falante e como romper o perxuizo de pensar que alguén no é capaz de falar galego. É un convite, que todo o mundo saiba que o galego é de todos e que todos podemos falalo.

A tarefa de Valentín Paz Andrade. Crítica de Ramón Nicolás

15 Maio 2012

Críticas,Letras_galegas

Ramón Nicolás publicou nas páxinas do suplemento Culturas de La Voz de Galicia unha recensión crítica sobre algúns dos libros de ou sobre Valentín Paz Andrade publicados por Xerais.

 

O país como tarefa literaria

Alén dos traballos de corte máis puramente biográfico, que os houbo, extraordinariamente documentados e moi precisos para divulgar a traxectoria vital de Paz Andrade, apareceron outras publicacións guiadas pola vontade de rescatar e pór ao día algúns títulos ou obras do escritor pontevedrés.

UN LIBRO AURORAL

Entre os máis salientables cómpre se referir á reedición facsímile de Galicia como tarea que levou a cabo Edicións Xerais de Galicia: un volume hoxe inatopable na súa versión orixinal e que se publicara inicialmente polas Edicións Galicia do Centro Galego de Bos Aires e que, nesta ocasión, chega acompañado dun completo estudo introdutorio do que se responsabiliza Ramón Villares. Galicia como tarea resultou, e resulta, operativo para cifrar con fortuna  o obxectivo perseguido polo seu autor ao longo da súa vida pero, ademais disto, é considerado como un libro auroral do estudos socio-económicos galegos, un libro vixente para ollar o futuro con intelixencia, con dinamismo e esperanza.

POESÍA COMPLETA

A mesma casa editorial acolleu tamén outro volume  que reformula ou redimensiona de vez a faceta poética de Paz Andrade coñecida ata agora. Refírome ao volume Poesía completa que, da man do profesor Gregorio Ferreiro Fente, é quen de ofrecer non só os tres libros poéticos que figuran na súa bibliografía senón unha inxente e realmente sorprendente obra lírica inédita e dispersa, entre a que se integran varios poemarios completos aos que se lle deu forma no período da Guerra Civil española como os titulados A serra. Cantos do desterro branco (1937), Sangue na neve: Etopeia da serra (1937) ou Cantos da aguia e do lobo (1937), alén de recuperar outros posteriores.

DIVULGACIÓN

Para concluír coas reedicións, neste caso de pezas creativas máis ou menos breves, e desde unha perspectiva que contempla unha finalidade divulgativa, cómpre non esquecer tanto a Biografía. Antoloxía (Xerais) que subscribe Charo Portela e na que incluíu, na súa parte conclusiva, un variado repertorio de textos poéticos, xornalísticos ou ensaísticos, de especial utilidade para que o lectorado máis novo tome contacto coa obra do escritor de Lérez.

(…)

 

Pedro Feijoo sobre «Os fillos do mar»: «Quería que fose unha desas novelas che gusta ler cando estás na cama»

14 Maio 2012

Entrevistas,Narrativa

Jorge Lamas publicou en La Voz de Galicia unha entrevista con Pedro Feijoo, autor da novela Os fillos do mar.

 

«Hai moitas historias en Vigo que che deixan coa boca aberta»

O exbaixista de Lamatumbá triunfa coa novela «Os fillos do mar»

Hai un ano, Pedro Feijoo decidiu colgar o seu baixo electrónico para centrarse no traballo dentro dos seus estudos musicais Muu! de Vigo. Pechaba unha longa etapa como músico en formacións tan irreverentes e divertidas como os xuvenís Kgben, Los Feliz, de Miguel Costas, ou os festeiros Lamatumbá. Polo camiño, aínda tivo tempo para facer algunhas incursións no mundo do ensaio literario. O pasado verán, nunha terraza, chegoulle a inspiración e decidiu abordar un xénero totalmente novo para el, a novela. A  acción de Os fillos do mar (Edicións Xerais) condúcenos a través do Vigo de hoxe, cidade que en boa medida protagoniza tamén a narración.

-¿Esta é a súa primeira publicación?

-Non, empecei publicando no ano 1997, cando estaba na facultade, un ensaio sobre o diario Galicia, o xornal que dirixía Valentín Paz Andrade. Encargáramo Díaz Pardo por iso é algo que gardo con moito cariño. E hai seis anos Xerais publicara ¡Viva o Fu Remol!, un ensaio sobre o mundo da música.

-¿Por que deixou o grupo Lamatumbá?

-Porque entre unhas cousas e outras pasei oito anos en Lamatumbá, e antes viña de pasar catro anos en Los Feliz. Cando me decatei levaba doce anos, que se di pronto, sen ter vacacións e coa maleta sempre a medio facer. Tiña ganas de centrarme no estudo de gravación.

-¿Como foi o proceso creativo de «Os fillos do mar»?

-A escrita xurdiu de ver outros traballos que estaban sendo publicados. Falando coa miña dona, Marta, que é máis lectora ca min, comentando o que nos gustaba, empezamos a darlle voltas a unha historia que nos gustaría atopar nun libro. Falabamos tranquilamente, na terraza, tomando unhas claras de limón. Cando nos decatamos, dúas horas e varias claras despois, tiñamos o argumento enteiro. Quedámonos mirando e dixémonos que habería que escribilo.

-Emprega algúns subterfuxios para manter a atención do lector. ¿Foi un preocupación durante o proceso de creación?

-O feito de que saíra un texto tan longo non foi algo consciente. Escribimos tranquilamente e chegamos ao final cando chegamos ao final. Pero si que pensamos en que houbese cousas que atraparan ao lector en cada páxina, que fose un deses textos que che gusta ler cando estás na cama, e segues aí, evadíndote.

-¿E por que elixiu a cidade de Vigo como escenario para desenvolver o argumento?

-Supoño que é como aquilo que din na película O silencio dos cordeiros: «Un empeza querendo o que ten preto». O espazo que eu máis coñezo é Vigo, pero logo, e é algo que tamén saíra na conversa das claras de limón, aquí hai partes da historia que son importantísimas para coñecer, incluso cousas que están a pasar agora. A historia dos galeóns de Rande, aínda que si hai cousas escritas, ese misterio do ouro, por exemplo, iso pasou aí, na ría, e non está tratado, non temos memoria para segundo que cousas.

-A batalla de Rande non é o único fito histórico no seu libro.

-Si, hai moitas vías abertas. Non é ningún segredo. O edificio onde pasa parte da historia é onde eu teño o estudo musical. Aquí, no soto do edificio, houbo xente agochada na Guerra Civil durante anos para fuxir. Ou, sen ser tan transcendental, tamén está a historia de Michel Pacewicz, o arquitecto que fixo moitos edificios, e ata que estudosos, como Curty ou meu avó De la Fuente, non comezaron a investigar non se sabían cales eran del. Hai moitas historias na cidade de Vigo que che deixan coa boca aberta e só hai que botarlles a man.

-Vostede non escribira antes novela. ¿Como resolveu o método de traballo?

-Non foi unha novela como proxecto editorial ata que me chamou Bragado, porque está escrita para miña muller Marta. Aínda que quedase entre nós, si que tiven que establecer certas pautas. Non me considero un escritor de carreira. Eu o vexo con moito respecto e penso que non se pode facer de calquera xeito. Para artellar esta historia tiña a miña folla de ruta, o meu guión de traballo, unha disciplina para escribir. Co tempo fun pulindo o método.

-Aínda que non se considera un escritor de carreira xa está preparando outra novela.

-Si, estou contentísimo con todo isto. Ademais, o de Xerais foi en xuño do ano pasado, e eu deixei de tocar en Lamatumbá contra marzo ou abril. O estudo ía moi ben, pero sempre estiven facendo algo e necesitaba outra cousa na que seguir traballando, e de súpeto apareceu isto.

-O libro ten un cheiro a premio.

-Non che sei, pero ¡estou tan contento con todo o que está a pasar! O outro día pasei por diante dunha librería e vin o cartel anunciando o meu libro e non puiden deixar de pensar no bonito que era.

Unha maneira natural e estraña de sentir: «transmuta», de Xabier Cordal. Artigo de Miguel Sande

8 Maio 2012

Artigos literarios,Críticas,Poesía

Miguel Sande publicou no Culturas de La Voz de Galicia un artigo literario sobre transmuta, de Xabier Cordal.

 

Canso de ler textos moi correctos

Non sei que é o que contén e agocha o poema á nai morta co que se inicia o poemario; non son eu moito de adxectivar, para nada, pero nesta ocasión hei dicir que me parece extraordinario sobre todo por distinto, sendo como é ese un tema repetido. Debe ser por esa maneira simple, natural e estraña á vez (de tan normal e espontánea) de sentir. Ata resulta algo frío pero un frío asentido, que queda como pouso e é o que nota o lector nesas palabras del. Só por ese poema a min xa me pagou a pena dar con este novo poemario de Xabier Cordal, Transmuta, editado por Xerais. A poesía é iso.

É tempo este de incerteza e desesperanza. De necesidades, ata das máis básicas, e desorientación; non é fácil falar de poesía ou cando menos debe facerse con certo tino. Hai xente que non chega a fi n de mes, moita; hai xente que ten un obxectivo fundamental: comer. Con fillos. Eu coñezo algunhas desas persoas e algunha le poesía. Tamén sei despois de manter varios encontros con clubs de lectura que quen le, por ampla, amplísima maioría, son as mulleres.

En fin, nesta difícil e complexa situación actual eu —non sei vostedes, vós— é cando máis preciso da alta literatura, non para que me entreteña, senón para que me axude a tratar de entender a vida, tamén a miña.

Que toda axuda é pouca. Canso de ler textos moi correctos, moi ben escritos e perfectamente ensarillados nos canons establecidos, opto por Dark Butterfl y (novela), Repeat to Fade, (ensaio), Caderno do mendigo (poesía) ou este Transmuta, de Xabier Cordal, que non é alleo a todo isto que veño de referir nunhas poucas liñas contidas. A discoteca do Hermo, o centro comercial As Termas, a reforma laboral, o posfranquismo, o maltrato, unha tertulia radiofónica nunha emisora da Conferencia Episcopal, as folgas, ata a Cidade da Cultura, para a que tamén propón uso, centran os poemas deste libro en apenas 75 páxinas. Volve despois de dez anos de silencio cunha presada de versos comprometidos e non sei, dígoo de verdade, se con iso rozamos o ridículo hoxe ou procuramos unha ousadía; xesto en calquera caso, ignorado probablemente de aquí a uns días, e non demasiados.

Miguel Sande

Xurxo Martínez: «Luís Soto deixou unha idea do nacionalismo como algo amplo»

3 Maio 2012

Crónica,Entrevistas

A edición ourensá de La Voz de Galicia publica unha entrevisa de Miguel Ascón con Xurxo Martínez González sobre o seu libro Luís Soto. A xeira pola unidade galega.

 

 

«Luís Soto deixou unha idea do nacionalismo como algo amplo»

O filólogo galego afonda no seu último libro na figura do histórico nacionalista, comunista e sindicalista ourensán

Filólogo galego nado en Coia (Vigo) en 1984, Xurxo Martínez é un prometedor investigador que dedicou o seu último traballo, publicado en Xerais, a Luis Soto, relevante sindicalista, comunista e nacionalista ourensán.

—Por que se fixou en Luis Soto?

—A primeira razón sería un interese persoal por unha figura descoñecida a cal tiña referencias sobre todo por ser o compañeiro de Castelao nas viaxes a Cuba e a Estados Unidos. A segunda razón é porque coñecrin a tres persoas que me adimaron desde un principio a escribir este libro, que son Xosé González, Garcia Crego e Méndez Ferrín.

—¿Por que pensa que a súa figura caeu no esquecemento?

—Por un lado, porque foi expulsado do Partido Comunista, pero aínda que máis adiante pidenlle que volva, é un trámite e volve marchar. Entón, a historia da militancia no Partido Comunista é un pouco abortada. Despois, coa súa segunda militancia, que foi o naccionalismo e a UPG, cando se produce a crise na dirección no ano 1976, el decide marchar cos expulsados.

Como se documentou?

—O groso da documentación está no Arquivo Histórico Provincial de Ourense, que é onde se atopa un dos fondos privados máis importantes de todo o país. Son moitisimas caixas, cartafoles e hai aínda cousas inéditas para publicar quen teña interese. Despois, un pouco de todos os lados: a Fundación Penzol, que é sempre un refuxio para os investigadores, a Universidade.,,

—¿Cal foi a pegada máis destacada de Soto nesta provincia?

—A pegada que ten en Ourense é o seu traballo sindical á hora da organización dos mestres na época da República. El é yndos fundadores e promotores se (ATEOe) non é nada casual nome. Ademais, Soto foi un dos promotores e secretario da comisión organizadora da homenaxe de despedida a Celso Emilio Ferreiro.

—¿Que opinaría Soto da actual atomización do nacionalismo?

—Luis Soto deixou unha idea do nacionalismo como algo amplo, diverso. Desdea súa liña de pensamento do frentepopulismo, entendía que o nacionalismo podia ter diferentes sensibilidades pero o importante era que se crease unha fronte popular contra aquilo que se considerase prexudicial tanto para Galicia como para as súas clases traballadoras.

Valentín Paz Andrade, en versión para nenos e en versión para adolescentes, da man de Charo Portela

Biografía,Letras_galegas

La Voz de Galicia dá conta hoxe dunha información sobre as dúas biografías sobre Valentín Paz-Andrade que Charo Portela publicou en Xerais, unha para público infantil (Valentín Paz Andrade. Biografía e antoloxía), e a outra para adultos e lectores de ensino secundario (Valentín Paz Andrade. Vida e obra).

 

Charo Portela publica unha biografía e unha obra xuvenil do protagonista do Día das Letras

«Este libro explica e mostra a vida e a obra dun home que tentou sen acougo acadar o desenvolvemento da súa terra, tirar a Galicia da súa marxinación e que, tamén desde a utopía, traballou arreo tendo sempre a Galicia como tarefa». Isto indican desde a editorial Xerais sobre o libro titulado Valentín Paz-Andrade. Vida e obra, de Charo Portela Yáñez (Pontevedra, 1963). Este volume «pretende ofrecer un amplo percorrido pola vida do autor homenaxeado no Día das Letras Galegas e pola súa inmensa obra».

Mentres dita publicación está pensada para un público adulto, a mesma editorial acaba de publicar dentro do seu selo Merlín, destinado ao público infantil e xuvenil, outro texto da mesma autora.

Este volume conta coas ilustracións de Jaime Asensi Cabirta e relata a vida e obra deste «avogado, empresario, especialista en temas pesqueiros, político, poeta ou xornalista son presentadas por medio de documentos, fotografías e unha completa cronoloxía», indican os editores.

Tirando de Galicia. Crítica de Ramón Nicolás sobre «Valentín Paz Andrade. Vida e obra», de Charo Portela

2 Maio 2012

Biografía,Críticas,Letras_galegas

Ramón Nicolás publicou nas páxinas do suplemento Culturas de La Voz de Galicia unha recensión crítica sobre Valentín Paz Andrade. Vida e obra, de Charo Portela.

 

Memoria e actualidade de Paz Andrade

Miguel Anxo Fernán Vello, nunhas reflexións que precedían uns apuntamentos biográficos sobre Xosé Manuel Beiras e que subscribía nun libro-homenaxe publicado hai pouco tempo por Galaxia, subliñaba a validez dunhas palabras da escritora arxentina Graciela Scheines, que me parecen moi acaídas para este traballo que hoxe me ocupa e que definían a biografía como “un mapa que serve para orientar os pasos, para saber de onde vimos e cara a onde imos, para vermos simultaneamente o presente, o pasado e talvez o futuro […], e todo isto de par das liñas de forza da historia, os obstáculos e as encrucilladas”. Reflexións todas elas, ao meu ver, pefectamente aplicables a esta rigorosa cartografía biográfica e literaria titulada Valentín Paz Andrade. Vida e obra, que Charo Portela acaba de publicar en Edicións Xerais de Galicia.

         Nunha mesa redonda celebrada na cidade de Vigo en que participaron os máis dos biógrafos de Paz Andrade, a autora deste ensaio referíase á relevancia que lle outorgaba á consulta, entre outra moita documentación, do epistolario conservado de Valentín Paz-Andrade e o que esa “revelación” supuxo para a redacción deste traballo. Comparto con ela esta visión que lle concede unha importancia esencial a esta fonte singular de datos pois aí repousan boa parte das liñas principais de actuación e de pensamento de toda unha vida, sexa de quen for; aí se conservan, estantías e tan significativas, as palabras e as vivencias que rescatan un tempo e que, por suposto, en alguén como Portela que consultou e ordenou no seu día boa parte do epistolario do autor pontevedrés é un elemento distintivo que se advirte moi ás claras ao pouco de se internar por estas páxinas.

         Portela opta, así pois, por seguir un esquema a través do que afonda, en primeiro lugar, nos socalcos máis estritamente biográficos que van das orixes pontevedresas até os derradeiros días, revisando con vagar, exhumando moitos datos e vivencias, interpretando e valorando a súa andaina persoal nos ámbitos vital, cultural, político e empresarial. A continuación pásase a analizar, con detemento, a obra literaria galega que vai desde o Pranto Matricial ou a Sementeira do vento até o seu célebre Castelao na luz e na sombra, sen esquecer prestarlle a atención precisa a outros estudos histórico-literarios menos coñecidos ou divulgados. Unha completa visión analítica sobre o seu relevante labor xornalístico, verbo do ensaio económico e daquel que se detivo nas posibilidades do sector pesqueiro desembocan nunhas atinadas reflexións arredor do epistolario conservado, engadindo finalmente unha ampla e  útil bibliografía arredor do autor.

         Na conclusión desta entrega ensaística Portela afirmaba que pretendeu explicar e amosar os fíos e as cordas dun trasmallo que era o dun home “que tentou sen acougo acadar o desenvolvemento da súa terra, tirar a Galicia da súa marxinación e que, tamén dende a utopía, traballou arreo tendo sempre a Galiza como tarefa”. Engadiría eu que, afortunadamente, misión cumprida e con creces.

Ramón Nicolás

Xosé Carlos Caneiro: «Os fillos do mar é unha das mellores novelas galegas que levo lido no último ano»

27 Abril 2012

Artigos literarios,Críticas,Narrativa

A pasada fin de semana, Xosé Carlos Caneiro abordou, nun artigo en La Voz de Galicia, a súa lectura da novela Os fillos do mar de Pedro Feijoo.

 

 

(…)  E gozosa tamén, ou máis, foi para min a lectura de Os fillos do mar, unha novela asinada por Pedro Feijoo. Foi finalista no premio Xerais, e logo de lela, e logo tamén de ler a gañadora, e logo de falar ben da gañadora, e logo de pensalo, quero dicir e digo que se eu fose xurado do premio o meu voto había de ser outro. E non lle quito mérito a Queipo, reitero, porque a súa Extramunde é obra marabillosa, senón porque Os fillos do mar é unha das mellores novelas galegas que levo lido no último ano. Novela que atrapa ao lector dende a primeira poética páxina ata a última. Novela que non é negra, senón mistérica e intriguesca. Escrita dende o humor fino, dende a intelixente ironía. Novela de Vigo, diferente, que cartografía a olívica encrespada intensa caótica terra de Nós. Aquel Amor de tango de María Xosé Queizán, Ferrín, Cid Cabido, Fran Alonso, o detectivesco Domingo Villar, son algúns dos contemporáneos que escribiron deste territorio; Feijoo traza co seu pincel outro mapa, diferente, insisto. Novela que leva película dentro, con personaxes que ben puideran ditar unha lección teórica do diálogo. Novela ampla de célere lectura. Na páxina 419 leo epítome: «Un arquitecto mediocre envolto sen querer nunha viaxe pola historia dunha familia estraña…». Un tesouro, galeón. Un tesouro de novela.

Xosé Carlos Caneiro

«Os fillos do mar», de Pedro Feijoo: un explosivo cóctel literario. Crítica de Ramón Nicolás

16 Abril 2012

Críticas,Narrativa

Ramón Nicolás publicou nas páxinas do suplemento Culturas de La Voz de Galicia unha recensión crítica sobre obre Os fillos do mar, a novela de Pedro Feijoo.

 

Pedro Feijoo (Vigo, 1975), centrado até agora en diversas ocupacións profesionais vinculadas co ámbito musical, publicara un ensaio musical sobre as eivas que detectaba no panorama musical galego (Viva o Fu Remol!, 2005) e mais outro traballo de carácter máis literario arredor da presenza de Castelao no xornal Galicia que dirixira  Valentín Paz Andrade. Na narrativa, alén  dun relato publicado no volume que recollía os textos galardoados na XII convocatoria do Certame Literario Os Viadutos (Xerais, 2012)  e que solventara felizmente cun destacable apoio de base histórica, Os fillos do mar supón a súa primeira e, sen dúbida, afortunada novela.

Feijoo manexa con tino un bo feixe de recursos que deberían conducir esta novela a converterse nun dos libros de máis amplo espectro entre o lectorado, sen que isto supoña dar as costas á calidade literaria que a calquera novela se lle debe esixir e aínda máis se a proposta se achega, talvez tanxencial pero significativamente, aos eidos do thriller.  Alén dunha palpable habelencia na construción do discurso narrativo, en que cómpre destacar tanto a verosimilitude das situacións expostas –as casualidades existen na vida real, por que non na ficción?- como na doada complicidade que se ofrece, talvez motivada por esa postura enchoupada de ironía que exhibe o propio protagonista, formúlase unha historia
con enigmas na que mestura, en doses acaídas, elementos que proveñen de diversos sub-xéneros narrativos onde é palmaria a tonalidade das novelas de intriga e misterio mais onde o corpo central vai prendido na busca da propia identidade dunha parella de protagonistas: un arquitecto vigués e mais a herdeira dunha familia adiñeirada viguesa.

        É a fortuna, ou o fado, quen os une e é aí onde, por volta deste eixe, se vai construíndo unha historia na que non resulta menor o interese por desvelar enigmas que nos conducen ao suposto tesouro dos galeóns de Rande, á presenza dos nazis en Vigo, ás pegadas dunha empresa viguesa con ramificacións no poder ditatorial da administración franquista ata os rescaldos da guerra do trinta e seis, sen esquecer algunha conexión co mundo do narcotráfico… Todos estes referentes poden semellar, a priori, algo explosivo nun cóctel literario, e de feito así é, mais no aspecto positivo pois aparecen ganduxados con inequívoca soltura. Non se  descoidan tampouco nin as pasaxes cheas de intensidade –antolóxicas ao meu ver as referidas ao Buraco do Inferno de Ons, que tamén ocupa un papel relevante-, nin tampouco ese espazo físico chantado nunha cidade como Vigo que, ao meu ver, adquire categoría protagónica e que permite asomarse  á cidade daquel grande arquitecto que foi Michel Pacewicz ata a mesma actualidade.

Ramón Nicolás

A biografía de Valentín Paz Andrade contada aos nenos e nenas por Charo Portela

9 Abril 2012

Biografía,Merlín,Presentacións

A presentación de Valentín Paz Andrade. Biografía e antoloxía, de Charo Portela, ilustrado por Jaime Asensi, protagonizou o Día do Libro Infatil. Diversos medios de comunicación informaron sobre o acto. Reproducimos a información de El Correo Gallego e, a continuación, a de La Voz de Galicia.

 

Paz Andrade foi o protagonista do Día do Libro Infantil

Cultura e Xerais presentan unha biografía para o público máis novo, asinada por Charo Portela

A Consellería de Educación e Cultura quixo conmemorar onte a celebración do Día do Libro Infantil coa presentación dunha nova publicación Valentín Paz Andrade. Biografía e Antoloxía(Xerais), un volume de Charo Portela sobre a vida e obra do homenaxeado no Día das Letras Galegas 2012 destinada aos lectores máis novos.

Eminente polígrafo galeguista, Paz Andrade será esta ano o protagonista das celebracións coas que a Real Academia Galega distingue cada 17 de maio unha autor ou autor en lingua galega. O libro, que inclúe un relato “ameno e detallado” sobre o escritor, intelectual e empresario galego, foi presentado onte luns polo secretario xeral de Cultura, Anxo Lorenzo, pola autora, Charo Portela, e polo editor, Manuel Bragado. Sobre a obra, Anxo Lorenzo destacou que ofrece unha “visión global” sobre a vida de Valentín Paz Andrade así como sobre a súa obra, tanto na súa faceta como poeta coma nos labores de ensaísta e xornalista, que desenvolveu ao longo da súa vida.

Da “apaixonante aventura biográfica” de Valentín Paz Andrade, que nesta obra se conta aos máis pequenos, a autora do libro destacou “por riba de todo” o “compromiso” do intelectual con Galicia.

Charo Portela defende a intensidade da vida de Paz Andrade

É o primeiro achegamento da autora qu publica Xerais sobre o homenaxeado deste ano nas Letras Galegas

 

Enfocado aos máis novos, Valentín Paz Andrade. Biografía e antoloxía é o primeiro achegamento de Charo Portela que publica Edicións Xerais sobre a vida de quen este ano será homenaxeado no Día das Letras Galegas.

O volume, presentado onte en Santiago, ofrece unha visión sintética «das moitas tarefas que realizou na súa vida Valentín Paz Andrade». A autora apuntou que ten ultimada unha biografía para adultos que tamén será publicada por Edicións Xerais e que profundiza «máis na vida e na obra».

Ademais de contar os principais feitos vitais de Paz Andrade, o libro de Portela ofrece unha escolma dos principais textos en todos os xéneros, desde a poesía ao ensaio ou o xornalismo.

María Xosé Queizán: «Meu pai vaite matar xurdiu dunha viaxe a Tierra de Fuego». A novela preséntase hoxe en Compostela

7 Marzo 2012

Entrevistas,Narrativa,Presentacións

A edición compostelana de La Voz de Galicia publica unha declaracións de María Xosé Queizán sobre a súa última novela, Meu pai vaite matar, que presenta esta tarde ás 20,00 horas, na libraría Couceiro (Praza de Cervantes 6) en Santiago de Compostela.

 

María Xosé Queizán

«Eu quero sacar seres relucentes que non teñen que ver comigo»

A escritora María Xosé Queizán volve hoxe (ás 20 horas) á Librería Couceiro, para presentar Meu pai vaite matar, unha novela editada por Xerais na que esculca os segredos máis ocultos dunha familia. A filla dunha parella de progres, ingresada na Policía Xudicial, atopa un día unhas pistas que a levan ata a Patagonia na procura do seu tío, protagonizando así unha novela de intriga, aventura e viaxes.

A escritora aclara que «esta novela xorde dunha viaxe –da que poñerei imaxes na presentación– que fixen hai máis dun ano a Terra de Fuego». Alí coñeceu un penal militar onde levaban aos criminais máis terribles, convertido agora en museo, que a deixou fascinada. María Xosé explica que a novela transita entre Galicia e a Arxentina, «refl ectindo a través dos personaxes e acontecementos cousas, frases e pensamentos moi serios».

A autora di que non ten nada de biográfica. «Eu –engade– quero divertirme ao mesmo tempo que escribo e sacar seres relucentes que non teñen nada que ver comigo».

Carlos Reigosa: En «Tras da corda» está reflectida unha identidade do rural galego. Conta de onde vimos. Entrevista de Camilo Franco

5 Marzo 2012

Entrevistas,Narrativa

La Voz de Galicia publica unha entrevista de Camilo Franco con Carlos G. Reigosa sobre Tras da Corda.

 

«O libro conta a Galicia de onde vimos»

Pasaron trinta anos e os dous libros (Homes de tras da Corda e As pucharcas da lembranza) de relatos que escribiu Carlos G. Reigosa con paisaxe en Tras da Corda volven convertido nun, acentuando ese carácter de espazo literario pero tamén antropolóxico en Tras da Corda (Xerais).

—Trinta anos despois, ¿que cambiou?

—En primeiro lugar cambiou a normativa e os libros precisaban a actualización porque nalgúns casos se me queixou xente de que non respondía á normativa actual. Tamén cambiou o mundo e ese territorio particular que eu conto no libro xa non existe. Desapareceu coa chegada do progreso. Para min, ademais, volver a eses contos provócame unha evocación constante dos anos oitenta e das circunstancias que rodearon á saída dos libros.

—En trinta anos un escritor e un lector cambian moito. ¿Cal é a lectura que fai agora dos dous libros reunidos?

—Fóra dos cambios ortográficos, os dous están como estaban. Eu disfrutei volvendo aos libros. Pero tamén sufrín. Sufrín porque cando escribín quizais non fun tan consciente como agora dalgunhas das crueldades deses relatos, dos seus personaxes. Eu sabía que a sociedade daquela era machista, pero quizais entón non fun tan consciente do machista que era. Quizais agora son máis sensible como lector, pero creo que é máis que a sociedade cambiou moito e había máis dureza. Pero entón estaba asumida. Algúns dos relatos doéronme agora como non doeron daquela.

—¿Que atopou nos seus contos na nova lectura?

—O que atopei foi algo que xa estaba pero do que agora son moito máis consciente e que, se o podo dicir eu, mantén o valor que poida ter o libro. O libro conta de onde vimos. Porque Galicia chega do rural e, mesmo ata non hai tanto tempo, as cidades galegas asumían a súa orixe rural e con ela os comportamentos e as actitudes propias. Agora iso desapareceu e houbo cambio. Eu entendo que nesas historias de Tras da Corda queda reflectida unha identidade que se correspondía co rural galego. Agora habería que preguntarse cal é a identidade da Galicia de agora.

—¿Tivo tentacións de cambiar o xeito de contar?

—Podía ter feito cambios, pero preferín que os relatos quedasen tal cal. Hai trinta anos era novidoso nas letras galegas unha escrita descarnada, concisa, directa. Máis periodística se o queres dicir así. Preferín que seguise así porque creo que é a que casa mellor coas cousas que conto. Tamén porque esas historias proceden da imaxinación dun espazo máis que da miña imaxinación. Logo tamén porque sempre quixen situarme o máis lonxe posible do ruralismo.

Camilo Franco

Fisterra, Galicia. Crítica de Ramón Nicolás sobre «Cita en Fisterra», de Luís Rei Núñez

28 Febreiro 2012

Críticas,Narrativa

Ramón Nicolás publicou nas páxinas do suplemento Culturas de La Voz de Galicia unha recensión crítica sobre sobre Cita en Fisterra, de Luís Rei Núñez.

 

Fisterra, metonimia de Galicia

Se do libro do fundamental libro de Manuel Antonio, De catro a catro, adoita dicirse que nel se percorren os vieiros dunha dupla viaxe: a que singularmente permite transitar exteriormente polo que as singraduras marítimas suscitan e a que é resultado dunha procura máis persoal e íntima, penso que non é desatinado apuntar que este Cita en Fisterra posúe certos ecos desta estrutura, salvando as diferenzas que, loxicamente, son moitas.

    Talvez quen se achegue á proposta precisará dun compás, ou se cadra non, que o oriente respecto da natureza desta entrega: un libro de viaxes arredor do que ao escritor lle suxire un espazo xeográfico moi concreto, isto é, Muros, Xallas, Fisterra, Soneira e mais Bergantiños…, esa chamada Costa da Morte (do Sol)?, unha reportaxe xornalística a xeito de crónica?, unha colectánea de artigos de opinión?, ficción composta de relatos que, suturados, arremedan unha novela?, un exercicio de memorialismo?, unha sorte de xeografía sentimental…? Pois, na realidade, esta achega de Luís Rei asume conscientemente trazos de todos os modelos anteriores e o resultado, con franqueza, non resulta en absoluto carente de interese.

   A previsible pexa da heteroxeneidade que se podería aducir, ao meu ver, esvaécese xustamente pola solidez da estratexia desde a que estas prosas se conciben: a mestura de xéneros ou de filiacións narrativas retroalimentan pluralmente esta proposta singular, asentada, cómpre dicilo, tanto nunha prosa extraordinariamente coidada e dotada de moita plasticidade como na exhibición dun pouso irónico que, cando menos a quen isto subscribe, lle parece unha decisión moi acaída e, ao tempo, necesariamente distanciadora.

   A carón, así pois, de acontecementos dos que a voz narrativa, doadamente coincidente coa autorial, vai revelando e que pertencen a esa esfera do máis íntimo e persoal (lecturas, pensamentos, reflexións…) Cita en Fisterra vén sendo unha bitácora que espella a viaxe realizada ao longo de sete xornadas por ese territorio amentado e que, polo mesmo, tamén se pode entender como unha continuación doutra entrega narrativa que o autor  subscribira hai vinte anos baixo o título de Imán Fisterra, compartindo as dúas o devezo por reflectir “a beleza afouta da paisaxe” e “a contumacia con que esa beleza recibe toda caste de agresións dun moi pernicioso urbanismo de barra libre”. A esta vontade explícita, e mais a outros obxectivos nos que salienta unha ollada curiosa e sempre aleuta, contribúe un coro de voces que aparecen aquí e acolá, composto por emigrantes, músicos, escritores, fotógrafos, xentes do común, pintores…, que posibilitan coñecer un monllo de historias, sucedidos e biografías que, nunha lectura máis ampla, fan que esta Fisterra recreada ben poida ser Galicia enteira ou, se cadra, como sinala o propio Rei, “un estado de ánimo”.

    Sexa como for, recomendo este libro pois as viaxes contadas sempre atesouraron moitos saberes en ferrados de palabras.

Ramón Nicolás

De Cataluña ao Barbanza: «Poñente», de Pere Tobaruela

30 Xaneiro 2012

Narrativa,Presentacións

A edición do Barbanza de La Voz de Galicia publicou unha información de Moncho Ares sobre a presentación de Poñente, de Pere Tobaruela, en Rianxo.

Torabuela explota o nexo histórico entre Cataluña e Barbanza

A Asociación Cultural Barbantia adoita empezar o ano con forza. Normalmente fai coincidir a súa asemblea xeral cun encontro potente, e o de antonte non foi unha excepción. Para o habitual acto do último venres de mes, trouxo a Rianxo ao creador Pere Torabuela, de orixe catalán pero moi ligado a Galicia e a Barbanza, tanto que asombrou a todos os asistentes por falar nun perfecto galego no que, de vez en cando, ata se permitía deslizar algunha gheada propia das terras barbancesas.

Logo dun interesante debate en torno ao libro Poñente, no que o creador explota con estilo e interese a chegada dos cataláns a Galicia, segundo se puido deducir da conversa que mantivo con Carlos Mosteiro e Suso Laíño, presidente de Barbantia, subliñando este último a mestría coa que Torabuela reflicte no libro a vila da Pobra.

Moitos vínculos

A novela ten moito de barbancesa, porque o seu autor ideou a trama nunha visita que fixo a un cemiterio do Caramiñal no que, o ver tanto apelido catalán, pensou estar máis nun camposanto de Cataluña que de Galicia. Logo indagou sobre o asentamento dos precursores das conservas de peixe e escribiu Poñente na súa lingua natal.

 Por se fose pouca a relación da obra con Barbanza, a tradución foi feita por Ana Isabel Boullón Agrelo, da Pobra do Caramiñal, recente nomeada académica da RAG, que tamén compareceu no acto para explicar como fixo para trasladar á lingua galega o texto de Torabuela. Este destacou o alto nivel da tradución, xa que consegue darlle a todas as pasaxes o toque diferencial do galego.

Torabuela, que xa ten escritos 40 libros en catalán e uns 15 en galego, explicou que cando veu para Galicia esforzouse en aprender ben o idioma, e o seu dominio é tal que, como apuntou Suso Laíño, incluso é quen de facer palíndromos na nosa lingua, a pesares da dificultade que ten este recurso literario.

O feito de que Barbantia elixira Rianxo para dar por iniciado o ano cultural do 2012 non foi azaroso, senón porque coincidía coa celebración do mes que o Concello dedica ao recordo de Castelao, que naceu e morreu nun xaneiro. A entidade presentou Poñente, e tamén Vivir, unha aventura irrepetíbel. Biografía de María do Carme Kruckenberg, este, onte pola mañá.

O alcalde, Adolfo Muíños, expresou a súa ledicia porque o auditorio se enchese de cultura, feito que empezou coa actuación de Antón Alcalde e Iago Hermo, que deixaron á xente coa boca aberta polo seu dominio do piano e do xilófono.

Xurxo Martínez: «Luís Soto foi o gran ideólogo do nacionalismo galego de inspiración marxista»

26 Xaneiro 2012

Crónica,Entrevistas

A edición compostelá de La Voz de Galicia publica unha información sobre Luís Soto. A xeira pola unidade galega, de Xurxo Martínez González.

 

«A figura de Luís Soto foi clave no nacionalismo marxista»

No xantar da Rocha (1964) foi un dos creadores da Unión do Pobo Galego (UPG), o miolo do nacionalismo galego artellado arredor do Bloque Nacionalista Galego (BNG). Chamábase Luís Soto e a súa fi gura foi agochada porque decantouse do bando dos perdedores. Así o explicou onte o vigués Xurxo Martínez González —28 anos, licenciado en Filoloxía Galega— na presentación do seu libro Luís Soto. A xeira pola unidade galega (Edicións Xerais, Vigo, 2012) na Libraría Couceiro. «A fi gura de Luis Soto é clave porque foi o gran ideólogo dun nacionalismo galego de inspiración marxista», di Xurxo Martínez, quen se refire a Soto como «vencido por partida doble: non só pola guerra civil senón tamén pola historia moderna do nacionalismo galego». De Soto sabíase que acompañou a Castelao no seu exilio de Cuba e Estados Unidos e que dirixiu Vieiros. «Pero foi moito máis: un loitador social toda a súa vida dende os tempos da República», di Xurxo Martínez.

«Fantasmas de luz»: Un «timeline» do noso tempo. Crítica de Ramón Nicolás sobre o libro de Agustín Fernández Paz

24 Xaneiro 2012

Críticas,Infantil,Xuvenil

Ramón Nicolás publicou nas páxinas do suplemento Culturas de La Voz de Galicia unha recensión crítica sobre Fantasmas de luz, de Agustín Fernández Paz.

Un «timeline» do noso tempo

Agustín Fernández Paz colleita, nos últimos tempos,  éxitos e recoñecementos literarios que non teño dúbida en valorar como xustos e ben merecidos. O autor podería optar, e sería ben lícito facelo, por volver tripar camiños xa transitados mais, moi polo contrario, o escritor vilalbés prefire seguir na procura de novas olladas que permitan achegarse a outras perspectivas que permitan visualizar ángulos do noso tempo talvez mal iluminados.

            Con todo non é, xustamente, esa a lectura novidosa que cumpriría facer dun elemento axial que percorre a novela como é a  homenaxe que se rende ao universo cinematográfico e á súa influencia nas nosas vidas pois este é un asunto ben presente na nosa tradición literaria desde o Ilustrísima de Casares ata moitas das obras ou poemarios contemporáneos. Mais si o é o feito de que o cine e as referencias cinematográficas sexan o alento vital que explica a vida de  Damián, profesionalmente vinculado ao traballo das antigas salas de proxección para quen a vida pasa polo filtro melancólico das películas visionadas mais que, dun día para outro, vai verse privado do seu traballo. Ese é o momento no que, parella a unha transformación operada nel e na súa esposa, nace se se quere outra novela, isto é, cédeselle espazo tanto para a reflexión sobre o devalar da relación sentimental coa súa esposa como para retratar as consecuencias da exclusión social derivada dos fortes tentáculos dun neoliberalismo que afoga o mercado do traballo e esnaquiza conquistas sociais dun sopro, adoptando literariamente unha solución extraordinariamente efectiva como é a de se abeirar ao xénero do fantástico, ganduxándose con eficacia nos ámbitos do cotián a través da ensamblaxe que nuclea dous clásicos de H.G. Wells levados á pantalla como foron “O home invisible” e “O home sen sombra”. E é nesta parte conclusiva onde se percibe certa airexa esperanzadora suxerindo que talvez sexa posible cambiar moitas cousas.

    A novela, sen dúbida, encerra o poder de espertar a conciencia cívica á marxe de que estudadamente suxira distintos niveis de lectura pois a proxección das exclusións sociais vai alén das motivadas puramente pola precariedade laboral. Nela, finalmente,  entendo como un acerto incluír, a xeito de “tomas extra”, un conxunto de relatos que ben achegan novos perfís respecto de personaxes que pasean pola novela ben afondan nalgún asunto só levemente aludido na novela, sen esquecer a presenza dunhas fichas comentadas polo autor que reparan en varias das películas amentadas polo protagonista. Mágoa dun making off que xa sería trazar un círculo perfecto nesta magnífica aliaxe entre cine, vida e literatura, pero iso ben nolo pode relatar o autor noutra ocasión.

        Parabéns, abofé, por este novo galano que é Fantasmas de luz: unha nova mostra do indiscutible talento do seu autor que, nesta ocasión, vén de mans dadas coas ilustracións doutro grande como é Miguelanxo Prado.

Entrevista con Eva Moreda sobre «A Veiga é como un tempo distinto»: «A maior parte da xente que emigra hoxe é cualificada»

10 Xaneiro 2012

Entrevistas,Narrativa

A edición das Mariñas de La Voz de Galicia publicou hia uns días unha entrevista de Yolanda García con Eva Moreda sobre a súa novela A Veiga é como un tempo distinto, centrada na emigración galega en Londres.

 

EVA MOREDA ESCRITORA RIBADENSE QUE HOXE PRESENTA «A VEIGA É COMO UN TEMPO DISTINTO» NA SÚA TERRA

«A miña última novela marca certa madurez, evolución»

Literalmente, a escritora Eva Moreda Rodríguez (A Veiga-Vegadeo, 1981) volta á súa casa ribadense polo Nadal. Faino para estar cos seus nestas datas xa que a súa vida profesional está actualmente en Londres. Aproveita a ocasión para manter un encontro cos seus paisanos, de escritora a lector, e presentar A Veiga é como un tempo distinto, libro do que é autora e co que acadou o premio Terra de Melide no 2010. O acto, organizado pola Asociación Cultural Francisco Lanza, ten lugar en Ribadeo. En Londres da clase de historia da música na Open University, «como a UNED en España», explica.

—¿Está integrada en Londres?, ¿son diferentes os londinenses aos galegos e en que?, ¿ten morriña da súa terra?

—Si, levo xa alí cinco anos. Creo que hai bastantes diferenzas, sobre todo na mentalidade, as cousas importantes para a sociedade alí son distintas das importantes aquí, que son a familia, as apariencias… ¿Se sinto morriña? Normalmente estou ben, integrada, pero ás veces cando tes problemas coa mentalidade dalí botas de menos estar no sitio onde aprendiches os valores da vida.

—Naceu na Veiga e emigrou. «A Veiga é como un tempo distinto» é unha novela sobre emigración. Aínda que non sexa autobiográfi ca…

—Non é autobiográfi ca pero hai varios detalles da miña vida, a parte de Londres e a da Veiga, en forma de flashbacks.

—¿Como está sendo a resposta dos lectores ante esta novela?

—Bastante boa. En xeral tivo críticas boas. Tamén estou moito en redes sociais, Facebook e Twitter, e xente que, sen coñecerte de nada, me escribiu para dicir que lles gustara…

—En canto aos libros que xa ten editado é…

—O sexto. Tampouco é que marque un cambio de sentido, ou un xiro de 180 graos pero retoma temas que tratara, como o da emigración. Houbo xente que mo comentou, e penso o mesmo, que marca unha certa madurez, evolución respecto a obras anteriores; a técnica literaria está máis traballada, a forma de traballar os temas.

—Edita esta última novela Xerais. ¿É a primeira que publica con esta editorial?

—A primeira si. Aínda que xa estivera nunha antoloxía de mulleres narradoras de Xerais. A maioría das anteriores editáronse por gañar premios.

En canto se lle pregunta a Eva Moreda polas súas novas incursións ou proxectos a nivel literario, esta é a súa resposta: «Hai un tema que me gustaría tratar. Estou facendo os meus experimentos: literatura infantil e xuvenil. Tamén teño os meus libros favoritos de cando era nena. En parte porque de pequena sempre lía moito e se conseguira interesar a alguén pequeno pola lectura sería unha grande satisfacción para min. Hai o debate de se este tipo de literatura é de categoría distinta á de adultos, en que se diferencia, se trato un tema que tamén podería tratar nun de adultos…».

—Por certo, unha curiosidade. ¿Cal era o seu escritor ou escritora favorita de pequena?

—María Gripe, sueca, tiña un universo fantástico e surrealista.

—Xa lle gustaba a literatura sueca, como agora Stieg Larsson…

—Si, si, xa ía adiantada.

—E o público ribadense, ¿como reacciona ante a súa obra?

—Estou satisfeita coa resposta do público.

—¿Ten pensado voltar a Galicia?

—Agora viaxar xa é máis accesible e bastante xente me coñece en Londres. A maior parte da xente que emigra na actualidade ten unha carreira, estudos…, iso abreche outras espectativas. Antes emigrabas por supervivencia, agora é máis para ter un estatus ou de poder exercer a túa profesión, pois ao mellor no teu país de orixe non tes oportunidade de facelo.

Yolanda García

Celso Emilio Ferreiro, unha obra en seis libros, por Ramón Nicolás

3 Xaneiro 2012

Autores,Biblioteca das Letras Galegas,Clásicos,Críticas,Narrativa,Poesía

Ramón Nicolás publicou no suplemento Culturas, de La Voz de Galicia estas recensións dos libros de Celso Emilio Ferreiro.

 

Celso Emilio Ferreiro, unha obra en seis libros

O soño sulagado (1954)

Primeiro libro en lingua galega  tras o clandestino Voz y voto. Nel repousan, con afán  totalizador, as preocupacións ás que lle deu forma poética e polas que transitou dese momento en diante: a reivindicación e a intención belixerante, os poemas abeirados á dimensión máis íntima e sentimental e aqueloutros que, aínda timidamente, xa deixan asomar o aguillón sarcástico e mordaz que centrará en exclusiva outros poemarios como as Cantigas de escarnio e maldicer ou Cimenterio privado.

Longa noite de pedra (1962)

Cúmprense no 2012 cincuenta anos desde a súa aparición na colección Salnés, vinculada  on Galaxia. O poemario non se reeditaría ata que ve a luz unha edición bilingüe, no selo catalán de El Bardo, en tradución de Basilio Losada. A consecuencia máis inmediata deste libro sería a súa proxección do autor como un dos poetas máis salientables do ámbito peninsular do momento. Poucos libros coma este no século XX: crónica poética dun  tempo, pero operativa e chea de validez aínda hoxe.

 Viaxe ao País dos Ananos (1968)

Recibido no seu día con certa polémica, CEF vén de experimentar en carne propia a persecución á que o somete unha nova directiva da Hermandad Gallega de Caracas, onde traballaba nunha sorte de autoexilio e da que foi expulsado. O poemario agroma destas vivencias e, alén de ser unha resposta a certa emigración logreira, nel encérranse grandes achados poéticos sobre a propia existencia e o intimismo.

Poesía galega completa (2004)

No ronsel de proxectos compilatorios semellantes como os que se efectuaron en Akal ou Sálvora, no ano 2004 reuniuse a práctica totalidade da súa obra poética en lingua galega. Nela, alén de poder atopar libros como Onde o mundo se chama Celanova (1975)  incorpóranse poemarios de difícil acceso como o cartel de cego Paco Pixiñas (1970) e un feixe de composicións  inéditas que completan o seu percorrido poético creativo.

Obra narrativa (2003)

Como creador percorreu tamén outros xéneros e no da prosa non se moveu con desacerto. Reúnense neste volume as dúas incursións que realizou baixo o título de A fronteira infinda (1972), unha colección de innovadores relatos, e mais A taberna do galo (1979), unha sorte de crónica ficcional de saibo celanovés, primeira parte dun proxecto máis ambicioso no que traballaba cando a morte o sorprendeu.

Crónicas, semblanzas e artigos (2005)

De non termos un coñecemento, malia que sexa parcial, do apreciable labor que  desenvolveu desde mozo ata a véspera da súa morte en diversos soportes xornalísticos, tampouco se terá unha idea cabal das dimensións da súa achega intelectual e literaria. Neste volume recóllense, nunha pequena pero substantiva parte, crónicas, contos e diversos artigos. Un primeiro paso para un traballo aínda pendente.

Estas fichas, baixo a orientación de ofrecer unha concisa información sobre a obra accesible na actualidade de CEF, complementaron o artigo «Descubrir o iceberg Ferreiro» e publicáronse igualmente no suplemento «Culturas» de La Voz de Galicia, o 31 de decembro de 2011.

Ramón Nicolás

“Meu pai vaite matar”, crítica de Ramón Nicolás

26 Decembro 2011

2011,Autores,Críticas,Narrativa,Xerais_nos_medios

Ramón Nicolás publicou no caderno “Culturas” de La Voz de Galicia do 24 de decembro, baixo o tíitulo “A volta narrativa de María Xosé Queizán”,  a seguinte crítica sobre Meu pai vaite matar:

Un libro de María Xosé Queizán, calquera que este sexa, merece de seu ser saudado efusivamente pois poucas traxectorias tan celmosas, e ao tempo  teimosas, a prol da creación literaria en galego, veña esta dos ámbitos da narrativa, a poesía, a tradución, o ensaio ou o xornalismo, podemos atopar en alguén que, desde aquela histórica A orella no buraco (1965), mantén rexa e lucidamente os esteos do seu pensamento e mais da súa singular e privativa ollada interpretativa cara ao noso mundo e os seus arredores; unha ollada considerada transgresora noutro tempo e que hoxe resulta inevitable e operativa para asomarnos e movernos por un mundo cambiante como o actual.

Esta recente novela, que ve a luz tras o ensaio igualmente publicado hai pouco tempo sobre Mary Wollstonecraft, disponse baixo o suxestivo título de Meu pai vaite matar e nela non deixa de lado,  mesmo talvez impulsándoos substantivamente, elementos que se entrecruzan unha e outra vez na súa obra como son a defensa tanto do racionalismo como do antipatriarcalismo, adquirindo agora unha tonalidade talvez un tanto distinta que podería facilitar a súa chegada a un maior número de potenciais lectores. Explícome: Queizán artella unha historia que se alicerza sobre elementos tirados da novela policíaca ou de intriga, con algunhas pegadas do xénero aventureiro e mesmo tintes propios da crónica de viaxes máis canónica. Agroman así, agrupándose con solvencia, fíos que nos conducen por historias persoais marcadas por unha escura trama, coma todas que se alimentan de abusos e do uso da violencia machista nunha relación sentimental. Todo isto derivará  ata confluír noutra relación que manteñen dúas protagonistas, en terras arxentinas, escenario no que se desvelarán as claves que poden explicar unha incógnita familiar de complexa resolución.

De obviar, ao meu ver, certa tonalidade antirruralista e un discurso expresivo talvez pouco verosímil na relación sentimental feminina, é esta unha proposta, de estrutura moi áxil por certo, que vén dunha das nosas escritoras máis experimentadas e arriscadas. Só por iso xa cumpriría achegarse a este Meu pai vaite matar.

 

Agustín Fernández Paz: «Fantasmas de luz», coa historia dun home que traballa toda a vida nun cine e queda no paro, quere ser unha crítica do sistema

20 Decembro 2011

Autores,Entrevistas,Infantil

La Voz de Galicia publica unha entrevista de Camilo Franco con Agustín Fernández Paz sobre o seu novo libro, Fantasmas de luz.

 

Agustín Fernández Paz: «Os parados son a materia escura»

A nova novela de Paz aproveita o cine para falar da invisibilidade

O personaxe principal de Fantasmas de luz, a novela de Agustín Fernández Paz, tivo no cine a súa universidade. Foi proxeccionista ata que calquera das formas máis inmediatas do neoliberalismo acabaron co seu posto de traballo. Nesa universidade aprendeu unha máxima: «Nunca poderán con nós, somos o pobo». Foi na clase As uvas da ira, impartida por John Ford.

-No libro hai dúas argumentacións para a mesma historia.

-Quería escribir sobre a desfeita que está cometendo o capitalismo desde a caída do muro de Berlín. Pero non quería escribir un ensaio, quería utilizar as ferramentas da ficción e para iso tiña que darlle corpo a unha historia con personaxes e cunha trama. Por un lado quería facer unha crítica dura do sistema, pero por outro quería explicar o moito que importan os soños e a necesidade de que nos conten historias. No cruce desas dúas intencións está a historia dun home que traballa case toda a súa vida nun cine e queda sen traballo.

-No seu libro toma corpo esa idea de que ir ao paro é un xeito de desaparecer.

-Mesturo un contexto realista cun elemento fantástico. Neste caso é que o matrimonio protagonista, tras quedar os dous no paro, comezan a volverse transparentes. Están aí pero o mundo non os ve. Ese é un dos grandes perigos desta crises, que hai xente que desaparece.

-¿Considera que a sociedade é demasiado pasiva diante da dureza dos cambios?

-A impresión que eu teño é que os cambios que veñan, que van vir, non chegarán só a nivel local, senón que serán cambios globais, como global é o capitalismo agora e tamén é global o deterioro da natureza. O que non chego a albiscar agora, pero que pode estar sucedendo, é que, como dicía Marx, hai varias toupas furando na actualidade e non o sabemos, e quizais esteamos só intuíndo o que está sucedendo realmente. O que si quero crer é que esa consigna de que somos o 99 % segue sendo auténtica e debe impoñerse, e que esta forma de capitalismo está condenada a desaparecer polos seus métodos.

-Fala no libro da invisibilidade e da exclusión que provoca quedarse sen traballo. ¿Cre que é un mal difícil de combater?

-Eu creo que hai moita pasividade e que iso afecta a un certo espellismo porque en moitas partes a crise non se nota coa dureza que está tendo. De feito, eu vou por Vigo, onde se di que o 30 % da xente non ten xa ingresos regulares, e vexo as terrazas cheas como se non houbese crise. O que sucede é que a xente que non ten ingresos desaparece. Vas pola cidade e non se ven: os parados son a materia escura. Así que hai una aparente normalidade que produce a inclusión dunha parte da poboación que, por outra parte, é cada día máis grande.

-Na súa historia, ¿a onde conduce a situación de exclusión?

-A novela conta a historia dunha xente que pasa dunha situación a outra, conta o proceso de como se vai volvendo transparente, que se pode entender como unha metáfora do que sucede na actualidade. Eles son conscientes do proceso que están padecendo. Pero a historia ten un final que non podo desvelar porque rebentaría a historia, un final que garda moita relación coa resolución da película As uvas da ira, de Ford, que me parece unha historia de moita actualidade agora mesmo, e no que se apunta un xeito de enfrontarse á esta situación á que nos trouxo o capitalismo no que vai de século.

Camilo Franco

Sete días pola Costa da Morte: «Cita en Fisterra», de Luís Rei Núñez. Entrevista co autor

19 Decembro 2011

Autores,Entrevistas,Narrativa

A edición de Carballo de La Voz de Galicia publicou unha entrevista de Mar Varela con Luís Rei Núñez,  a raíz da publicación de Cita en Fisterra.

 

«A gran materia pendente é aprender a coidar o patrimonio»

Criado entre Muros e A Coruña, Luís Rei asegura que sente a Costa da Morte como o seu territorio natural. O xornalista acaba de publicar Cita en Fisterra (Xerais, 2011), unha novela onde un viaxeiro vai de Muros a Caión en sete días.

Para o autor, Fisterra non se limita a un termo municipal, senón que se refire a todo un territorio ao que denomina o Condado do Solpor.

A publicación non é unha descrición das fermosas paisaxes da costa. Máis ben convértese nunha crítica á falta de respecto aos recursos. Rei Núñez é consciente de que «a actividade económica é fundamental, pero débese harmonizar co respecto polo medio natural». Non sé refire só ao feísmo ou ao urbanismo desmesurado, senón tamén á piscifactoría de Touriñán e á falta de coidado do legado de Man ou das obras de Urbano Lugrís expostas na Confraría de pescadores de Malpica. Por iso cre que «a gran materia pendente é aprender a coidar o patrimonio». Lonxe de culpar unicamente aos políticos, afirma que «están postos aí polos cidadáns, polo que a responsabilidade é de todos».

Para o escritor, o futuro da zona pasa pola pesca «como vén sendo secularmente» e o turismo. Por iso, «corremos o perigo» de que aqueles que deciden rematar o Camiño en Fisterra «pola compoñente mítica que ten alcanzar a fin da terra» se sintan decepcionados ao chegar e «atoparse algo pouco coidado e que non responde ás expectativas» que portaban na súa mochila.

UN CAFÉ CON… LUÍS REI NÚÑEZ

-¿Que lle gustaría ler no xornal?

-Por exemplo, sería unha boa nova ler que en Galicia rematou a emigración.

-A felicidade é…

-Estar a ben con un mesmo e rodeado das persoas que queres e ás que queres

-¿É máis de falar ou de escoitar?

-De escoitar.

-Unha frase que repite moito.

-Algo que lle aprendín ao meu avó: «Ollo á boia».

-¿Os seus zapatos favoritos?

-Calquera que sexan cómodos, para camiñar bastante.

-De non ser xornalista, tería sido…

-Arquitecto ou xeladeiro, facendo xelados á maneira italiana.

-¿Versión orixinal ou dobraxe?

-Depende. Non se pode negar que é máis cómodo ver as películas dobradas, pero a visión que obtemos é un pouco incompleta porque non está aí a voz dos actores.

-¿Usa Internet no móbil?

-Non, o certo é que son bastante negado para eses aparellos.

-Se puidera vivir outra vida, sería…

-Eu mesmo e cometendo os mesmos erros.

-¿Que toma no descanso de media mañá?

-Só auga do tempo. Non aguanto moito a vida nocturna e polo tanto esperto moi cedo. A esa hora só tomo auga.

Mar varela

Poder político e violencia machista na trama de «Historias de Oregón», de Diego Ameixeiras. Crítica de Ramón Nicolás

Críticas,Narrativa,Premios

Ramón Nicolás publicou nas páxinas do suplemento Culturas de La Voz de Galicia unha recensión crítica sobre Historias de Oregón, de Diego Ameixeiras, Premio La Voz de Galicia de Novela por Entregas.

 

Fronteiras vitais na cidade cero

Hai relativamente poucos meses que os lectores de La Voz de Galicia tiveron a oportunidade de seguir, diariamente, unha narración artellada por Diego Ameixeiras e que dispuxo baixo o título de Historias de Oregón, coa que conseguiu a undécima edición do premio de Novela por Entregas La Voz de Galicia, sumándose ao meu ver con acerto e dignidade á xa  longa nómina de propostas galardoadas neste concurso literario.

         De botarmos unha ollada atrás ás novelas premiadas neste concurso non é difícil albiscar como Diego Ameixeiras, que vén de colleitar un éxito rotundo co seu Asasinato no Consello Nacional, sabe situarse nese ronsel que, desde as instancias dunha limitación espacial determinada, conduce a soster unha trama próxima ás fronteiras do xénero negro. Con todo e se cadra dun xeito máis evidente e consonte cos seus trazos coñecidos como narrador de inequívoca vontade realista, aproveita esta proposta para dirixir unha ollada crítica, por veces incisiva e sempre reflexiva, sobre unha parte da sociedade do noso tempo, exposta sempre cun trazo claro, rápido e limpo. Neste sentido non podo deixar de sinalar que se á Oria de O porco de pé risquiano, lle seguiu aquela feraz e translúcida Auria blanco-amoriana, para entender algunhas das claves motrices dos modos de relación contemporáneos e mesmo para desvelar os recursos aos que obriga a supervivencia en contextos adversos cómpre, sen dúbida, asomarse ás aristas desta Oregón, desta cidade cero, dese transparente trasunto de Ourense polo que Ameixeiras xa transitara noutras entregas e que, alén de espazo físico desde o que irradian sólidas historias, chega a cobrar a un tempo categoría protagónica.

     Historias de Oregón bota a andar co suceso da desaparición dunha moza brasileira. De aquí en diante gandúxanse os fíos desde os que, a través de tramas paralelas expostas con vontade fragmentaria e que logo se irán compoñendo por si soas, un conxunto de personaxes  construídos con solvencia irán entrelazándose e deseñando un devalar cotián heteroxéneo onde  a presenza do malfado, das dificultades e da precariedade vehiculízanse a través de argumentos que recrean ou se espellan na vaga de incendios, na violencia machista, na cobiza polo poder político ou na inestabilidade laboral, constituíndo así focos de atención dunha novela que vai alén do simple divertimento e agocha moitas máis cousas.

Ramón Nicolás

«Vigo, a 80 revolucións por minuto», de Emilio Alonso: A movida tarde trinta anos en ter a súa primeira crónica

23 Novembro 2011

Crónica,Noticias,Presentacións

B. R. Sotelino publica en  La Voz de Galicia unha crónica sobre o libro Vigo a 80 revolucións por minuto de Emilio Alonso, que se presenta esta tarde, ás 19.00 horas na Casa do Libro da cidade olívica.

La movida de Vigo tarda treinta años en tener su primera crónica

Emilio Alonso publica en Xerais «Vigo a 80 revolucións por minuto»

La movida de Vigo ya es historia. El primer concierto de Siniestro Total en el cine Salesianos, en diciembre de 1981, se considera su fecha fundacional. Sobre los años en los que la ciudad gallega cuya actividad cultural, nocturna y musical llegó a todos los rincones del país en los años ochenta se escribieron cientos de páginas, pero hasta ahora nadie se había atrevido a condensar en un libro la crónica razonada de los acontecimientos que convirtieron a Vigo en continua noticia de portada, y no por conflictos laborales ni por sucesos luctuosos.

El periodista, escritor y guionista Emilio Alonso fue testigo directo de la época. Vivió la movida en primera persona, y no solo como joven que la disfrutó, sino como profesional de la radio y colaborador en distintas publicaciones. Xerais edita ahora Vigo a 80 revolucións por minuto, que se presenta hoy en una fiesta que se celebra en La Iguana Club a partir de las 21 horas con la actuación de algunos de sus protagonistas, como Los Cafres, que se reúnen de nuevo para el evento, o Nicolás Pastoriza.

En su cabeza Emilio Alonso guardaba numerosos y agudos recuerdos y en su casa, abundante material que en sus muchas mudanzas a punto estuvo de acabar en la basura. Según cuenta, la obra, acompañada de fotos y otro material gráfico, es un repaso documental. «No hago una reflexión profunda, dejo que hablen los protagonistas, los cronistas y los observadores de la época», dice. El libro se articula en capítulos sobre música, los grupos y los locales donde se cocieron; los conciertos fundamentales, sobre todo en Castrelos, los fanzines, publicaciones y cómics; la radio; la moda y los peluqueros; la farándula, la videocreación, la plástica y también «aquella estupidez que se llamó Madrid se escribe con V de Vigo», indica el autor.

B. R. Sotelino

«A razón do meu libro é explicar a presenza dos cataláns en Galicia». Entrevista sobre Poñente con Pere Tobaruela

22 Novembro 2011

Entrevistas,Narrativa

La Voz de Galicia, na súa edición compostelana, publica unha entrevista de M. Beceiro con Pere Tobaruela sobre  Poñente,

«A razón do meu libro é explicar a presenza dos cataláns en Galicia»

O autor presenta a súa novela «Poñente», editada por Xerais

O escritor catalán afincado en Galicia, Pere Tobaruela, presenta hoxe, ás 20 horas, na Sala de Profesores da Facultade de Xeografía e Historia, o seu libro Poñente, editado por Xerais, nun acto que contará coa participación de Juan Monterroso, Lourenzo Fernández Prieto, Xoán Carmona e Manuel Bragado. O poñente e a súa luz guían os dous protagonistas desta novela, Carme e Josep, ela obrigada a cuestionarse a súa identidade sexual, e el un dos pioneiros cataláns do século XIX que emigraron cara a terras galegas asentándose aquí para sacar adiante a industria da salgadura.

-¿Cal é o obxectivo que perseguiu ao escribir esta ficción?

-O motor do libro é a presenza dos cataláns que chegaron aquí para por en marcha a industrias das salgaduras. Ese é o motor do libro. A partir de aquí comeza a parte na que se mergulla unha situación especial e o coñecemento do mundo dos cataláns.

-¿Cal é a razón dese xogo do presente e o pasado?

-A razón do libro é explicar a presenza dos cataláns aquí para por en marcha a industria da salgadura. E a maneira de explicalo é establecendo esa relación do presente co pasado. Son como dúas novelas nunha, pero na que todo está entrelazado. É esa dobre mirada para permitirlle ao lector unha mirada hoxe en día, para explicar ese pasado desde o presente en primeira persoa.

-¿Por que lle interesou afondar nesa pegada dos cataláns na Galicia do século XIX?

-O meu interese é á mesma vez o punto de partida da obra. A protagonista principal está nun cemiterio de Pobra do Caramiñal onde ve, como o autor, unhas lápidas con apelidos cataláns. Entón, a pregunta é que pasou logo.

-¿Que cuestións descoñecidas aluma este «Poñente» sobre a estancia dos pioneiros cataláns aquí?

-Este tema tratouse moi colateralmente na literatura galega. Pero agora, tras esta novela, todos os críticos concordan en que é unha historia que todo o mundo sabe pero que ninguén lera. Entón, eu poño en orde unha serie de ideas, explicoas e xa está.

-¿O espazo da historia é só Galicia ou tamén Cataluña?

-Hai partes que transcorren tamén en Cataluña, en Sitges e Esplugues de Llobregat. Tamén en Porto, porque os cataláns movéronse moitísimo nesa época para buscar os mercados.

M. Beceiro

Os movidos anos 80 en Vigo: a crónica fotográfica de Víctor de las Heras en «Vigo, a explosión dos ’80»

21 Novembro 2011

Álbums,Fotografía,Reportaxes

La Voz de Galicia publicou unha información de Jorge Lamas sobre Vigo, a explosión dos ’80, de Víctor de las Heras.

Los movidos años ochenta

Víctor de las Heras publica una crónica fotográfica de cuando Vigo sufría de día la reconversión industrial y por la noche disfrutaba

El sector naval, que cantaron Os Resentidos, no salía de las calles en los primeros años ochenta. La reconversión atacaba, una a una, todas las empresas de la ría, dejando a miles de parados en las calles y dando demasiado trabajo a los exgrises, que ya eran entonces marrones. Allí estaba Víctor de las Heras, Vitín, un fotógrafo que alternaba su presencia en las convulsas mañanas de los ochenta con las intensas noches, que bailaban al ritmo de Siniestro Total, Aerolíneas Federales y muchos otros.

Parte de aquellos trabajos se recogen ahora en el libro Vigo, explosión dos ?80 (Edicións Xerais). Entre 1983 y 1987, Vitín está en todas. En el ascenso del Real Club Celta, en las manifestaciones de los estudiantes contra Vitrasa, en el cuerpo a cuerpo con la policía, en los clubes nocturnos y en todos los cambios que estaba experimentado la sociedad viguesa.

Curiosamente, la publicación de esta memoria fotográfica de De las Heras coincide en el tiempo con la salida al mercado de Vigo a 80 revolucións por minuto, de Emilio Alonso (Edicións Xerais. Este último libro, se centra más en los aspectos musicales de la década de los ochenta en Vigo, aunque contextualiza aquellas circunstancias culturales. También aporta fotos de Víctor de las Heras.

Jorge Lamas

An Alfaya: «Quixen ser escritora e lectora». Entrevista de Camilo Franco coa autora de «Vía secundaria»

7 Novembro 2011

Entrevistas,Narrativa,Premios

Camilo Franco publicou en La Voz de Galicia unha entrevista con An Alfaya, autora Vía secundaria, Premio de Novela por Entregas de La Voz de Galicia 2010.

«Quixen ser escritora e lectora»

A novela Vía secundaria acaba de cumprir outra etapa. Primeiro, foi gañadora do Premio de novela por entregas de La Voz de Galicia 2010 e publicada nas páxinas deste periódico e, desde hoxe, está nas librerías en formato libro. A novela de An Alfaya foi presentada onte en Librouro, en Vigo.

—Para un autor, ¿que diferenza hai entre presentar unha obra diariamente nun xornal e facelo nun libro?

—A diferenza é na escrita. Nunha novela para un xornal hai unha esixencia de espazo. Hai que conter a linguaxe, non podes esmerarte nin recrearte nas descricións. Hai que utilizar máis substantivos e menos adxectivos. Cada capítulo ten que pecharse estimulando no lector a continuación para o día seguinte. Cada capítulo, un co outro, ten que levar ao lector ata ao fi nal.

—No tránsito dun soporte a outro, ¿non tivo a tentación de incorporar cousas que deixou fóra por cuestións de espazo?

—Non tiven a tentación de facelo porque sería outra novela. Os bosquexos estaban perfi lados, os personaxes están aí. Quizais engadir cousas sería abrir outras vertentes e a novela variaría moito. Non gañaría na trama argumental.

—¿Que lle dixeron os lectores despois da publicación no xornal?

—Os lectores non teñen o costume de continuar a lectura. É difícil atopar un lector con seguimento diario, aínda que houbo xente que se enganchou á historia e a seguiu. Outra xente dixo que quería ler a historia continuada, pasando de capítulo a capítulo.

—¿Esa estrutura marcada foi un problema ou un estímulo?

—Foi un estímulo. Quixen ser escritora e lectora. Escribín un capítulo cada día e non avanzaba ata lelo ao día seguinte. Tardei eses mesmos 31 días en escribir, uns días unha hora e outros tres. Pero non avanzaba antes de deixar o capítulo para ler ao día seguinte.

—¿Seguir ese método sírvelle para outros proxectos?

— Non fago ese prantexamento. Mentres estou escribindo procuro disfrutar do que fago. Cando me poño a escribir algo novo, todo é unha aprendizaxe. Son partidaria de que os personaxe me conten a min máis que eu contar aos personaxes. Non quero ser unha narradora que lle dite o camiño aos personaxes porque me produce certo desasosego, mesmo cando leo, que os personaxes non teñan vida propia. Eu prefi ro que pareza que son eles os que escriben.

—¿Ese sistema do que fala obrigoulle a pensar máis no lector que outras veces?

—Eu son bastante egoísta cos lectores. Como escritora non penso moito no lector. Escribo pensando no que quero contar e logo me fago a pregunta de se interesará ou non. Neste caso, ademais, xa fora fi nalista noutra edición e xa tiña certo entrenamento. A primeira vez foi máis traballosa e nesta ocasión xa tiña certo entrenamento.

—Seguindo o refrán, ¿haberá unha terceira vez?

—Non teño pensado presentarme outra vez porque creo que non me debo presentar a un premio que xa gañei. Podería repetir no método de traballo, pero creo que non vai ser porque a vida organizamoitas cousas. Podería traballar cun guión fi xo, cun espazo marcado. Como exercicio non o descarto porque fóra do premio nunca me marquei prazos nin espazos. Pero agora non o vexo.

—Unha das cousas que se salientaron do libro era a ambientación opresiva.

—É unha historia contemporánea. A vía secundaria que dá título fai de eixo, pero os personaxes son xente coma nós, en continua busca e en continua perda. Son perdedores. A ambientación é opresora nese sentido. A historia ten como punto de partida un accidente de circulación que desencadea reaccións diferentes, pero os personaxes son moi do día a día.

Camilo Franco

Ramón Nicolás, autor da biografía sobre Celso Emilio Ferreiro que publicará Xerais: «foi famoso pero nunca chegou a vivir da literatura»

Biografía,Entrevistas,Noticias

La Voz de Galicia publica unha entrevista de Camilo Franco con Ramón Nicolás sobre a biografía de Celso Emilio Ferreiro que Xerais editará en 2012.

«Ferreiro foi famoso, pero nunca chegou a vivir da literatura»

A biografía sobre o poeta aproveitará gran parte da súa correspondencia

O ano próximo escoitaranse en máis dunha ocasión as palabras de Celso Emilio Ferreiro (CEF) grazas á declaración realizada polo Parlamento de Galicia. Ramón Nicolás ultima unha biografía sobre o escritor, que, segundo el, creou unha escola poética en Galicia.

-¿Que dificultades ofrece a figura de CEF desde o punto de vista do biógrafo?

-Primeiro fun lector, claro, pero levo case dúas décadas transitando pola obra literaria que Celso Emilio deixou e por algúns capítulos da súa vida ata que se deron unhas circunstancias que propiciaron internarme no seu perfil máis persoal, fundamentalmente porque un dos nosos autores máis relevantes carecía aínda dunha biografía integral que xuntase o periplo vital e a súa proxección literaria e política. As dificultades foron as habituais: recadar información, édita e inédita, interpretar documentos, esculcar nas cartas conservadas ou entrevistar as persoas que tivesen algo substancial que dicir sobre o autor.

-¿Que novidades achega a súa biografía sobre a figura do escritor?

-Creo que o novidoso pode radicar tanto na valoración que as persoas que o trataron tiveron a ben compartir, a través de entrevistas persoais ou a través de textos escritos que me cederon, como na abondosa información de primeira man que procede do seu epistolario e arquivo persoal. Aí están espelladas as liñas de sentido dunha vida en que, por exemplo, as cartas eran un medio fundamental de comunicación, e máis nun tempo difícil no que violaba unha e outra vez a confidencialidade das mesmas, polo que ás veces cómpre ler entre liñas. Malia isto, nestas cartas está case todo: os proxectos levados a cabo e os que se frustraron, as filias e as fobias, os amigos, os inimigos, a política e as polémicas.

-Nun sentido amplo, CEF foi un escritor famoso, valorado no seu tempo. ¿Como afectou iso á interpretación da súa obra?

-Celso Emilio comezou a gañar sona máis alá de Galicia a través das edicións bilingües da súa poesía, e isto ocorre a finais dos sesenta e dura algo máis de dez anos. Aquí era valorado en pequenos círculos, mais con Longa noite de pedra supera todo o previsible e chega a lugares onde nunca ningún poeta galego podería pensar. Por tanto, foi famoso nos seus últimos anos mais isto non o satisfacía moito; se cadra estaba máis contento, e é unha anécdota real, co parecido físico que gardaba con Salvador Allende. Dito isto, o certo é que o número de edicións esgotadas da súa obra en vida non ten semellanza con ningún outro poeta galego. Mais por outro lado nunca puido vivir da literatura e a súa axitada vida así o demostra.

-¿Cre que a lectura de CEF como poeta popular segue pesando hoxe?

-A música e as versións musicadas dos seus poemas fan que, dalgún xeito, a súa poesía siga viva. Foi poeta popular, e para min é positivo, porque as súas composicións se converteron en emblema, en signo dunha época, mais tamén Celso Emilio tiña un oído musical extraordinario.

-¿Que aspectos quedan por divulgar da súa obra?
-Volver proxectar a súa poesía fóra de Galicia. Sigo a ver nel un gran narrador, de obra exigua, pero sorprendente pola modernidade e a rotundidade das pezas narrativas que deu a coñecer. Tamén cumpriría volver a vista ao Celso Emilio de facetas case descoñecidas nel como ser debuxante, crítico literario (non ao uso) e a de responsable da redacción de textos de carácter político. As acusacións de que non exerceu politicamente como antifranquista, que lin hai pouco, son inexactas e moi inxustas.

Camilo Franco

Eduardo Rolland: A Movida está de moda. Artigo sobre «Vigo, a 80 revolucións por minuto», de Emilio Alonso

4 Novembro 2011

Artigos literarios,Crónica

O xornalista Eduardo Rolland publica en La Voz de Galicia un artigo de opinión no que fala da publicación de Vigo a 80 revolucións por minuto, de Emilio Alonso, e do retorno da Movida.

(…)

Por eso no es extraño que se haya puesto de moda la Movida. El escritor y guionista Emilio Alonso acaba de publicar en Xerais un libro capital, el compendio definitivo para entender aquel fenómeno: Vigo, a 80 revoluciones por minuto. Con rigor, dejando hablar a los protagonistas, Alonso nos recuerda aquellos años nebulosos. Y se pone él mismo como ejemplo de que la crisis y la cultura se llevan bien: «Lo escribí porque tenía el material y, ahora que soy un pobre parado, tenía tiempo». Además de ser brillante, este tipo tiene coña, lo que le hace doblemente bueno.

La Movida está de moda porque todos sospechamos que los tiempos que vienen se parecen a aquellos. Vamos camino de un colapso económico y de una crisis de modelo como los que se vivieron en aquellos años de pobreza e incipiente democracia.

Así que no es raro que haya vuelto a editarse Tintimán, el lujoso fanzine que publicaba Javier Moreda. O que el realizador Luís Montenegro haya triunfado esta semana en Barcelona, en el festival In-Edit, con su documental Galicia Caníbal, sobre la movida viguesa. Y tampoco extraña que se hayan vuelto a reunir Aerolíneas Federales y que mañana sábado ofrezcan un concierto en la sala Razmatazz, en la ciudad condal.

En realidad, no es que recordar la Movida se haya puesto de moda. Sino que incluso parece que vivamos dentro de la Movida misma. Que, por un extraño fenómeno cuántico, los temporales de estos días sea el huracán Hortensia, que ha venido como un viento del Oeste a devolvernos al pasado. Viajamos hacia los años ochenta, en libro, en documental, en grupo y en fanzine. Y puede que sea esa época, de hace treinta años, donde nos dejará la actual crisis. Eso si no volvemos derechos a la Edad de Piedra.

Eduardo Rolland

Fran Alonso: «Non cambia só a tecnoloxía, cambiamos nós con ela». Entrevista sobre «Ninguén»

3 Novembro 2011

Autores,Entrevistas,Narrativa

La Voz de Galicia, na edición viguesa, publicou unha entrevista de B. R. Sotelino con Fran Alonso, sobre Ninguén.

«Non cambia só a tecnoloxía, cambiamos nós con ela»


O escritor vigués retrata na sua última novela as novas relacións que xurden na sociedade da comunicación


Fran Alonso (Vigo, 1963) fixo a súa estrea na literatura gañando o Premio Blanco Amor de Novela con Tráiler. Pasaron vinte anos desde o seu debut e neste tempo afianzou a súa carreira con cinco novelas, outros tantos poemarios, un libro de relatos e dous álbums ilustrados para nenos. Agora ven de publicar a súa última novela, Ninguén, que edita Xerais.

-A obra aborda as relacións sociais actuais, mediatizadas polas novas tecnologías da comunicación. ¿Parte da súa propia experiencia, de algo que lle parasa cos bulos (hoax), por exemplo?
-Ninguén non nace da miña relación con eles, pero, ¿quen non se tragou algunha vez unha desas historias de mentira que circulan por Internet? Ás veces son tan boas que, mesmo estando prevenido, fanche dubidar. Interesábame moito esa capacidade de Internet para converter a ficción en realidade. Pero creo que Ninguén parte, sobre todo, do que nos está a suceder a todos nós, aos cidadáns de hoxe, porque está mudando de xeito acelerado a nosa forma de relacionarnos sen que nos decatemos. Non cambia só a tecnoloxía, cambiamos nós con ela. E moito. Con todo, e aínda que a miña vida laboral hoxe está exclusivamente diante dunha pantalla, para as relacións sociais sigo preferindo a complicidade dunha mirada e a calidez dun café.
-¿Como se relaciona vostede coas novas tecnologías, está en Facebook, tuitea? ¿Que lle parece todo este entramado de banalidades?
-Sempre sentín moitísima curiosidade e interese polas novas tecnoloxías. Creo que supoñen un potencial enorme para a comunicación. Fun dos primeiros escritores en ter blog e tamén dos primeiros en ter conta de Twitter. Con todo, creo que é preciso usalas e contemplalas con ollo crítico. É certo que hai moita banalidade, pero tamén é certo que conlevan unha capacidade de subversión inédita ata o de agora. Usémolas sen vanaglorialas. Sexamos conscientes do que son e non sexamos esclavos delas. A min interésame moitísimo Twitter e bastante menos Facebook.
-¿«Ninguén» é ademais un retrato dunha comunidade de vecinos del siglo XXI?
-Pode entenderse así, sen dúbida. Os personaxes de Ninguén constrúen unha metáfora do mundo, que se centra na comunidade de veciños dun edificio calquera como paradigma das novas formas de relación. En Ninguén, e na vida real, percíbese a veciñanza a través das apariencias, polo que escoitamos a través das paredes, nos ascensores, cos ruídos. En realidade é un tipo de relación mediatizada, que é o que caracteriza ao século XXI, á vida urbana e ás novas tecnoloxías: relacionámonos pero nunca directamente, sempre hai algo que se interpón entre as persoas que se comunican. O mesmo sucede hoxe co poder. ¿Quen manda no mundo? Hai estruturas invisibles que se interpoñen entre os que mandan e nós. ¿Quen lles coñece as caras aos que manexan esta crise?
-No libro recolle ducias de correos electrónicos. ¿Son reais?
-Si, algúns teñen pequenas modificacións e apliqueilles unha nova redacción, pero todos parten de correos electrónicos que circulan por Internet e conteñen historias que, en maior ou menor medida, causaron algún dano ou confusión ou pretenderon causalo.
-¿Xa lé en libro electrónico?
-Teño unha certa biblioteca de libros electrónicos, aínda que maiormente en pdf, que leo en pantallas diversas. Creo que os escritores hoxe temos que ler en todo tipo de soportes, pero estou convencido de que o futuro xogará a favor da lectura en rede e das pantallas manexables.

B.r. Sotelino

«Extramunde», de Xavier Queipo: paixón por contar. Crítica de Ramón Nicolás

2 Novembro 2011

Críticas,Narrativa,Premios_Xerais

Ramón Nicolás publicou nas páxinas do suplemento Culturas de La Voz de Galicia unha recensión crítica sobre Extramunde, de Xavier Queipo.

Paixón por contar

GALARDOADA CO PREMIO XERAIS 2011,«EXTRAMUNDE» REBORDA AS EXPECTATIVAS MÁIS ESIXENTES: VELAQUÍ UNHA GRAN NOVELA

Hai unha semana escribía aquí sobre os 20 anos de presenza pública de Fran Alonso como escritor por mor da publicación de Ninguén. O mesmo podo afirmar agora de Xavier Queipo ao fío da publicación de Extramunde, coa que gañou o premio Xerais de Novela outorgado en xuño na illa de San Simón. Vinte anos contemplan, así pois, un traballo creativo, continuado, prolífico e non sempre recoñecido que, desde a súa estrea con aquel Ártico, agora reeditado baixo o título de Ártico 2.0, deixou nas mans dos lectores un máis que apreciable caudal literario guiado pola orixinalidade e por un teimudo e persistente espírito crítico, sempre gobernado por unha inequívoca paixón narrativa. Queipo contribuíu decididamente a abrir as ventás para que outros ventos soprasen na nosa narrativa, se se quer máis cosmopolitas, heterodoxos e sempre imaxinativos. Dalgún xeito todos eles converxen con fortuna nesta proposta galardoada, ao meu xuízo unha das máis intensas e coidadas do autor.

Son tantas as pulsións que dominan Extramunde que non é labor sinxelo sintetizalas en poucas liñas. Obxectivamente Queipo constrúe un friso composto polas vidas turbulentas dun feixe de persoas, en pleno século XIV,  consideradas en aparencia como iluminadas,  condenadas polo Santo Oficio e emprazadas nun escenario marítimo, no que o autor se move con extrema habilidade e verosimilitude. A procura da liberdade dos membros deste grupo e de novos horizontes nos que sobrevivir semellan estar, claro é, no alicerce das súas condutas. En boa parte, Extramunde constitúe unha impecable novela de aventuras, onde agroman aquí e acolá conspiracións e rebelións, con personaxes no gume entre a vida e a morte, convidando así a deixarse levar por ese arrecendo ás grandes novelas do xénero, ensambladas con precisión liña a liña, parágrafo a parágrafo, capítulo a capítulo, provocando con acerto o devezo que sente o lector por solventar os diversos fíos argumentais.

Mais tamén é certo que ese século XVI, pano de fondo do libro, resulta operativo para vehiculizar unha metáfora talvez apocalíptica pero case tanxible, do que pode significar e significa o exercicio desapiadado e ominipotente do poder contra o que é distinto; práctica derivada da imposición dunha doutrina e ideoloxía únicas, onde non é difícil rastrexar, noutra lectura claro é, os vincallos co tempo actual. Velaí unha invitación implícita para dirixir a ollada ao verdadeiramente relevante e nuclear na novela como é o concepto de resistencia e de loita, por veces contra un mesmo.

Non quixera concluír sen subliñar algúns elementos clave, ao meu xuízo, desta novela como son a poderosa forza e plasticidade descritiva que sorprende en varias pasaxes, a aposta pola singularización no perfil de personaxes, a atención outorgada ás linguas como vehículos de comunicación que serven para desandar os camiños do trasacordo ou  a presenza dos catro narradores, alén do  principal, como son o cego de Zas, cos seus poderes e o atractivo enganche que simboliza o seu relato oral, esa afortunada figura do escribán que espella por escrito o que ocorre e mais o diario dun naturalista que retrata con transparencia tanto as recaladas en portos afastados como todo aquilo inesperado que encontra. Sobra dicir que recomendo, e moi vivamente, a súa lectura.

Ramón Nicolás

María Xosé Queizán: «A primeira obra de ciencia ficción foi Frankenstein»

Ensaio,Presentacións

A edición  compostelana de La Voz de Galicia publicou unha noticia asinada por M. B. sobre a presentación do libro Mary Wollstonecraft Shelley e a súa criatura artificial de María Xosé Queizán.

«A primeira obra de ciencia ficción foi Frankenstein»

La flamante librería de mujeres Lila de Lilith acogió ayer la presentación de Mary Wollstonecraft Shelley e a súa criatura artificial, el último libro de María Xosé Queizán. En esta obra de ensayo, editada por Xerais de Galicia, la escritora gallega aborda la vida de Mary Shelley, la autora de Frankenstein, el momento histórico que le tocó vivir, su familia, su amante, así como el mundo de los artistas e intelectuales de aquel círculo romántico. «Con este libro -explica María Xosé Queizán- pretendín desentrañar os camiños que levaron a Mary Shelley a escribir Frankenstein». Considera la autora gallega que esta obra de la británica «é a primeira novela de ficción, aínda que non está considerada como tal senón como unha obra de terror». María Xosé Queizán rechaza que sea una obra de terror: «É unha novela de ficción, pero moito máis que iso. Tamén é unha novela sobre os aspectos sociais, políticos e científicos do momento».

Entrevista de Camilo Franco a Manuel Rivas: «Os contos son animais solitarios»

27 Outubro 2011

Autores,Entrevistas,Narrativa

La Voz de Galicia publica unha entrevista de Camilo Franco con Manuel Rivas sobre a publicación do seu libro O máis estraño.

Manuel Rivas: «Os contos son animais solitarios»

O autor agrupa nun só libro todos os seus relatos breves dende hai 20 anos, «corrixidos, pero non reescritos»

As metáforas non se deteñen nas palabras de Manuel Rivas. O escritor presentou onte O máis estraño (Edicións Xerais de Galicia), a recompilación dos seus contos tal como eran «corrixidos, pero non reescritos». Rivas asegurou que os contos son os que eran porque «eles querían estar na súa liberdade».

—Os contos poden ser os mesmos, pero o autor quizais non. ¿Que impresión tivo dos contos ao volver a enfrontarse a eles?

—Hai sempre unha reacción de que o autor mellora cos anos, como esa falsa idea de que o progreso nunca acaba. Pensei de entrada que os primeiros contos serían peores e mesmo pensei que quizais non debía telos escrito. Despois dinme conta que eran eles os que tiñan que falar e non eu, por iso deixei que fosen. Decateime de que os primeiros non eran peores e tamén que no relato algunhas imperfeccións de fábrica non son necesariamente malas. Hai algo nesas imperfeccións que humaniza o conto.

—Quere dicir que o conto debe ter certa condición poética por riba da narrativa.

—Creo que o conto non debe funcionar só como mecanismo, aínda que os mecanismos existan. Creo que nun conto non se debe ver a caixa de ferramentas. Os contos son animais solitarios e por iso hai que aceptalos, non se deben borrar as súas pegadas porque nos contos hai sempre unha indagación que xustifica a utilidade da literatura.

—¿Cal é a indagación que debe facer hoxe a literatura?

—Debe dicir o que non se pode dicir, debe achegarse aos tesouros e aos terrores. Tamén poden contrarrestar esas cifras que se utilizan para meter medo na xente. Creo que a literatura é agora máis útil que nunca contra o discurso único porque as palabras seguen sendo sensibles ao que xente precisa.

Camilo Franco

Entrevista con Emilio Alonso, autor de «Vigo a 80 revolucións por minuto», próxima novidade

26 Outubro 2011

Crónica,Entrevistas

B.R. Sotelino publica en La Voz de Galicia unha entrevista con Emilio Alonso, autor de Vigo a 80 revolucións por minuto, un libro sobre a movida viguesa que Xerais publicará en breve. Nunha noticia anexa, titulada «A memoria gráfica», faise alusión ao libro que tamén publicará Xerais en breve, Vigo, a explosión dos oitenta, unha crónica fotográfica da que é autor Víctor de las Heras.

«A movida morreu polo aburrimento dos medios»

O autor está a piques de publicar con Xerais unha crónica sobre a época

O xornalista, escritor e guionista Emilio Alonso foi testemuña directa da movida de Vigo. Durante aqueles anos viviuna en primeira persoa, xa non só como nova envolvido nos acontecementos da época senón como profesional, condutor de programas de radio e colaborador en distintas publicacións. Falouse moito da movida, pero as palabras lévallas o vento. A mediados de novembro Edicións Xerais publicará o novo libro de Alonso: Vigo a 80 revolucións por minuto.

-¿É unha crónica novelada, un repaso documental histórico?

-É un repaso documental e moi documental, pero non fago ningunha reflexión profunda. O que fago é que falen os protagonistas, os cronistas e os observadores da época. No libro hai fragmentos de artigos e entrevistas escritos naquel momento para que o lector fágase unha idea do que foi para que cada un saque a súa propia conclusión.

-O raro é que haxa tan escasa literatura posterior sobre este tema, ¿non?

-Si. Realmente non hai nada, só pequenas referencias en libros sobre a movida madrileña, escasas e bastante frouxas. Tamén hai tres documentais, eu vin dous e tamén me pareceron bastante malos. Para min escribir este libro foi cubrir ese oco. Ata en Internet non hai nada, só referencias mínimas e tópicas, algunhas escritas por un impostor que di ser o portavoz da movida de Vigo, que di que o Satchmo estaba na rúa Carral, que San Luís foi o pintor da movida ou que esta naceu no Lanterna Vermella.

-O libro inclúe moita documentación gráfica ¿De onde saíu e por que tardou tanto en decidirse a contar esta crónica?

-Bo, teño que confesar que son un pouco vago e entre a vagancia e a falta de tempo, nunca me puña. Eu conservei os arquivos durante todo este tempo. Estiveron a piques de irse ao lixo en varias ocasións. En cada mudanza de casa que fixen, que non foron poucas. Pero ao final conserveinos. Teño unha chea de cartafol, un centenar de maquetas de grupos e moitísimo material gráfico, carteis, fotos… Ao final tamén me decidín porque mos pediron para facer outros estudos e xa que estaban diante dos meus narices e como son un pobre parado, púxenme a iso. Unha das vantaxes do desemprego é que empregas o tempo moi ao teu xeito. Levoume máis dun ano.

-¿Como se articula a obra?

-A música é gran protagonista pero non exclusivamente. Hai capítulos dedicado aos concertos, sobre todo de Castrelos, que era o termómetro da vida musical; aos locais que foron importantes naqueles anos; a aquela estupidez que se chamou Madrid escríbese con V de Vigo, aos fanzines, publicacións e cómics, que non só estaba o Tintimán; á radio;: á moda e os perruqueiros; a farándula e videocreación e outro á plástica. Vincúlase erroneamente a Atlántica coa movida, pero non tiveron nada que ver. Na miña opinión eran unha mafia que falaban moito de integrar a novos valores pero estaban pechados en banda.

-¿Como se morreu a movida?

-Por aburrimento. Foi esmorecendo cando os medios de comunicación estatais e centrais, que estaban aquí constantemente, cansáronse de vir.

B. R. Sotelino

Os límites entre ficción e realidade con protagonismo das redes sociais: Crítica de Ramón Nicolás sobre «Ninguén» de Fran Alonso

24 Outubro 2011

Críticas,Narrativa

Ramón Nicolás publicou nas páxinas do suplemento Culturas de La Voz de Galicia unha recensión crítica sobre  Ninguén, de Fran Alonso.

ANONIMIA E CONVIVENCIA

FRAN ALONSO RADIOGRAFÍA CON EXACTITUDE OS LÍMITES ENTRE FICCIÓN E REALIDADE CON PROTAGONISMO DAS REDES SOCIAIS NO NOSO TEMPO

Accedín hai ben pouco ao significado do termo inglés “hoax”, aplicado ás redes sociais e a internet, malia que viña sufrindo, como tantas outras persoas, a súa presenza sen saber cal era exactamente o seu nome. Ao cabo vin decatarme de que isto vén ser algo semellante a aquelas cadeas epistolares, que os nacidos nos anos sesenta viviamos nos tempos da nosa adolescencia e que cumpría non quebrar baixo a previsible chegada dunha sorte de ameaza de castigo divino en forma de torrenteira de desgrazas, individuais e familiares, o que advertía da obriga de facer circular aquelas cartas enigmáticas, cunha moeda de peseta no seu interior. Desde aquela ata hoxe, a esencia ou o espírito  destes bulos asaltou e magmatizou, como non podía ser doutro xeito, a rede, e as redes sociais e os correos electrónicos en particular, inzando estes espazos de historias, regularmente dramáticas, que agora demandan axuda económica inmediata organizada a través de campañas dirixidas desde diversos intereses, regularmente escuros, e que son pasos previos que nos preparan para a recepción do correo lixo ou para que as lendas urbanas multipliquen exponencialmente a súa recepción.

Valla esta introdución para afirmar que Ninguén, o último libro de Fran Alonso, vertébrase, ou estrutúrase, a través dun mangado de historias de asunto cibernético que, neste caso, se converte tamén en contido substancial e serven para vehiculizar o universo temático que o escritor vigués condensa e que se pode cifrar nunha pregunta semellante a esta: u-los límites, u-las fronteiras, en aparencia visibles e tanxibles, entre o que é ficción e o que é  realidade? E isto derívase xa non só deses capítulos “hoax” que martelean e orientan a atención do lector, senón e tamén nesoutro feixe de historias cotiás, imaxinativas e escritas por veces desde unha ollada comprensiva –véxase o para min revelador “Comunidade literaria”- que en ocasións vira cara á dimensión crítica e, case, corrosiva das realidades tanxibles do noso tempo.

Olladas que se abeiran, así pois, con naturalidade a ese ámbito no que Fran Alonso dirixiu a súa atención desde hai xa tempo, como testemuña tanto a novela curta Silencio coma os poemarios Persianas, pedramol e outros nervios e Balada solitaria. Unha e outros recalaban na reflexión sobre a vida e mais as relacións que mantiña o ser humano contemporáneo en comunidade, achegándose deste xeito ás barreiras que encarnaban tanto o individualismo como a soidade, revelando na ficción as palpables modificacións que aquí se viñan operando. O ciclo, seica, péchase con este volume que, por outro lado e convén non http://cadernodacritica.blogaliza.org/files/2011/10/Fran3.jpgesquecelo, redimensiona en parte e confirma noutra os camiños da mestizaxe e contaminación xenérica, de desacralización do papel do propio escritor polos que o autor optou, alén de asumir as posibilidades que ofrece o fragmentarismo para reparar así, como facelo doutro xeito, nunha realidade igualmente fragmentada.

Fran Alonso cumpriu hai pouco vinte anos de presenza continuada e ricaz no ámbito da creación literaria galega. Este libro testemuña, sen dúbida, que a súa voz non perdeu nin un chisco a frescura e orixinalidade que a caracterizaban hai dúas décadas. Ben ao contrario, gañou talvez en profundidade, reflexión e precisión. E estas son moi boas noticias.

Ramón Nicolás

«O máis estraño», de Manuel Rivas, reune todos os seus contos nun volume

21 Outubro 2011

Narrativa,Noticias

La Voz de Galicia publica unha información de Camilo Franco sobre O máis entraño, o libro que reune os relatos completos de Manuel Rivas que Xerais enviará ás librerías a finais de vindeira semana.

Manuel Rivas reúne no libro «O máis estraño» relatos coñecidos e outros inéditos

Segundo o autor, os contos incorporados a esta recompilación de textos non están «reescritos», pero si que se presentan aos lectores «cunha revisión estilística»

Manuel Rivas reúne en O máis estraño (Xerais), o seu novo libro, unha colección de contos nos que inclúen algúns dos relatos que acadaron identidade fóra dos libros, como A lingua das bolboretas, e outros textos que aínda non viran a luz dos lectores. Rivas presentou onte en Madrid a tradución ao castelán deste mesmo volume (Lo más extraño, publicado por Alfaguara) e presentará o vindeiro mércores en Santiago a súa edición en galego.

Segundo o autor, os contos incorporados a esta recompilación de textos non están «reescritos», pero si que se presentan aos lectores «cunha revisión estilística» para que vaian cos tempos. En calquera caso, Rivas, segundo explica, non quixo volver escribilos. «Tamén resistín a tentación de deixar de lado aqueles que xa non me gustan como cando os escribín», afirmou o escritor.

Recoñecementos

O relato breve é un dos xéneros que Rivas ten practicado de xeito cotidiano e polo que ten obtido recoñecementos dos lectores con libros como Un millón de vacas ou Que me queres amor. A este novo volume incorpóranse algúns deses textos que foron marcando a traxectoria como narrador de Rivas.
O escritor, nomeado recentemente doctor honoris causa pola Universidade da Coruña, acaba de regresar de Serbia, onde presentou a versión para ese idioma da súa premiada novela O lapis do carpinteiro, sinalou en Madrid que os relatos «son a sombra dos soños e por iso o último dos relatos que inclúe este novo libro leva ese título».

É un dos tres inéditos que ofrece o volume, xunto co O espertar da criada e O misterio de Uz.

Tras a presentación Madrid, o vindeiro mércores en Compostela Rivas presentará na librería Couceiro a edición en galego de O máis estraño, un acto no que estará acompañado polo director de Edicións Xerais, Manuel Bragado.

Rivas sinalou onte en Madrid que a política actual da «unhas cifras tan grandes que parecen irreais», recomendando a quen participa da política activa que se tomen un tempo para ler. O escritor asegura que na lectura literaria «aprenderán máis que seguindo as axencias de calificación».

Camilo Franco

Xavier Queipo, autor de “Extramunde”: «A inquisión agora é o capital»

20 Outubro 2011

Entrevistas,Narrativa

La Voz de Galicia publica unha entrevista de C. F. Iglesias con Xavier Queipo a raíz da publicación de Extramunde, Premio Xerais de Novela 2011.

«A inquisición agora é o capital»

O escritor apunta que a novela «fala da negación da diferenza»

Xavier Queipo reivindicouse central e non periférico asegurando que a súa identidade non estaba «construída contra ninguén». Presentou en Santiago Extramunde, a novela gañadora do Xerais, presentación que repetirá mañá en Vigo.

-Dúas palabras que definen á novela segundo a presentación son polifónica e posmoderna.
-Creo que nos dous casos queren explicar características que ten e que quizais se saian do convencional. Por unha parte, a polifonía pode ter que ver con que non hai un protagonista claro que leve o peso da historia. Vai cambiando en función do argumento e do escenario. Posmoderno igual ten que ver con que a estrutura non é a habitual. Tamén porque na novela van aparecendo moitas historias diferentes.

-«Extramunde» fala do poder da inquisición. Ese poder absoluto desapareceu, ¿ou cre que agora está noutras institucións?
-A novela fala da negación da diferenza. E a negación do diferente segue hoxe. Quizais en países sen ditadura pareza que non é así, pero dáse unha dobre moral porque en teoría todo está aceptado, pero na práctica as indemnizacións van para os directivos de NCG. Sempre hai unha clase dirixente e sempre gañan os mesmos, os que prefiren a inxustiza ao desorde. A inquisición agora é o capital, que é quen está definindo as normas.

-Na convocatoria do libro propón acabar coa perspectiva periférica.
-Resúltame desagradable que me digan que son periférico. Eu crecín en Galicia e o central en Galicia é ser galego. Quería explicar tamén que non se trata de que me pareza mal ser español, nin que estea en contra. É que para min o central é ser galego e penso que o sistema de pensamento hai que construílo desde a reafirmación disto.

C. F. Iglesias

Fíos invisibles e anónimos: Crítica de Ramón Nicolás sobre «Un dedo manchado de tinta», de Manuel Portas

17 Outubro 2011

Críticas,Narrativa

Ramón Nicolás publicou nas páxinas do suplemento Culturas de La Voz de Galicia unha recensión crítica sobre Un dedo manchado de tinta, de Manuel Portas.

Fíos invisibles e anónimos

Un escritor como Manuel Portas, que se incorporou hai pouco á narrativa de noso cun libro como Denso recendo a salgado, libro que concitara os parabéns dos lectores e mais o favor da máis da crítica galega, sospeito que calibraba na súa medida a relevancia que tería a publicación do seu segundo libro pois, dalgún xeito, situaría a súa presenza entre os autores actuais a ter en conta ou, polo contrario, testemuñaría que a devandita estrea que arriba se citou proxectaba unha longa sombra que escurecería todo o que se fose engadindo a ela.

Portas aplicouse, ao meu ver, á non doada tarefa de escribir un libro distinto, o que de seu resulta ben significativo pois ben lícito sería que non desandase os camiños rodados antes con fortuna. Ensaia aquí, así pois, outra fórmula máis arriscada, menos ortodoxa ou convencional, aínda nela que resoen ecos da anterior como a tendencia á coralidade, o emprego dun rexistro literario áxil e dinámico ou a relevancia que se lle outorga ás perspectivas da voz narradora.  A fórmula acredita en que a casualidade se converte na forza motriz que impulsa o movemento duns fíos invisibles que, ao cabo, serán quen de unir os destinos de diversas xentes anónimas baixo o goberno dun demiúrgo que responde ao nome de Gonzalo Salgueiro, un alter ego do autor que confesa, desde o comezo, que o que vai escribir “non é unha novela”. E de feito así é pois o libro ben se pode ler como unha proposta construída a través de historias autónomas que, por outro lado, adquiren outra dimensión á conclusión  do mesmo.

En Un dedo manchado de tinta constrúese, deste xeito,  un mosaico de biografías que se cadra comparten, sen sabelo, unha colección de verdadeiros fracasos persoais. As biografías protagonízanas persoas que,  vivindo en Compostela, van desde un emigrante senegalés e un funcionario que debe procurar información, pasando por unha muller no gume da navalla entre o amor á súa filla e o marido encarcerado acusado de violala, ata unha caixeira, perfilada como unha sindicalista infatigable ou unha investigadora que terá que solventar unha corruptela inmobiliaria. Espéllanse, como se ve, mundos cotiáns nos que intervén en moitas ocasións o eco da análise social e onde, por veces, pode xurdir o extraordinario ou inesperado.

O volume, por outra parte, capta axiña a atención do lector, e sen dúbida de calquera lector pois déixase ver na súa dinámica a posibilidade de realizar  diversas lecturas  e todas elas, conxecturo, deitan resultados satisfactorios;  para min fórono tanto o cativador xogo de puntos de vista como a pluralidade con que é tratada a propia materia narrativa en cada un dos diversos relatos.

Non se contemple como simple acompañamento o cd que se ofrece nesta edición. Todo o contrario: a achega de Rubén Abel, Roi Adrio e Clara Pino,  integrantes do grupo musical Loaira, supón dotar dun acertado seguimento musical á manifestación literaria pois repara en todos e cada un dos universos dos protagonistas dunha proposta que non teño reparo en xulgala como ambiciosa na súa concepción e desenvolvemento e máis que satisfactoria no resultado final.

Ramón Nicolás

«O noso amor será eterno», de Rivadulla Corcón: amor e lendas na Costa da Morte

10 Outubro 2011

Fóra de Xogo,Noticias,Presentacións

La Voz de Galicia recolleu a noticia, asinada por M. P. Valle, da presentación en Muxía de O noso amor será eterno, de X. H. Rivadulla Corcón. Tamén en Brétemas se dá conta do transcurso da presentación.

Ahí va una confesión: Me gustan las historias de amor, me gustan las leyendas y me gusta la Costa da Morte. Imaginen pues que iré corriendo a comprar la nueva novela del escritor muxián Xosé Henrique Rivadulla Corcón, porque O noso amor será eterno, contiene los tres ingredientes. El libro, incluido en la colección Fóra de Xogo de Edicións Xerais, fue presentado ayer en Muxía por la Fundación Gonzalo López Abente, porque es precisamente en la localidad donde transcurre la historia de Rocío y Ramón, y también la de Frolinda y el trobador Buserán, que dieron lugar a la leyenda de la Furna da Buserana. El argumento de O noso amor será eterno resulta muy atractivo, tal y como resaltaron ayer los encargados de presentar en sociedad la nueva novela. Allí estuvieron el presidente de la fundación y alcalde de Muxía, Félix Porto; la secretaria de la entidad, Viki Rivadulla, el escritor y patrono Miro Villar, y el director de Xerais, Manuel Bragado. Todos ellos tuvieron, como es lógico, palabras de alabanza para Rivadulla Corcón y su novela, pero es que lo contrario hubiese sido difícil, porque la obra anterior del muxián es un perfecto antecedente para saber que O noso amor será eterno merece ser leído y disfrutado.

E reproducimos tamén unha parte do texto que se publicou en Brétemas (pode lerse íntegro no blog):

Recoñeceu que «esta novela pretende ser un reflexo do que eu sinto é Muxía; este é o meu libro máis muxián». Homenaxeou de forma moi xenerosa aos seus amigos, aos que fixo personaxes da novela, prometendo «que no próximo libro que escriba estará urxentemente Alejandro», o mariñeiro que máis promoveu o seu alcuño de «Corcón», xa que «cando era pequeno eu era moi fraquiño, coma un corcón». Corcón lembrou que «a Costa da Morte é o que é grazas as súas mulleres e aos seus mariñeiros, máis tamén o é polos seus escritores, que sempre tivemos ao longo da historia». Con todo, o máis aplaudido dunha intervención moi celebrada polo público, moi numeroso (agotáronse os libros á venda). foi cando Corcón enfatizou sen aceno ningún de ironía: «Cando alguén te quere, hai que querelo. Non hai outro remedio». Ben sei que Corcón. a quen coñecimos como creador do programa «A canción do vagabundo», é unha auténtica marabilla! Onte foi un deses seráns nos que un agradece desempeñar este oficio de editor. Beizóns para Corcón!

A novela «Historias de Oregón», de Diego Ameixeiras, verá a luz en novembro

3 Outubro 2011

Narrativa,Noticias

La Voz de Galicia informou onte sobre a publicación, no mes de novembro, de Historias de Oregón, de Diego Ameixeiras, que ve a luz logo do éxito de Asasinato no Consello Nacional.

Historias de Oregón foi Premio de Novela por Entregas de La Voz de Galicia.


Xerais editará la Novela por Entregas «Historias de Oregón»

La obra que Diego Ameixeiras publicó en La Voz saldrá en noviembre

La editorial Xerais editará en noviembre la obra Historias de Oregón, de Diego Ameixeiras, la Novela por Entregas que La Voz publicó durante el pasado mes de agosto a razón de un capítulo diario. Para el autor, la publicación de su obra en 31 entregas «foi unha oportunidade de publicar no xornal, o que implicou chegar a un número de lectores moi amplo».

Asegura Ameixeiras que la obra fue concebida de forma específica para el premio de Novela por Entrega de La Voz de Galicia, de acuerdo con sus bases y ateniéndose a una estructura de 31 partes. «Intentei manter a intriga ao longo dos 31 capítulos, e creo que agora a novela tamén poderá lerse sen problemas dun tirón e nunha tarde -afirma-. Eu mesmo a seguín todos os días e intentei poñerme na pel do lector».

Uno de los atractivos que para Ameixeiras tenía leer su página cada día era ver las ilustraciones que Abraldes realizó para acompañar a sus textos. «Creo que as ilustracións respondían moi ben ao tipo de novela e gustábame ver cómo lle ía poñendo imaxes a cada capítulo», subraya el escritor ourensano.

Para el autor de obras como Tres segundos de memoria y Asasinato no consello nacional, la recuperación de este género por entregas ha resultado ser una experiencia muy positiva. «Paréceme moi boa idea recuperar esta forma de publicar, porque son moi atractivas as historias que rematan cun continuará», afirma Diego Ameixeiras.

Historias de Oregón es una obra ambientada en la ciudad de Ourense y en la que se cruzan varias historias fragmentadas y situaciones habituales de los informativos actuales, con protagonistas como brigadas antiincendios, malos tratos y negocios ilegales.

Artigo de Víctor Freixanes sobre os «Sonetos de Shakespeare»

Artigos literarios,Críticas,Poesía,Traducións

O escritor Víctor Freixanes publicou en La Voz de Galicia un artigo sobre sobre a tradución dos Sonetos de Shakesperare, feita por Ramón Gutiérrez Izquierdo.

Shakespeare Love

O profesor Gutiérrez Izquierdo vén de publicar en Xerais a súa versión galega dos 154 sonetos de William Shakespeare (edición bilingüe), unha das obras máis enigmáticas, frecuentadas e difíciles da literatura universal, documento excepcional para coñecer a biografía íntima do autor inglés e un dos grandes cumes dese xénero marabilloso e ás veces inescrutable que é a poesía. Os Sonetos de Shakespeare, publicados contra o final da vida do poeta (1609), considéranse un dos grandes desafíos de gozo e interpretación tanto para lectores como para críticos e tradutores.

A proposta do profesor Gutiérrez Izquierdo é dobre. A través de Xerais chéganos a versión en galego: pulcra, esixente, requintada, mesmo con vacilacións e solucións arriscadas que os especialistas han de saber xulgar. Complementariamente, o mesmo tradutor publica en Visor a súa versión en castelán, tamén en edición bilingüe, de xeito que os lectores temos nas mans os tres idiomas: inglés, castelán e galego, guiados pola mesma autoría. Hai tempo que non chega a nós un traballo tan meritorio.

Non vou entrar nas versións que se nos ofrecen. O meu coñecemento do inglés, e máis concretamente do inglés de Skakespeare, é limitado. O que me interesa salientar é a significación da versión galega: fito importante da nosa produción editorial e da nosa madurez, na traxectoria dos grandes desafíos que, ao longo da nosa historia contemporánea, veñen producíndose para dar a coñecer de primeira man, sen intermediacións, as grandes obras da literatura universal. ¿Como non lembrar a aposta de Otero Pedrayo, cando en 1926 presentou na revista Nós os primeiros textos do Ulises de James Joyce, que agora están a concluír en galego, por certo, Eva Almazán, Xosé María Sainz e Xavier Queipo, obra na que veñen traballando dende hai anos e que esperamos poder ofrecer aos lectores en breve? ¿Ou a tradución de Heidegger que no seu día (1956) nos deron Celestino Fernández de la Vega e Ramón Piñeiro? Por non citar fitos históricos como a Crónica Troyana, no século XIV, ou outros máis próximos: a versión de O principiño de Saint-Exúpery publicada por Carlos Casares en 1972; a tradución de El Quijote que coordinou no seu día Valentín Arias, o cancioneiro italiano e occitano, ou a Divina Comedia, de Darío Xohán Cabana, a Ilíada e a Odisea de Evaristo de Sela, a colección de clásicos greco-latinos que dirixiu durante anos o profesor Manuel Díaz… Camino Noia ten publicado traballos importantes sobre a historia das traducións ao galego.

Non é a primeira vez que aparece a obra de Shakespeare no noso idioma. Penso nos traballos de Miguel Pérez Romero, por exemplo. Non se trata de ser exhaustivo. Estou a citar de memoria. A tradución de obras universais e contemporáneas á nosa lingua é unha das conquistas dos últimos anos, proba de madurez da nosa literatura. Esta nova achega, unha auténtica xoia, non merece pasar desapercibida.

Víctor Freixanes

Crítica de Ramón Nicolás sobre «V Premio Diario Cultural de Teatro Radiofónico»

19 Setembro 2011

Críticas,Radio,Teatro

Ramón Nicolás publicou nas páxinas do suplemento Culturas de La Voz de Galicia unha recensión crítica sobre o V Premio Diario Cultural de Teatro Radiofónico, editado por Xerais e a Radio Galega.

Teatro nas ondas

Sigo, case afirmaría que con devoción, as propostas que se van coñecendo nas sucesivas convocatorias do concurso de teatro radiofónico que organiza a Radio Galega anualmente e, xaora, as respectivas publicacións que recollen con puntualidade, da man de Edicións Xerais e desde hai cinco anos, a totalidade dos galardóns outorgados. Por iso é ben tempo que, malia que sexa brevemente, se dea conta desta iniciativa que, outra vez, inclúe un cedé coas gravacións dos textos teatrais e mais o libro que agrupa a proposta dos textos finalistas e daquela que foi galardoada nesta ocasión, concitando os favores tanto da audiencia coma do xurado profesional, composto por Ana Vallés –prologuista tamén do libro-, Vanesa M. Sotelo, Camilo Franco, Ana Rosales, Ana Romaní e Anxo Quintela.

X.M. Pacho Blanco, coñecido ata agora pola suxestiva A choiva do mundo, anovadora proposta coa que gañara o premio Torrente Ballester en 2007, é quen subscribe o dobremente premiado Paraísos, onde formula unha alternativa tematicamente inusual entre nós, alicerzada desde un espírito subversivo que apunta ao cuestionamento da propia realidade. Nela fai uso dun rendible recurso como é o de ofrecer teatro dentro do teatro e impulsar deste xeito o protagonismo da propia radio na peza pois esta aparece articulada a través de cortes de carácter informativo arredor dun accidente sufrido polo rei de España, que se vai enlazando con entrevistas, como a que se ofrece con Roberto Bolaño, e outras historias particulares, ningunha delas exenta dun pouso crítico, mesmo provocador, e desde as que se cuestionan moitas cousas.

Nese ronsel certamente reivindicativo, no que parece un factor común dos textos teatrais galardoados, foron Eva Freixeira Ferreira, Rebeca Montero Martínez e mais Manuel Román quen completan esta entrega erixindo uns textos que suscitan, respectivamente, reflexións sobre asuntos como a bulimia e a tolemia, a práctica dun xornalismo hipócrita e alleo a calquera comportamento ético e, finalmente, a reivindicación dos valores que encerra a liberdade abeirándose á fórmula do teatro do absurdo. Todos eles veñen sumarse con merecemento á nómina de propostas teatrais-radiofónicas ao servizo dos lectores, sexan estes afeccionados ou non a este formato  tan singular desde o que se ofrece un espazo aberto e creativo para a intervención e imaxinación de quen le, mais tamén de quen escoita. Non esquezo, finalmente, que esta iniciativa se trata, ao tempo, dun magnífico recurso para desenvolver algunhas prácticas docentes e fago os meus votos para que este galardón continúe, con tan boa saúde, moitas  convocatorias máis.

Ramón Nicolás

Entrevista de Beatriz Pallas con Agustín Fernández Paz: «Se aquí lemos novela islandesa, tamén a nós nos poden ler fóra»

14 Setembro 2011

Autores,Entrevistas,Noticias,Premios

Beatriz Pallas publica en La Voz de Galicia unha entrevista con Agustín Fernández Paz, que foi galardoado onte co Premio Iberoamericano SM de Literatura Infantil e Xuvenil.

Agustín Fernández Paz: «Se aquí lemos novela islandesa, tamén a nós nos poden ler fóra»

O prolífico autor vilalbés vén de gañar o Premio Iberoamericano SM de Literatura Infantil e Xuvenil pola súa extensa obra.

Necesitamos beber soños coma quen precisa beber auga. A metáfora é de Cunqueiro e para Agustín Fernández Paz é unha máxima que explica ese mecanismo integrado no ADN das persoas que impulsa a contar e a escoitar historias. O prolífico autor vilalbés vén de gañar o Premio Iberoamericano SM de Literatura Infantil e Xuvenil pola súa extensa obra, que inclúe títulos como Contos por palabras, No corazón do bosque ou Cartas de inverno, que leva, esta última, 26 edicións en galego e 15 en castelán. Agora ten tres novos títulos en carteira: Corazón de pedra, para lectores novos; Fantasmas de luz, obra sobre o cine ilustrada por Miguel Anxo Prado; e o libro de contos As fronteiras do medo.

-Vostede medrou sen televisión. ¿Tería sido tan bo lector habendo debuxos animados?
-É certo que medrei coa xente contando historias arredor da cociña de ferro. Pero non é menos certo que hoxe lese moito máis que hai tres ou catro décadas. O que urxen son políticas activas de promoción da lectura.

-¿Como se convence a un neno rodeado de pantallas para que se concentre nun libro?
–Hoxe as casas están inundadas de pantallas, pero ao seu carón están os libros. Aos rapaces que son bos lectores encántalles o cine e Internet. Antes o libro ocupaba un papel central e agora foi desprazado. Pero a lectura segue sendo fundamental para unha sociedade democrática e para crear cidadáns libres e críticos para ler no soporte que sexa.

-¿É o mesmo criarse con Alicia que con Bob Esponja?
-Aí si que me pillas. Sei que existe, é imposible non sabelo, pero estou máis ao tanto das películas de Pixar ou de Hayao Miyazaki. Vexo moita simbiose entre os libros e as películas, aínda que os praceres da lectura son máis intensos e permanentes.

-¿Os contos clásicos seguen sendo o gran referente?
-Son marabillosos. Son a decantación dunha tradición oral de séculos e teñen unha visión do mundo fundamental para a maduración vital.

-Agora témese a violencia dos videoxogos, pero nos contos populares hai moito terror.
-As versións orixinais da Cincenta, Brancaneves ou Hansel e Gretel son terroríficas. Pero debaixo de cada conto popular hai un río subterráneo de ensinanzas para superar os medos e os perigos.

-¿Que libro lle gustaría ter escrito?
-Algún de Roald Dahl, As bruxas quizais. Pero o bo dos libros e que non tes que ter un de primeiro no ranking, porque todos agardan por ti.

-¿Os seus premios proban que escribir en galego non é un límite?
-Iso téñoo claro desde os primeiros libros. Cando un escritor traballa o centro do mundo está no seu cuarto, calquera que sexa a lingua que empregue. Despois están as cuestións sociolóxicas. Se aquí lemos novela islandesa, un país cos habitantes de Vigo, ou a Murakami, que escribe en xaponés, tamén a nós nos poden ler fóra. É precisa unha política de fomento da cultura propia no exterior e os escritores galegos estamos desasistidos.

-A literatura infantil galega xa ten un prestixio propio.
-Porque fomos furando e facendo o que podiamos para que nos coñecesen, presentando textos a todos os certames que admitían orixinais en galego.

Beatriz Pallas

Artigo de Ramón Nicolás sobre a concesión do VII Premio Iberoamericano SM de Literatura Infantil e Xuvenil a Agustín Fernández Paz

13 Setembro 2011

Artigos literarios,Autores,Premios

Ramón Nicolás publicou en La Voz de Galicia un artigo sobre a concesión do VII Premio Iberoamericano SM de Literatura Infantil e Xuvenil a Agustín Fernández Paz.

Fernández Paz: esperanza

Outra vez cómpre recoñecer o que significa Agustín Fernández Paz para a literatura galega e mais para a literatura infantil e xuvenil especialmente. Que un galardón de proxección internacional como o Premio Iberoamericano SM de Literatura recaia nun autor da literatura de noso que tanto fixo por gañar lectores, por abrir con talento novos horizontes de ficción e por normalizar a lingua na que se expresa literariamente é, sen dúbida, un motivo de enorme satisfacción.

Animo a ler e a reler as súas obras. Comparto a ledicia dos que admiramos a súa traxectoria e dos que nos sentimos preto do autor como visitantes dun corpus literario solvente, que non parou de medrar e que adquire novas irisacións a cada entrega, como testemuña o seu recente Non hai noite tan longa. Porén tamén penso que, sen que Fernández Paz o sospeite, este galardón enche de esperanza aos que cremos nas posibilidades das nosas editoriais e dos nosos libros e autores: rebate, con feitos, ese suposto ensimesmamento das nosas letras. Grazas, Agustín!

Ramón Nicolás

Boa acollida para o «Penúltimo Dietario» de Xosé Neira Vilas

30 Agosto 2011

Crónica,Noticias,Xornalismo

O escritor Xosé Neira Vilas presentou na Prazas dos Libros o seu último libro, publicado por Xerais e titulado Penúltimo Dietario, segundo informou La Voz de Galicia de Carballo, diante dunha “multitude de xente que acudiu ao encontro e á posterior sinatura de exemplares. No acto tamén estiveron Silvana Castro, concelleira de Benestar, que fixo unha breve introdución sobre a vida do autor, e Manuel Bragado, director de Edicións Xerais de Galicia, que rememorou algúns dos titulos de Neira VIlas e falou a grandes trazos da súa última obra. Anisia Miranda, a falecida muller do escritor, estivo moi presente, xa que, tal como, el afirmou «é un libro escrito a dúas voces». Penúltimo Dietario recolle as memorias do autor, baseándose sobre todo nos encontros coa súa muller en Galicia, dende o 1973 ata o 2009, ano no que ela morreu. Dende ese momento, a vida de Neira cambiou radicalmente: «Agora navego cun só remo», declarou”.

Entrevista con Ignacio Silva, autor de «Cara B»

26 Agosto 2011

Entrevistas,Narrativa

A edición de Carballo de La Voz de Galicia publica hoxe unha entrevista de Antía González con Ignacio Silva, autor de Cara B.

«Poesía e narrativa non son máis que palabras nun papel»

Ignacio Silva Regueiro (Carballo, 1978) é un dos escritores que estará hoxe na Praza dos Libros, nunha conversa coa poetisa Rosalía Fernández Rial. O seu último libro, Cara B, da editorial Xerais, é unha obra que sira arredor de tres historias, todas unidas por un mesmo nexo.

-¿Contento de participar na Praza dos Libros?
-Si, por suposto. Calquera actividade que estea relacionada cun acto cultural en si mesmo sempre produce moita satisfacción, e máis aínda se é no teu propio pobo.

-¿Cal cre que é o labor máis importante da feira?
-Eu penso que intentar normalizar o libro, é dicir, darlle unha forma de expresarse en si mesmo alén de autores e demais, senón que todos poidamos considerar dalgún xeito algo noso do libro. Agora mesmo hai unha falta de lectores preocupante, e penso que este tipo de iniciativas sirve para achegar á xente o libro e que o fagan seu.

-Hoxe terá unha conversa coa poetisa Rosalía Fernández. Ela poesía, vostede narrativa… ¿Por onde irán os tiros do debate?
-Pois eu estou aberto a todo tipo de preguntas e de respostas. Son dous xeitos de escribir totalmente distintos, pero poesía e narrativa non son máis que palabras nun papel. Supoño que haberá unha disparidade propia das persoas, alén dos estilos

-¿Que pode desvelar do contido de «Cara B»?
-É un volume de tres novelas, porque non me gusta categorizalas. Son tres historias que teñen en común o fondo da temática, que é a exploración dese lado escuro da xente, comportamentos que todos temos dun xeito illado e que aparecen en determinados momentos.

-¿Por que debemos acudir á Praza dos Libros?
-Porque hai libros, e pensar en se o mercas ou non iso é impagable, polo menos para min. Ademais, hai moitas actividades e un programa estupendo.

Antía González

Crítica de Xosé Carlos Caneiro sobre os «Sonetos de Shakespeare»

25 Agosto 2011

Críticas,Poesía,Traducións

O escritor Xosé Carlos Caneiro publicou no suplemento Culturas, de La Voz de Galicia, unha recensión crítica sobre os Sonetos de Shakesperare, en versión de Ramón Gutiérrez Izquierdo: «Hai traducións de Shakespeare que son improperios; esta parece mellorar, e desculpen os puristas, a voz do arquetipo», asegura. Para Caneiro, os seus sonetos de Shakespeare, publicados en 1609, «son o cénit artístico dun escritor capaz de revolver aínda hoxe os alicerces da crítica eximia. En galego acaban de ser editados por Xerais. En si mesmo o libro é unha obra de arte: perfecto de edición, claro na súa expresión formal, exacto en proporcións».

A recensión completa pode descargarse aquí.

Artigo de Rubén Eyré sobre «Luz de Tebra», de Ánxel Vázquez de la Cruz

24 Agosto 2011

Artigos literarios,Críticas,Narrativa

Rubén Eyré publicou un artigo de opinión sobre Luz de Tebra, de Ánxel Vázquez de la Cruz, en La Voz de Galicia.

Ao amparo das robustas pólas desta devesa, rematei o libro Luz de Tebra. Trátase dunha ducia de suxestivos relatos cuxo autor é Ánxel Vázquez de la Cruz, médico de profesión. A obra publicouna Edicións Xerais, ten prólogo de Manuel Rivas e está apadriñada por Eduardo Galeano.

Tan axiña nos mergullamos neses contos aparece o nome do excelente periodista e escritor Xavier Costa Clavell. Nárrase como un merlo, de D. Faustino Rei Romero, lle foxe da gaiola torácica cando lle praticaban unha operación de urxencia en Barcelona. Xavier non morreu ese día. Quizais a súa nobre arte pola vida e o amor a Chantada fixo que aínda voltara á súa terra por uns anos máis. Un tempiño antes da súa morte, lembro que fomos os dous a esa grande Devesa. Levamos libros, chourizos, pan, viño e xamón. Despois de ler e merendar na sombra, con ollos pillabáns, dixo el: oiches, para vivir así é mellor non morrer nunca.

Crítica de Ramón Nicolás sobre a novela «Vía secundaria», de An Alfaya

23 Agosto 2011

Críticas,Narrativa,Premios

Ramón Nicolás publicou nas páxinas do suplemento Culturas de La Voz de Galicia unha recensión crítica sobre Vía secundaria, a obra de An Alfaya gañadora do Premio  de Novela por Entregas La Voz de Galicia 2011.

Vítimas da soidade

“Hai xente que gusta da invernía, xente de seu escura, que vive agochada en cavorcos de soidade, que se protexe do mundo baixo terra, ou detrás dunha xanela por onde esvaran os regueiros da chuvia e apenas penetra unha físgoa da luz do día”. Este é un dos fragmentos que se atopa na primeira páxina de Vía secundaria, de An Alfaya e que, ao meu ver, substancia boa parte do eixe vertebrador desta entrega, isto é, o duns personaxes que alentan nunha atmosfera ofegante e opresiva, loitando contra si mesmos, debaténdose nos mares da soidade máis fera e cotiá; algo que, por outro lado, constitúe unha liña narrativa moi transitada e característica da autora viguesa.

An Alfaya soubo chegar aquí a un punto medio desexable derivado das esixencias dun xénero como é o da novela por entregas, isto é, adáptase con solvencia a un constrinximento espacial e mais a unha distribución capitular predeterminadas e é quen de imprimirlle un acaído ritmo argumental, que nalgúns treitos beirea o territorio da novela de investigación sen chegar a selo. Teño para min que este exercicio resulta aínda máis meritorio cando, tras a aparencia argumental da resolución dun delito, An Alfaya persegue ofrecer unha reflexión sobre outras realidades que agroman dos ámbitos particulares e privativos e se proxectan aos máis públicos, alicerzándose nun feixe de personaxes constituídos, coa crueza precisa e todas e cada unha das súas propias contradicións, por iso mesmo  ben verosímiles.

Estes últimos, curiosamente enlazados por parellas e cuxos destinos están destinados a se cruzaren (Nora e Román, Anselmo e Obdulia, Hilario e Rosa…), singularízanse con solvencia e sométense a unha dinámica chea de preguntas. Todo isto nun momento clave das súas vidas cando xa non se ven as saídas, cando a covardía e o autoengano xa non se soportan, cando as eivas, mais tamén as  expectativas depositadas no futuro, van quedando ao descuberto e os impulsan a unha perentoria fuxida cara adiante que persegue a reacción: que facer logo de cometer un delito?, cales son os límites das obrigas e os deberes do ser humano?, como enfrontar unha existencia cuberta de sombras?, de que xeito sobrevivir a diversos modelos de opresión?, como romper a cotidianeidade?… É esta, así pois, unha novela chea de preguntas que se tentan responder, nalgún caso obtendo moitas respostas que convidan, sen dúbida, á reflexión.

Ramón Nicolás

“Vía Secundaria” de An Alfaya

3 Agosto 2011

2011,Autores,Narrativa,Noticias,Novidades,Premios,Xerais_nos_medios

La Voz de Galicia faise eco da aparición de Vía secundaria, a obra de An Alfaya gañadora do Premio  de Novela por Entregas La Voz de Galicia 2011.

Xerais vén de publicar Vía secundaria, a novela de An Alfaya que o ano pasado foi a gañadora do décimo Premio de Novela por entregas de La Voz. Unha novela que agora pódese ler de continuo e que comeza a súa acción no espazo dun polígono industrial no que se produce un atropelo nun día de chuvia. Ese accidente é o centro dunha serie de vidas que, a partir dese momento, terán que cambiar algunhas das súas circunstancias.

Como explicou a autora, a novela é coral, con catro personaxes principais, e está marcada polo seu formato. Así o explica An Alfaya: «Para escribir por entregas hai que ser máis concisa e mesmo hai que pensar a historia sabendo que se vai publicar dese xeito porque non se pode adaptar unha historia escrita doutro xeito a este tipo de publicación, que ten unhas características tan concretas». Para a escritora, a chave do xénero está en que ten que ser «un exercicio de contención milimetrado e hai que pulir moito».

«A veiga é coma un tempo distinto» de Eva Moreda, crítica de Ramón Nicolás

2 Agosto 2011

2011,Autores,Críticas,Narrativa,Premios,Xerais_nos_medios

Ramón Nicolás publicou no caderno «Culturas« de La Voz de Galicia do 30 de xuño de 2011 a seguinte crítica sobre a novela A veiga é coma un tempo distinto de Eva Moreda:

Eva Moreda, autora xa dunha apreciable bibliografía entre nós, resultou galardoada con A Veiga é como un tempo distinto na última convocatoria do asentado premio Terra de Melide. A novela foi moi do meu gusto por diversas razóns e unha delas, talvez extraliteraria mais para min relevante, é a de volver acceder á temática da experiencia migratoria, facéndonos transitar polos espazos londinienses –de Portobello Road a Croyton, de Oxford Street a Brighton, de Hampstead á City- dos finais anos sesenta, retratados con acaída verosimilitude. A ollada que deita Moreda a este tempo penéirase sutilmente con certo arrecendo poético e  un alento se se quere psicolóxico, polo que o resultado dista moito dunha posible visión sentimentalista, costumista ou mesmo panfletaria. E talvez sexa así porque a autora quixo artellar unha suxestiva historia de amor entre dous personaxes, certamente frustrada como son aquelas que producen unha maior rendibilidade ficcional; e para acceder a ela fai uso dun caleidoscopio en segunda persoa que non para de xirar ata que a voz narradora se silencia e sabemos que a experiencia migratoria non vai supor vivencias traumáticas arredor da identidade ou da pertenza a un territorio ou a outro…, máis ben debulla a metamorfose nas conviccións, esa reinvención protagonizada en Elisa (ou Liz).

E esta historia sitúase, moi conscientemente, nunha atmosfera que se describe plastica e visualmente con apenas algúns trazos e que, ademais, se estrutura dun xeito intelixente  que trata ao lector, á lectora, como un suxeito activo e interviniente de maneira que se lle convida a compartir imaxes, diálogos, descricións que quedan na memoria como son a relevancia tanto do idioma propio coma do feito de confundirse no idioma de acollida; os segredos nunca confesados e estigmas que se traen canda si, en ocasións visibles e outras non, ou a reivindicación dos dereitos das traballadoras e das mulleres entre outros.

A Veiga desta proposta é, realmente, como un tempo distinto a aquel londiniense dos anos setenta que se retrata, sobre todo porque  simboliza, con fortuna, todas as Veigas que no tempo foron.

Baixo o título de «A Veiga é un domingo en Portobello Road» esta recensión publicouse nas páxinas do suplemento “Culturas” de La Voz de Galicia o 30 de xullo de 2011.

«Historias de Oregón», a novela por entregas de Diego Ameixeiras

1 Agosto 2011

2011,Autores,Narrativa,Noticias,Premios,Xerais_nos_medios,Xornalismo

Hoxe comeza a publicarse nas páxinas de La Voz de Galicia Historias de Oregón a sexta das novelas de Diego Ameixeiras, gañadora do Premio de Novela por entregas La Voz de Galicia 2011.

Ameixeiras, que acaba de recibir o Premio do Director da Semana Negra de Xixón por Dime algo sucio, considera que Historias de Oregón ten É unha novela que ten moito que ver, precisamente, con Dime algo sucio: «En certo modo podería entenderse como unha continuación, cuns tipos de personaxes semellantes, ao límite, algo marxinais. Vidas cruzadas, tramas paralelas… E tamén polo ton: frases curtas para contar máis con menos. Oregón é o trasunto literario da cidade de Ourense, que, noutras obras de Diego Ameixeiras como Dime algo sucio, xa aparece como paisaxe de fondo. En Historias de Oregón, a narración vai apoiada en tramas paralelas que combinan as súas accións. Ditas tramas recollen asuntos de actualidade, desde os incendios ata os malos tratos. Mesmo nalgún caso ten o mesmo punto de partida que feitos reais sucedidos na cidade de Ourense.

Aquí a primeira entrega. As ilustracións son de Abraldes. Unha boa lectura para todo este mes de agosto. Historias de Oregón será publicada nun volume por Edicións Xerais de Galicia nos vindeiros meses.

Reportaxe sobre «Guerra civil. Que pasou en Galicia e en España», de Federico Cocho

27 Xullo 2011

Uncategorized

O suplemento Culturas de La Voz de Galicia publicou o pasado sábado unha reportaxe de M. Otero sobre Guerra Civil. Que pasou en Galicia e en España, de Federico Cocho.

Luz do pasado sobre o futuro

Alumear un dos períodos «máis escuros, violentos e decisivos da nosa historia recente». Iso e o que fai Federico Cocho no seu libro GuerraCivil. Que pasou en Galicia e en España, que edita Xerais e sairá á venda proximamente.
Así o explica no prólogo Carlos G. Reigosa, que asegura que o gran mérito do autor está en facer esta achega «desde o equilibrio, a lucidez e o rigor imprescindibles para non saír da canle marcada polo río dos feitos e non deixar de contextualizar o que sucedeu».
A obra de Federico Cocho (que, tras unha longa traxectoria como reporteiro e informador político,traballa agora no Reitorado da UDC), é froito de catro anos de intenso traballo e vén avalada por unha larga lista de virtudes que garanten a súa credibilidade.
Unha delas é a utilización de fontes de primeira man, ben contrastadas, o que, a xuízo de Reigosa, engade máis valor á súa vertente divulgativa, «sobre todo nun país onde os historiadores aínda figuran enfrontados e divididos en dous, ou tres, bandos».
Mais aló das polémicas, o que nos deixa o novo libro de Federico Cocho é o relato do «rudo encono duns anos de esperanzas, erros e atrocidades», ademais de sentar as bases «que nos permiten entender o fracaso colectivo de España, albiscando, de paso, os seus responsables e as súas bárbaras consecuencias».

A «carreira cega» cara a catástrofe

«[…] Entre 1914 e 1945 numerosos conflitos convulsionaron Europa. Nese breve espazo de tempo padeceron guerras civís os irlandeses, os rusos, os gregos e os fi neses; caeron tres imperios, morreron millóns de persoas en dúas guerras mundiais, triunfou a revolución rusa, fracasaron outras dúas e ascenderon e caeron o nazismo e o fascismo. Con este panorama, sintetizado por J. Casanova, a Guerra Civil española semella menos anacrónica, por moito que se tratase do cuarto golpe en menos de 15 anos.
«A guerra española estoupou por causas estritamente internas, mais non se debe esquecer que xunto a confl itos ideolóxicos autóctonos (o factor relixioso, por exemplo) aliñábanse outros de carácter político que tamén se dirimían en Europa e que desembocaron na Segunda Guerra Mundial. Por iso non lles falta razón aos que catalogan a guerra española como prólogo da contenda mundial. A guerra era española, pero desde os primeiros días internacionalizouse por mor da axuda nazi e fascista aos militares sublevados, a inhibición das democracias europeas e, posteriormente, o apoio da URSS á República.
«Houbo responsabilidade política nos partidos que deixaron a República sen apoio, primeiro rebelándose contra ela e logo xogando a vía do desgaste para que madurase o momento da revolución (Largo Caballero).
Hóuboa, por suposto, na irresponsabilidade, cegueira e tremenda debilidade do Goberno de Casares Quiroga. Hóuboa tamén, resulta obvio, en dirixentes como Calvo Sotelo, que deron cobertura ao golpismo e á estratexia do golpismo, ou por parte de Gil Robles, que se deixou arrastrar nesa dirección e logo liscou dicindo que non foi posible a paz. «Responsables foron os axitadores revolucionarios dedicados á sabotaxe, á queima de igrexas e conventos e aos atentados que fi xeron da orde pública o gran problema e o grande obstáculo para a convivencia. Sumáronselles os pistoleiros falanxistas lanzados á subversión fascista e a crear o estado de cousas conveniente por toda España —incluso alí onde, como en Galicia, non podían pretextar previa provocación dos revolucionarios— para que o exército se levantase e tamén os fanáticos requetés preparando o seu propio miniexército para restaurar a monarquía católica e autoritaria.
Responsables foron patróns e terratenentes que financiaron o pistoleirismo ou impuxeron unhas condicións laborais semiescravistas. «Pero se un sector do Exército non se sublevase contra o Goberno lexítimo, sabendo o custo de sangue que a súa vontade de limpeza patriótica e reaccionaria arrostraba, non estouparía a Guerra Civil: a peor das solucións aos males de España, que eran moitos, fosen estruturais ou conxunturais.
«A guerra sería evitable se os extremismos antidemocráticos non conspiraran desde o primeiro día contra a democracia republicana. Ao cabo, un deles, o militar, o brazo armado do propio Estado, derrubouna. Aquel Exército de 1936 estaba en mans de militares feitos na loita en África, eran católicos antigos, ultraconservadores, vinculados a patróns e terratenentes e non soportaban o clima de desorde pública. Rexeitaban os estatutos de autonomía —nos que vían puro separatismo—, odiaban á clase política en xeral e embrutecéranse na guerra de Marrocos […]».

M. Otero

Crítica de Ramón Nicolás sobre «Exogamia 0.3», de Ramón Caride

11 Xullo 2011

Críticas,Fóra de Xogo,Xuvenil

Ramón Nicolás publicou esta fin de semana nas páxinas do suplemento Culturas de La Voz de Galicia, unha recensión crítica sobre Exogamia 0.3, de Ramón Caride.

Á afortunada visita á nosa historia que constituíu O frío azul, unha das últimas achegas de Ramón Caride Ogando ao ámbito da narrativa ata o de agora, súmase nesta ocasión unha prospección narrativa que se asoma ao campo científico como plataforma desde a que idear unha ficción, ou un conxunto de ficcións, emprazadas as máis delas na literatura de anticipación.

Non transita o autor, por vez primeira, estes camiños amentados como ben amosa a súa ampla bibliografía, mais talvez si o faga coa aguilloante intencionalidade crítica, que non unicamente pedagóxica, que se deixa ver. No libro atópase un sentido que vai máis alá das consecuencias que se poderían derivar do cruzamento, ou alteración xenética, entre suxeitos diferentes; nel matízase a acepción de “exogamia” e sitúase nunha coordinada que vai de fóra cara dentro, posibilitando unha lectura arredor dos elos e fíos establecidos entre as persoas, ás veces intanxibles pero existentes, ás máis das ocasións impostos e dirixidos desde instancias do poder.

Agás o primeiro dos relatos, titulado irónica e significativamente “Reciclado”, emprazado no noso tempo e detido no asunto da escravitude ou explotación laboral infantil e as consecuencias do neo-liberalismo a través dos soños contrastivos duns nenos que viven en espazos e atmosferas sociais distintas, os máis deles -esvarando por veces cara aos eidos do ensaio divulgativo ou mesmo da reportaxe de corte xornalístico- facilitan o acceso a universos que se poderían cualificar como futuristas, en que se intensifican ou redimensionan os perigos que hoxe podemos albiscar no uso perverso, ao servizo duns poucos, do que poden ser os avances ou adiantos científicos. Velaí como se deseña a crueldade da cacería de animais salvaxes nas ruínas de Chernóbil, como se aposta nun xogo cruel sobre as chegadas de inmigrantes en caiucos; eis a popularización desas pílulas que borran as lembranzas negativas, a recreación da manipulación dos xenomas ou a intereseira transformación biomolecular, co pano de fondo da enxeñaría xenética ou as catástrofes climáticas.

Ao meu ver Exogamia 0.3, entre outros méritos, encerra o de propor, desde un punto de vista crítico e tamén desacougante, os camiños da ciencia actual e a súa proxección cara ao futuro; contribúe á reflexión tanto sobre os seus límites como arredor da recorrente perda  dos valores do humanismo respecto dos que nunca debeu estar enfrontada; converte, en fin, a ciencia como ineludible obxecto de debate.

Ramón Nicolás

Older Posts »