Tres novelas de Xerais finalistas no Premio Literario Arcebispo de San Clemente

15 Febreiro 2012

Narrativa,Noticias,Premios

O Premio Literario Arcebispo San Clemente fixo públicos os libros finalistas da súa 18ª edición. Os tres son libros publicados por Xerais:

A veiga é como un tempo distinto, de Eva Moreda

O bebedor de rakia, de Xesús Manuel Marcos

Extramunde, de Xavier Queipo

 

Reproducimos, a maiores, a información que publica La Voz de Galica ao respecto:

 

Houellebecq es uno de los finalistas del premio literario San Clemente

El 18º Premio Literario otorgado por alumnos del Rosalía de Castro de Santiago cuenta ya con los finalistas en las tres modalidades de novela gallega, en castellano y extranjera

El 18.º Premio Literario Arcebispo San Clemente, que fallan los alumnos de Bachillerato del Instituto Rosalía de Castro de Santiago y de otros cuatro centros de Galicia, ya cuenta con finalistas en las tres modalidades de novela gallega, en castellano y extranjera. En lengua gallega las obras finalistas son: A veiga é como un tempo distinto, de Eva Moreda; O bebedor de rakia, de Manuel Marcos; y Extramunde, de Xavier Queipo -las tres editadas por Xerais-. Las finalistas en lengua castellana son: Caligrafía de los sueños, de Juan Marsé (Lumen); El ruido de las cosas al caer, de Juan Gabriel Vásquez (Alfaguara); y Deseos, de Marina Mayoral (Alfaguara). En lengua extranjera: Siete años, de Peter Stamm (Acantilado); El mapa y el territorio, de Michel Houellebecq (Anagrama); y Purga, de Sofi Oksanen (Rinoceronte). La entrega de los premios a los ganadores de la anterior edición (Xulia Alonso, Eduardo Mendoza y Colm Tóibín) tendrá lugar el 22 de marzo.

Entrevista con Eva Moreda: «Cinguir a emigración á economía en Galicia é evitar facer autocrítica»

11 Xaneiro 2012

Críticas,Narrativa,Premios

O xornal El Progreso publicou hai uns días unha entrevista de Pablo Villapol con Eva Moreda sobre a súa novela A Veiga é como un tempo distinto, Premio Terra de Melide 2010, entrevista que tamén reproduce o xornal La comarca del Eo.

«Cinguir a emigración á economía en Galicia é evitar facer autocrítica»

Con moitas novelas ás costas a pesares de ter só 30 anos, Eva Moreda case, case asinte cando se lle di que ‘A Veiga é como un tempo distinto’ (Xerais Narrativa) é a mellor que fixo, e de feito di que «tiña moi claro desde o principio o que quería». Aparentemente sinxela, curta, conta a historia de xente da vila asturiana de Vegadeo, A Veiga, en linguaxe coloquial, emigrada a Londres nos 60, cada un afrontando o seu pasado, presente e futuro dun xeito moi diferente.

—Un dos protagonistas do libro é o propio Londres. Están os barrios dos que escribe coma na época do libro?

—Son reais, desde logo, e seguen tengo unhas características parecidas. Pero por exemplo Croydon, daquela, si que era algo así coma unha cidade dormitorio para emigrantes, e moitos deles españois e, polo tanto, galegos. Hoxe, se cadra, eso xa non é tanto así. O que si está tamén moi cambiado é Portobello. Segue habendo o bar Galicia, un colexio español que é un centro do Ministerio de Educación. Daquela, o 90 por cento dos que tiñan alí eran fillos de galegos. Hoxe Portobello é unha zona que está de moda, os prezos encarecéronse e hai un feixe de tendas de roupa, complementos… de marcas de primeira.

—No desenvolvemento da súa novela está marcadísima a diferenza de carácter entre a maioría, non todos, dos emigrados da Veiga e os ingleses, un pouco encarnados por un persoaxe, Jim. Segue sendo esto así ou era cousa dos anos 60?

—Coido que non pasa tanto agora. Daquela había unha diferencia fundamental, que é que en España había unha dictadura, e eso nótase moitísimo na forma de ser da xente, nas cousas ás que se lles da importancia. Agora segue habendo diferencias, claro. Por exemplo, a familia. Aquí é algo moito máis importante. Alí son bastante máis despegados, o que ten as súas vantaxes os seus inconvintes. Tamén está o tema de que aquí importan moito as apariencias. Fanse e, sobre todo, déixanse de facer moitas cousas polo que pensarán de ti os demais, polas apariencias. Eso nótase, por exemplo, a un nivel superficial, no tema da roupa. En Londres vas como queres pola rúa e a ninguén lle importa nada en absoluto o que levas posto e nin sequera miran para ti. Aquí desde logo que non é así. A xente non se come o coco pensando nesas cousas, e nos 60 ou 70 eso aínda tiña máis importancia en España porque tiñas que ter moi presente o que pensaran de ti os que mandaban.

—Sen embargo, nos persoaxes dá a sensación de que os que se adaptan pásano peor.

—A novela está narrada desde dúas perspectivas. Gelo segue tendo na cabeza a Veiga. Elisa e os outros que se integran non é que o pasen mal, senón que teñen outro tipo de problemas. Eles son os dous extremos: seguir coa cabeza aquí ou integrarse alí completamente. Penso que o resto, están na metade. O que salta á vista son as diferenzas culturais. Segue pasando eso? Si que se segue dando agora, a nivel xeral si, pero con matices. Agora eu creo que as diferenzas entre as distintas culturas están bastante erosionadas co tema da globalización e todo iso. Non están tan marcadas. É curioso. Por unha banda, é fácil manter contacto coa túa orixe a través das redes sociais, os voos de baixo prezo… e sen embargo, daquela ó mellor o feito de marchar podía ser ata liberador porque poida que quixeras fuxir de determinada situación, cousa que agora é máis complicada.

—Eso reflícteo nunha frase do libro: «Na Veiga eramos como dous estranxeiros ».

—É que realmente a emigración te situaba nunha nova realidade. Penso que aquí temos a tendencia de pensar que se emigrou só por temas económicos, o mesmo que pasa agora. Ó mellor foi así moitas veces, e pode ser unha desculpa, pero hai tamén motivos políticos, no caso de xente homosexual… Elisa, no libro, atopa unha nova forma de canalizar as súas inquedanzas que non tiña na Veiga. Cando se reduce a emigración galega a motivos económicos non me parece ben. Hai máis cousas. Ese é un motivo, seguro, pero tamén é un xeito de non facer autocrítica, de pensar que o único malo que temos aquí é o tema económico, pero que no resto somos perfectos, e desde logo non é así. Non nos plantexamos esas cousas agora, e antes pasaba o mesmo.

—É certo que Londres xa non é unha cidade tan aberta como era antes cos emigrantes?

—Pode estar pasando, pero penso que a niveis laborais baixos: industria ou servizos básicos, pero despois non. Como levan tanto tempo acollendo xente de fóra, desde moito antes dos 60, segue sendo unha cidade moi aberta. Pero si vexo que moita xente pensa que vas ir alí e atopar un traballo deseguida, e xa non é así, non é tan sinxelo. Por exemplo, cando Polonia entrou na UE temeuse unha avalancha de polacos, como en Alemaña, e de feito pasou, pero xa non é doado atopar traballos, e menos se non sabes ben inglés.

—Está escribindo outro libro ou de momento está a descansar?

—Estou escribindo un infantil, pero levo tempo con el porque é unha novidade para min. Falei con outros escritores que din que este tipo de literatura é máis sinxela, pero para min non o está sendo. Á marxe de ter que, obviamente, simplificar a linguaxe, tés que simplificar a trama, evitar flashbacks, e non quero facer algo como de Disney, así que hai atopar fórmulas para tratar temas como… a morte, por exemplo, sen que sexa un trauma.

Pablo Villapol

Entrevista con Eva Moreda sobre «A Veiga é como un tempo distinto»: «A maior parte da xente que emigra hoxe é cualificada»

10 Xaneiro 2012

Entrevistas,Narrativa

A edición das Mariñas de La Voz de Galicia publicou hia uns días unha entrevista de Yolanda García con Eva Moreda sobre a súa novela A Veiga é como un tempo distinto, centrada na emigración galega en Londres.

 

EVA MOREDA ESCRITORA RIBADENSE QUE HOXE PRESENTA «A VEIGA É COMO UN TEMPO DISTINTO» NA SÚA TERRA

«A miña última novela marca certa madurez, evolución»

Literalmente, a escritora Eva Moreda Rodríguez (A Veiga-Vegadeo, 1981) volta á súa casa ribadense polo Nadal. Faino para estar cos seus nestas datas xa que a súa vida profesional está actualmente en Londres. Aproveita a ocasión para manter un encontro cos seus paisanos, de escritora a lector, e presentar A Veiga é como un tempo distinto, libro do que é autora e co que acadou o premio Terra de Melide no 2010. O acto, organizado pola Asociación Cultural Francisco Lanza, ten lugar en Ribadeo. En Londres da clase de historia da música na Open University, «como a UNED en España», explica.

—¿Está integrada en Londres?, ¿son diferentes os londinenses aos galegos e en que?, ¿ten morriña da súa terra?

—Si, levo xa alí cinco anos. Creo que hai bastantes diferenzas, sobre todo na mentalidade, as cousas importantes para a sociedade alí son distintas das importantes aquí, que son a familia, as apariencias… ¿Se sinto morriña? Normalmente estou ben, integrada, pero ás veces cando tes problemas coa mentalidade dalí botas de menos estar no sitio onde aprendiches os valores da vida.

—Naceu na Veiga e emigrou. «A Veiga é como un tempo distinto» é unha novela sobre emigración. Aínda que non sexa autobiográfi ca…

—Non é autobiográfi ca pero hai varios detalles da miña vida, a parte de Londres e a da Veiga, en forma de flashbacks.

—¿Como está sendo a resposta dos lectores ante esta novela?

—Bastante boa. En xeral tivo críticas boas. Tamén estou moito en redes sociais, Facebook e Twitter, e xente que, sen coñecerte de nada, me escribiu para dicir que lles gustara…

—En canto aos libros que xa ten editado é…

—O sexto. Tampouco é que marque un cambio de sentido, ou un xiro de 180 graos pero retoma temas que tratara, como o da emigración. Houbo xente que mo comentou, e penso o mesmo, que marca unha certa madurez, evolución respecto a obras anteriores; a técnica literaria está máis traballada, a forma de traballar os temas.

—Edita esta última novela Xerais. ¿É a primeira que publica con esta editorial?

—A primeira si. Aínda que xa estivera nunha antoloxía de mulleres narradoras de Xerais. A maioría das anteriores editáronse por gañar premios.

En canto se lle pregunta a Eva Moreda polas súas novas incursións ou proxectos a nivel literario, esta é a súa resposta: «Hai un tema que me gustaría tratar. Estou facendo os meus experimentos: literatura infantil e xuvenil. Tamén teño os meus libros favoritos de cando era nena. En parte porque de pequena sempre lía moito e se conseguira interesar a alguén pequeno pola lectura sería unha grande satisfacción para min. Hai o debate de se este tipo de literatura é de categoría distinta á de adultos, en que se diferencia, se trato un tema que tamén podería tratar nun de adultos…».

—Por certo, unha curiosidade. ¿Cal era o seu escritor ou escritora favorita de pequena?

—María Gripe, sueca, tiña un universo fantástico e surrealista.

—Xa lle gustaba a literatura sueca, como agora Stieg Larsson…

—Si, si, xa ía adiantada.

—E o público ribadense, ¿como reacciona ante a súa obra?

—Estou satisfeita coa resposta do público.

—¿Ten pensado voltar a Galicia?

—Agora viaxar xa é máis accesible e bastante xente me coñece en Londres. A maior parte da xente que emigra na actualidade ten unha carreira, estudos…, iso abreche outras espectativas. Antes emigrabas por supervivencia, agora é máis para ter un estatus ou de poder exercer a túa profesión, pois ao mellor no teu país de orixe non tes oportunidade de facelo.

Yolanda García

Entrevista con Eva Moreda sobre «A A veiga é coma un tempo distinto» en Fervenzas Literarias

1 Setembro 2011

Autores,Entrevistas,Narrativa,Premios

Fervenzas Literarias publica unha longa e demorada entrevista coa escritora Eva Moreda. Nela fálase detalladamente da súa última novela, A veiga é coma un tempo distinto, Premio Terra de Melide 2010.

Conversamos con…

EVA MOREDA

Hai escritores que van labrando o seu camiño literario aos poucos. Sen levantar a voz máis do necesario. Sen presas. E con cada novo libro melloran. Este é o caso de Eva Moreda, a escritora galegoasturiana ven de publicar en Xerais A Veiga é como un tempo distinto, premio Terra de Melide 2010 e sen dúbida un dos mellores libros do que levamos de 2011. A súa escrita, como os bos viños, foi gañando complexidade e calidade. Desde aquel imberbe -pero interesante, abofé que si- Breogán de Guisamonde, pasando por esa alfaia que foi O país das bestas ata o erotismo de Organoloxía chegando a este A Veiga é como un tempo distinto. Libro tras libro gozamos coa narrativa de Eva Moreda. Agardamos descorchar futuras novelas que sexan tan interesantes como este último libro que agora nos atinxe. 

—Baixo o paraugas da emigración de posguerra, vemos en A Veiga é como un tempo distinto un gran abano temático, pero sobre todo é unha historia que fai de ponte -que une- dous mundos: A Veiga e Londres; e o que representan para os dous personaxes principais da novela: a lembranza perenne de Gelo e o pasado para Elisa.

A identidade é unha das miñas obsesións, tanto a identidade colectiva como individual, saber o que nos fai ser nós mesmos, o que une ao noso “eu” do presente cos nosos “eus” pasados e futuros. E, sobre todo, coa emigración de por medio. Creo que tanto Elisa como Gelo experimentan a sensación de que a súa identidade xa non é tan firme como crían, senten que se están desfacendo en anacos, e buscan, cada un ao seu xeito, a forma de xunguir estes anacos. A historia, como dis ti, pode ser o que una, non só dous mundos, senón todos os anacos destas dúas persoas. A historia e tamén certos sentimentos.


—Residindo vostede en Londres parecería unha obviedade que lle preguntara o por que de situar a historia nesa cidade, mais coido que a capital inglesa é unha das grandes descoñecidas en canto a emigración galega. Falándonos de emigración os nomes que nos veñen a cabeza son Venezuela, Arxentina, Suiza e Alemaña, principalmente.

En parte foi porque, obviamente, me resultaba máis fácil referirme a lugares e ambientes que coñecía, pero tamén era consciente de que a emigración ao Reino Unido é a grande ausente, ou unha das grandes ausentes, no imaxinario galego da emigración. Si había precedentes literarios, como Xesús Fraga ou Carlos Durán, pero parecíame incrible que unha epopea vital tan interesante coma a dos galegos en Londres non fose máis coñecida nin máis imaxinada, no sentido de chegar a formar parte do imaxinario galego da diáspora. Londres era unha das capitais de Europa e do mundo nos 60 e 70, como ignorar o efecto que tiña que ter para os galegos chegar ao centro do mundo? Cando empecei a novela, en certo sentido fíxeno movida por ese obxectivo: visibilizar a emigración galega en Londres, contribuír a que deixase de ser a grande descoñecida. Pero, nalgún momento, este obxectivo pasou a ser secundario, e creo que o que quedou ao final foi unha novela centrada nas personaxes, nos sentimentos, que se desenvolve en Londres pero podería desenvolverse noutro sitio.


—Aínda que centrada na historia de Gelo e Elisa, pasan por A Veiga é como un tempo distinto multitude de personaxes que pululan por Portobello Road e que poderían conformar o corpus da emigración, os roles que van desenvolver no novo país de acollida e todas esas Veigas que cada un deles deixaron noutro tempo.

Eu tiña claro que non quería escribir unha novela costumista, un cadro de costumes, e se cadra por iso optei por non perderme demasiado no detalle folklórico de a onde ían os galegos en Londres e onde traballaban e que comían. A novela está centrada en dúas persoas e dúas actitudes vitais fronte a emigración, a de Elisa e a de Gelo, pero era consciente de que, entre unha e outra actitude, cabían moitas máis, e intentei retratalas, aínda que fose en poucas pinceladas, no resto de personaxes. Así, por exemplo, temos a Rita, que é unha muller solteira dunha certa idade que non rompe coa súa vida anterior dun xeito tan espectacular como pode facelo Elisa, pero si que aproveita as oportunidades que lle brinda o novo país ata acadar un status que en Galicia non podería imaxinar.
Conscientemente procurei non obsesionarme demasiado coa documentación, máis que dar moitos detalles moi precisos interesábame retratar actitudes vitais máis ou
menos universais.


—Elisa “reinvéntase” dende a súa chegada a Londres, vai mudando en Louise e en Liz, incluso ten un ápice dese “autoodio” cara esa Elisa que vai deixando atrás aos poucos. Ven vostede de comentar que a novela está centrada en dúas persoas e dúas actitudes e ao fío dese comentario acáelle moi ben a pregunta que formulou o crítico Armando Requeixo sobre  A Veiga...: “¿Somos o que a Terra que nos viu nacer e medrar nos fixo ser ou o que a patria de adopción nos ensinou a soñar?”

Creo que esa é unha das grandes preguntas, xa non dun pobo emigrante como é un pobo galego, senón para calquera ser humano. Interesábame explorar as reaccións opostas fronte á emigración que teñen dúas persoas que, nun momento determinado, se sentiron moi próximas o un á outra, que se refuxiaban o un no outro da inadaptación ao seu entorno. Unha vez chegada a Londres, Elisa quere deixar atrás ese entorno do que vén, e a cidade ofrécelle todo o necesario para facelo. Pero Gelo descobre que, se ben na Veiga sempre se sentiu inadaptado, tampouco logra adaptarse a Londres.


—Ao meu modo de ver, un dos grandes acertos desta novela é a forma na que se interna vostede na personalidade de Gelo e nas súas contradicións. A angustia de non vivir no futuro pensando no “seu” pasado en A Veiga. Foille doado penetrar nesa personalidade masculina? E mais cando este personaxe é dunha grande complexidade ao longo de toda a novela, e probablemente de toda a súa obra?

O certo é que para retratar a Gelo inspireime nunha persoa á que coñezo bastante ben. A súa personalidade é complexa, tamén a miña actitude fronte a el o é. Desde compadecelo a enfadarme con el por ser un covarde na súa relación con Elisa, a intentar entendelo, porque é un home nacido en 1927 para o que certas cousas seguen sendo tabú. Despois de rematar a novela, decateime que ten semellanzas importantes con Goro, o protagonista de O demo e o profundo mar azul: os dous son emigrantes, os dous se ven paralizados á hora de tomar decisións importantes… e, en comparación, si creo que Gelo é moito máis evolucionado psicoloxicamente, como personaxe. Pero tamén me interesaba centrarme nel e non tanto en Elisa, que a priori podería ser a personaxe máis atractiva, a que racha con todo. Este rachar con todo ten unha contrapartida, unha reacción por parte do entorno, e isto é o que retrata Gelo.

—Aínda que estea contada a historia dende un punto de vista masculino -o de Gelo-, as mulleres teñen un gran peso nesta novela. Agás Gelo, e as páxi nas onde aparece Tino, o resto das personaxes son mulleres.

Eu tiña a impresión, despois corroborada por algúns estudos que lin, de que a reacción das mulleres fronte á emigración ía ser máis complexa, e máis interesante tamén, que a reacción dos homes. En Galicia, as mulleres da novela vivían cun concepto de si propias típico da Sección Feminina; en Londres atopan o movemento feminista no seu auxe. Logo esta é a primeira posibilidade que lles ofrece Londres, e creo que a maioría das mulleres da novela, se non todas, abrazan esta posibilidade. Xa sexa de xeito tan extremo como Elisa, ou ben de forma máis moderada como che comentaba antes con Rita, ou ben como Lidia, que queda cos aspectos máis lúdicos da liberación da muller. Mesmo Marta e Dolores, que son dous personaxes pequenos, dúas limpadoras, teñen a oportunidade de vivir soas dun xeito que en Galicia seguramente non sería posible.


—Seguindo o fío dese comentario, esta novela serve tamén para falar de aspectos que serían impensables na España da época, como os sindicatos, a revolución feminista, o uso de anticonceptivos… Todo o labor que desenvolve Elisa en Londres, e o que fixeron tantas como ela, logo tiveron unha grande repercusión no postfranquismo.

Si, creo que, nun certo sentido, para moitos emigrantes chegar a Londres, ou os seus países de destino, foi como montarse nunha máquina do tempo e avanzar 20 anos. Sobre todo por ese espírito “sesentaoitesco” que se vivía en moitas partes de Europa, o florecemento do sindicalismo, os movementos feministas, as reivindicacións raciais, etc…. esa sensación de que todo era posible, de que o mundo se podía cambiar. En España e Galicia isto chegou con 20 anos de atraso.


—Outro dos aspectos que considero máis salientables e máis atraentes desta novela é o xeito na que está escrita, a súa forma de narrar. Unha historia aparentemente epistolar cara unha Elisa que o lector non ten por seguro se realmente chegará a ler, a coñecer todos eses sentimentos, eses medos de Gelo.

Cando pensaba na técnica narrativa da novela, de entre todas as opcións o certo é que me decidín por un certo irrealismo, ou inverosimilitude. Quero dicir, non resulta moi crible que unha persoa como Gelo, que non tivo moita formación, sexa capaz de escribir un discurso bastante elaborado como creo que é o da novela. Tampouco me parece verosímil que Elisa chegue a coñecer todo este discurso, desde que chegaron a Londres Gelo caracterizouse por non ser capaz de aclarar os seus sentimentos cara a ela, de decidir o que realmente quería. Se cadra poderiamos dicir que é unha especie de “monólogo interior” escrito por outra persoa. Non sei. Creo que tampouco é tan importante. A min o que me importaba era transmitir as distintas actitudes vitais e o distanciamento que experimentan estas dúas persoas.


—Camareiras, empregadas do fogar, limpadoras, cociñeiras,… Podemos atopar equivalencias entre esa emigración que viviu Galicia e os emigrantes que agora acollemos? Adoece Galicia dunha desmemoria colectiva como país emigrante que foi?

Creo que si tendemos a ser un país bastante desmemoriado. Se cadra dentro dunha xeración, ou menos ca iso, teremos galegos con apelidos marroquís, chineses ou rumanos -igual que hai británicos ou alemáns ou arxentinos con apelidos galegos-, e nin sequera comezamos a debater como os imos integrar na Galicia que queremos. Se cadra porque estamos algo acomplexados do noso pasado como emigrantes.


—Tras vivir en Italia, Alemaña, agora Londres. Que representou para vostede escribir esta novela? Tamén sente que A Veiga ou Ribadeo sonlle como un tempo distinto?

Xa o sentía antes de escribir a novela, pero desde que a escribín foi como se ese sentimento se acelerase, aínda que non sei se pola novela ou por outras circunstancias. A min pásame algo que menciono no primeiro capítulo da novela, que é que esquezo quen morreu en Ribadeo, e cando volvo ás veces dáme a impresión de volver velos, porque os confundo con outras persoas. Para min é a demostración máis palpable de que os emigrantes tendemos a vivir nun tempo distinto, un tempo que é mestura do tempo que deixamos e do tempo que imaxinamos.


—Acabamos de falar da súa máis recente e premiada novela, pero todo principiou hai preto de quince anos coa publicación de Breogán de Guisamonde. O cabaleiro da gaivota (Fundación Caixa Galicia, 1997). Un relato que, como indica na propia obra, ten moitas influencias da literatura artúrica.

Daquela eu era unha auténtica fanática da chamada materia de Bretaña, tanto pola temática en si mesma como polas diversas transformacións que sufriu ao longo de máis dun milenio de literatura europea. Interesábame o feito de que a literatura galega fose tamén parte desta transformación, deste engadir ao fondo común e, cunha certa ousadía, pensei que se cadra podía achegar algo tamén eu. No fondo, o que eu facía non era moi diferente ao que fan tantos adolescentes que se dedican a escribir fanfics de Harry Potter ou O señor dos aneis e publicalos en Internet. É esa fascinación por unha historia, por uns personaxes, o desexo de contar a historia ao teu xeito.


—Declárase siareira do xénero artúrico, pero logo non volveu retomar nesa temática. Procura no seu discurso narrativo non repetirse, abrir novos vieiros literarios e novas formas de contar as cousas?

Intentei reincidir no xénero artúrico, pero non me saíu ben. Pasoume máis veces con outros temas. Pouco despois de que A Veiga fose premiada, encetei outra historia con certas similitudes temáticas e tiven que deixala, tiña a sensación de repetirme, de estar pasando por lugares polos que xa pasara. Aínda que soe tópico, para min o fermoso da literatura é que nos permite vivir outras vidas, e eu quero vivir tantas como sexa posible. Por outra parte, hai quen di que os novelistas só escribimos unha única novela na nosa vida, pero baixo varias apariencias. En certo sentido, estou de acordo tamén con iso, pero eu quédome coa parte de experimentar con todas estas apariencias.


—Con este premio gañou o X Premio de Narracións Xuvenís ‘Rúa Nova’. Máis adiante presentouse igualmente a premios para escritores novos, como o da Universidade de Santiago ou ao Biblos. Que representan este tipo de premios para a xente moza que comeza no difícil mundo da escrita?

Cando comecei, non sabía absolutamente nada do mundo editorial. Non sabía que pasaría se enviaba algún traballo meu a algunha editorial, se o lerían, se mo devolverían, se o tirarían ao lixo ou que.
Presentarse a un certame que inclúe a publicación polo menos me deixaba ver unha fiestra aberta, por pequena que fose. Non me arrepinto de terme presentado a ningún certame nin de ter publicado nada, pero en retrospectiva diría que houbo momentos que estiven demasiado obsesionada por publicar, que a xente novel está ás veces demasiado obsesionada por publicar; tende a verse como un fin e o certo é que normalmente é só un paso máis. Ás veces, por querer publicar canto antes, teño enviado a certames cousas que merecerían un par de voltas máis ou ben quedar metidas nun caixón para sempre, e tamén está a cuestión de que, en Galicia, hai premios que se editan pero que despois non se distribúen o suficientemente ben. Habería que pensar se isto beneficia realmente á xente que empeza.


—No volume colectivo Veas Verdes e catro contos máis (Agrupación de Libreiros / Casa da Xuventude de Ourense, 2001) apareceu o relato premiado Veas verdes, Premio Ourense de Contos para a Mocidade 2000, un galardón acadado por escritores de grande sona, como Xosé Carlos Caneiro, Paula Carballeira ou Antón Riveiro Coello.

Téñolle moito cariño a ese relato, e alegreime moito cando foi premiado nese certame. Foi unha desas cousas que é un pracer escribir, que hai algo dentro de ti que fai que saian soas. Alegreime moito de que se premiase e puidese ser publicado.


—Polo de agora este, con algún relato máis como o que apareceu en Narradoras (Xerais, 2000) é do pouco que se lle coñece en relato curto, amais do que fora o seu segundo libro: Mitología contemporánea (Fundación Caixa Galicia), XII Premio de Narracións Xuvenís “Rúa Nova”. Mirándoo dende a perspectiva que nos da o tempo, podemos afirmar que é un xénero esquecido por vostede ou aínda é posible ver algún libro autoría de Eva Moreda de relatos curtos?

A verdade é que nos últimos cinco ou seis anos escribín relato curto só moi ocasionalmente, e case sempre por encargo, aínda que xusto agora estou intentando escribir un. Creo que o que me apartou un pouco deste xénero foi a falta de posibilidades editoriais; non se publican moitos libros de relatos, e o que poidas publicar nalgún libro colectivo normalmente ten difusión limitada.


—Decatándonos de que eses libros son os primeiros, poderíamos afirmar que é un xénero atrainte ou máis doado de traballar para o escritor novo?

Hai esa idea do relato curto como un xénero máis doado, ou como un xénero para principiantes, pero isto é desmentido axiña polo talento de grandes contistas como Guy de Maupassant, un dos meus favoritos. No caso da literatura galega, creo que temos o problema engadido de que nun determinado momento floreceu moito entre nós o relato breve e agora o vemos como un rito iniciático, un momento de xuventude que hai que deixar atrás, supoño, para escribir novelóns ben estensos.  Eu creo que escribir relato curto pode proporcionarche unha habilidade moi útil para calquera outro xénero, incluída a novela, que é a habilidade de non dar reviravoltas, de deixar atrás todo o que sexa inútil e pouco relevante, de cultivar a economía narrativa


—Nesas datas, e reafirmada a túa proposta literaria co recoñecemento de varios premios, tanto pola súa obra en galego como en castelán, como foi a elección do idioma nas súas seguintes achegas?

Na adolescencia escribía indistintamente en ambos idiomas, un pouco como xeito de experimentación. Exploraba varios xéneros, varios estilos, e tamén dúas linguas. Xa na maioría de idade, adoptei o galego como lingua literaria.


—Chegamos a finais do ano 2002 cando aparece en Positivas O demo e o profundo mar azul, un libro coa emigración de fondo pero onde podemos ver dúas características do que será o seu discurso narrativo: a presenza da música e a creación psicolóxica dos personaxes. Neste caso a elaboración de Goro de Ferrería, sobre quen xa fixera referencia antes.

O certo é que durante varios anos reneguei un tanto desta novela, parecíame xuvenil e pouco elaborada, e seguramente o sexa, pero ultimamente volvín a collerlle cariño porque, moito máis que Breogán de Guisamonde, é esa primeira novela da que se alimentan moitos dos meus motivos literarios, as miñas obsesións literarias tamén. O afastamento, as barreiras, a indecisión, o encontro e, por suposto, a música, son cousas que xa están aí.


—Goro de Ferrería emigra co seu saxo cara América, como tantos outros, na busca dunha vida mellor. Goro é dos emigrantes que triunfa, toca cos grandes do jazz nos locais máis importantes ao longo de todo o país, pero a súa mente está na súa aldea e coa muller e filla que deixou alí. Sempre ten ese muro que se ve incapaz de derrubar.

Si, pero ao mesmo tempo non vai velas nunca, nin fai ningún esforzo para que poidan vir vivir con el. Eu creo que, para el, a súa aldea tamén é un tempo distinto e prefire que o siga sendo. Prefire seguir pensando na súa muller e filla como habitantes dese tempo distinto, e sabe que levalas consigo ao tempo no que el vive agora lle traería máis complicacións.


—Estamos a falar dun libro cunha banda sonora moi particular, que constitúe o eixo de O demo e o profundo mar azul, e que vostede presenta como un percorrido pola historia do jazz ao longo de practicamente todo o século XX, dende Count Basie ata Miles Davies pasando por Stan Kenton, Gerry Mulligan ou Dizzy Gillespie. Os mesmos días de viño e rosas do jazz e as miserias que sufrirá en carne propia Goro.

Daquela –cando escribín a primeira versión da novela tiña 17 anos- interesábame moito o jazz, a súa historia. O jazz ten unha historia relativamente breve, pero moi variada, pode expresar moitos tipos diferentes de emocións. Atraíame a idea de que a cada emoción de Goro, a cada momento da súa vida, podía corresponderlle un standard de jazz, e de feito cada capítulo ten o título dun tema jazzístico.


—O tema da obsesión marca o fío argumental de Singularis Domitilla (Universidade de Santiago de Compostela, 2004). Sempre a busca de don Fernando, o desacougo e a desesperación.

É curioso, porque para min don Fernando é un pouco o contrario de todo isto: é un home do Renacemento nunha etapa equivocada, interésase por moitas cousas pero non hai ningunha que o absorba o suficiente e, se ben si é un camiño de busca, non creo que el o viva con desacougo ou desesperación. Pero, rascando un pouco na superficie, si ten esa obsesión que o marca.


—Premiado pola USC para relatos que tiveran como tema de fondo a universidade, como foi traballar tendo como fondo da historia un tema marcado xa dende as propias bases do concurso? O libro anterior -O demo e o profundo mar azul- xa tiña os límites de extensión marcados para os Relatos de Verán de La Voz de Galicia. Supón un reto traballar deste xeito ou son máis trabas a salvar?

É un exercicio divertido. De máis nova divertíame traballar dentro de límites marcados, dentro de xéneros poéticos ou narrativos determinados. Creo que axuda a coller confianza coa forma, a ver máis aló dela e utilizala non como un fin, senón como un medio.


—O país das bestas (2009), publicado en Biblos e finalista do premio da primeira edición que organiza este clube de lectores e editorial, demorou a súa publicación ao longo de catro anos. Os primeiros meses da guerra civil, a rivalidade entre comuneiros e besteiros, un crime salvaxe que perdurou ao longo dos anos… configuran o corpus dunha novela que obtivo un amplo recoñecemento pola crítica do país.

Levoume moitísimo tempo rematar esta novela, e o certo é que conseguín facelo grazas a que Tucho Calvo, de Biblos, creu na novela desde que era só un proxecto e non parou de insistirme ata que lla mandei completa. Colleume nunha etapa de moitos cambios moi seguidos na miña vida, e tamén cambios no meu xeito de achegarme á literatura. De feito, creo que iso se nota un pouco na novela, en certo sentido é como un patchwork; ten moitos elementos xuvenís, pero creo que xa hai algunhas cousas do que creo que é a miña seguinte etapa, a de Organoloxía e A Veiga.


—Moito se falou desta obra coma a primeira novela que trataba sobre a tradición da rapa das bestas, unha definición que creo chegou a incomodala nalgunha ocasión, aínda que esa temática estea aí e teña unha grande forza dentro da historia.

Cando comecei a escribir a novela, era consciente de que, sorprendentemente, o tema da rapa das bestas non tivera a penas pegada na literatura galega. Pero, mentres escribía, funme decatando de que esa non ía ser a grande novela sobre a rapa das bestas, e tampouco me incomoda, porque a min o que  máis me atrae das narrativas é que son fragmentarias, incompletas; as narrativas totalizadoras prodúcenme desconfianzas. Na literatura galega parece que hai unha certa obsesión por escribir grandes novelas de todo: a grande novela da emigración, a grande novela do rural, a grande novela galega sen máis. Eu creo que nos iría mellor se nos esquecésemos do “grande” e disfrutásemos do fragmentario.


—Como noutras obras de súa autoría, o rural e o urbano mestúranse. O concepto de natureza, o monte, as bestas dilúense coa visión urbanita de Sofia.

O encontro de Sofía co rural é, en boa medida, espello do meu propio encontro. Eu medrei nunha vila e tiña o rural practicamente a un paso, pero o certo é que nunca me interesou moito ata os vintepico anos, e o encontro foi traumático e alucinante. Creo que na literatura galega actual se está descoidando moito o rural, hai unha especie de obsesión por retratar a Galicia urbana, cousa totalmente lóxica tendo en conta que a poboación galega cada vez está máis concentrada nas cidades, pero creo que non se pode nin se debe ignorar a compoñente rural de Galicia. Ás veces semella que somos un pouco desertores do arado, como se caésemos na trampa de identificar o rural con atraso ou con bucolismo mal entendido e o rexeitásemos completamente.


—Tras O país das bestas un novo recoñecemento con Organoloxía (Positivas, 2010), que acadou o Narrativas Quentes de literatura erótica. De nova retoma a temática de música, lanzándoa desta ocasión contra o erotismo, nunha novela moi sutil, de susurro, case que poderíamos dicir que é a historia dunhas mulleres onde aparecen escenas eróticas.

Adoita pasarme o mesmo con todas as novelas: que comezo querendo falar dunha cousa e acabo falando de outra. Con O demo quería falar de jazz e a acabei falando de desarraigo. Con A Veiga quería falar dos galegos en Londres e acabei escribindo unha historia de amor. E con Organoloxía pasoume algo semellante: escribín un primeiro borrador no que o erotismo ocupaba un papel máis central pero, ao irlle dando forma en torno á historia de sete mulleres, decateime de que me importaban elas e as relacións que trababan as unhas coas outras máis que as historias que contasen.


—Nunha entrevista anterior que compartimos con Francisco Castro, finalista da segunda edición do Narrativas Quentes, laiábase de que a literatura erótica non fora abordada polas escritoras galegas. Se vemos as grandes obras eróticas do último século, a meirande parte delas son escritoras: Almudena Grandes, Marguerite Durás, Emmanuelle Arsan…

No caso da literatura galega, creo que si hai bastante erotismo escrito por mulleres, pero case todo concentrado na poesía. É unha cuestión interesante. Se cadra é que simplemente somos menos narradoras e, en proporción, hai menos mulleres en todos os xéneros, incluído o erótico, que xa é minoritario de por si. Pero, cando escribía Organoloxía, si tiña a sensación de estar transitando un espazo que me era hostil, ou polo menos que non era o meu.


—Se outras novelas movíanse a ritmo de jazz, nesta ocasión están Bach, Brahms ou Schumann. Mellor facer o amor cos clásicos que con Lizz Wright ou Billie Holiday?

Depende da persoa e do clásico. Bach non me parece moi erótico. Schumann tampouco, Brahms se cadra un pouco máis. Eu quedo cos que nomeei na primeira páxina de Organoloxía: Bartók, Messiaen, Monteverdi…


TCP/IP, Agosto 2011

«A veiga é coma un tempo distinto» de Eva Moreda, crítica de Ramón Nicolás

2 Agosto 2011

2011,Autores,Críticas,Narrativa,Premios,Xerais_nos_medios

Ramón Nicolás publicou no caderno «Culturas« de La Voz de Galicia do 30 de xuño de 2011 a seguinte crítica sobre a novela A veiga é coma un tempo distinto de Eva Moreda:

Eva Moreda, autora xa dunha apreciable bibliografía entre nós, resultou galardoada con A Veiga é como un tempo distinto na última convocatoria do asentado premio Terra de Melide. A novela foi moi do meu gusto por diversas razóns e unha delas, talvez extraliteraria mais para min relevante, é a de volver acceder á temática da experiencia migratoria, facéndonos transitar polos espazos londinienses –de Portobello Road a Croyton, de Oxford Street a Brighton, de Hampstead á City- dos finais anos sesenta, retratados con acaída verosimilitude. A ollada que deita Moreda a este tempo penéirase sutilmente con certo arrecendo poético e  un alento se se quere psicolóxico, polo que o resultado dista moito dunha posible visión sentimentalista, costumista ou mesmo panfletaria. E talvez sexa así porque a autora quixo artellar unha suxestiva historia de amor entre dous personaxes, certamente frustrada como son aquelas que producen unha maior rendibilidade ficcional; e para acceder a ela fai uso dun caleidoscopio en segunda persoa que non para de xirar ata que a voz narradora se silencia e sabemos que a experiencia migratoria non vai supor vivencias traumáticas arredor da identidade ou da pertenza a un territorio ou a outro…, máis ben debulla a metamorfose nas conviccións, esa reinvención protagonizada en Elisa (ou Liz).

E esta historia sitúase, moi conscientemente, nunha atmosfera que se describe plastica e visualmente con apenas algúns trazos e que, ademais, se estrutura dun xeito intelixente  que trata ao lector, á lectora, como un suxeito activo e interviniente de maneira que se lle convida a compartir imaxes, diálogos, descricións que quedan na memoria como son a relevancia tanto do idioma propio coma do feito de confundirse no idioma de acollida; os segredos nunca confesados e estigmas que se traen canda si, en ocasións visibles e outras non, ou a reivindicación dos dereitos das traballadoras e das mulleres entre outros.

A Veiga desta proposta é, realmente, como un tempo distinto a aquel londiniense dos anos setenta que se retrata, sobre todo porque  simboliza, con fortuna, todas as Veigas que no tempo foron.

Baixo o título de «A Veiga é un domingo en Portobello Road» esta recensión publicouse nas páxinas do suplemento “Culturas” de La Voz de Galicia o 30 de xullo de 2011.

Crítica de Xosé Manuel Eyré sobre «A Veiga é como un tempo distinto», de Eva Moreda

19 Xullo 2011

Críticas,Narrativa

Xosé Manuel Eyré publica en A Nosa Terra unha recensión crítica sobre A Veiga é como un tempo distinto, de Eva Moreda.

A óptica poética na narrativa de Eva Moreda

O primeiro que ter en conta ao ler esta novela é que está escrita desde unha óptica poética. Non queremos con isto dicir que se trate de prosa poética; entendo por prosa poética esa que case só se diferencia da poesía pola forma en que se manifesta. Nin moito menos. Mais é moi importante sabelo porque só desa maneira se terá correcto acceso ao contido do discurso, cando esta óptica poética condiciona toda a novela porque xa naceu desde ela. Alén diso, hai que lela como unha novela do século XXI, non como un exercicio de costumismo sentimental, inmobilismo do que, precisamente, a autora foxe. Cousa que se nota axiña en canto deixemos de considerar o discurso como un construto verbal ao que, curiosos, decidimos asistir como espectadores… e operamos co texto. Por exemplo, xa de inicio, contrastando o poético título, no que A Veiga é un referente espacial claro, co índice, que consta unicamente de nomes de lugar ingleses. Esta simple manipulación do discurso non obedece a ningún capricho lector, senón que tal suxestión nace do discurso, como un aviso de que ningún texto, e este menos, está completo sen que o lector opere nel. E lembrándonos, tamén, que neste discurso o uso da linguaxe acolle a dimensión poética (onde o significado das palabras nunca é sumativo), non séndolle exclusiva senón engadida, mais un engadido fundamental.

A lectura de A Veiga é como un tempo distinto lembrounos moito a de Cara a Times Square, de Camilo Gonsar. É raro, moi raro, que as personaxes tracen un destino, unha meta, para os seus actos, que planifiquen a vida, senón que se limitan a vivila, con máis ou menos inactiva, con máis ou menos ímpeto vital, pois todas son, en realidade, arrastradas pola corresnte da vida. E a novela é como un retrato verbal dese arrastre. O retrato que nos pinta Gelo, personaxe en idade madura, non un mozo, a quen a vida lle pon diante a oportunidade de marchar a Londres e faino. A novela vai ser precisamente esta experiencia, contada desde as relacións que estabeleza na capital inglesa, sobre todo cunha personaxe clave: Elisa-Louise-Liz, cuxo troco nominal insinúa temática da despersonalización, da necesidade de matar a personalidade vella ou que traían para ascender na escada social londiniense.

Toda a novela é unha sucesión de insinuacións, de temas que a autora deixa aí como motivos de reflexión, como o xa mentado ou a importancia das ausencias e o valor da lembranza ou a desinhibición como fórmula de liberación ou o cotián como xerme de futuro. Máis importante que o que ás personaxes lles aconteza é a reflexión a que isto dá lugar. Igual que, para a autora, máis importante que a novela é, con seguranza, o proceso reflexivo-poético-humano-vindicativo que desencadeou a súa escrita, a escrita dunha novela que mobilizou frebas sentimentais ou melancólicas xunto a outras históricas e aínda máis outras relativas á primeira evolución/nacemento da conciencia feminina. E, se así foi para autora, así debe ser para o lector.

Do dito derívase o carácter, a personalidade singular de A Veiga é como un tempo distinto como unha novela de fondo contido humano, un contido que nace do propio discurso da novela e se materializa na mente de cada lector, un lector que debe estar antento a cada acontecemento na vida dunha galería de personaxes variada, composta de formas de ser moi diferentes e en contraste e aliaxe, ao acontecemento e a súa resposta. Aínda que estes acontecementos se insiran dentro da esfera do cotián, non sexan nada espectacular. Ou aínda que, sendo transcendentes (velaí o fenómeno musical Beatles, Monkees, Twiggy…, velaí o nacemnto do feminismo, velaí o contraste coa afogante atmosfera franquista, velaí o apuntado estudo sobre a construción da personalidade…) se insiran con toda natutralidade dentro do cotián. Polo que nada raro parecerá se se di que a novela provoca segundas lecturas, aínda que só sexa para certificar esas insinuacións e recapacitar sobre a súa importancia na vida, ou que, por todo isto, resulta unha novela nada doada de esquecer. Seguramente así pensou o xurado do premio Terra de Melide 2010, pois foi a escollida como vencedora esta de Eva Moreda na que as personaxes procuran o seu lugar no mundo, consciente ou inconscientemente. Conformando un discurso híbrido que conxuga unha óptica óptica poética cos valores propios da narrativa, nun discuro escrito sen alardes que humilde e efectivamente move a complicidade lectora…

Xosé Manuel Eyré

Anotacións de Xosé Manuel Eyré sobre «A Veiga é como un tempo distinto», de Eva Moreda

14 Xullo 2011

Blogs,Críticas

Xosé Manuel Eyré publica no seu blog diversas anotacións sobre A Veiga é como un tempo distinto, de Eva Moreda.

Se a anterior novela que lin , a de Manuel Portas, Un dedo manchado de tinta, vai medrando co pouso das páxinas, e ao remate ( xa se nota ultrpasada a metade) resulta discurso moito máis complexo e rico do que se podía ler anunciado nas palabras preliminares de Gonzalo Salgueiro, esta que teño agora entre as mans, A veiga é como un tempo distinto, de Eva Moreda, resulta todo o contrario: dcesde o comezo anúnciase gran discurso narrativo.

Xa o mesmo título deixa ver ese contido, o contido que nace dunha visión poética. Cousa que corroboran as palabras preliminares, que en si son un preciso microconto, o cal remite a que narrativamente falando non vai ser un totum revolutum senón que, pola contra, narrativamente falando vai ser moi consistente, moi consistente. .

Así se me manifesta no primeiro contacto. Naturalmente pode cambiar, mais non creo, non creo.

Outra cousa quero sinalar, Tal comezo dirixe a lectura cara unha esfera na que os sentimentos teñen unha grande importancia. Os sentimentos, ese motor que move o mundo. E engadirei unha cousa máis: os entimentos, esa cousa pequena, á que doitamos conceder pouca importancia. Pequena mais imprescindible, imprescindible se queremos seguir considerándonos humnos.

E conisto advertir que na súa lectura hai que estar moi atentos aos pequenos pormenores. Hai que estalo sempre, mais cando escribe un/unha poeta…moito máisporque é xente que ten moi presentes todos os valores da palabra, da palabra e do  texto, e polo tanto sabe que hai máis significados que o simplemente sumativo. Un ejemplo: a novela comeza co título, unha mención á terra nosa,  a Galiza, mais no índice todos os nomes son ingleses.

*

Xa chegando á parte final de A Veiga é como un tempo distinto, a novela de Eva Moreda que ando a ler esta semana, barallo unha serie de títulos alternativos, non por entender que o da autora teña algo de malo, nin moito menos, senón porque tamén é unha maneira de  informar sobre o contido da lectura.

Un deles é A importancia das ausencias. As personaxes andan a buscar o seu lugar no mundo, un mundo que antes, para moitas delas, fora A Veiga e agora é Londres: un universo descoñecido onde de pouco serve a aprendizaje vital anterior. Case todas vivcen de costas ás ausencias, viven a vida do día a día. E é Gelo, protagonista e condutor dunha historia coral que se nos conta desde os seus ollos, quen, tras casar con Rita, descobre a importancia das ausencias.

Antes, á altura de “Oxford Stret”, xogara con outro, A importancia de chamarse coma ti. É cando Elisa-Luísa-Louise pasa a ser simplemente Liz, na súa ansia por conquistar Londres, no seu ascenso a Oxford Street e o Marks and Spencer, o seu corazón. Porque o nome ten moita importancia, define. Vealí, por ejemplo que Gelo, como o patrón non lle gustaba Angel, que puido pasar a chamalo Hello, con parecido fonético evidente, lle pon Martin ( esguellado de Martínez). Mais sempre para o lector sera Gelo, o de Martin non pasa de algo anecdótico.

(…)

Crítica de Dolores Martínez Torres sobre «A Veiga é como un tempo distinto», de Eva Moreda

7 Xullo 2011

Críticas,Narrativa

O Faro da Cultura, de Faro de Vigo, inclúe unha recensión crítica de Dolores Martínez Torres sobre A Veiga é como un tempo distinto, de Eva Moreda.

Correcta desde o punto de vista da forma, aínda que, se cadra, escasamente conmovedora, esta novela breve que hoxe comentamos, A Veiga é como un tempo distinto, –da autoría de Eva Moreda (AVeiga,1981) e a quen coñeciamos xa por títulos como O demo e o profundo mar azul (2003), Singularis Domitilla (2004) ou Organoloxía (2010)- vén presentar unha historia de emigrantes -de alleamento e identidade, de perdas e de cambios- ambientada na comunidade galega do Londres pre-psicodelia, un lugar cun ritmo de vida que ben pouco se asemellaba, desde logo, ao da esclerótica e chumbiza España desa mesma época; tan pouco coma un bobby lle semellaba a un garda civil ou a Sección Femenina á Women’s Liberation. Nese Londres é onde Gelo, un camareiro duns corenta anos,procedente da Veiga, encóntrase de novo con Elisa, unha moza da aldea, vinte anos máis nova, coa que mantivera certa relación no pasado.
O seu relato, obsesivo monólogo emocional do que Elisa é inconsciente narrataria e verdadeira protagonista, retrata o escenario social e, sobre todo, a metamorfose da rapaza, quen, a diferencia de Gelo –personaxe pasivo, inadaptado, carne de ghetto, para o que a emigración significa un exilio incómodo e transitorio- teima en afacerse e procura progresar nas novas circunstancias. A ela non lle importará mudar de nome e mais de
lingua, e mesmo atopará en Londres a súa epifanía, convertida nunha activa impulsora dos dereitos da muller.
A súa progresiva independencia contrasta coa parálise sentimental e moral do narrador, apegado a un tempo de medos conxelados.

Dolores Martínez Torres

«A Veiga é como un tempo distinto», de Eva Moreda, por Dolores Vilavedra

1 Xullo 2011

Artigos literarios,Críticas,Narrativa

O suplemento Luces de El País publica un artigo de Dolores Vilavedra en que, baixo o título de «O mundo dende outras perspectivas», realiza unha panorámica crítica sobre os últimos títulos publicados. Reproducimos o referido a A Veiga é como un tempo distinto, de Eva Moreda.

Velaí Eva Moreda, quen se achega en A Veiga é como un tempo distinto a un tema pouco aproveitado aínda na nosa literatura, e cuxo potencial intúen as xeracións creadoras máis novas -no esquezamos o precedente de Xesús Fraga: a emigración galega a Europa nos sesenta. O interesante da novela de Moreda é que pon o foco na vida das rapazas galegas no Londres daquel tempo, e aínda o é máis o feito de que a fórmula enunciativa empregada nos permita descubrir como vían esa vida -entre estupefactos e admirados- os galegos do seu entorno, pois a autora escolle como punto de vista o dun paisano da protagonista que elabora todo o seu discurso dirixíndose a ela, a amiga da infancia, un personaxe no que superpoñen o pasado e o presente, Galicia e Europa, os soños e a realidade.

Crítica sobre «A veiga é como un tempo distinto», de Eva Moreda, en Trafegando ronseis

30 Xuño 2011

Blogs,Críticas,Narrativa

O blog Trafegando ronseis publica unha recensión crítica sobre A Veiga é como un tempo distinto, de Eva Moreda.

A Veiga é como un sitio distinto de Eva Moreda, publicado por Xerais, é ante todo un fermoso exercicio de lirismo que nos conduce da man, paseniño, á emigración londinense de finais dos anos 60. Cunha prosa elegante e concisa -apenas 120 páxinas- aborda a autora a soidade, o traballo, a xuntanza, o amor, a amizade, o compromiso -sexa sindical ou non- dunhas persoas que por unhas ou outras razóns se viron obrigadas a esa especie de exilio que significa a emigración -esta emigración que nos resulta tan familiar porque a tod@s nos toca de preto. E esta decisión de vivir lonxe leva consigo a dobre solución que a parella protagonista presenta: adaptarse ao medio ou volver na memoria dun xeito case continuo ao país que nos veu nacer. Porque no fondo son estas dúas opcións as que transitan polo libro, dúas diferenzas demasiado arredadas que será imposible achegar, a pesar dun esforzo de cariño que une a ambos personaxes.
Interesante sobre todo o universo feminino que nos ofrece a autora, a busca dun xeito de vivir, dunha integración e a capacidade camaleónica de adaptación dalgunhas persoas que descobren que pola xustiza e pola igualdade hai que loitar, e que o mundo non avanzaría de non ser por elas. Porque a indignación do ser humano non é moda de agora.

Entrevista con Eva Moreda sobre «A Veiga é como un tempo distinto»

15 Xuño 2011

Autores,Entrevistas,Narrativa

Cadernos de Comunicación e Análise publica unha entrevista con Eva Moreda sobre a súa novela A Veiga é como un tempo distinto, centrada na emigración galega en Londres. Reproducímola integramente:

Eva Moreda: «Desaproveitouse o capital dos emigrantes retornados»

É unha das escritoras máis elegantes e orixinais do momento. Con A Veiga é como un tempo distinto (Xerais) gañou o premio Terra de Melide de narrativa breve 2010. Vive en Londres e coñece ben a emigración actual. Chámase Eva Moreda (A Veiga de Ribadeo, 1981) e nesta súa última novela profundiza nos emigrantes galegos que cambiaron a congostra polo underground tube londiniense hai 40 anos.

—O “móbil” da novela pódese definir como proxección autobiográfica no pasado. Por que falar da emigración galega da xeración anterior e non da súa?
Sempre me atraeron os anos da década do 1960 e dos primeiros 70. Parécenme un período histórico efervescente, e máis en Londres, que era un dos epicentros dos movementos políticos, sociais e culturais. Ademais, parecíame que as constantes da experiencia migratoria, como o estrañamento ou o alleamento, que era do que eu quería falar, serían máis marcadas para un galego que emigrase nos 60 que para un que o fai agora. De todas as formas, penso que sigo tendo pendente escribir sobre a emigración actual. Hai pouco ocorréuseme unha idea para unha novela sobre o tema, pero non sei se sairá adiante.
—Desde o propio título hai unha distancia espacial tan grande entre Inglaterra e A Veiga que parece que se fala dunha viaxe no tempo. Cre certo iso de que os galegos ás veces precisan saír fóra para crebar os teitos da tradición e acadar metas que na casa serían improbábeis?
A nivel persoal, absolutamente si. Xusto o outro día comentabamos, nun grupo de amigos galegos en Londres, exemplos coma o dos galegos en Buenos Aires, que se organizaban para que a súa comunidade tivese unha asistencia sanitaria de primeiro nivel, mostrando unha iniciativa que seguramente non terían se quedasen en Galicia.
—Na colonia da Veiga en Londres hai algo así como un consenso de non “tocar” demasiado as relacións entre eles, coma se cada un puidese “voar” pero sempre fóra da comunidade de orixe.
Si. Ao describir estas relación e a forma de manexalas tiven sempre moi presente unha conversa cunha compañeira de traballo, hai moitos anos, sobre os galegos que emigraron do rural a cidades como A Coruña. Ela dicíame que a maioría desas persoas adoptaran o castelán como lingua principal e que só os ouvirías falar galego, e á forza, cando se atopaban con alguén a quen coñecían da aldea, da súa “outra vida”. Esta idea de reinventarse a un mesmo aproveitando a emigración como escusa pareceume moi atractiva literariamente, sobre todo cando a vida anterior fai acto de presenza dalgunha maneira e desencadea todo tipo de preguntas e dúbidas con respecto á nova vida.
—Pensa que foi decisiva a emigración no cambio social en Galiza? Como influíron aquelas mulleres pioneiras en mudar tradicións cando voltaron?
Debería telo sido aínda máis. A nivel de familia, ou de aldea, ou mesmo de vila, si que se pode dicir que estes retornados, ou polo menos algún deles, tiveron influencia. Pero despois pasa o de sempre: a nivel de país nunca tivemos estruturas que nos permitisen aproveitar ao máximo este capital.
—Chama a atención que nunca fale de lingua galega ou Galiza/Asturias. Sempre usas “como dicimos alá”… Por que esa decisión?
Houbo varios motivos. En primeiro lugar, escribín toda a novela coa Veiga, a vila onde nacín, na mente, aínda que a Veiga real non coincide exactamente coa Veiga novelada. Pero, obviamente, A Veiga non é administrativamente galega, e penso que podía causar confusión no lector que os personaxes se referisen a Galicia como o seu país de orixe cando, en sentido estrito, non o é. De feito, moita xente aínda se estraña de que, tendo nacido en Asturias, escriba en galego, porque ignoran totalmente que o occidente de Asturias é galegofalante. Pero tampouco quería meterme a fondo co problema do Eo-Navia, cultural e lingüisticamente galego, administrativamente asturiano; aínda que é un tema que me interesa moitísimo, non era esta novela o lugar no que desenvolvelo polo miúdo. Máis que perderme en debates deste tipo, quería presentar A Veiga como un posíbel trasunto de tantas vilas galegas dos 60 e 70 que sufriron a emigración.
—Vostede que algo coñece Londres, pensa que queda algún vestixio da presenza galega alá?
Aínda quedan moitas cousas. O Centro Galego, as clases de galego para fillos de emigrantes no colexio Cañada Blanch, nomes de tendas e de negocios que te sorprenden porque a referencia a Galicia é evidente… Logo está a xeración dos que chegamos nos últimos 15 anos, que xa ten un perfil totalmente distinto e na que si que eu vexo unha vontade de facer país desde a distancia.
—Que futuros proxectos literarios enredan arestora a Eva Moreda?
Agora mesmo estou enleada con literatura infantil, ou infanto-xuvenil. Non me resulta moi fácil, porque non teño fillos, nin sobriños, nin son profesora de Primaria ou Secundaria, pero intrígame explorar se son quen de escribir algo para este tipo de lectores. Sobre todo para a franxa de idade de 12 ou 13 anos, que é unha idade moi desconcertante. Tamén teño un par de borradores de novelas para adultos nos que me gustaría seguir traballando, pero a miña prioridade agora é a literatura para os máis novos.
—Cónteme que libros está a ler agora.
The Emperor’s Babe, unha novela en verso sobre unha escrava no Imperio romano escrita por Bernardine Evaristo.

Crítica de Vicente Araguas sobre «A Veiga é como un tempo distinto», de Eva Moreda

14 Xuño 2011

Críticas,Narrativa

O crítico Vicente Araguas publicou unha recensión sobre A Veiga é como un tempo distinto, de Eva Moreda nos xornais Diario de Ferrol, Diario de Arousa e El Ideal Gallego. Reproducímola integramente:

A Veiga estaba en Portobello Road

Ou iso podemos deducir da “nouvelle” de Eva Moreda, “A Veiga é como un tempo distinto” (Edicións Xerais, Vigo 2011), Premio Terra de Melide, 2010. A Veiga, de Lugo, exportadora de emigrantes nos sesentasetenta, a Londres neste caso, por máis que os británicos, obrigados a facerse cargo dos súbditos da Commonwealth que tal desexasen, nunca ocuparon os postos alemáns ou suízos reservados masivamente para traballadores galegos alén da terra.
Digo estas cousas moi de pasiño, nin sequera coa idea de contextualizar algo que en Eva Moreda (A Veiga, 1981) tampouco ten ambicións sociolóxicas. Senón literarias. E é que, dígase de vez, non estamos diante dunha novela de “emigrantes”, por máis que nela, no seu carabel, estean os vimbios tan característicos deste país transitivo por obriga. Da mesma maneira, e por máis que a lapela do libro fale de The Beatles ou The Monkees ou de Twiggy ou de Jean Shrimpton como se tal cousa, no interior están igualmente de paso, pero moi de paso, impedindo así esa novela “pop” que a literatura galega aínda non deu desenguedellado.
E que sería (penso eu) de agradecer. Un libro como o de Eva Moreda, que se desenvolve en Londres (mellor, en Croydon) con aparicións en Brighton (onde as míticas liortas entre “mods” e “rockers” nos anos sesenta) podería ter dado máis xogo tamén nese derroteiro.
E non obstante, Moreda abonda noutras canles, máis de procesos e maneiras sicolóxicas, mantidas estilísticamente con primeiras persoas e ti autorreflexivos, que nos falan da habelencia desta autora nova, mais con varias publicacións na súa falchoca, de temática diversas, para levar adiante unha historia mantendo preso ao lector. Lector e pelegrín nunha historia na que se nos contan poucas cousas (o que, obviamente, non é reproche senón constatación), senón as que teñen que ver co devir vital cativo dunha xente d’A Veiga luguesa en Londres, anos setenta. Onde os personaxes non soamente traballan (ou procuran choio) senón que, as veces, atopan implicacións sindicais.
E por aí os tiros da espléndida capa de A Veiga é como un tempo distinto, con fotografía en branco e negro dun altercado no que os “bobbies” actúan flegmáticamente (diría eu) diante duns rapaces tan de aquela época que mesmo apetece aos da miña quinta entrar nela polo consabido túnel do tempo.
De maneira que resumo a miña sensación desta novela dicindo que ten o seu aquel; grazas a esa certa orixinalidade no tratamento en elipse da historia, tamén porque o previsible non é a circunstancia que empurra ao argumento.
Os protagonistas, ademais, están ben distanciados (canndo non aludidos e máis nada), por iso, se cadra, sobexan as palabras e xiros anglicanos que salferen a “nouvelle” sen estar debidamente canxados. The Beatles, The Monkees, Twiggy ou Jean Shrimpton mera anécdota ao paso, moi ao paso.

Vicente Araguas

Crítica de Francisco Martínez Bouzas sobre «A veiga é como un tempo distinto», de Eva Moreda

23 Maio 2011

Críticas,Narrativa

O crítico Francisco Martínez Bouzas publica no seu blog Novenoites unha recensión sobre A veiga é como un tempo distinto, de Eva Moreda. Reproducímola integramente:

Atoparse no formigueiro londinense

Gelo da Veiga e Elisa dos Barreses atopáronse en Portobello Road. E co encontro aviveceu o lume dos sentimentos, a antiga relación, o desleixo, a sorpresa. Mais tamén alí naceu o medo. Así dá comezo esta achega de Eva Moreda á narrativa galega sobre a nosa emigración en Londres. Unha entrega narrativa de ben poucas páxinas, pero de indubidable calidade e fondura, merecedora do Premio de Creación Literaria Terra de Melide do ano 2010. Os dous protagonistas desta historia aventuraranse na emigración londiniense na década dos sesenta. Moitos dos que naqueles intres ou en anos posteriores intentamos a mesma aventura, sen outras garantías  que as que posúen os que arestora pretenden chegar ás costas de Europa en “pateras”, sentímonos retratados nesta novela verbo da emigración nese microcosmos complexo e orixinal que é a cidade de Londres. Os galegos que emigraron á capital das Illas nas décadas dos sesenta e setenta, deixan a súa pegada ficcional nas páxinas deste libro. Sentiranse debuxados nos percorridos vitais diferentes dos dous protagonistas principais e tamén nas existencias doutros emigrantes económicos, personaxes secundarios porén, que asentaron a súas existencia na capital británica, e alí traballaron, gañaron o pan e reaccionaron de forma complexa fronte ao novo entorno.

Lonxe, case que a unha distancia infinita, fica o lugar natal, esa A Veiga, metáfora de todas as aldeas galegas que nutriron naqueles anos a emigración, porque, cando un marchaba “tan lonxe”, era marchar de verdade e A Veiga quedaba conxelada, como ese tempo distinto que, con tanta elocuencia, rotula o título.

Os dous seres humanos deseñados pola escritora, actantes da acción narrativa que articula a historia contada, son, como xa dixen, Gelo e Elisa. Dúas persoas da Veiga que compartiran sentimentos tempos atrás. Perdida a relación, atópanse anos despois na emigracións londiniense. E alí, co seu inglés rengo e exercendo os traballos prototípicos da emigración galega en Londres (limpadoras de oficinas, sempre de noite, camareiros/as, cociñeiros/as), renace entre eles aquel espazo íntimo que os unira, mais cada un segue un camiño vital diferente e a súa relación vese sometida a altibaixos.

Mais nin Gelo nin Elisa son personaxes planos. A narradora sabe moldealos axeitadamente, tirando dos mesmos toda a complexidade dun ser real, polo que a veces semellan contraditorios e sorprendentes, nomeadamente a protagonista feminina. E nese animal londiniense, que cambia constantemente, un formigueiro de transformacións, insólito naqueles tempos na Galicia da que proviñan, interactúan perfectamente. Descobren o sindicalismo, a organización dos traballadores, o movemento de liberación da muller, os anticonceptivos, as actions diante do Parlamento. Tamén se decatan que, despois de anos en Londres, son estranxeiros no lugar natal, pero seguramente tamén o seguen a ser na capital británica. Endalí que Elisa, a verdadeira heroína desta novela afirme con rotundidade, antes de entrar na cadea de Holloway, que ela é de todas as partes do mundo onde hai mulleres, onde hai limpadoras, onde hai estranxeiros, onde hai xente que sofre e chora.

Eva Moreda presenta unha novela orixinal. Emprega a escritora unha técnica narrativa coidada e eficaz. O seu relato alicérzase nunha voz – a de Gelo – que fala en primeira persoa. A través dos seus ollos e do seu monólogo descubrimos a Elisa dos Barreses  e o resto dos personaxes secundarios que forman o grupo dos galegos emigrantes en Londres. Con todo, a voz do protagonista masculino desvela eficazmente os trazos da emigración galega en Londres e a súa interacción social, contada desde unha perspectiva feminina, porque é Elisa a que renace constantemente, a que é sensible ao cambio social, a que interactúa respondendo ás incitacións novidosas do formigueiro londiniense.

Unha prosa elegante, áxil, ben articulada, mais sen arroubos líricos, un galego coidado, sen desleixos lingüísticos fan desta novela de Eva Moreda un produto narrativo maduro. Na miña opinión, a peza ficcional máis orixinal e narrativamente máis consistente da escritora.

Francisco Martínez Bouzas

«A veiga é como un tempo distinto», de Eva Moreda, novidade de Narrativa do mes de abril

8 Abril 2011

Narrativa,Novidades

A novela A veiga é como un tempo distinto, de Eva Moreda, Premio Terra de Melide 2010, é unha das novidades de Narrativa do mes de abril.

Para Elisa dos Barreses e para Gelo o medo comezou en Portobello Road. Tamén alí foi onde retomaron a súa amizade, descubriron o pracer, o valor da liberdade, a música dos Beatles e dos Monkees ou a minisaia de Twiggy. Para eles, dous mozos emigrantes, A Veiga, o seu territorio de orixe, quedara conxelada no mesmo día que a abandonaran, converténdose nun tempo distinto. Narrada cunha prosa elegante e medida, esta novela retrata, dende o punto de vista das mulleres, o percorrido vital dunha comunidade de emigrantes galegos en Londres durante a década de 1960. Os límites dos vínculos afectivos entre cada un dos seus membros, o amor, a soidade son temas principais dun relato onde o valor das emocións ten un peso decisivo. Mais, tamén, percorren as páxinas da novela as profundas mudanzas sociais que xermolaron na Europa daquel momento, dende o nacemento do movemento de liberación da muller e do sindicalismo feminino ao agromar da música pop e da súa cultura, fenómenos que anos máis tarde tanto influíron nos cambios profundos da sociedade galega.

Eva Moreda, entrevistada por «A Nosa Terra»

11 Xuño 2010

Autores,Entrevistas,Narrativa,Premios,Xerais_nos_medios

Eva Estévez entrevista para A Nosa Terra a Eva Moreda, autora d’ A Veiga é un tempo distinto, novela gañadora do Premio Terra de Melide que será publicada por Xerais nos vindeiros meses. Recollemos algúns fragmentos desta primeira entrevista con Moreda:

Cal é o argumento do libro?
Trata de dúas persoas da Veiga que mantiñan un determinado tipo de relación na súa vila de orixe e, tras perderse a pista, rematan por atoparse anos despois emigrados ambos en Londres. Alí cada un deles segue un recorrido vital diferente, e a súa relación, por suposto, tamén se ve suxeita a cambios.

Quen é ou son os protagonistas?
Gelo, que é a primeira persoa do relato, e Elisa, que está representada pola segunda persoa e á que vemos todo o tempo a través dos ollos de Gelo, aínda que eu penso que é ela a verdadeira protagonista. Despois hai outros oito ou dez personaxes secundarios, que completan a comunidade de emigrantes en Londres.

Por que escolleu a emigración como tema?
Dende hai tempo veño escoitando que a emigración é un tema demasiado explotado e xa esgotado na literatura galega. Eu non penso que sexa así, especialmente se nos centramos na emigración dos 60 e 70, en Londres e contada dende unha perspectiva de muller. Aínda que a emigración galega en Inglaterra xa foi tratada por autores como Xesús Fraga, Carlos Durán ou Xelís de Toro, parecíame que había un terreo totalmente inexplorado desde a perspectiva das mulleres emigrantes.

Que diferencia a emigración a Londres doutras naquel tempo?
A Londres foi parar unha porcentaxe relativamente pequena da emigración dos 60 ou 70; Suíza ou Alemaña eran os destinos máis frecuentes. De Londres atraeume, en primeiro lugar, o feito de que aquí había un ambiente de cambio, de fervura que non se daba noutros sitios: era a capital da moda, da música pop… Pero tamén de movementos sindicais, antirracistas, profeministas ou a favor dos dereitos dos homosexuais. Outro aspecto era que, a diferenza doutros sitios, en Londres, potencialmente podería haber unha interacción entre os exiliados políticos galegos que chegaran nos 40 e 50 e os emigrantes económicos que chegaron máis tarde, pero non é un aspecto moi explorado na novela, aínda que hai un personaxe moi secundario que remite a eses primeiros tempos de exilio. Cando xa tiña a novela encetada coñecín un novo dato que me chamou a atención e que cadraba coa visión que eu quería ofrecer da emigración, e é que a Londres chegaban máis mulleres soas que a outros destinos onde predominaban as parellas, familias ou homes sós.

Eva Moreda, Premio Terra de Melide 2010 pola novela «A Veiga é como un tempo distinto»

8 Xuño 2010

Narrativa,Noticias,Premios

A novena edición do Certame de Creación Literaria Terra de Melide xa ten gañadora. A novelista Eva Moreda Rodríguez é a autora da obra que mereceu o maior recoñecemento do xurado, e que leva por título A Veiga é como un tempo distinto.

Eva Moreda naceu hai 29 anos en Vegadeo –Asturias–, pero trasladouse con só tres a Ribadeo. Logo viviría en Alemaña, Italia e Inglaterra, onde reside na actualidade. Licenciada en Filoloxía Clásica e Musicoloxía, ten traballos nos ámbitos da comunicación, a tradución e a docencia. Debutou na literatura galega en 1997 tras obter o Premio Rúa Nova de Narracións Xuvenís coa novela de tema artúrico Breogán de Guisamonde, o cabaleiro da gaivota. Desde entón ten publicado as novelas O demo e o profundo mar azul (Edicións Positivas, 2003), Singularis Domitilla (Servizo de Publicacións da USC, 2004, Premio Historias na Universidade) e O país das bestas (Biblos Clube de Lectores, 2009). En castelán ten publicado o libro de relatos Mitología Contemporánea, Premio Rúa Nova de Narracións Xuvenís en 1999. Entre as distincións que acadou figuran o Premio Ourense de Contos para a Mocidade (2000), finalista do Premio Biblos-Pazos de Galicia (2005), finalista do Premio Manuel Murguía de Narración Breve (2009) e o último Premio Narrativas Quentes (2010) coa novela erótica Organoloxía, de próxima aparición en Edicións Positivas.

O xurado desta novena edición do Terra de Melide, formado por Santiago Jaureguizar, Mercedes Queixas, Manuel Bragado, Noelia e Xoaquín Vázquez, destacou  da obra gañadora “a súa literatura moderna, narrada con frescura e cun pulo narrativo merecedor de ser recoñecida como a mellor das vinte e cinco obras presentadas ao certame”.  Ademais, salientou o seu interese en abordar o tema da emigración galega en Europa, concretamente en Londres, durante a década de 1960 dende un punto de vista das mulleres emigrantes e da súa toma de conciencia. Utilizando unha técnica narrativa moi coidada e unha prosa elegante e medida, a novela relata a historia dunha parella de emigrantes d’ A Veiga, Elisa e Gelo, obrigados a construír en Londres as súas vidas de xeito ben diferente a como viñan facendo na súa terra de orixe. Os límites do amor, da amizade, da soidade son algúns dos temas desta novela, onde o valor das emocións ten un peso decisivo. A Veiga é como un tempo distinto é unha novela que actualiza o tema da emigración galega no contexto das mudanzas profundas que se xermolaron en Europa daquel tempo, dende o nacemento da música pop, o movemento de liberación da muller, e que, máis tarde, tanto influíron nos cambios profundos da sociedade galega.

A Veiga é un tempo distinto será publicada por Xerais na colección Narrativa nos vindeiros meses. Os maiores parabéns da editorial para Eva Moreda Rodríguez, unha nova autora para o catálogo de Xerais.