Os poemarios «transmuta» e «Pan de ánimas» e a novela «Dark butterfly» no repaso de novidades de Dolores Vilavedra

16 Marzo 2012

Críticas,Narrativa,Poesía

O periódico repaso de novidades que realiza Dolores Vilavedra no suplemento Luces de El País aborda nesta ocasión as novidades da colección Poesía de Xerais, así como a novela Dark butterfly, de Rexina Vega.

Xavier Cordal e Xoán Abeleira

De volta. Retornan, da man de Xerais, voces poéticas convincentes, desas que sempre se botan en falla porque son o humus que garante a nosa continuidade como comunidade. Volta Xabier Cordal en transmuta e volta Xoán Abeleira con Pan de ánimas, poemario amplo e polo mesmo desigual, catálogo de contrastes, no que conflúen e colisionan materia e antimateria, vida e norte, luz e escuridade. Mais, tras a lectura, tras a intuición do peche dun ciclo vital e creativo, imponse certo vitalismo. De volta a casa, o poeta apaña versos do seu pasado coma quen fai balance: autotradúcese, autocorríxese e autocítase, e se cadra tamén por iso ese ton conciliatorio ou oferente, esa sensación de rencontro que nos deixa.

Rexina Vega

Volta Rexina Vega, demostrando aos escépticos que quere ser algo máis ca unha escritora ocasional. En Dark butterfly aposta por un rexistro ben distinto, aínda que seguimos a identificar a mesma vontade literaria, parello afán de atopar voz propia e singular no actual concerto narrativo. Vega asómase agora ao mundo da esquizofrenia, ensaia a escritura como terapia, como áncora de salvación, como botella ao mar. Optando polo collage de modelos discursivos como fórmula semiotizadora para a alienación da protagonista, Vega convídanos a unha viaxe cuxa fin podemos adiviñar mais non por iso menos impactante. Descenso aos infernos pautado por alustres de esperanza, con algunha concesión ao tópico (a absenta, o ambiente da escola de Artes e Oficios), o conxunto resulta desoladamente convincente.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Vigo, historia recente: autoestima e memoria da cidade

3 Febreiro 2012

Álbums,Críticas,Crónica,Fotografía

O panorama de repaso de novidades de Dolores Vilavedra aborda Vigo, na súa historia recente, referíndose aos libros Vigo a 80 revolucións por minuto de Emilio Alonso e Vigo. A explosión dos ´80, de Víctor de las Heras.

 

Vigo segue a ser fonte de inspiración de novas interpretacións da nosa historia recente, e é boa cousa, tan necesitados como andamos de erguer a autoestima, que descubramos na nosa memoria que somos algo máis que o cemiterio do león de Vilalba. Se Emilio Alonso en Vigo a 80 revolucións por minuto dá argumentos que amosan o protagonismo da cidade na incorporación de Galicia ao discurso da posmodernidade, o libro de fotos Vigo, a explosión dos 80 de Víctor de las Heras revélanos outras caras desa década, como a proletaria ou a futboleira, se cadra menos epatantes pero imprescindibles para completar a imaxe dunha urbe convulsa que ás veces se asemellaba a Beirut (e róubolle a feliz imaxe a Fran Alonso).

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Poñente», de Pere Tobaruela, e «Ninguén», de Fran Alonso, no repaso de novidades de Dolores Vilavedra

2 Novembro 2011

Críticas,Narrativa

O suplemento Luces de El País publicou un artigo de Dolores Vilavedra en que, baixo o título de «Tempo de devalar», realiza un repaso dos últimos títulos publicados, abordando brevemente Ninguén, de Fran Alonso, e Poñente, de Pere Tobaruela.

Fran Alonso reaparece cos relatos de Ninguén para seguir a desenvolver algún dos seus temas preferidos: a incomunicación da vida urbana, neste caso potenciada polo abuso da tecnoloxía. Intercalados entre as historias reprodúcense hoax ou loias informáticas que circulan por correo electrónico, aparentemente relacionados cos argumentos de cada relato pero que non engaden nada máis alá do puramente anecdótico. Pola súa banda, Pere Tobaruela explora en Poñente un mundo aínda ausente da nosa literatura: o dos industriais cataláns que no século XIX desenvolveron nas nosas costas a industria da salga. Artellada en dous planos temporais diferentes, a novela lévanos dende o conflito dunha muller de hoxe en pleno proceso de cuestionamento da súa identidade sexual a descubrir as orixes dunha saga de fomentadores e as circunstancias do seu asentamento en Galicia, un tema engaiolante no que aínda queda moito por afondar. Oxalá que Tobaruela se anime a seguir a explotar o filón que acaba de descubrir.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Dolores Vilavedra aborda «Despois da medianoite» e «Vía secundaria» no último repaso de novidades

23 Setembro 2011

Críticas,Narrativa

O suplemento Luces de El País publica un artigo de Dolores Vilavedra en que, baixo o título de «Pintan bastos», realiza unha panorámica crítica sobre os últimos títulos publicados, citando a tradución dos Sonetos de Shakesperare, feita por Ramón Gutiérrez Izquierdo e facendo un breve percorrido por Despois da medianoite, de Salma, e  Vía secundaria, de An Alfaya.

(…)

Máis que nunca hoxe precisamos de metas ambiciosas que nos levanten a autoestima, como a exemplarmente anotada versión galega dos Sonetos de Shakesperare.

(…)

Aínda que tamén moi extensa, Despois da medianoite, da escritora tamil Salma, resulta completamente diferente. Ante novelas coma esta unha pregúntase cantas grandes obras estamos inevitablemente condenados a ignorar por mor da distancia xeográfica e cultural. Sendo ben interesante o argumento, que nos achega á vida dunha comunidade musulmá na rexión india de Támil Nadu, sobre todo ás limitacións cotiás que padecen as mulleres, a novela é moito máis. Despois da medianoite consegue que nos mergullemos nun mundo no que rexen pautas diferentes ás que estamos afeitos, pautas lingüísticas e pautas temporais: a autora consegue que a lectura se contaxie dos ritmos dunha sociedade que se move ao son dos ciclos da natureza e na que os días e as horas teñen unha durée particular, e consegue tamén situarnos nunha posición de inferioridade ou, se se quere, de estranxeiría, ante un texto que a miúdo se resiste á apropiación que ao cabo é toda tradución. Somos nós os que temos que facer o esforzo de acceder o texto, non o texto que se nos revela. E isto, nunha novela que inevitablemente lemos dende a superioridade do noso Primeiro Mundo, é unha experiencia máis mobilizadora que calquera lectura panfletaria que do texto se queira facer.

(…)

An Alfaya ten demostrado que é un valor seguro das nosas letras e a ninguén sorprendeu que resultase gañadora do Premio novela por entregas de La Voz de Galicia 2010 con Vía secundaria, editada en libro logo de aparecer pinga a pinga nas páxinas do xornal. Trama interesante, ben anoada, arredor de cuestións de actualidade, e personaxes definidos con eficacia, malia a brevidade que impón o formato, son os principais méritos dun texto que reafirma a solvencia da autora.

Dolores Vilavedra

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Exogamia 0.3», de Ramón Caride, por Dolores Vilavedra

1 Xullo 2011

Críticas,Fóra de Xogo

O suplemento Luces de El País publica un artigo de Dolores Vilavedra en que, baixo o título de «O mundo dende outras perspectivas», realiza unha panorámica crítica sobre os últimos títulos publicados. Reproducimos o referido a Exogamia 0.3, de Ramón Caride.

Exogamia 0.3, de Ramón Caride: media ducia de relatos de ficción científica sobre temas de arestora, susceptibles de interesaren a públicos de idade diversa. Narracións depuradas que só teñen unha eiva: as 89 páxinas de que consta o libro saben a pouco!

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Lois Pereiro. Breve encontro», de Jacobo Fernández Serrano, por Dolores Vilavedra

Cómic,Críticas

O suplemento Luces de El País publica un artigo de Dolores Vilavedra en que, baixo o título de «O mundo dende outras perspectivas», realiza unha panorámica crítica sobre os últimos títulos publicados. Reproducimos o referido a Lois Pereiro. Breve encontro, de Jacobo Fernández Serrano.

E se alguén coidaba que o tsunami Lois Pereiro xa devalaba, Jacobo Fernández Serrano permítenos velo dende unha perspectiva diferente e pouco habitual en Lois Pereiro. Breve encontro. Definido polo autor como “un achegamento comiqueiro á biografía e á obra do poeta”, o libro partilla a condición híbrida de clásicos como o Kafka de Robert Crumb y David Zane Marowitz, a cabalo entre a biografía, o cómic e o libro ilustrado. Unha xoia da nosa literatura, ideal para ler en familia..

Chuzame! A Facebook A Twitter

«A Veiga é como un tempo distinto», de Eva Moreda, por Dolores Vilavedra

Artigos literarios,Críticas,Narrativa

O suplemento Luces de El País publica un artigo de Dolores Vilavedra en que, baixo o título de «O mundo dende outras perspectivas», realiza unha panorámica crítica sobre os últimos títulos publicados. Reproducimos o referido a A Veiga é como un tempo distinto, de Eva Moreda.

Velaí Eva Moreda, quen se achega en A Veiga é como un tempo distinto a un tema pouco aproveitado aínda na nosa literatura, e cuxo potencial intúen as xeracións creadoras máis novas -no esquezamos o precedente de Xesús Fraga: a emigración galega a Europa nos sesenta. O interesante da novela de Moreda é que pon o foco na vida das rapazas galegas no Londres daquel tempo, e aínda o é máis o feito de que a fórmula enunciativa empregada nos permita descubrir como vían esa vida -entre estupefactos e admirados- os galegos do seu entorno, pois a autora escolle como punto de vista o dun paisano da protagonista que elabora todo o seu discurso dirixíndose a ela, a amiga da infancia, un personaxe no que superpoñen o pasado e o presente, Galicia e Europa, os soños e a realidade.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz, por Dolores Vilavedra

Artigos literarios,Críticas,Narrativa

O suplemento Luces de El País publica un artigo de Dolores Vilavedra en que, baixo o título de «O mundo dende outras perspectivas», realiza unha panorámica crítica sobre os últimos títulos publicados. Reproducimos o referido a Non hai noite tan longa de Agustín Fernández Paz.

E, por fin, podemos desfrutar de Agustín Fernández Paz nas coleccións de literatura supostamente para públicos adultos ou formados. A decisión de Xerais de incluír Non hai noite tan longa, a nova novela do vilalbés, na emblemática colección Narrativa pon en cuestión de facto a artificiosidade de moitas fronteiras literarias e chama a subvertelas. Tomándolle prestado o título a Shakespeare e ao seu Macbeth, o escritor propón, a partir da inxusta atribución dun delito no clima de enfrontamento social da posguerra, unha acaidísima reflexión sobre a memoria nas sociedades contemporáneas, sobre a necesidade de coñecermos o noso pasado e sobre o poder terapéutico da xustiza. Con Mladic por fin no cárcere e con Bin Laden non se sabe moi ben onde, Non hai noite tan longa apela a nosa conciencia ética e pode ser unha estupenda lectura familiar no verán, desas que alimentan o debate.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Un dedo manchado de tinta», de Manuel Portas, por Dolores Vilavedra

Artigos literarios,Críticas,Narrativa

O suplemento Luces de El País publica un artigo de Dolores Vilavedra en que, baixo o título de «O mundo dende outras perspectivas», realiza unha panorámica crítica sobre os últimos títulos publicados. Reproducimos o referido a Un dedo manchado de tinta de Manuel Portas.

Manuel Portas sae airoso da súa segunda novela, esa que a miúdo permite á crítica xulgar un primeiro acerto literario (no seu caso, a celebrada Denso recendo a salgado) como froito da casualidade. Portas demostra n’Un dedo manchado de tinta non só competencia narrativa senón tamén ambición creativa, ao poñer en diálogo historias e cancións, e ao rematar a novela cun pinchacarneiro metaliterario que pecha admirablemente un feixe de historias aparentemente inconexas. Unha proposta para explorarmos o lado oculto do cotiá, para descubrirmos o que de singular hai nas vidas que nos rodean, e unha chiscadela ao vello mito do autor demiurgo, se cadra non tan demodé como pensabamos.


Chuzame! A Facebook A Twitter

Dolores Vilavedra fai un repaso polas novidades de Xerais en Crónica e Narrativa

25 Marzo 2011

Críticas,Crónica,Narrativa

Dolores Vilavedra publica na sección Luces de El País a súa Rolda de Letras. Extraemos os parágrafos referidos ás novidades de Xerais:

Leva tempo Xerais apostando polos libros que abertamente toman partido por certas causas urxentes: nesta ocasión cómpre saudar o de Yasmina Shawki, Fundación Libélula, onde as sinxelas historias de catro mulleres nos mergullan no mundo do maltrato e a explotación feminina.

—Afondando na memoria. E se nos últimos tempos a reelaboración da nosa memoria colectiva foi máis ben literaria, non podemos ignorar a conveniencia de articulala como discurso historiográfico. Velaí temos as últimas achegas de Dionisio Pereira, quen en Loita de clases e represión franquista no mar contribúe á reconstrucción da memoria gremial das xentes do mar, ou A memoria e o esquecemento. O franquismo da provincia de Pontevedra de Gonzalo Amoedo, un dos moitos capítulos que faltaban por escribir do relato da represión no ámbito local. Aníbal Otero. Lingüística e política en España na guerra civil e no franquismo de Xesús Alonso Montero é a biografía, concibida ao xeito persoalísimo do seu autor, que deixa ben claro -entre outras moitas cousas- que fronte as ditaduras non hai disciplinas inocentes: o coñecemento, para os tiranos, sempre é culpable. Benvido sexa este novo contributo a un xénero cobizado polo público e que tanto camiño ten aínda por percorrer entre nós. Tamén Carlos Reigosa foxe dos xustillos xenéricos e aposta pola interdisciplinariedade que tan bos resultados lle leva dado en A agonía do león, versión galega dun libro publicado en 1996 no que o autor hibrida modelos xornalísticos e literarios para reconstruír a andaina vital do guerrilleiro berciano Manuel Girón.

—Voces novas e vellas. Mágoa que as novas voces que algúns editores rescatan do circuíto de premios menores, voces que deberían ser o substrato que alimentase a renovación da nosa narrativa, non ofrezan nada de interese. Cara B de Ignacio Silva válenos para cuestionar unha vez máis o convencional dos límites cuantitativos dos xéneros literarios: neste caso, o de micronovela, como se define unha das narracións incluídas no volume. ¿Por qué aporlle esta etiqueta, e non calquera outra das posibles, a un texto narrativo de pouco máis de 50 páxinas? Os excesos taxonómicos, en literatura, non sempre resultan esclarecedores. Máis conseguidas están as catro narracións d’As palabras que move o mar de Xaime Toxo, especialmente Cartografías, a segunda, articulada como unha novela breve de focalización caleidoscópica, centrando cada capítulo nun personaxe diferente. Pola contra, na primeira, O alento das pedras, o efecto da axeitada dosificación con que se nos permite intuír o desenlace estrágase un chisco polo artificial que resulta o rexistro do monólogo evocativo da narradora.

En canto a O bebedor de rakia de Xesús Manuel Marcos, a madurez do autor resolve con habelencia unha historia na que se vencellan de xeito orixinal a guerra dos Balcáns (da que xa se ocupara algunha outra obra na nosa narrativa recente) e a violencia de xénero cunha factura técnica e discursiva máis que notable.

Dolores Vilavedra

Chuzame! A Facebook A Twitter

Dolores Vilavedra asegura que «Periferia» lanza un desafío que vai moito máis alá dos límites do propio texto

17 Decembro 2010

Críticas,Música,Premios_Xerais

No suplemento Luces de El País, Dolores Vilavedra fai un repaso das últimas novidades e anuncia unha próxima recensión crítica sobre Periferia, de Iolanda Zúñiga, Premio Xerais de Novela 2010.

Sobre a novela, Vilavedra di que «abraia polo seu poderoso alento narrativo, pola súa ambición literaria e pola súa proxección ética»:

Periferia, a novela coa que Iolanda Zúñiga obtivo o Xerais, abraia polo seu poderoso alento narrativo, pola súa ambición literaria e pola súa proxección ética. Pero, alén dos seus indiscutibles valores literarios, é un texto que debería servir para poñer en debate algún dos mitos e dos tabús da nosa sociedade. Cal é a verdadeira identidade da nosa lingua? Onde está o seu futuro? Cal é, e cal pode chegar a ser, a nosa relación coa lusofonía? Como lemos o brasileiro, en que tipo de lector nos convertemos ante una novela coma esta? Periferia lanza un desafío que vai moito máis alá dos límites do propio texto. Mais temo que, unha vez máis, deixaremos pasar a ocasión de valorar con xusteza a nosa posición, e seguiremos a enredar con lideiras de curto alcance. As árbores, coma tantas veces na nosa historia recente, que non nos deixan ver o bosque do futuro. E o poder, encantado, claro.

Dolores Vilavedra

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Periferia», de Iolanda Zúñiga, unha novela contra a literatura confortable

10 Decembro 2010

Autores,Críticas,Narrativa,Reportaxes

O suplemento Luces de El País publica hoxe unha longa reportaxe de Dolores Vilavedra sobre a novela Periferia, de Iolanda Zúñiga, baixo o título de «Contra a literatura confortable». Reproducimos algúns parágrafos:

Iolanda Zúñiga (Vigo, 1975) xa suscitara a atención da crítica coas súas primeiras obras publicadas, os microrrelatos de Vidas post-it e o poemario Amor amén, e por iso resultou alentador que a súa novela Periferia gañase o Xerais 2010. No acto de entrega do galardón, a escritora pronunciou un breve discurso que moitos interpretamos como unha reivindicación da literatura como instrumento de revelación dos problemas do individuo como ser social, que resultaba esperanzadora como alternativa ao narcisismo posmoderno.

(…)

Periferia nace da experiencia biográfica dunha estadía no Brasil, pero tamén dunha inquedanza previa: “A idea de crear algo que denunciase a situación desa parte marxinada da sociedade brasileira, e emprego a palabra ‘crear’ conscientemente, porque daquela non sabía que eu ía ser quen de escribir, xa me seduciu, por vez primeira, hai máis de 10 anos, cando lin Meu pé de Laranja Lima, unha historia sinxela e emotiva que narraba a vida na favela dun menino, Zezé. Logo axudoume o seguimento que fixen dalgunhas das súas músicas (MPB, bossa nova ou, sobre todo, rap). E, por último, influíume outro libro, Cidade de Deus, que tempo despois inspirou unha das series de televisión máis atraentes que vin xamais, Cidade dos Homens“. O coñecemento directo do Brasil impactou fondamente a Iolanda Zúñiga.

(…)

Periferia combina unha historia de amor con elementos da novela de aventuras, pero todo o discurso está salferido de constantes referencias ás causas da desigualdade social, aos fenómenos económicos que explican as periferias, de xeito que quen le non pode eludir esa compoñente, non pode limitarse a unha lectura superficial ou anecdótica. Iso era exactamente o que a escritora buscaba. “Non quería que ninguén eludise esta denuncia. E, se cadra, que algunha lectora se unise tamén a ela. A historia ten un obxectivo claro e, como dixen antes, premeditado. E si, é imposible que se dea unha lectura superficial. Quen queira disfrutar dese tramo da viaxe que atinxe á ficción ten que pagar toda a pasaxe, e aturar informacións, estatísticas e, sobre todo, crueza, realidade. Senón, as lectoras deberán recorrer a outras lecturas máis compracentes”.

Quizais por esa vontade de realismo unha parte importante do texto está escrita en brasileiro. Cando comeza a lectura, unha pensa que esa lingua vai ter una función ornamental, pero a medida que avanza decátase de que non, de que é un procedemento para obrigarnos a escoitar en directo as voces daqueles que non teñen moitas ocasións de facérense oír. Ante o que iso supón de desafío para o público, a autora confésase: “Apenas o valorei, talvez fun unha inconsciente. Se o fixese, non redactaría a novela dese xeito e tentaría aproximarme a un texto máis comercial. Pero non quería sucedáneos baratos do que supuña vivir naquel lugar. Buscaba narrar con veracidade a historia desa periferia.

(…)

Sen complexos, recoñece que o seu é un texto “labiríntico, complexo e canso para a lectora. É probable que haxa quen se desanime a lelo, pero lecturas cómodas e de cen páxinas que fomenten a lectura en galego hainas a moreas. E que ninguén se engane, non vou ser eu quen colla o relevo dese tipo de literatura confortable. A música e o cine xa nos dan todo mastigado. Ler require do noso esforzo e, ás veces, tamén un exercicio de reflexión. Escollín as ferramentas das que me ían valer para narrar a historia sen pensar no mercado nin nas lectoras e si pensando nas calamidades polas que pasan os habitantes dos guetos das grandes urbes, malia que, ao cabo, todos, pobres e acomodados, naufraguen. Así que este relato, denso e asfixiante, está escrito con premeditación e aleivosía. Sorprendeume gañar o Xerais. Era consciente de que presentara unha proposta arriscada e difícil de comercializar.

(…)

Dolores Vilavedra

A reportaxe completa pode lerse aquí.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Luz de Tebra», de Ánxel Vázquez de la Cruz, presentación en Compostela

5 Novembro 2010

Narrativa,Presentacións

O vindeiro xoves 11 de novembro, ás 20,00 horas na Aula Castelao da Facultade de Medicina e Ondontoloxía da USC, presentarase Luz de Tebra, o libro de relatos de Ánxel Vázquez de la Cruz. Acompañarán ao autor Xosé María Fraga, Manuel Sánchez Salorio, Dolores Vilavedra e o editor Manuel Bragado.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Xerais no Festigal 2010

16 Xullo 2010

Autores,Crónica,Narrativa,Noticias,Presentacións

XERAIS participa no FESTIGAL 2010 coas seguintes presentacións:

DÍA 24 de xullo
18:30 h.: Presentación de Sol de Inverno de Rosa Aneiros con Manuel Bragado e a autora.
19:15 h.: Presentación do libro En castellano no hay problema de Carlos Callón con Alba Nogueira, Caetano Díaz, Manuel Bragado  e o autor.

DÍA 25 de xullo
18:30 h.: Presentación de O coitelo en novembro de Marilar Aleixandre con Dolores Vilavedra, Manuel Bragado e a autora.
20:00 h.: Presentación do libro A Intervención de Teresa Moure con Manuel Bragado e a autora.  No acto proxectarase unha videointervención creada por Teresa Moure.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Narradoras para o século XXI» por Teresa Cuíñas

25 Xuño 2010

Autores,Narrativa,Reportaxes,Xerais_nos_medios

A LITERATURA SAÚDA A UNHA NOVA XERACIÓN DE MULLERES PROSISTAS

Dezaoito anos despois da súa creación, en 2001 o Premio Xerais de Novela, o de maior dotación económica en lingua galega, distinguiu, por vez primeira, unha obra escrita por unha muller. A Marilar Aleixandre, con Teoría do caos, tocoulle estrear un palmarés cuxa lectura diacrónica indica a invisibilidade das producións de autoría feminina e a escasa nómina de narradoras. Desde a inauguración do marcador até hai quince días, cando se resolveu a XXVII edición do certame a favor de Periferia, de Iolanda Zúñiga, as premiadas son seis. Este feito natural e predecíbel é aínda rechamante, por inédito, para os mediadores (editoriais, crítica e prensa) do sistema literario, e así llelo comunican aos lectores a través das canles de difusión. A perspectiva histórica ten a encarga de ofrecer as ferramentas axeitadas para a análise das traxetorias, das vixencias e das repercusións desde o futuro cara ao contexto actual.

“Temos canteira”, aseverou o director da editorial Xerais, Manuel Bragado, na noite dos premios. A expresión aludía á renovación xeracional da cultura galega, que posibilita a continuidade do traballo desenvolvido por diferentes axentes en eidos diversos, e, en particular, espella a relevancia das achegas literarias asinadas por mulleres, tan diversas e diferenciadas como imprescindíbeis no camiño da normalidade sociolóxica. “Supón unha esperanza nun intre no que semella que se nos quere negar a existencia e o futuro da lingua e da cultura galegas”, reflexiona o editor.

Visibilidade, encontro cos lectores e estímulo, os premios literarios son marcadores decisivos tamén no universo literario galego que as prosistas están empregando para crearen cadansúa imaxe autorial. “Os premios, como a posibilidade de publicar en revistas, forman parte de políticas de fomento á creación en galego que, no meu caso e no de moita outra xente, supuxeron un incentivo”, explica a escritora e xornalista Rosa Aneiros. Por un galardón, ao que a presentou un dos seus profesores de instituto, empezou a publicar unha Inma López Silva aínda adolescente. “Case todas as obras que publiquei ou vou publicar foron gañadoras ou finalistas de premios. Non quero dicir que publicar á marxe dos premios sexa difícil ou fácil; simplemente non sei como é, porque para min a saída natural para o que ía escribindo foi sempre mandalo a certames”, conta Eva Moreda, gañadora do Premio Terra de Melide 2010 con A Veiga é como un tempo distinto, unha novela ambientada na emigración galega en Londres, onde a autora está a residir. “Levo anos escoitando que a emigración é un tema trillado demais na literatura galega, e cando vivía en Galicia pensaba o mesmo, pero unha vez fóra, cando ti mesma estás experimentando, aínda que desde outra perspectiva, os sentimentos e emocións que viviron os que emigraron antes ca ti, paréceche inmediato e real”, recoñece.

Xerais publicou en 2000 a compilación Narradoras, volume inaugural da colección Abismos, destinada a acoller publicacións en prosa de carácter experimental. Ao coidado do escritor Fran Alonso, o libro reúne 25 relatos inéditos de escritoras galegas, algunhas autoras novas e outras consolidadas. Na súa presentación, Narradoras constaba como a primeira antoloxía de narrativa galega escrita por mulleres coa intención declarada de reflectir a formación dun corpus literario “que sen dúbida marcará o futuro da literatura galega”. A autodefinición como “comezo posíbel”, explícita no prólogo, indica a sensación de estar traspasando portas pechadas.

“Aínda que abrangue textos de desigual calidade”, observa a crítica literaria Dolores Vilavedra, “o libro provocou un efecto de bóla de neve que demostrou a eficacia deste tipo de estratexias de planificación cultural para facer visíbeis as escritoras”. A aparición de Narradoras e o Xerais de Aleixandre son os fitos cos que Vilavedra traza a fronteira cronolóxica do que denomina “a primeira xeración de narradoras da literatura galega”, nacidas a partir da década dos 70 ou que empezan a publicar no abrente do século XXI: “Non houbo xeración anterior, escritoras como María Xosé Queizán, Marina Mayoral ou Úrsula Heinze, primeira gañadora do premio Blanco Amor en 1994, foron pioneiras, case francotiradoras. Agora si existe un corte xeracional nestas autoras: comparten un perfil biográfico, constitúen un grupo dinámico e estabelecen relacións dialécticas e fructíferas neste momento” …

Fragmentos do artigo de Teresa Cuíñas publicado nas páxinas de «Luces» de El País Galicia o 25 de xuño de 2010.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Anthology of Galician Literature» de Jonathan Dunne

Antoloxía,Autores,Críticas,Xerais_nos_medios

UNHA ANTOLOXÍA CON VOCACIÓN TOTALIZADORA E CANONIZADORA

A magna Anthology of Galicia Literatura/Antoloxía da Literatura Galega preparada por Jonathan Dunne sinala, na miña opinión, un dos camiños polo que o noso sistema literario se debe encarreirar na loita pola súa supervivencia: o da colaboración entre empresas (aquí Xerais e Galaxia), neste caso abenzoada co apoio da Xunta, cuxa ausencia resultaría incomprensible nun proxecto coma este, un proxecto de equipo, que reúne entre antologadores e traductores máis de cento vinte persoas, e que por iso mesmo refuga a vocación totalizadora e canonizadora que adoita subxacer a todo desafío antolóxico. O que resoa aquí é nunha polifonía de voces, o eco actual da nosa historia literaria. A excepcional calidade das traducións ao inglés fai deste libro unha aposta de futuro. Dolores Vilavedra

Fragmento do artigo publicado por Dolores Vilavedra nas páxinas de «Luces» de El País Galicia de 25 de xuño de 2010.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«O coitelo en novembro» de Marilar Aleixandre

Críticas,Narrativa,Xerais_nos_medios

UN LIBRO DOTADO DUNHA COHERENCIA POUCO COMÚN

Entre as novidades literarias máis recomendables salienta O coitelo en novembro de Marilar Aleixandre. O que nun principio parecía ía ser unha colectánea de relatos dispersos converteuse, grazas á fantasía e ao traballo da autora, nun labirinto metaliterario onde os soños e a realidade se confunden, onde os camiños da historia e da literatura se entrecruzan de xeito inextricable e o apócrifo pode ser estratexia de evasión e labazada de realidade. Un libro dotado dunha coherencia pouco común, malia a súa natureza centrífuga, e no que se atopan algunhas pezas antolóxicas. Dolores Vilavedra.

Fragmento do artigo publicado por Dolores Vilavedra nas páxinas de «Luces» de El País Galicia de 25 de xuño de 2010.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Ler é sexy» por Dolores Vilavedra

Autores,Críticas,Noticias,Premios_Xerais,Xerais_nos_medios


Por se non o sabían. Ademais de moitas outras cousas, todas elas moi louvables, ler é sexy. Graciñas a Iolanda Zúñiga, gañadora do Premio Xerais de novela 2010, por lembrárnolo na camiseta que vestía cando recolleu o galardón. Unha ás veces esquece ese tipo de obviedades, sobre todo nos tempos que corren. Moitas fomos á Illa de San Simón pouco predispostas á autocompaixón choromiqueira, e con pouca vontade de mentar -nin para criticalo!- este goberno da pataqueira que nos tocou. Iso sería case unha aldraxe a lugar tan fermoso e á memoria sagrada que a illa garda. E velaí que as palabras que soaron foron outras. Iolanda Zúñiga levantounos a autoestima ao sinalarnos o roteiro que nos leva ao futuro: fe no que somos, entusiasmo polo que facemos, curiosidade para deixarmos á marxe os vieiros rozados e confianza na nosa capacidade para mudar as cousas. Ese é o caderno de bitácora das novas xeracións que están xa a tecer a rede da cultura galega de hoxe, de mañá. Alí, en San Simón, víronse este ano moitas caras novas, moitos mozos e mozas que no currículum só teñen afouteza e creatividade, pero que nos están a devolver a esperanza. Facédesnos falla para non sucumbirmos á síndrome de liliput que os nosos gobernantes teiman en nos inocular.

Que dúas mulleres gañasen o Xerais e o Merlín é un feito que non debera sorprendernos, pois espella o protagonismo que están a ter na nosa literatura, visualizado tamén no feito de que Fina Casalderrey actuase coma mantedora do acto. Pero entre Iolanda Zúñiga e Teresa González Costa hai máis coincidencias, comezando polas xeracionais. Elas son xa froitos logrados da Xeración Merlín, esa que se iniciou á lectura en galego hai vintecinco anos da man de Úrsula Heinze, de An Alfaya, de Gloria Sánchez…. Público novo do trinque, que debulla nas letras coma quen rilla chocolate e do que saíron docentes entusiastas, lectores apaixonados e escritoras coma Iolanda e Teresa. Si, se cadra, a historia da literatura, tan amiga ela de etiquetas, terá que empezar a falar da Xeración Merlín. Porque, se o futuro está na mocidade, cómpre lembrarmos que temos historia. E o 13 de xuño, en San Simón, celebramos tamén as vintecinco primaveras que cumpriu o Premio Merlín de literatura infantil.

Non sei se os aires da ría levarían ata Cangas do Morrazo as voces ledas da illa. Se así foi, seguro que os señores da Academia Galega alí reunidos para recibir ao poeta Bernardino Graña tomaron nota dos ventos que corren. A próxima vaga, para unha muller. Por se queren ideas, velaquí van algunhas: María Xosé Queizán, Marilar Aleixandre, Ana Romaní. Xa digo, só algunhas. Ah, e por se dubidan do que lles digo e pensan que iso de “ler é sexy” non é máis que márquetin, bótenlle un ollo a un libro que se titula As mulleres que len son perigosas, de Stefan Bollmann. Seguro que se convencen. Dolores Vilavedra

Fragmento do artigo publicado por Dolores Vilavedra nas páxinas de «Luces» de El País Galicia de 25 de xuño de 2010.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Dolores Vilavedra fala dos Premios Xerais 2010

15 Xuño 2010

Críticas,Entrevistas,Premios_Xerais,Vídeos
Chuzame! A Facebook A Twitter

«”A intervención”: una novela ben resolta»

28 Maio 2010

Críticas,Narrativa,Xerais_nos_medios

A intervención de Teresa Moure: unha proposta para repensar conceptos

A intervención de Teresa Moure é unha novela ben resolta, na que a autora terma con rigor dunha certa tendencia ao exceso estilístico, mais faino sen renunciar á textura da escrita que xa lle é característica. Cun ritmo ben pautado, uns personaxes convincentes na súa vontade por viviren instalados nas estremas do convencional, e unha voz narrativa menos invasiva do que podían resultar as de anteriores entregas da autora, A intervención é unha novela que nos fala de moitas, moitas cousas, e que pide ser relida porque nos obriga a facernos preguntas de non doada resposta. Máis alá dun primeiro nivel de lectura en que se nos anima a cuestionar o canon e a función da arte tal e como adoito a concebimos, a obra é tamén unha proposta para repensar conceptos tan solidamente establecidos que nin maxinamos que poidan entenderse de xeito diferente: a amizade, o amor ou a maternidade. Dolores Vilavedra

Texto extraído do artigo de Dolores Vilavedra «De autores e de editores» publicado no suplemento «Luces» de El País Galicia o 28 de maio de 2010.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Denso recendo a salgado» gabada por Dolores Vilavedra

Críticas,Narrativa,Xerais_nos_medios

Denso recendo a salgado de Manuel Portas: a grande novidade literaria da primavera

Sen dúbida a gran novidade literaria desta primavera é a estrea como novelista de Manuel Portas, a quen botabamos de menos na vida política. Mais logo de ler Denso recendo a salgado cómpre recoñecer que se cadra foi mellor perder un político e gañar un novelista. Frescura, soltura narrativa, dominio das distintas técnicas de modalización e autenticidade lingüística son os recursos que lle permiten a Portas resolver con nota un argumento pexado xa de entrada por tratamentos anteriores (por exemplo, certas novelas de Reigosa) pero ao que en Denso recendo a salgado a personalísima voz do autor consegue dotar dun anovado poder de convicción. Dolores Vilavedra

Texto extraído do artigo de Dolores Vilavedra «De autores e de editores» publicado no suplemento «Luces» de El País Galicia o 28 de maio de 2010.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Ensaio traducido» por Dolores Vilavedra

16 Abril 2010

Críticas,Ensaio,Traducións,Xerais_nos_medios

E, como remate, unha ollada ao ensaio, un xénero que está a acadar un dinamismo que pode ser interpretado como un esperanzador síntoma de normalidade cultural, sobre todo polo que ten de activador do pensamento crítico e o debate de ideas. A salientar, o volume II de O segundo sexo de Simone de Beauvoir, un clásico imprescindible do pensamento feminista que agora fala en galego grazas a unha excelente versión, complementada por un rigoroso e útil aparato de notas que facilita o achegamento ao texto do público de hoxe. Un exemplo modélico do que debe ser o traballo de edición. Pola contra, non parecía prioritario ofrecer no noso idioma a colectánea George Steiner en The New Yorker, un feixe de artigos publicados entre 1967 e 1997 nos que o intelectual dialoga con outros tan fundamentais como B. B. (léase Bertolt Brecht), Thomas Bernhardt ou John Berger, pero nos que tamén nos descubre outros que de certo nos resultarán descoñecidos, tal Guy Davenport (cando menos a min resúltamo), ou aborda grandes incógnitas da historia do nos tempo (véxase o seu escrito sobre Albert Speer): orixinalidade, lucidez e independencia intelectual son os sinais de identidade duns textos cuxa tradución debemos entender como un louvable esforzo de poñernos en diálogo co melloriño do pensamento do noso tempo. E, por certo, que se botan en falla notas aclaratorias que guíen o lector común pola asoballante erudición de Steiner, alumeando a afouteza e a profundidade do seu pensamento. Anúnciase en preparación, do mesmo autor, o ensaio Despois de Babel. Mellor fora, se cadra, ter empezado por aí. Dolores Vilavedra

A crítica Dolores Vilavedra na súa panorámica de últimas novidades publicada hoxe no suplemento «Luces» de El País Galicia fai esta referencia a dous dos importantes ensaios traducidos por Xerais George Steiner en The New Yorker e o volume II d’ O segundo sexo de Simone de Beuavoir.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Dolores Vilavedra valora «Unha historia que non vou contar» de Cid Cabido

29 Xaneiro 2010

Críticas,Narrativa,Xerais_nos_medios

O FRANQUISMO CORRUPTO

Cid Cabido consegue en Unha historia que non vou contar aproveitar a fondo o que a priori era só, nin máis nin menos, unha boa historia: o asasinato nos anos 70 dun coñecido empresario da conserva, e as hipotéticas conexións do crime co sonado caso Reace. Como Capote no seu día, Cid tira da realidade historia e personaxes e revélanos unha vez máis (xa o fixera en Panificadora) o potencial literario de Vigo. Protagonizada por un personaxe doadamente identificable cun trasunto do autor empírico que nos resulta simpático pola desenvoltura irónica e pouco compracente con que o trata (¿se retrata?) o escritor, Unha historia que non vou contar artella unha trama de intriga, adubiada coas pingas xustas de humor, e canaliza con habelencia a curiosidade que esperta o suceso histórico, tanto nos que conservamos unha lembranza daqueles tempos coma dos que nin naceran aínda. Outrosí, Unha historia que non vou contar é moito máis ca unha boa anécdota ben narrada: é tamén un paseo polo Vigo da época do que, sen socioloxismos impostados, se nos ofrece un retrato plenamente convincente.

Pero sobre todo o texto se nos revela como un espazo polifónico no que escoitamos en directo diversas voces que nos enfrontan cos límites e posibilidades da lingua como instrumento de comunicación, de información e de construcción da realidade e que, de camiño, permiten poñer en evidencia o relativo da verdade: non chegamos a saber que foi o que verdadeiramente pasou e mesmo, ao remate, concordamos co protagonista en que ningunha das versións que se nos foron proporcionando resulta convincente. O que importa é a viaxe, pois a novela desenvólvese como un work in progress abortado, como un proceso en marcha que non leva a ningures, só ao cerne do relato, ao propio pulo fabulador, sen que en ningún momento o autor tente asoballarnos con alardes metaliterarios: aquí só hai praxe ficcional e discursiva. Dolores Vilavedra

Texto extraído do artigo «A memoria ocmo materia poética» publicada por Dolores Vilavedra no suplemento «Luces» de El País Galicia o 29 de aneiro de 2010.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Dolores Vilavedra: «é urxente atopar o que Maalouf chama ‘humanismo mobilizador’»

19 Decembro 2009

Críticas,Ensaio,Traducións,Xerais_nos_medios

E por se alguén non se decatara, chega a nós para proclamalo a voz lúcida, firme e, ao tempo, fondamente consoladora, de Amin Maalouf, a quen xa botabamos de menos en galego dende que o descubrimos grazas a Xerais no 2000 en A viaxe de Baldassare; por certo, unha novela que non perdeu un chisco de actualidade e que pode resultar iluminadora no inaprazabe debate do que deberían agromar fórmulas axeitadas para a convivencia entre oriente e occidente. Maalouf volta ao noso idioma co ensaio A deleiba do mundo. Sen ostentar de erudición, mais sen dúbida con moitas lecturas subxacentes, Maalouf fala dende a identificación co mundo árabe e co europeo, e dende a vontade de non renunciara ningún deles, e faino movéndose “entre a extrema inquietude e a esperanza”, para dicir “que é tarde, mais non demasiado tarde” e que polo tanto o que cómpre predicar “non é a desesperanza, senón a urxencia”. A urxencia de atopar o que Maalouf chama “un humanismo mobilizador” que nos permita poñerlle freo á regresión que se aveciña, unha tarefa á que todos os que estamos a vivir este estraño comezo de século estamos convocados.

Comentario extraído do traballo titulado «Receitas varias para tempos de crise», publicado no suplemento «Luces» de El País Galicia (18-12-2009)

Chuzame! A Facebook A Twitter

Dolores Vilavedra: «Ameixeiras segue a madurar como narrador»

Críticas,Narrativa,Xerais_nos_medios

Diego Ameixeiras amosa en Dime algo sucio que segue a madurar como narrador, versátil sen deixar de ser el mesmo. Cunha trama menos efectista do que viña adoitando, aínda que sen renunciar á intriga, Ameixeiras achégase ás dificultades do amor adolescente, á soidade do desamor, á particular forma de non-ser que implica a marxinalidade, ás distintas formas de exercer e padecer a violencia… no marco dunha cidade embelecida pola súa prosa e pola súa capacidade para crear imaxes contundentes. Todo isto, en cen capítulos de non máis de tres páxinas, nin de menos de dúas, que marcan o ritmo dunha lectura á que non se permite a voracidade da precipitación. Voces como a de Ameixeiras confirman que a renovación xeracional da nosa narrativa está asegurada. Dolores Vilavedra

Comentario extraído do traballo titulado «Receitas varias para tempos de crise», publicado no suplemento «Luces» de El País Galicia (18-12-2009)

Chuzame! A Facebook A Twitter

«O nomadismo é un xeito de estar no mundo», sobre «Sol de Inverno»

23 Outubro 2009

Críticas,Narrativa,Premios_Xerais,Xerais_nos_medios

Baixo o título de «Na procura da identidade», Dolores Vilavedra aborda hoxe no suplemento «Luces» da edición galega de El País a crítica da dúas das novelas máis recentes da nosa colección Narrativa, Pirata de María Reimóndez e Sol de Inverno de Rosa Aneiros. Recollemos aquí o texto referido ao recente premio Xerais:

IDENTIDADES NÓMADES

Nunha vaga de saudade, o título do último Premio Xerais, Sol de inverno, de Rosa Aneiros, tráenos á lembranza O sol de verán, a derradeira novela de Casares, coa que porén pouco ten en común. Máis semellanzas amosa coas últimas entregas de Inma López Silva, Memoria de cidades sen luz, e de Luís Rei Núñez, Monte Louro. As tres son (ademais de longas) novelas nómades, protagonizadas por seres condenados case dende o berce á procura de si mesmos. Obsesionados coa memoria, escravos da necesidade de narrala, e obrigados polas circunstancias a unha permanente fuxida, os personaxes destas obras sintetizan as crónicas posibles de tantos dos nosos devanceiros pero tamén, nun deses abraiantes pinchacarneiros que só a literatura é quen de dar, despregan ante nós algúns dos vieiros posibles das identidades do mañá, e lémbrannos que o nomadismo é tamén unha maneira de ser e estar no mundo.

Con eses vimbios como alicerce do seu proxecto, Rosa Aneiros constrúe o percorrido vital de Inverno, un accidentado percorrido que a levará dende a súa Antes natal, unha aldeíña norteña e mariñeira, ata a Cuba pasando pola Barcelona da guerra e os campos de concentración franceses, para rematar de novo en Antes, logo de que a protagonista descubra, no París do 68, que a súa memoria finalmente a vai traizoar, e que decida loitar contra ela coa única arma que lle resta: a palabra. Sol de inverno comparte coas novelas de Inma López Silva e Luís Rei Núñez unha perfecta circularidade estrutural que amosa un logrado labor compositivo, se cadra especialmente coidado nos tres casos por mor da inusual extensión dos textos pero que, xusto por iso, os lectores agradecen.

Termando da corda adoito traizoería do lirismo, Rosa Aneiros aduba o seu relato coas pingas xustas de fantasía para evitar que sexa etiquetado como novela histórica. Así, ese Antes que podería ser doadamente unha aldea galega e que a autora eleva á categoría de metáfora da orixe. Ou algunha das imaxes coas que codifica os episodios máis cruentos da guerra, coma os morcegos de Silvia, portadores da morte nunha desas terribles ironías con que a vida se burla de nós. Sol de Inverno é logo moitas cousas: saga familiar, memoria da guerra e do exilio en que se mesturan con habelencia personaxes históricos e ficcionais pero, sobre todo, é o relato da construcción a contrafío dunha identidade, a de Inverno, arrastrada polo río da historia e recuperada só, nun iluminador paradoxo, grazas á enfermidade do esquezo, o Alzheimer. Contra ela ergue Inverno un muro das palabras de xeito que, dende unha perspectiva fenoménica, toda a narración se presenta ante nós como o resultado dese teimudo esforzo da protagonista por ser, por recuperarse a sí mesma, antes de que as portas do pasado se lle pechen de vez.

Resultaría imposible que nun texto tan extenso, en que todas e cada unha das palabras teñen a súa razón de ser, non houbese intres de desigual intensidade, como acontece co monólogo de Luzdivina que comeza na páxina 321 e que renxe de inverosemellanza polo elevado rexistro que o personaxe emprega, ou que non se deslizase algún anacronismo como o sorprendente estres en que en plena guerra utiliza a nena Silvia en alusión aos seus pombos. Pero son cuestións puntuais, que non conseguen abrir fendas de importancia no poderosísimo edificio narrativo que Rosa Aneiros construíu neste inesquecible Sol de Inverno Dolores Vilavedra

Chuzame! A Facebook A Twitter

«María Reimóndez cuestiona o xénero en ‘Pirata’»

Críticas,Narrativa,Xerais_nos_medios

Baixo o título de «Na procura da identidade», Dolores Vilavedra aborda hoxe no suplemento «Luces» da edición galega de El País a crítica da dúas das novelas máis recentes da nosa colección Narrativa, Pirata de María Reimóndez e Sol de Inverno de Rosa Aneiros. Recollemos aquí o texto referido á primeira:

MARÍA REIMÓNDEZ CUESTIONA O XÉNERO EN «PIRATA»

Ese semella ser o desafío que a vida lle propón a Mary Read: descubrir a súa verdadeira identidade, agochada baixo roupaxes masculinas durante ben tempo, por mor dun deses argadelos que a necesidade de sobrevivir tende. Esas roupaxes que disfrazan, que confunden, que disimulan… mais que finalmente non son nada ante a forza dos sentimentos e dos desexos. Inspirándose nas figuras históricas das piratas Mary Read e Anne Bonney, María Reimóndez argalla en Pirata unha novela que completa libremente as lagoas que a bibliografía sobre o asunto (de Defoe a Mireille Calmel) deixa. Aproveita así para introducir de esguello outras cuestións que arrequentan o argumento, que o dotan de amplitude e fondura máis alá do anécdotico, como a da importancia da sororidade (isto é, o correspondente feminino da fraternidade) na construción das identidades femininas, ben representada aquí polos personaxes de Malinke e Annette.

O truco do disfrace masculino, ao que Mary Read recorre para abrirse camiño nun mundo feito en aparencia por e para os homes, non é novo entre nós: xa Marilar Aleixandre botara man de el en A expedición do Pacífico para lle permitir á rapaza Emilia embarcar, en pleno século XVIII, nunha expedición científica. No caso de Pirata, a vacilante identidade de Mary afirmarase, logo de casar cun home e de non recoñecerse no rol convencional de esposa, grazas á afouteza de Anne, compañeira, amiga, amante e mestra. Anne, que é muller pero vive coma un home do seu tempo, e que ama a quen quere e como quere. No espello de Anne, Mary descubrirase outra e construirase nesa alteridade intuída, agora posible grazas a un amor que a quere libre, que a quere ela.

Nesa teimuda procura da súa identidade, Mary Read aprenderá a importancia de contar e de contarse. Pirata fala tamén da necesidade de ir deixando ronseis no mar, testemuñas do que somos, elos cos que anoar unha xenealoxía posible de mulleres que se irá alongando con tantas posibilidades de selo como nós -legatarias de Anne Bonney e Mary Read- queiramos. Fronte a Malinke e Anne, que constrúen e transmiten oralmente as súas propias historias, erguerase a figura impositiva de Charles Johnson. El representa esoutra versión da historia, a escrita, a canónica e deturpada, aquela que ignorará a verdadeira razón de ser da vida de Mary Read para utilizala, coma a de tantas outras mulleres ao longo dos séculos, ao servizo dunha suposta verdade, a da ortodoxia sustentada polos poderes políticos e económicos que Mary e Anne desafían polo simple feito de existiren. Neste senso, non hai happy end, quizais porque a historia oficial, que rexistrou a morte na cadea de Mary Read, lle impón á autora un determinado final, aínda que ela consegue abrir fendas abondas no muro das certezas como para que os lectores e lectoras poidamos poñerlle o noso propio ramo ás vidas desas mulleres.

No ronsel da nosa mellor novela de aventuras, de Morning star a Pepa a Loba ou Monbars o exterminador, é mágoa que o exceso de tese estrague as posibilidades desta engaiolante historia. A autora debeu confiar máis na competencia de lectoras e lectores, nas súas capacidades para tiraren as súas propias conclusións, e aforrar doutrina. Hai demasiados momentos ao longo da lectura nos que a tese abafa o potencial épico do argumento e encorseta personaxes que poderían ir alén do que a ostentación da súas ideas lles permite.

Aínda que nos últimos tempos se fala moito de novelas que cuestionan a identidade como algo determinado polos corpos e que, por tanto, nola presentan como construíble ou reconstruíble, o certo é que o tema xa é vello entre nós, dende que en 1988 Peito de vimbio de Alfonso Álvarez Cáccamo nos dera a coñecer o personaxe de Tití (Xurxo Corzo no seu DNI) e a súa loita por sobrevivir, asumindo a súa condición de hermafrodita na Galicia dos 50. Despois viría A semellanza de María Xosé Queizán (1992) onde presenciamos como Juanjo Vieitez se debate consigo mesmo e coa súa contorna na procura da consoladora semellanza que proporcionan os pares e que atopará primeiro noutros homes e despois, tras unha traumática operación, entre as mulleres. Rexeitado por uns e por outras, por distinto e por semellante, só o sucidio lle permitirá pórlle o ramo á loita mantida dende o berce coa condición masculina que se lle asignara ao nacer. Canto a Benquerida catástrofe, a última novela de Teresa Moure, Pirata concide con ela na convicción do poder revolucionario que ten algo tan simple en aparencia como atrevernos a ser nós mesmos.

Mais eu, para explorar os lindeiros da incerteza e para convidar os lectores a acompañarme en tan desacougante percorrido, quédome con Ganga de Antón Lopo, ou con Dragona de Xavier Queipo, e cos personaxes que as protagonizan: seres que nos desafían sen adoutrinarnos, que nos engaiolan porque habitan alí onde as certezas perden a súa utilidade de ser, que nos convidan a sermos outros e múltiples. Fillos da posmodernidade e vangarda dun novo xeito de entender a identidade. Dolores Vilavedra

Chuzame! A Facebook A Twitter