O crítico Xosé Manuel Eyré publicou no seu blog unha nova anotación sobre Ninguén, de Fran Alonso.

A arquitectura narrativa de Fran Alonso

Dixen, nunha anotación anterior, que me gustaría ter tempo para facer un estudo comparado da tratamento da soidade en Males de cabeza e Ninguén. Sen esquecer a implicación que niso ten a arquitectura narrativa en ambos casos. Mais por agora ímonos contentar coa correspondente a Ninguén.

Dixen tamén que a literatura de Fran Alonso é das que contan máis do que din. Que nese particular savoir faire radica un dos engados da súa narrativa. E digo particular porque o equilibrio entre o que se conta e o que se suxire, nesta novela, é tan difícil de lograr com que non caian a o chan os obxectos malabáricos. Iso si, sen pirotecnia, sen pirotecnia ningunha, desde unha exposición que aposta pola linuguaxe clara. Porque é precisamente na arquitectura onde o autor vai poñer toda a súa atención.

A novela ( vexan que xa non teño dúbidas en adscribila xenericamente ) componse de 10 relatos entrecurados con outros tantos hoax. Aparentemente non teñen nada que ver, ou moi pouco, aínda que, de cando en vez, si é posíbel establecer esa relación, e por se alguén caeu na tentación de considerar o conxunto como unha simple sucesión de relatos e microrrelatos, no de remate déixase claro o motivo da súa inclusión . Como tampouco o título tería nada que ver co contido a menos que os lectores establezamos esa pertinencia. É dicir, Fran Alonso, moi conscientemente, procura lectores activos, lectores que teñan o texto como lago máis, moito máis, que un espectáculo de palabras, lectores reflexivos, lectores que queiran ir máis alá do texto. Lectores rebeldes, insubmisos. Porque hai moito contra o que se rebelar. Submisión é delito, delito contra o progreso, contra a mesma humanidade se algo dela aniña aínda en nós

Mais se por unha banda se esixe esa actitude, de inicio e con toda a delicadeza do mundo, segundo se vai lendo lémbrasenos ( tamén con moita delicadeza, pola actitude narrativa e non con palabras) que estamos a ler un libro, que lle poñamos atención. E mesmo asistimos a amagos de querer chegar a unha estrutura envolvente, onde as personaxes de interrelacionen de relato en relato, que finalmentre quedarán niso, en suxestións.

Seguindo este xogo Fran Alonso inclusive é quen de proxectar a figura autorial sobre o texto, e outra volta volvemos falar de delicadeza, ou de pericia no manexo sa suxestión. De xeito que o produto libresco que se está a ler sexa tido como parte integrante do mundo, que a esfera literaria non é outro planeta, un planeta de seres curiosos que se adican a inventar historias. E para proba velaquí esta Ninguén. Ata que punto é froito ficticio? Acaso non é traslación do que vemos/vivimos todos os días.

Antes adscribín Ninguén á novela. Permítaseme agora definila. Ninguén: colmea sen raíña.

Escollo colmea, e non outro termo, porque tamén fai referencia ao habitáculo. Tamén porque lembra a novela de CJ Cela. Iso si, Fran Alonso vai bastante máis alá de Cela. Bastante. En menos espazo fai o mesmo, mesmo, outro tour de force, malia o estilo antes comentado, logra crear diferentes climas, diferentes ambientes, e, por suposto, a novela de Fran Alonso responde a un estudo, a unha observación e posterior estudo da sociedade bastante máis notábel. Dito con outras palabras: porque Fran Alonso séntese, sábese, integrante desa sociedade, da sociedade tanto real como ficticia, e indiscutibelmente toma partido pola evolución fronte á submisión.

Xosé Manuel Eyré

O crítico Xosé Manuel Eyré publica no seu blog unha nova anotación sobre Ninguén, de Fran Alonso.

Fran Alonso, na Ninguén, pinta unha sociedade composta por individualismos solitarios. Fuxir dese cancro está nas nosas mans. Aquí aparéceseme a necesidade de contrastar Ninguén con Males de cabeza. Ver unha como evolución da outra. Que distingue a tolemia de Males de cabeza das soidades, dos mundos restrinxidos de Ninguén? Sen pensalo máis, o grao de elaboración do padecemento. Desde esa perspectiva, Ninguén pode ser lido adcrito ao xénero do terror. Por outra banda está a alta complexidade interna dunha narrativa, a de Fran Alonso, aparentemente sinxela no apartado formal. É, coma se dixeramos, o antídoto anti-Prous ( para que gastaches tanta tinta se cun soneto dabas conta do tema?), porque, en definitiva a obra de Proust non se alonxa nadiña da de Balzac nin a dos dous da de Fran Alonso, como retratistas sociais. Eles permítennos contrastar as sociedades, mais temos que facelo nós. Comprobar os distintos graos e maneiras en que temos que ser lectores activos, en Balzac, Prous e Fran Alonso, eis outra perspectiva crítica que me seduce moito.

Xosé Manuel Eyré publica no seu blog unha anotación sobre Ninguén, de Fran Alonso.

A narrativa inversa de Fran Alonso

Comecei onte a lectura de Ninguén, título co que Fran Alonso regresa aos trinques.

Non sei aínda se definila como novela ou non. En todo caso, o xénero é o de menos, se a literatura é boa, e eu non dou resistido a tentación de escribir esta anotación, así de entrada. O propio Fran Alonso, no epílogo, comenta a relación que este Ninguén ten coa súa obra anterior, en prosa ou poesía. É a súa lectura, ademais da dos primeiros relatos, o que orixina estas palabras, que tampouco deixan de ser un horizonte de expectativas peculiar, mais que á vez queren caracterizar o corpus do autor.

Hai, na narrativa de Fran Alonso, un aspecto que, a meu ver salienta sobre calquera outra cousa. A naturalidade coa que é quen de escribir sobre o que non escribe. Parece sinxelo, mais diso ten moi pouco. A primeira vista, a narrativa de Fran Alonso ( sobre todo os últimos títulos) semellan espellos da realidade; é, Fran Alonso, autor que non lle foxe á realidade senón todo o contrario. E, dentro desa realidade na quere, na que necesita sentirse partícipe ( o outro sería un suicidio, covarde e ilusorio), dentro desa realidade manifesta especial preocupación polo ser humano, polo ser humano e as súa soidades, os seus silencios, traumas dos que ás veces nin se decata…e que o inmobilizan. Cando escribo isto teño na mente, como dixen e sobre todo, os últimos títulos. Quere isto dicir que se trata dunha evolución, dunha evolución que ten este estadio, polo momento, como chegada.

Claro que, dito o dito, en poderiamos estar falando de calquera narrador realista. Realismo do que tampouco renega, nin moito menos. O segredo da narrativa deste autor é outro, reside na capacidade polisémica dos seus textos. Uns textos que, curiosamente e de primeiras, non parecen apuntar a nada diso. Mais as cousas son sempre como rematan e non como comezan. Porén, ese retrato social e individual que Fran realiza en cada discurso, ten a virtude de focalizar todo o que non se di nel. De xeito que, escribindo sobre o que escribe, tamén escribe sobre o que deixa fóra, sobre a realidade complementaria. Sendo así que a súa escrita é inversa e este xuízo tamén aplicábel á poesía.

Xosé Manuel Eyré