Celso Emilio Ferreiro: unha biografía agardada. Entrevista de Alberto Ramos con Ramón Nicolás

7 Marzo 2012

Biografía,Crónica,Entrevistas

Dioivo publica unha entrevista de Alberto Ramos con Ramón Nicolás sobre diversos aspectos da biografía de Celso Emilio Ferreiro que está en proceso de edición e Xerais publicará na próxima primavera.

 

«Sorprende a amizade entre Celso Emilio e Cela»

O crítico literario e investigador Ramón Nicolás publicará a finais de maio a súa agardada biografía de Celso Emilio Ferreiro. A obra atópase en proceso de maquetación e a Editorial Xerais pretende lanzalo ás librarías galegas a finais de maio e iniciar as presentacións na Feira do Libro do Vigo. Polo momento, a obra de Nicolás non ten un título definitivo, mais a editorial manexa como provisional Celso Emilio Ferreiro. No rodicio da vida. Esta será unha biografía de gran dimensión, apoiada nunha ampla documentación e que busca diferenciarse doutras obras xa realizadas sobre a vida do poeta celanovés. “Non quixen facer unha biografía literaria como a que realizou o profesor Xesús Alonso Montero. Neste libro sacrifico o que sería tecer interpretacións sobre as obras literarias para centrarme no seu mundo, na súa vertente máis persoal e vital”, explica Ramón Nicolás. Para o director de Xerais, Manuel Bragado, esta biografía será a partir de súa publicación unha obra de “referencia” para coñecer o autor de Longa noite de pedra.

A estrutura do libro responde a unha biografía ao uso baseada nunha diversa documentación, pero o autor permitiuse certas licenzas para ir un pouco máis alá. “Trátase dunha biografía canónica, con moitos documentos e que segue unha liña cronolóxica. Pero, ao mesmo tempo, intercálase algún capítulo que relata momentos da vida de Celso Emilio Ferreiro cun xeito ficcional”, admite Ramón Nicolás, quen aclara que tomou esa licenza para lle dar un “rexistro diferente”, pero que todo ten unha “base documental”. Dese modo, o biógrafo relatará determinados momentos da obra do poeta, como a morte de seu pai ou o inicio da guerra civil.

A AMIZADE “SORPRENDENTE” CON CELA

Para elaborar a biografía, Ramón Nicolás -investigador que leva anos furando na vida e obra de Celso Emilio- mergullouse nun amplo conxunto de documentos, gran parte cedidos pola Fundación Celso Emilio Ferreiro. Entre eses pegadas do pasado, o biógrafo tamén tivo acceso á correspondencia do escritor. “Consultei o epistolario que el tiña, conservado no seu arquivo. Aí había unha gran serie de cartas que revelan moitas cousas do seu ámbito privado”, explica Nicolás, quen puido acceder principalmente ás cartas recibidas por Celso Emilio, xa que o poeta non adoitaba facer copias das que el enviaba.

A través da correspondencia, Ramón Nicolás realiza unha análise da evolución ao longo dos anos das relacións que mantivo con determinados persoeiros. Cunqueiro, Luís Seoane ou Fernández del Riego foron algunhas das persoas coas que máis carteou. Non obstante, un nome que destaca entre todos pola longa relación e a sorprendente amizade é o de Camilo José Cela. “Como investigador, a relación entre Cela e Celso Emilio foi a que máis me sorprendeu. As cartas comezaron a finais dos corenta. Estableceuse unha amizade perenne, sen ningún conflito pese as diferenzas de carácter ideolóxico e político que mantiñan”, explica Nicolás. Segundo o autor da obra, as cartas ofrecen unha “imaxe sorprendente” do autor de La Colmena. “Hai referencias de Cela sobre o seu traballo na RAE para eliminar definicións pexorativos da entraga ‘gallego’. Hai cartas tamén nas que Cela amosa sentimentos de pertenza a Galicia e mesmo chega a autodenominarse como emigrante”, sinala Nicolás.

Algunhas cartas con Cela e con outros persoeiros recolleranse nun apéndice da obra, que contará con máis de 50 documentos de diversa índole. Deste xeito, os lectores poderán ler misivas de Celso Emilio, coñece rdocumentos de cando foi expulsado da Hermandad Gallega de Caracas ou ver unha gran gama de fotografías.

Un exemplo do tipo de pezas que terán os lectores nese apéndice pódese consultar á esquerda. A Fundación Celso Emilio Ferreiro cedeu a Dioivo esta credencial do ano 1971, asinada por Alonso de los Ríos, polo que o poeta entraba a formar parte do Consello de Galiza. Este documento, xunto outros moitos, aparecerá recollido no apéndice da biografía preparada por Ramón Nicolás.

O CELSO EMILIO POLÍTICO

A relación entre Cela e Celso Emilio sorprende na medida en que a figura do poeta está vencellada a unha visión política radicalmente oposta á do Nobel. Unha dimensión política e militante que describe o libro, dende os  comezos do poeta na Federación da Mocidade Galeguista. “A súa actividade política transita polo nacionalismo, aínda que lle fixo ás beiras ao PC durante bastante tempo. Fóra diso, formou parte da fundación da UPG”, lembra Nicolás.

Non obstante, acabaría marchando desa formación tralo seu paso por Venezuela. “Quedou moi desencantado polo certo illamento que viviu en Caracas coa UPG, cando volve no ano 1974, desvincúlase da UPG”, explica. Despois, o poeta concluíría a súa evolución política entrando no PSOE co obxectivo de galeguizalo. “A razón do seu ingreso é galeguizar o partido. El entrou no partido coa intención de darlle un ton galeguista”, conclúe Ramón Nicolás.

ACTIVIDADE POLO CENTENARIO

A publicación de Ramón Nicolás será, probablemente, un dos momentos máis destacados do Centenario de Celso Emilio Ferreiro, unha conmemoración que está a encherse de actos e diversas iniciativas, tanto institucionais como populares. Este feito pode lembrar ao que se viviu en 1989, ano no que se lle dedicou as Letras Galegas. “Neste sentido, as Letras Galegas de Celso Emilio Ferreiro foron, para min, o máis parecido que houbo ao Vento Lois. Ese ano había motísimos actos nos que se implicou a xente, no que tamén se implicaron organizacións e asociacións de veciños. Este ano tamén parece que haberá bastante actividade sobre a súa figura”, sinala Nicolás.

Ao redor dese calendario de actividades, xerouse nos últimos días unha polémica pola programación institucional. A semana pasada, o secretario xeral de Cultura, Anxo Lorenzo, presentou os actos institucionais previstos para celebrar a efeméride acompañado por representantes do Consello da Cultura Galega, da RAG, do Centro Pen, das Fundacións de Celso Emilio, de Curros e da Cidade da Cultura. Na foto faltaba só a Asociación de Escritores en Lingua Galega (AELG). Esta situación soprendeu a Nicolás, quen comentou a ausencia no seu blog Caderno da Crítica. Acto seguido, respondeu nun comentario a secretaria da AELG, Mercedes Queixas, deixando ás claras que a Asociación de Escritores non fora convidada a participar. A polémica quedou servida e a omisión da entidade deixa en mal lugar os novos resonsables da Xunta en materia cultural.

Alberto Ramos

«Limpeza de sangue» ten unhas raíces cinematográficas moi claras. Conversa entre Rubén Ruibal e Jorge Coira

1 Marzo 2012

Cine,Debates,Entrevistas,Teatro

Rubén Ruibal e Jorge Coira mantiveron unha conversa, convocados polo xornal dixital Praza Pública, sobre a adaptación ao cine da obra Limpeza de sangue, coa que Rubén Ruibal gañou o Premio Álvaro Cunqueiro e posteriormente o Premio Nacional de Teatro. A conversa estivo guiada polo xornalista Alberto Ramos. Praza Pública publica tamén un vídeo da conversa.

 

«A cultura é o que vertebra a existencia diso que chamamos Galicia»

Jorge Coira e Rubén Ruibal non se coñecían,  aínda que o realizador será o encargado de dirixir coa produtora Filmanova a adaptación ao cine de Limpeza de Sangue (Xerais, 2007), obra coa que o dramaturgo gañou o Premio Nacional de Literatura Dramática en 2007. Nunca se viran en persoa até que Praza decidiu xuntalos no Restaurante Rúa de Santiago. “Tiña ganas de coñecelo, tiña que falarlle das localizacións”, recoñeceu, minutos antes do encontro, Coira que xa traballa no guión con Jacobo Paz. Despois dun primeiro apertón de mans, os dous concederon unha entrevista conxunta que, en gran parte, se desenvolveu como unha conversa entre dúas persoas que tiñan moito que se dicir.

Limpeza de Sangue é unha obra moi complexa para realizar unha montaxe teatral. Conta, entre outras cousas, cun gran número de escenas e unha morea de localizacións diferentes. Estas dificultades fan que sexa máis difícil convertela nunha función que nunha película?

Jorge Coira (JC): A min paréceme que o texto ten unhas raíces cinematográficas moi claras. De feito hai escenas e localizacións que son moi difíciles para o teatro, pero non para o cine. Na adaptación, unha cousa que traballamos moito é en estirar todo moitísimo máis porque para teatro hai moitísimos cambios de escena, pero para o cine resulta moi poucos. O texto ten 31 escenas. Iso, para o cine, serían corenta e pico secuencias. Iso faría unha película moi lenta.

Rubén Ruibal (RR): Todo isto vén porque esta obra era unha homenaxe a Vidal Bolaño, polo tanto tiña que aparecer o cine. O cine era a paixón de Roberto mesmo cando facía teatro. A min tamén me gusta moito o cine e tamén me gusta traballar nos límites das artes, iso de achegar o teatro ao cine, á danza, ás artes do momento. Iso por un lado, polo outro está que a miña idea sempre foi facer directamente un híbrido de cine e teatro.

En que momento de desenvolvemento está a fita?

JC: O que se fixo até agora foi traballar no guión, Jacobo Paz e mais eu. O primeiro foi analizar o texto e entrarlle ás tripas. Despois desa análise, hai que facer unha escaleta e desenvolver escena por escena toda a historia. O texto teatral comeza xa cunha escena na que se dá unha chea de información…

RR: Esa escena, en tempos, era unha obra de teatro. Só esa escena. Era a miña idea para facer unha obra completa que nunca se fixo porque, ao final, xurdiu o espazo da diálise. Pero en principio esa escena era unha obra.

JC: Nesa escena aparece moitísima información. Nós, para a película, desentrañámola toda para que esa información vaia en moitas escenas. Así comezamos a alongar os espazos. Tamén, con cada personaxe que nos pode interesar o seu mundo, pois ampliamos máis ese mundo. E agora estamos nese traballo, escribindo os diálogos. A idea é que o guión estea listo nos próximos meses para poder rodar a finais deste ano ou a comezos do que vén.

Unha das personaxes da obra  participa dunha trama de corrupción inmobiliaria. O tema da corrupción, polas circunstancias, está moi presente hoxe en día. Esa trama tería a mesma forma de contarse agora que cando se escribiu a obra en 2005?

RR: Limpeza de sangue falaba dese tempo no que atabamos os cans con longanizas, cando estabamos todos sobrados de pasta e todo importaba relativamente pouco. A min preguntábanme pola trama de corrupción, preguntábanme en que consistía. Para min a historia é que traballaban con material de construción ocultos, pero non me preguntes máis porque eu non o entendo. Eu non son capaz de entender os mecanismos polos que estes tipos se facían coa pasta.

JC: Na obra, a trama está indefinida. Eu non sei até que punto na película vai quedar definido. Eu, para poder traballar, si que preciso telo claro. Por iso, unha das cousas que fixemos nesta temporada foi analizar o texto e documentarnos, tamén falando con médicos e con xente que traballa nos transplantes para a parte toda da diálise.

RR: Eu sei por que xurdiu o da trama de corrupción para a obra. A miña cuñada era arquitecta e traballaba nunha oficina para certificar a calidade das obras. Entón eu sei como era o proceso de todo iso  e pensaba: “Macho, temos a nosa fe como cidadáns depositada nunha xente determinada que se supón que vai facer as cousas ben, pero como algún salte un pouco, xa está”. Dese xeito e onde menos o esperas, sae un Urdangarín. Vaia… Nese caso, era previsible que saíra…

JC: Realmente ese mundo de corrupción non é que siga só vixente, é que ten máis importancia social e mediática que hai cinco anos. En tempos de bonanza daba igual que roubaran…

RR: Hai dez anos importábanos unha merda que estivesen chorizando

JC: Claramente a obra está escrita nos momentos gloriosos da burbulla, pero xa non vivimos nese tempo. Non ten sentido que fagamos unha película de época. A crise, lonxe de ser un problema, dálle ao texto unha verdade e unha forza moi interesante. Na obra era un pano de fondo, pero cambiaremos iso. En vez de producirse no intre en que todos desbaldían e se facían ricos, a película desenvolverase no momento en que todo está a caer e todo é un desastre.

Con todo este tema da crise, parece que agora non nos podemos permitir a cultura. Parece que esa mensaxe callou, que hai que recortar en cultura, que non  queda outra…

RR: Calla porque o repiten continuamente. A cultura como produto non é algo tanxible. Somos así de burros, como non podemos tocar unha obra de teatro parece que nos la suda. Na maquinaria da opinión pública é un discurso que se dá por real. Tamén habería que preguntarnos que fixemos os da cultura respecto a iso. No caso do teatro, mentres os políticos decidían facer máis e máis infraestruturas para facer teatro, parece que ningún dos profesionais chegou a pensar que a esas infraestruturas había que darlles un uso e que iso era máis difícil que construílas.

JC: Está presente esa idea de que a cultura é prescindible, unha idea é incrible formulala dese xeito. Sen dúbida o noso non é un dos sectores primordiais a nivel de estado. O primordial é a sanidade e a educación. Iso é sagrado. Pero o noso sector está despois, coma todo o resto. Non me parece menos importante que os automóbiles. Non o digo porque me dedique a isto. Por suposto, penso que sería terrible que se deixasen de facer automóbiles e que se perdesen postos de traballo. Como tamén é terrible que se perdan empregos na cultural. Creo que precisamos coches, pero tamén bens culturais para alimentar o espírito. Pode soar forte iso de alimentar o espírito, pero a todos nos gusta o cine, as series, o teatro… Non é algo para entendidos nin para unha minoría selecta, non.

RR: Fórmanse sempre frases feitas. Parece que cultura e subvencionada van sempre xuntas e acabouse. E a ninguén se lle ocorre dicir que a gandería subvencionada tamén existe ou a agricultura subvencionada…

Tampouco nos podemos permitir unha Consellería de Cultura? Parece que esta Xunta sempre levou sempre unha política de perfil baixo coa cultura, de rebaixarlle a categoría cada vez que podía e agora, directamente, elimina a Consellería de Cultura…

RR: É insistir no discurso de que é algo prescindible. Entrou unha brigada de demolición para todo. Parécelles completamente prescindible tanto cultura como a lingua. Pois que se decidan! Que a brigada de demolición entre tamén na Xunta! Para que queremos este goberno? É unha brigada de demolición que chegou e dixo: “Imos acabar con todo isto”. Así de resumido.

JC: Dá pena  que non haxa unha Consellería de Cultura, que se coloque con Educación. É poñela nun segundo termo. Coido que para o goberno galego debería ser unha preocupación fundamental.

RR: Se existe unha Xunta de Galicia é para iso!

JC: A cultura no sentido máis amplo da palabra é o que vertebra a existencia diso que se chama Galicia. Compartimos todos unha cultura, un idioma… Dá moita pena que se lle dea tan pouca importancia. Tamén é certo que nos toca pelexar por conseguilo. Loitar por conseguir maior recoñecemento. Loitar. É o que hai.

Alberto Ramos

«Limpeza de sangue», de Rubén Ruibal, será levada ao cine por Filmanova

23 Agosto 2011

Biblioteca Dramática Galega,Cine,Noticias,Teatro

Limpeza de sangue, a obra de teatro de Rubén Ruibal que fora galadardoada co Premio Álvaro Cunqueiro e posteriormente co Premio Nacional de Teatro, será levada ao cine por Filmanova, segundo informa Alberto Ramos no Xornal de Galicia: «A produtora Filmanova está a desenvolver o proxecto para que a obra teatral escrita por Ruibal chegue á gran pantalla. Polo momento, a futura película está nunha fase inicial e estase a levar a cabo a adaptación do guión. “Jacobo Paz está a traballar no guión e imos a facer todo co máximo respecto á historia do texto orixinal. Imos facer unha película cuxa produción sexa 100% galega”, explica Antón Reixa, de Filmanova, que engade que a intención da produtora é comezar a rodaxe “en 2012 ou en 2013, como moi tarde». Máis información aquí.

«De Xente Nova a Brais Pinto. Memorias dun afiador rebelde», o próximo libro de Xosé Fernández Ferreiro

4 Xullo 2011

Crónica,Noticias

O xornal de Galicia publica a nova dunha das novidades de Xerais para o último trimestre do ano: Da xente nova a Brais Pinto. Memorias dun afiador rebelde, de Xosé Fernández Ferreiro. Reproducimos a información de Alberto Ramos:

Fernández Ferreiro retrata a alma «revolucionaria» do Brais Pinto

O novelista lanzará ás librarías a súa visión do colectivo nunha obra titulada De Xente Nova a Brais Pinto. Memorias dun afiador rebelde

Ferreiro ve un desinterese nas autoridades á hora de defender e sentir o propio

“É unha crónica, é unha reportaxe. Son unhas memorias”. Así describe o escritor Xosé Fernández Ferreiro (Nogueira de Ramuín, 1931) o que será o seu próximo libro: De Xente Nova a Brais Pinto. Memorias dun afiador rebelde. Nesta obra, que publicará en outono Xerais na súa colección Crónica, Fernández Ferreiro retratará as vivencias do histórico Brais Pinto, grupo do que formou parte. “É unha crónica dese grupo, pero tamén de Xente Nova, un colectivo que creei en Ourense e que foi o antecedente do que sería o Brais Pinto”, explica o autor. Non obstante, Fernández Ferreiro vai máis aló e non se queda só no colectivo intelectual formado a finais dos cincuenta. A súa é unha aposta máis global e contextualizadora. “Son unhas memorias dese tempo, de todo o que estaba a acontecer nos tempos do Brais Pinto e de todo o que estaba ligado ao grupo. Fálase de moitísimas cousas. Tamén conto moita miseria, hai unha gran crítica social”, destaca o narrador, que dende comezos de xuño é membro electo da Real Academia Galega.

Fernández Ferreiro foi un dos membros dun Brais Pinto que aglutina unha serie de nomes que son imprescindibles para entender o devalar cultural e político de Galicia dos últimos sesenta anos. “O grupo era importante, pero non só por publicar en galego en Madrid cando non se facía nin en Galicia. Foi importante polo que fixeron a nivel individual cada un dos seus membros”, destaca o autor referíndose –entre outros– a Méndez Ferrín, Reimundo Patiño, Bautista Álvarez, Herminio Barreiro, Bernardino Graña ou Ramón Lorenzo. Todos eles formaban unha caste de intelectuais que, a ollos de Fernández Ferreiro, atravesou “o deserto da posguerra” durante corenta anos. “Pero non só a posguerra dunha única guerra. Neses tempos houbo moitas guerras e nós levamos sempre a Galicia no corazón e morremos sendo galegos. Así se cumpre como galegos”, sentencia.

Para o autor de Agosto do 36, a razón de ser e a alma rebelde daquel colectivo nacido no afastado Madrid dos 50 continúan vixentes a día de hoxe. “Ese espírito revolucionario segue vivo hoxe. O home ten que ser un pouco revolucionario, ten que ser un pouco inconformista”, reflexiona o académico electo.

A REVOLUCIÓN DE LORENZO

Ese espírito inconformista e rebelde, esencia manifesta do Brais Pinto, é o mesmo que proclamou o pasado domingo Ramón Lorenzo quen, ao recibir o Premio Trasalba, convocou os galegos a unha revolución a prol da lingua. “A lingua está nun momento complicado e, como dixo Ramón Lorenzo, que é o gran escudeiro da lingua e o noso gran filólogo, fai falla unha revolución. Se non temos ese revolución, o galego váisenos”, advirte Fernández Ferreiro. Esa revolución ten que vir, segundo o autor de Corrupción e morte de Brigitte Bardot, polo sentimento. “O galego non o hai que falar só, haino que sentir”, explica o escritor.

“NON SENTEN GALICIA”

Ferreiro ve un desinterese nas autoridades á hora de defender e sentir o propio. “Estes políticos, estes ou da cor que sexan, non senten o galego nin senten Galicia. E a xente que lle importa tres pitos Galicia… pois alá eles! Pero algún día poden pasar como os responsables de que o galego poida morrer”, advirte o escritor, que considera ademais que “a xente está demasiado bombardeada por esa política”. Nesta visión, o escritor envía unha mensaxe ás clases dirixentes, pero tamén á sociedade. “Paréceme ben que a xente fale castelán, que fale inglés; é normal. Pero tamén ten que falar o galego, porque é a lingua de seus pais e da aldea e todos procedemos dalgún xeito da aldea… Pero claro, a aldea está a morrer. A miña xa morreu”, láiase.

O escritor considera que a situación que atravesa o galega a día de hoxe vén dada por un “autoodio” que non se superou. “No fondo hai ese autoodio do que se ten falado moito, ese odio ao propio que acaba enxalzando o outro. Ese autoodio é galego, pero tamén é moi español”, explica. Esa autoxenreira que pode seguir presente en Galicia tamén a viviu na súa mocidade. “Eu cando marchei da aldea e fun estudar a Ourense, tiña o complexo de falar galego e quería falar castelán. Era un complexo que tiven e que superei pronto, porque é a lingua de meus pais, a miña lingua. O complexo era unha carallada, pero tivo que pasar tempo para darme de conta”, sinala.

O complexo é unha parte afastada da súa memoria, pero o espírito revolucionario do Brais Pinto está aí, no sentimento galego. “Eu nacín falando galego, e morrerei falando galego. E sobre todo, sentíndoo”.

Alberto Ramos

Paco Martín, homenaxeado pola AELG

27 Xuño 2011

Autores,Homenaxes

O sábado celebrouse en Lugo a homenaxe que a AELG lle rendeu a Paco Martín, a XVII edición de O Escritor na súa Terra. Iago Martínez, no Xornal de Galicia, fai memoria da traxectoria de Paco Martín e inclúe tamén unha entrevista de Alberto Ramos co autor lugués.

Entrevista a Héctor Carré, Premio Fundación Caixagalicia 2011: «Descubrín que o tempo do volframio era máis apaixonante do que pensaba»

15 Xuño 2011

Autores,Entrevistas,Premios_Xerais

O Xornal de Galicia publica unha entrevista de Alberto Ramos con Héctor Carré, gañador do Premio Fundación Caixagalicia 2001 de Literatura Xuvenil con Febre. Reproducímola integramente:

Héctor Carré: “A liberación da muller é un dos feitos máis importantes da sociedade”

O autor gaña o Premio Fundación Caixa Galicia con ‘Febre’, unha historia do volframio

O escritor e cineasta Héctor Carré (A Coruña, 1960) vén de gañar o V Premio Fundación Caixa Galicia de Literatura Xuvenil de Xerais coa obra Febre, unha historia que se enmarca nos tempos do volframio. A historia, localizada en Noia, retrata a chegada de Carmucha, unha moza familia acomodada e cun forte carácter. Vendo as inxustizas que se producían na súa contorna, deixa o seu traballo como profesora na Sección Feminina para converterse en estraperlista de volframio para conseguir cartos e construír unha escola para prostitutas.

Por que escolleu Héctor Carré a historia do volframio para participar neste certame e achegarse ao público xuvenil?

En realidade, non escollín o tema para un público xuvenil. Cando era pequeno, aló nos setenta, escoitaba moitas historias dos “tempos do volframio”. Esa frase convertíase nunha especie de “había unha vez” e, detrás dela, podía vir calquera cousa, podían pasar as aventuras máis extraordinarias. Realmente era falar dunha película do oeste que pasaba en Galicia. Sempre tiven esa idea na cabeza e , cando quixen investigar no asunto, descubrín que era máis apaixonante do que pensaba. Pareceume ben escribir una historia de aventuras e como a protagonista era unha rapaza nova, decidín presentalo a ese premio. Pero non fixen ningún exercicio para escribir para xente nova.

Define esta obra como un western moderno…

Si, a diferenza dun western moderno dun antigo é que nos antigos, eses dos primeiros anos do século XX até os setenta, os heroes non tiñan ningún tipo de dobreces. O heroe loita por unha causa xusta contra un inimigo totalmente malvado. No western moderno, o heroe non está exento de culpa. Por exemplo, en Unforgiven (Sen Perdón), o heroe é un tipo que foi malvado. Agora loita por unha causa xusta, pero non ten problemas en ir máis aló da raia. Non son tempos dos heroes; é outra historia, non se queda nunha visión de bos e malos. Na perspectiva moderna do western, as personaxes son diferentes e non teñen unha dimensión arquetípica.

Estamos a falar de culpa. Naqueles anos do volframio, Galicia vivía unha época escura e quizais de culpa por todo o que acontecía e o intercambio cos alemáns en plena guerra?

Non o penso así. O que ocorría era que a xente podía gañar cartos e vendían o que tiñan para vender. Non me parece culpable; quen tiña a culpa eran os que fixeran a guerra antes e os que estaban a facela nese momento. Os que buscaban o volframio era xente de moitos tipos. Había xente da aldea que ía á mina e logo había señoritos ligados ao réxime, que eran os que distribuían o volframio entre os alemáns. Había xente con máis culpa ca outra. Pero realmente eu penso que non eran tempos de culpa, realmente era unha época na que a xente se quería divertir. Era unha época de fiestra á alegría, de luz, despois de todo o que pasara coa guerra. Foi un momento bastante extraordinario… Nos sitios onde había volframio corría diñeiro como nunca correra.

Un dos puntos destacados do argumento son as relacións entre pai e filla. Como se realiza ese retrato neses tempos do volframio?

As relacións familiares, dun pai e dun fillo, son hoxe as mesmas que as de hai 30 anos, 50 ou 150 anos. Se les a Goethe, xa falaba do mesmo. Ou Víctor Hugo. O que eu quería retratar era unha relación entre pai e fillo, utilizándoa como metáfora de xeito que a rapaza nova está a buscar a súa independencia e a liberación da tutela paternal. Eu penso que a liberación da muller é un dos fenómenos, dos feitos máis importantes da nosa sociedade. E esa busca por liberarse da tutela masculina levou séculos. Esa función é a que cumpre a relación persoal neste libro. As relacións persoais son sempre os focos fundamentais dunha historia, din que a historia dunha película sempre é a historia do que lles pasa a uns personaxes. Se non lles pasa nada, non hai película. Podes poñerte a contar mil aventuras pero se non hai vivencias, non hai historia.

Como cineasta, está a rematar a súa nova película, Personal movie. Tal como están as cousas, resulta moi difícil realizar un filme en Galicia?

Hoxe en día resulta moi difícil financiar as películas, as recadacións en sala diminúen constantemente. A xente vai menos ao cine, hai outras formas de ver películas. Dese xeito complícase a loita contras as grandes multinacionais, que copan aínda máis os mercados. Ademais, as televisións pagan menos por dereitos de emisión. Isto obriga a facer películas con menos cartos, é o que queda. Non se poden facer só películas caras, hai que facer tamén as baratas.

Alberto Ramos

Iago Martínez en Xornal de Galicia: «Lois foi un autor máis reivindicado que lido»

18 Maio 2011

Biografía,Crónica,Entrevistas

O Xornal de Galicia publicou unha entrevista de Alberto Ramos con Iago Martínez, autor do libro Lois Pereiro. Vida e obra. Reproducímola integramente:

«Lois foi un autor máis reivindicado que lido»

O xornalista e xefe de Cultura de Xornal Iago Martínez (Vigo, 1979) vén de publicar Lois Pereiro. Vida e obra (Xerais, 2011), unha biografía do escritor monfortino construída a partir dunha ampla base documental formada por máis de trinta testemuñas que Martínez entrevistou ao longo de cinco anos para desenvolver, xunto a Alexandro Cancelo, o filme sobre Pereiro titulado Contra a morte. O autor reconstrúe a traxectoria vital e literaria de Pereiro nun volumeque Xornal ofrecerá por 11,95 euros aos seus lectores o próximo martes para celebrar o Día das Letras Galegas.

Como se reconstrúe a vida de Lois Pereiro a través de trinta voces?
Eu sempre pensei que era imposible reconstruír a vida de ninguén. Escribir unha biografía ten algo de absurdo e algo de suicida. Nós non fomos exhaustivos no documental porque pensásemos que ao selo tivésemos garantido o éxito. Buscamos ser exhaustivos porque quixemos selo, queriamos ter o mapa máis completo posible. Entrevistamos a escritores do grupo de amor e desamor, a xente que fundara Loia nos setenta en Madrid, persoas que colaboraron en La Naval, pero tamén quixemos incorporar a xente que a historiografía non vai lembrar. Son os seus amigos, os que non teñen que ver coa literatura. Na biografía, eu tratei de construír un relato humano. Con humano  non me refi ro a unha cuestión emocional, refírome a unha escala humana. Que tivera unha estatura na que me recoñecese eu. Ao fi nal pulvericei todos os límites. O libro comeza cunha cita de Bourdieu que advirte da ilusión biográfica e con outra de Tomas Bernhard, que é unha da derrota. Iso demostra a miña vocación e a sensación que teño de que, ao fi nal, teño renunciado a certas cautelas para conseguir un relato con aura de fábula. Acabei construíndo un relato redondo, que comeza e acaba. Unrelato que aparece pechado aínda que a vida nunca o é. É unha biografía para ser lida, ten o valor da documentación. Son anos de investigación, con testemuños distintos e mesmo contraditorios, sintetizados nun relato.

Poeta maldito, poeta existencialista, poeta punk… A Lois Pereiro puxéronlle moitas etiquetas. Como biógrafo pensa que son só tópicos?
Todas as etiquetas son inxustas. De todas esas, hai unhas que son máis inxustasca outras. Ademais, cando se fala de poeta punk ou poeta maldito, fálase d etiquetas vellas, que son indisociables do constructo que chamamos Lois Pereiro. Son previas a esta lectura que se fai despois da elección para o Día das Letras. Por exemplo, o de existencialista penso que é algo recente. As comparacións con Rosalía, por outra banda non son recentes, pero agora repítense moito máis. Todas as etiquetas son inxustas e, ademais, eu penso que Lois foi un poeta máis reivindicado e citado que lido e coñecido. Non é miña, pero a frase da contraportada da biografía di que Pereiro é un mito contemporáneo das letras galegas. Probablemente sexa certo, tiña moito de mito por moitas razóns. Afortunadamente agora hai máis coartadas para volver ler a Lois Pereiro, hai achegas biográfi cas que permiten rescatar a complexidade da súa vida, que é tan complicada como a vida de calquera. Rescátanse ademais os seus textos.

Que significa para a Academia a elección de Lois Pereiro?
Para a Academia, non o sei. A Academia neste caso funciona máis como catalizador e desencadeante que como escenario. Non me arriscaría a facer unha lectura en clave orgánica de decisión. Si que me arrisco, en cambio, a sinalar a Rivas como un dos cómplices necesarios desta historia. Pereiro, ademais, é un poeta contemporáneo, eu creo que desmarcado incluso da súa propia xeración, con conexións moi claras coa cultura popular, co cine, coa música. Ademais, servía como arma arreboladiza contra as estruturas de poder e os discursos hexemónicos. Na literatura galega, como me dicía Antón Figueroa, hai moi poucas posicións como as de Lois Pereiro. Posicións críticas, distanciadas de escritores da que se pode chamar da estirpe dos escritores libres, da estirpe de Manuel Antonio. Entón, cando un quere emitir un discurso sobre a literatura galega ou quere manter unha postura distante coa literatura galega, ten pouco onde escoller e unha desas escollas sempre foi Lois Pereiro. Por iso digo que é unha figura máis reivindicada e citada que lida e coñecida.

Alberto Ramos

José Luis Cuerda anuncia que levará ao cine «Todo é silencio», a novela de Manuel Rivas

11 Xaneiro 2011

Autores,Cine,Narrativa,Noticias

«Co guión de Rivas teño a sensación de que, por primeira vez, teño entre as miñas mans unha película», asegura José Luis Cuerda


O director de cine José Luis Cuerda anunciou no Café de Redacción do Xornal de Galicia que levará ao cine a novela de Manuel Rivas Todo é silencio.

Para Cuerda, que xa levara ao cine A lingua das bolboretas, Todo é silencio ten persoanxes «que van dous dedos por riba dos padróns medios do ser humano».

Cuerda, que chegou ao guión da película a través de Gerardo Herrero, di que o que máis  lle interesa son «unhas personaxes que se moven nunhas circunstancias e fan o que fan por razóns múltiples e que, ao seu xeito, a historia permite lecturas múltiñples».

José Luís Cuerda, que, como informa Alberto Ramos, xa está inmerso no proceso de adaptación, declarou que «co guión de Rivas teño a sensación de que, por primeira vez, teño entre as miñas mans unha película. O guión que me puxo Rivas diante fala de personaxes en situacións concretas con diversos anzois. Dende o dos sentimentos ao da acción social até o anzol dunha determinada mítica socialmente potenciada. Nesta novela de Rivas vexo imaxes e personxes que evocan a Ao leste do Edén».

Pode lerse a entrevista completa con Cuerda en pdf ou nas páxinas do Xornal de Galicia.

Jaureguizar: «A terceira aventura da serie Tintimán estará ambientada en Vigo»

2 Decembro 2010

Autores,Infantil,Narrativa,Presentacións

O escritor Santiago Jaureguizar presentou onte en Compostela a súa novela Corazón de chocolate. Un misterio para Tintimán en Compostela, acompañado da concelleira de Educación, Mercedes Rosón e do director de Xerais, Manuel Bragado. O Concello de Santiago empregará o personaxe Tintimán durante as actividades de Nadalxogo a fin de promoiconar a lectura e promover o coñecemento da cidade.

Así mesmo, Jaureguizar anunciou que o próximo libro desta serie estará ambientado en Vigo, e os seguintes dedicaráos a Lugo, Ourense, Ferrol e Pontevedra. Os dous títulos xa publicados desenvólvense en Compostela e A Coruña.

Os ingredientes desta serie, apunta Jaureguizar son o «ritmo, acción e a aventura». O autor declaroulle ao xornalista Alberto Ramos que está  satisfeito coa acollida que está a ter a serie: «Eu vou moito polos institutos e varios rapaces din que, ao ler o primeiro, foron xa ás librarías para mercar a continuación. Estalles a gustar a personaxe».

Artigo de opinión de Alberto Ramos sobre «Asasinato no Consello Nacional»

15 Outubro 2010

Artigos literarios,Autores,Narrativa

O xornalista e escritor Alberto Ramos publicou o pasado domingo 10 un artigo de opinión no Xornal sobre Asasinato no Consello Nacional no que di que Diego Ameixeiras crea un detective taoísta único na literatura galega e fala do morbo da novela.

“Confeso que me mataron”, sobre Asasinato no Consello Nacional”

11 Outubro 2010

Autores,Críticas,Narrativa,Xerais_nos_medios

Alberto Ramos escribe en Xornal de Galicia sobre Asasinato no Consello Nacional, a novela de Diego Ameixeiras:

“Confeso que me mataron”. Iso podería escribir algún deputado nacionalista despois de ler Asasinato no Consello Nacional (Xerais). Ameixeiras apuntou e apuntou con tino. Os disparos saíron da súa pluma e acertaron, pero non só á vítima. As cabezas visibles do BNG foron as dianas dun mundo paralelo ideado polo autor de Baixo mínimos (Xerais) no que calquera semellanza coa realidade está elaborada con pouco disimulo, pero con elegancia. Ameixeiras crea un retablo nacionalista cos coñecidos enfrontamentos que existen no interior do Bloque.

O lector, dende o principio, vai poñendo caras a todos os protagonistas. Se alguén non é capaz de saber quen representan as personaxes de Mario Dacosta –a vítima–, Balseiro, Alicia Souto, Xelmírez ou Seara debería pechar o libro de inmediato e poñerse a ler algún xornal de cando en vez. Tan escaso contacto coa realidade non pode ser bo para a saúde.

Non hai no libro obstáculos para recoñecer os actores dunha farsa a medio camiño entre a realidade ficcionada e as fantasías dalgúns políticos que xamais chegarán a materializarse. Esa farsa comeza coa crónica xornalística do asasinato de Dacosta. O BNG confíalle a un detective que solucione o caso con disimulo e velocidade. Ameixeiras non elixe a orixinalidade nin para abrir a historia nin para desenvolver a trama. Máis aló do fondo político e do detective enganchado á cultura oriental, todo parece xa visto antes. “A novela ofrece un argumento que abre dous enigmas. Un relacionado cun crime da actualidade, e outro que nos obriga a viaxar ata 1936”, explica hoxe o autor en Xornal. Ao final e coma sempre, parece que todos os males veñen de tan tráxica data, e seguramente sexa verdade. Non obstante, non fai falla lembralo sempre. Ese ano segue presente en moitos argumentos por necesidade histórica e con éxito. Pero de orixinal ten pouco.

Quizais ese sexa o maior problema deste Asasinato no Consello Nacional que, a pesar de pecar na orixinalidade, mantén unha calidade e unha intriga que impulsa o lector a devorar as páxinas. Todo porque o autor crea a atmosfera perfecta e tece un fío narrativo difícil de reprochar. Iso define a calidade da obra dun Ameixeiras que, de maior, quere ser Montalbán.

Por seren evidentes non paga a pena afondar nas referencias que hai na obra a Asesinato en el Comité Central. Pero hai un elemento común tan manifesto como interesante: o morbo. O autor nega en Xornal que xogase con ese instinto –tan mal visto como habitual– para acadar o éxito que está a obter coa novela e responsabiliza o lector. “O morbo pertence aos lectores máis perversos e respecto o seu dereito a exercitalo, pero non pensei en suscitar ese tipo de tendencias”, explícase. Pensárao ou non, a novela –e todo o que a rodea– tendeu a suscitar o morbo.

O editor de Ameixeiras, Manuel Bragado, comentara –cando Xornal adiantara a noticia desta novela– que o BNG non era o máis destacable da obra. “Máis que a temática, o que entusiasma é o detective taoísta que a protagoniza”, sinalara Bragado. Non se pode negar que un investigador con sensibilidade oriental e con pensamento budista é unha novidade na novela negra do país. Un xénero que recibira o gran impulso en Galicia con Carlos G. Reigosa, quen creara en 1984 o detective Nivardo Castro e o xornalista Carlos Conde no seu Crime en Compostela e que seguiu explotando até a saciedade. Dende ese pulo inicial, non aparecera ningún detective como o Alberte Cudeiro de Ameixeiras, quen tamén dera vida ao celebrado investigador Horacio Dopico.

Por moi novidoso que resulte un detective que leve o taoísmo por bandeira, a personaxe non explica nin a repercusión mediática da novela nin o seu éxito. O motivo é, simplemente, o morbo de ver os beiras, os quintanas e os pacos rodríguez no escenario dun crime.

Nada disto pretende ser un reproche ao escritor. O morbo é un mecanismo literario tan lexítimo para o autor como para os lectores, sempre que se faga con estilo e cun obxectivo: que sirva de anzol para transmitir unha historia. Se, de paso, vendes libros a manchea, perfecto. E Ameixeiras cumpre estes requisitos e por iso está libre dese pecado.

Ameixeiras: “Se algo non falta no BNG é autocrítica, pero privada”

Autores,Entrevistas,Narrativa,Xerais_nos_medios

Alberto Ramós entrevista en Xornal de Galicia a Diego Ameixeiras con motivo da aparición de Asasinato no Consello Nacional. Velaí o comezo do texto:

“Bloque: masa grande de materia sólida, moi compacta e pesada. (Dicionario Xerais da Lingua)”. Está é a cita que elixiu Diego Ameixeiras (Lausanne, Suiza, 1976) para abrir a súa nova novela, Asasinato no Consello Nacional (Xerais). Convertida xa nun éxito de vendas, esta obra ten moito de tributo a Montalbán e o seu Asesinato en el Comité Central. Ameixeiras recoñece que o seu libro é “dende o título”, unha homenaxe ao autor que se atreveu a idear unha morte no seo do Partido Comunista. Emulando o seu admirado Montalbán, Ameixeiras introdúcese nese período convulso que viviu o BNG dende que Quintana dimitiu. Un parlamentario nacionalista chamado Mario Dacosta é asasinado no Consello Nacional. A partir de aí, Alberte Cudeiro –un detective con sensibilidades orientais– mergúllase no Bloque da man das personaxes creadas para representar os grandes nomes do nacionalismo galego. Rodríguez, Beiras ou Quintana mudan de nome, pero non de esencias. Na investigación de Cudeiro, a realidade mestúrase coa ficción nunha ensalada literaria aliñada con ironía.

«Asasinato no Consello Nacional», a volta de Diego Ameixeiras

2 Agosto 2010

Narrativa,Noticias,Xerais_nos_medios

Alberto Ramos anuncia en Xornal de Galicia a publicación inminente da nova novela de Diego Ameixeiras, Asasinato no Consello Nacional. Unha novela de intriga na que o Alberto Cudeiro, un elegante detective con ínfulas taoístas, debe investigar o crime dun parlamentario do BNG nun momento político decisivo, feito que o levará a resolver un enigma relacionado coa guerra civil. Unha novela chamada a marcar un fito na historia literaria galega contemporánea que será publicada en Xerais Narrativa durante o vindeiro mes de setembro. Adiantamos o inicio da trama:

Un encarapuchado asasinou de tres disparos a Mario Dacosta, parlamentario do Bloque Nacionalista Galego, cando saía da reunión do consello nacional no que a executiva, co seu voceiro á cabeza, Óscar Quiroga, presentou a súa dimisión.Os feitos aconteceron pouco despois das seis da tarde, cando Dacosta se dispuña a arrincar o seu coche, estacionado no aparcadoiro do Hotel Congreso de Santiago de Compostela. Segundo fontes da Delegación do Goberno, o pistoleiro achegouse ao parlamentario e asestoulle tres tiros, fuxindo posteriormente nun vehículo Renault Clio. Un dos disparos impactoulle na cabeza, provocándolle a morte. Os servizos sanitarios trataron de reanimalo no lugar do crime, sen éxito, durante media hora.

O presidente en funcións da Xunta de Galiza, Felipe Méndez Tarrío, cualificou o suceso de “atentado contra a democracia”. O vicepresidente Óscar Quiroga, amosouse “conmocionado” e afirmou que “Galiza saberá estar á altura das circunstancias” ante un asasinato “que enche de rabia a todos os demócratas, e especialmente aos nacionalistas galegos”. Fernando Xelmírez, secretario xeral UPG, partido integrado no Bloque e no que o parla-mentario militaba dende 1982, amosouse conmocionado polo suceso e cualificou a Dacosta de “camarada insubs-tituible e extraordinario patriota galego”. Horas antes do crime, Óscar Quiroga anunciara a súa dimisión ao comezo do consello nacional da formación frontista, conclave no que tamén presentou a súa renuncia toda a executiva. Abríase así unha nova etapa despois da derrota sufrida nos comicios autonómicos do 1 de marzo, cuxos resultados devolveron a maioría absoluta ao Partido Popular en detrimento do bipartito formado por PSdG-PSOE e BNG.

Alberto Cudeiro, un detective elegante con ínfulas taoístas, recibirá da dirección do BNG o encargo de investigar este crime, que o levará, tamén, a resolver un enigma relacionado coa guerra civil.

Manuel Rivas anuncia a publicación da novela «Todo é silencio» no vindeiro outono

27 Xullo 2010

Autores,Narrativa,Noticias,Xerais_nos_medios

Manuel Rivas anuncia hoxe nunha entrevista que Alberto Ramos publica nas páxinas de Xornal de Galicia a publicación o vindeiro outono de Todo é silencio, unha novela que xirará arredor do mundo do contrabando de Brétema, unha vila inventada. «Acontece nun lugar imaxinario con referencias reais da costa atlántica. Nárrase o ascenso dun capo do contrabando, pero o realmente esencial na obra son as personaxes. O contrabando é simplemente o pano de fondo», adiantou Manuel Rivas nesta entrevista con Xornal de Galicia. Dende esa vontade de poñer en primeiro plano as personaxes, Manuel Rivas realiza un percorrido temporal polo transcorrer desta vila imaxinaria. «O libro está ambientado nas últimas décadas do século XX, trata da vida da xente deste lugar e das distintas xeracións. Pódese dicir que trata das almas da vila», explica o autor de Que me queres, amor? «Temos ese pano de fondo do contrabando, pero o que principalmente prima son as personaxes, as relacións entre as persoas e en todos os sentidos. Para min, o máis importante das novelas son as personaxes, eles son a novela», explica o autor. Con todo, Rivas que se atopa estes días rematando o texto. «Non quero falar demasiado, aínda estou traballando niso e penso que das novelas hai que falar cando son unha realidade», sinaloulle para rematar a Alberto Ramos.

Todo é silencio será publicada no vindeiro outono dentro de Xerais Narrativa. A portada da novela (220 páxinas) foi preparada por Miguelanxo Prado. Adiantamos o que serán os paratextos de contracuberta:

Todo é silencio narra o irresistíbel ascenso social de Mariscal, un capo contrabandista, e das almas que habitan Brétema, o universo que domina ao seu antollo. En Brétema, na costa atlántica, houbo un tempo en que as redes do contrabando, reconvertidas ao narcotráfico, acadaron tanto poder que estiveron moi preto de controlar o poder social e as institucións. Todo é silencio narra tamén a vida dun grupo de amigos, aos que une dende a infancia o andar á crebas, á procura de restos de naufraxios, no escenario sempre sorprendente do mar de Galicia. Ese mar que fala cos signos que deita na beira. Dende moi pronto, o destino da xente nova estará determinado pola sombra odiosa e engaiolante a un tempo do omnipresente Mariscal. Unha novela, Todo é silencio, que relata como os círculos do crime rodean e corrompen, non sempre con éxito, o extraño feitizo da condición humana.

Actualización (28-07-2010):

«”Níxer”: crónicas para un país silenciado»

29 Abril 2010

Autores,Crónica,Entrevistas,Presentacións,Xerais_nos_medios

Acción Contra a Fame e Xerais publican Níxer, un libro solidario sobre o país africano

Sobre os países dese Terceiro Mundo tan afastado para as nosas latitudes só se fala cando hai grandes traxedias que conmoven a Occidente coas imaxes dunha explosión de dor. Cando esa explosión se apaga, o silencio cóbreo todo e o sufrimento segue aí. Quizais ese é o caso de Níxer, un país que sae intermitentemente nos xornais cando hai unha desgraza puntual, xa sexa un golpe de estado ou unha seca. Pero os males endémicos, os que permanentemente sacoden un país que morre por inanición, quedan fóra da tinta dos periódicos e dos obxectivos das cámaras. «Xa sabemos que o habitual non é noticia», explica o xornalista Camilo Franco, que onte presentou xunto co pintor Alfonso Costa e o escritor Francisco Fernández Naval a obra Níxer, editada por Xerais e cuxos dereitos de autor das vendas serán cedidos na súa totalidade á Acción Contra a Fame e Cultura Solidaria Galega.

Esta obra que ve agora a luz é o resultado dunha viaxe organizada por Acción Contra a Fame hai catro anos a Níxer. «A viaxe serviu para que cada un de nós fixese crónicas cada día sobre o que acontecía nun país no que, como se lembra no libro, de cada cen nenos catorce non chegan os oito anos. A xente alí morre por pura fame. Esa viaxe era a escusa para poder contar un país», lembra Camilo Franco.

Nese intento de «contar un país», o libro recolle o punto de vista de tres autores diferentes. Por unha banda, están as dúas crónicas elaboradas por Camilo Franco e por Fernández Naval e, pola outra, un traballo máis poético –no que se mesturan imaxes e debuxos– elaborado por Alfonso Costa. Ademais, o libro presentado onte inclúe un texto elaborado polo autor do país africano Moustapha Bello Marka. «Cando viaxamos a Níxer, tivemos un encontro con artistas, entre os que estaba este escritor, que xa colaborou con nós na revista da Cultura Solidaria Galega», sinala Fernández Naval.

A asociación Cultura Solidaria Galega naceu hai xa seis anos despois de que a axencia Acción contra Fame organizase no anterior Ano Santo unha peregrinación con fotógrafos e xornalistas. Aí xurdiu unha asociación que hoxe en día segue a colaborar principalmente con esta ONG.

«TODO EMPEORA»

Daquela viaxe pasaron xa catro anos, pero a realidade do país africano continúa sen mellorar. «A situación non fixo máis que empeorar. Dende a viaxe, hai xa catro anos, até agora a realidade non mellorou. A ONU alertou hai pouco do perigo dunha nova pandemia de fame», lamenta Francisco Fernández Naval. Níxer continúa así a ser un terreo vougo abandonado e no que só as ONG se preocupan de sementar. «Nesa difícil situación, a gran parte da poboación vive con resignación, aínda que non sei se definilo exactamente como resignación. Quizais aceptan a situación como algo que lles toca vivir e aceptan con frialdade a morte. Quizais é unha falta de rebeldía ou, se cadra é que entenden o sentido da vida mellor ca nós», reflexiona Camilo Franco. Sexa como sexa, os autores de Níxer reflicten sen resignación un de tantos países esquizos por Occidente. Alberto Ramos

Texto de Alberto Ramos publicado en Xornal de Galicia o 29 de abril de 2010 con motivo da presentación en Santiago do libro Níxer.

Xosé Fernández Ferreiro homenaxeado polo Pen Club

14 Novembro 2009

Autores,Entrevistas,Xerais_nos_medios

Xosé Fernández Ferreiro, o novelista da xeración Brais Pinto, recibe estes días a homenaxe que lle rende o Pen Club de Galicia. Xerais abenzoa  ao noso benquerido Pepe, autor do que nos sentimos orgullosos ter publicada case a totalidade das súas dezaseis novelas.

Foto de Óscar París e entrevista de M. Rodríguez en La Voz de Galicia. Outra entrevista interesante é estoutra de Alberto Ramos que publica Xornal de Galicia.