Ficción científica a ritmo trepidante: «Os megatoxos e o aprendiz de druída», de Anxo Fariña. Crítica de Paula Fernández

31 Maio 2012

Críticas,Infantil,Megatoxos,Xuvenil

Paula Fernández publicou no suplemento Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha recensión crítica sobre Os megatoxos e o aprendiz de druída, de Anxo Fariña.

 

Ficción científica

Con ritmo trepidante

Os Megatoxos e o aprendiz de druída é a primeira das aventuras de Faísca, Ninfa, Ruxe e Lúa –os personaxes que Anxo Fariña (Vigo, 1977) creou para esta saga que tan bos momentos fixo pasar aos seus lectores e tanto éxito acadou– que Edicións Xerais vén de reeditar revisada e mellorada polo seu autor.

No inicio deste volume, comeza o curso e os catro rapaces aínda non se coñecen, mais debido aos efectos dunha picadura, dunha flor de toxo, que lles dará poderes verán como se volven inseparables.

Unha picadura que, ligada á inestabilidade xenética e ás mutacións, provoca o lóxico descontrol inicial, para deixarlle ver a quen le que Ninfa poderá facer que medren as plantas,o corpo de Faísca xerará calor, Lúa será quen de facer esconxuros e Ruxe empatizará cos animais até poder comportarse ou sentir coma eles.

A procura de respostas fará que os catro protagonistas viaxen no tempo,3000 anos atrás a unha aldea celta onde, tras coñecer a Gael –o aprendiz de druída– comezará a auténtica acción que culmina coa loita contra o diaño Drunxel.

Esta historia de ficción científica de ritmo trepidante, cuxa organización en pequenos capítulos favorece a velocidade narrativa e a recreación das situacións na mente dos lectores, está gobernada pola fantasía pero non perde a coherencia e a verosimilitude imprescindibles para mergullarse no relato e sentilo así real.

Paula Fernández

Agustín Fernández Paz: «Construír é un traballo lento que precisa esforzo común, pero destruír é moi sinxelo». Entrevista en Cuadernos de pedagogía

22 Maio 2012

Audios,Educación,Entrevistas,Infantil,Xuvenil

A revista Cuadernos de Pedagogía publica, no seu número 423, unha longa entrevista en seis páxinas con Agustín Fernández Paz. Reproducimos o inicio da entrevista, que pode lerse en pdf.

 

Durante tres décadas, este escritor compagina su faceta de profesor con la actividad literaria. En la enseñanza, asume como principios la promoción de la lengua gallega y la innovación educativa. Este compromisole lleva a participar en la creación del movimiento de renovación pedagógica Nova Escola Galega. Su pasión por la lectura y una manerade ser cordial y afectuosa constituyen su marca pedagógica. Desde hace cuatro años vive una jubilación tranquila, dedicada totalmente a la escritura, actividad que le proporciona innumerables premios y reconocimientos.

—A estas alturas dela vida, ¿se considera un maestro que escribe o un escritor que daba clase?

—[Piensa su respuesta]Las cosas no son absolutamente blancas o negras. En el conjunto de mi biografia, el oficio de enseñar abarca buena parte de mi existencia, porque la mayor parte de mi vida la he entregado a algo que me apasiona: dar clase. Claro que en los últimos años la escritura ha ganado terreno y ahora es como una bola de nieve que baja por la montaña. E. neste sentido puedo considerarme un escritor que trabajaba en el aula. Pero, insisto, en el conjunto de mi biografia soy claramente un docente.

 

Descargar a entrevista completa en pdf.

Novidade: «As meigas de Lupa», de María Solar. Unha emocionante novela de intriga

18 Maio 2012

Fóra de Xogo,Novidades,Xuvenil

As Meigas de Lupa, de María Solar, é unha das novidades da colección Fóra de Xogo.

María colleu un avión a Santiago de Compostela, onde a esperan os seus curmáns Pablo e Martiño, para pasar unha semana de vacacións coa avoa Berta. Unha sorpresa agarda aos tres rapaces na casa de Santa Cruz de Ribadulla: deberán compartir a estancia con varias amigas da avoa, que veñen participar nun congreso de meigas. Tras a desaparición dunha vella chave da avoa e tras a presenza daquelas mulleres agóchase a historia dun segredo milenario, que foi gardado xeración tras xeración, que pasou de bocas a oídos, unha e outra vez, e que nunca se contou a quen non era merecedor de sabelo. Unha emocionante novela de intriga no século XXI. Unha trepidante viaxe no tempo á Galicia castrexa do primeiro século, cando chegaron aos territorios da raíña Lupa uns estranxeiros que traían o corpo do Apóstolo Santiago desde a afastada Palestina.

«Fantasmas de luz», de Agustín Fernández Paz, Premio AELG ao mellor libro infantil e xuvenil

7 Maio 2012

Infantil,Premios,Xuvenil

Fantasmas de luz, de Agustín Fernández Paz, foi elixido na noite do sábado Premio AELG ao mellor libro infantil e xuvenil durante a Cea das Letras que se celebrou en Santiago de Compostela.

Desde hai trinta e cinco anos, Damián traballa como operador de cabina no mellor cine da cidade. Cando recibe a noticia de que a sala vai desaparecer e que todos os empregados serán despedidos, a súa vida experimenta un cambio extraordinario que tamén afecta a Marga, a súa dona. Dun xeito progresivo, os seus corpos comezan a se volver transparentes, invisibles aos ollos das persoas que viven ao seu redor. Empregando recursos da novela fantástica e combinando o suspense cunha delicada melancolía, Fantasmas de luz fálanos dun dos grandes dramas contemporáneos: o da exclusión e a invisibilidade a que se ve sometida unha parte da sociedade. Fantasmas de luz tamén quere ser unha homenaxe ao cine, tanto ás vellas salas que foron esmorecendo como ás grandes películas que, sen ser a vida mesma, «axudan a entendela e enchen de esperanza o corazón».

Elena Gallego: «A literatura é unha experiencia de liberdade»

Entrevistas,Fóra de Xogo,Xuvenil

A xornalista Vanesa Oliveira publicou en Dioivo unha entrevista con Elena Gallego, na que tamén fala da súa novela Dragal.

 

«O desprestixio dos xornalistas levou a convertérmonos en bazofia á vista da sociedade»

Elena Gallego Abad atesoura 25 anos de experiencia como xornalista. Dende os seus comezos en 1987, ten traballado en emisoras como Radio Ourense (Cadena Ser), Radio Minuto Santiago (Ondas Galicia), Radio Popular Ourense (Cadena Cope), Voz de Galicia Radio e Onda Cero Ourense (Uniprex)e xornais como LaVoz de Galicia e La Región. En 1998 recibiu o Premio ‘Xosé Aurelio Carracedo’ de Xornalismo pola producción e realización do programa A Fiestra, emitido en Onda Cero Ourense. Dende 1999, forma parte da plantilla de Faro de Vigo. Como escritora, Elena está inmersa nunha serie fantástica que narra a historia do último dragón galego. Co seu primeiro volume, Dragal, A herdanza do dragón (Xerais, 2010) –finalista en 2009 do IV Premio Caixa Galicia de Literatura Xuvenil– vén de gañar o VII Premio Frei Martín Sarmiento. O ano pasado saiu do prelo o segundo libro da triloxía, Dragal II, a metamorfose do dragón (Xerais) e esta primavera tocaralle a quenda a Dragal III, a Fraternidade do dragón (Xerais, 2012).

—Nestes máis de vinte anos que atesouras de experiencia profesional en radio e prensa escrita, Elena, houbo moitas transformacións no sistema de medios de comunicación en Galicia. Pero agora vivimos unha crise profunda que está a levar á creba a demasiados medios e ao paro a demasiados xornalistas. Unha crise necesaria pero que xera incerteza sobre o presente e futuro do sector. Como analizas esta situación? Cara a onde cres que nos está a levar?

—Corren malos tempos para o xornalismo, é certo, pero o noso sector apenas é “un máis” dos que se están a desartellar co argumento da crise económica que nos afecta. Calquera que bote unha ollada ao redor atópase co paulatino desmantelamento da rede económica, social e cultural que existía ata hai apenas cinco anos. Quizais os xornalistas esteamos entre os primeiros afectados pola crise porque, cando deixaron de correr os cartos, os recortes máis inmediatos foron para os medios de comunicación, públicos e privados. A austeridade nas administracións públicas e as débedas que moitas institucións aínda acumulan coas empresas de comunicación, sumadas aos recortes en publicidade dos pequenos anunciantes, o descenso de ventas nos quioscos e subscritores, non permiten manter custes. Daquela, moitos dos nosos medios de comunicación foron abocados ao peche ou a reestruturación de persoal. En realidade, os medios de comunicación nunca deixaron de seren empresas.

—A que cres que se debe o desprestixio do xornalismo? Esta situación restounos credibilidade?

—O desprestixio do xornalismo é un síntoma da crise de valores que está a vivir a nosa sociedade. Se cada persoa fose consciente do valor que ten o noso traballo para ela, a nivel individual, mudaría de opinión. Os xornalistas sacamos á luz os temas que afectan ás persoas, facémolos visibles. Se non se fala dos problemas, semella que non existen e ninguén se preocupa de atopar solucións. Se feitos como o das preferentes das caixas ou a falla de medios para sufocar incendios non chegan aos medios de comunicación, non se pode crear opinión que esixa actuacións ou responsabilidades. Pero un dos problemas que neste momento ten o xornalismo é a imaxe que certos medios están a dar do noso traballo. Antes, non hai tanto tempo, esta era unha profesión de prestixio. Mais, desde o momento en que os medios de comunicación se transforman en plataformas para mentir, para insultar, ou se limitan a difundir as mensaxes de determinados grupos de presión, políticos ou económicos, vaise creando confusión no público. Agora moita xente identifica os xornalistas con eses individuos que perseguen a determinados famosos para acadar unha exclusiva que logo publicarán en certos medios ou programas de televisión. Iso é facer xornalismo? O problema está aí, en que se banaliza o noso labor e se desprestixia a profesión. Á vista da sociedade, convertémonos en bazofia e o que se chamou “cuarto poder” perde o seu papel de referencia.

—Esquecemos os xornalistas que a nosa responsabilidade é elaborar información para a sociedade e non estar ao servizo dos intereses do medio no que traballamos?

—Eu creo que os xornalistas temos un labor que cumprir, que o noso traballo é importante para a sociedade. Pero temos que traballar seguindo unhas normas que son de sentido común. Ser fieis á verdade, non manipular a información nin auto censurarnos. Se es un profesional responsable, a túa información vaise publicar, traballes na empresa na que traballes. Non todos os medios de comunicación teñen a mesma liña editorial, iso é tan evidente como necesario para a saúde democrática, pero iso non debería afectar o labor dos seus xornalistas. O problema é que, cando un medio se converte no altofalante de determinados intereses políticos ou económicos, o público identifica os seus xornalistas con esa determinada liña editorial e xa non valora o seu labor.

—Que responsabilidade temos os xornalistas e cal as facultades de comunicación da situación actual? Falta autocrítica pola nosa parte?

—A autocrítica debería formar parte da loita diaria da nosa profesión e non sempre é así. Nos tempos que corren a información flúe a demasiada velocidade e os xornalistas non sempre nos detemos a facer ben o noso traballo, non buscamos resposta a esas cinco “w” que se consideran básicas para elaborar calquera información con rigor. O xornalista debe ofrecer ao público a historia completa, pero moitas veces nos limitamos a transmitir as informacións que nos facilitan, sen responder a esas preguntas básicas. O noso traballo está incompleto se non somos quen de explicar o “por que”, hai que ser honestos. As facultades teñen a responsabilidade de formar xornalistas, pero a vida real vai moito máis aló.

—Como vives a relación coas redes sociais? De que forma cres que hai que xestionar a relación xornalista-usuarios das redes?

—A idea do “xornalismo cidadán”, de que calquera cun móbil e unha conexión a internet pode facer información, é unha verdade a medias. O xornalismo vai máis aló dese relato inmediato, ás veces breve e irreflexivo. Temos que contar cousas, pero os profesionais sabemos que hai que cumprir unha serie de normas. Os feitos non sempre son o que semellan a primeira vista. Para que unha noticia teña credibilidade, hai que contrastar fontes e traballar a información. É imprescindible atreverse a afondar no tema, a preguntar e a dubidar da veracidade do que nos están contando. Mais, para analizar a información, hai que ter criterio e formación suficiente. Recoñezo que as redes sociais son unha excelente canle de transmisión, a máis rápida da historia da humanidade. Eu, como escritora, teño contas no facebook, twitter, linkedin, redelibros, manteño unha páxina web dos meus libros e un blogue persoal (que non actualizo dende hai máis dun ano, por falla de tempo). Iso demostra que creo na internet. Para difundir o noso traballo, e aquí falo como escritora e non como xornalista, os autores precisamos da rede, e moito máis os escritores en lingua galega, que non sempre acadamos esa visibilidade nos andeis das librarías nin nos medios de comunicación convencionais. As redes sociais nos achegan aos nosos públicos.

—Precisamente na rede están a agromar novos medios de comunicación -Praza ou Dioivo son un exemplo- de vocación renovadora do sistema tradicional de medios: autoxestión e financiamento a través dos lectores/usuarios parecen ser as súas bazas para elaborar información de calidade que non dependa das axudas públicas ou de grupos económico-políticos de presión. Coidas que esta é a única liña da supervivencia para o xornalismo independente?

A única liña de supervivencia do xornalismo, en tempos de crise ou de bonanza económica, é a procura da calidade informativa. Calquera medio de comunicación débese ao seu público e non debe traizoalo por presións externas, que sempre as hai, en todas partes. As informacións, como a choiva, non sempre se producen a gusto de todos. Pero sempre haberá xornalistas independentes dispostos a contar a realidade, estou convencida.

—Como escritora, estás a piques de publicar o derradeiro volume dunha triloxía dedicada ao último dragón galego, ‘Dragal’ . A literatura foi unha válvula de escape para ti? Atopas nela maior liberdade para expresar o que como xornalista non podes?

—A literatura é unha experiencia de liberdade que non é posible no xornalismo, e tamén un marabilloso refuxio da realidade. Cando comecei a escribir Dragal, eu quería facer unha novela de maxia e aventuras que me servise para transmitir unha serie de valores culturais ao meu fillo adolescente. Dragal é a historia do último dragón galego, dunha estirpe que atopamos no Códice Calixtino e que se reencarna nun rapaz do século XXI para cumprir unha profecía. Quen lea esta triloxía descubrirá que os seus alicerces beben da mitoloxía galega, da nosa maxia e tradicións. Levoume un intenso traballo de investigación, mais pagou a pena. De feito, en menos de dous anos o primeiro libro xa vai pola cuarta edición. Teño que recoñecer que a literatura é unha fiestra aberta a outras realidades, que me permite evadirme dos problemas cotiás. Pero, como no caso do xornalismo, tamén hai moito traballo detrás e determinadas regras que cumprir.

—Que tipo de xornalismo botas en falta ou che gustaría facer se puideras elixir? 

—Hoxe non hai tempo para o xornalismo de investigación, que é o que máis me gusta. Traballar nun mesmo caso durante meses e publicar cada día novos datos, facer novas achegas dende os distintos puntos de vista e buscar a verdade… Mais se un redactor ten que escribir dúas ou tres páxinas diarias, o certo é que non pode afondar en todas e cada unha das informacións que asina. A información política tamén me parece moi apaixonante. Non falo de facer propaganda, senón de descubrir o verdadeiro rostro dos seus protagonistas, o que se agocha detrás do pano despois de cada función.

Ramón Caride: «Publicarei en breve “Sarou Louzós”, recompilación de serie negra con dous topónimos que marcan espazos míticos»

4 Maio 2012

Autores,Entrevistas,Xuvenil

Ramón Nicolás recolle no seu blog, Caderno da crítica, unha entrevista con  Ramón Caride que publicou no número 175 da revista Que Leer.

Ramón Caride: libros xuvenís para pensar

Ramón Caride Ogando (Cea, Ourense, 1957) exerce a docencia nun centro de ensino secundario e a súa traxectoria literaria, que abrangue distintos xéneros, foi recoñecida con numerosos galardóns entre os que destacan o Premio Branco Amor, o Lueiro Rey e o Merlín de literatura xuvenil.

—Publica para primeiros lectores Catro amigos pillabáns e A pomba dona Paz: subxacen aí os mesmos valores da súa obra?
—A pesar de seren libros cun forte compoñente gráfico e dirixidos ás primeiras etapas lectoras, son distintos: A pomba… é un libro feito expresamente para celebrar o Día Escolar da Paz e poñer de relevo cousas como a tolerancia, a ecoloxía e a convivencia nas aulas; mentres que Catro amigos… é máis ben un libro de aventuras protagonizado por animais. No fondo, non obstante, comparten os mesmos valores.

—Fálenos da tradución d´O frío azul.
—O frío azul (en Anaya en castelán, en Sotelo Blanco en galego) é unha novela histórica, ambientada entre 1517-1525, con elementos realistas, como un proceso inquisitorial ben documentado, pero con moitos elementos fantásticos e lendarios. Transcorre entre Oseira, Xálima (Estremadura) e Toledo. Acaba de recibir o premio «Templis» á mellor novela autoconclusiva nacional do ano 2011 instituído pola revista online de literatura xuvenil El Templo de las Mil Puertas. Estou orgulloso deste premio, porque está outorgado polos lectores.

—Exogamia 0.3 tamén foi un título ben acollido por crítica e lectores…
—É un libro de relatos para pensar e debater sobre a explotación infantil, as consecuencias da industria nuclear, os avances biomédicos ou a emigración clandestina. Está construído a partir de informacións xornalísticas e de avances recentes publicados en revistas científicas, buscando un dobre obxectivo: a máxima actualidade e a maior diversidade de técnicas narrativas. A súa excelente recepción demostra que os novos lectores non teñen apriorismos á hora de ler. En contra do que se di ás veces, creo que non debemos rebaixar o nivel de esixencia e precisión nos textos para adolescentes. Continuarei esta serie con Endogamia 0.2, xa redactado.

—Non descoida a lírica: que achega A chuvia humana á súa obra anterior?
—A chuvia humana é, esencialmente, un libro de micropoemas, epigramas ou aforismos, que de todo hai. Como tal, cun nivel de concisión extremo e extensión mínima. Creo que contén fortes doses de humor corrosivo e crítica social, como corresponde á que nos está a caer enriba a todos (e non é chuvia, precisamente).

—Algún proxecto actual?
—En galego publicarei un libro de novelas curtas e relatos para adultos, Sarou/Louzós, centrado na serie negra realista. Estes dous topónimos imaxinarios marcan os meus dous espazos míticos: as Rías Baixas, onde vivo, e a Galicia interior, profunda, montañosa e agora case deshabitada, da que procedo. É a primeira vez que todo o ciclo, vinte anos de traballo, se publica nun volume único. Espero tamén completar a publicación en castelán da serie, xa ben coñecida, d´As aventuras de Said e Sheila, coa publicación do cuarto volume, A negrura do mar, ilustrado como os anteriores por Miguelanxo Prado.

Ramón Nicolás

«Dragal», de Elena Gallego, Premio Frei Martín Sarmiento

25 Abril 2012

Fóra de Xogo,Premios,Xuvenil

Onte fallouse en Compostela  o VIII Premio Frei Martín Sarmiento. Dragal, de Elena Gallego resultou gañadora nas categorías de 1º e 2º da ESO. Trátase dun premio simbólico para a literatura infantil e xuvenil galega, cun xurado composto polos propios estudantes dos centros de ensino, que son quen deciden o premios que se outorgan en cada categoría.

Dragal. A herdanza do dragón é a primeira novela de Elena Gallego Abad, coa que tamén foi finalista do Premio Fundación Caixa Galicia de Literatura xuvenil 2009. O libro pertence a unha triloxía, que se publica baixo o título de “Dragal”, o dragón galego, da que tamén está publicado o segundo volume, Dragal II. A metamorfose do dragón. O terceiro volume, aínda sen publicar, levará o título de Dragal II. A fraternidade do dragón.

Na web oficial de Dragal poden descargarse algúns capítulos dos libros, así como recabar información sobre a autora e as historias do dragón. Así mesmo, a triloxía conta tamén cunha páxina de Facebook.

A trama do libro comeza cando, acaroado na fachada da igrexa de San Pedro, o dragón de pedra agarda que chegue o tempo no que Dragal recobre a vida. Hadrián aínda non o sabe, pero el é o elixido para conseguir que se cumpra a profecía. Mais, quen pode imaxinar que o vello templo medieval agocha as claves para atopar a senda do último dragón galego? Un antigo medallón de metal en estado vivo, herdanza do seu pai, será a chave que lle abrirá a Hadrián as portas para cumprir co seu destino. Para atopar respostas, o mozo tamén deberá buscar nos libros prohibidos da vella biblioteca do seu bisavó e mergullarse nos segredos que agochan as augas da Poza da Moura. Só grazas á amizade de Mónica, compañeira de clase no instituto, e coa complicidade de don Xurxo, o cura da parroquia, Hadrián poderá percorrer a senda que, os cabaleiros da Orde de Dragal deixaron aberta para el moitos séculos atrás. 

«Vaia tropa» de Antón Cortizas e «Vento galerno», de Antonio Yáñez, presentados en Ferrol

23 Abril 2012

Feiras_do_libro,Fóra de Xogo,Infantil,Merlín,Presentacións,Xuvenil

Manuel Bragado, director de Xerais, comenta en Brétemas  o acto de presentación dos libros  Vaia tropa!, de Antón Cortizas, e Vento galerno, de Antonio Yáñez Casal, na Feira do Libro de Ferrol.

 

En Ferrol con Cortizas e Yáñez

Iniciamos en Ferrol o periplo anual polas Feiras do Libro de Galicia, unha andaina para min moi traballosa, aínda que imprescindible, coa que dende a editorial intentamos aumentar a visibilidade das nosas novidades editoriais.

A primeira presentación da xeira foi un acto moi singular no que Antón Cortizas e Antonio Yáñez Casal,  dous autores da Ferrolterra, presentaron cada un o libro do seu veciño. A experiencia resultou extraordinaria.

Yáñez debullou de forma moi enxeñosa e irónica Vaia tropa!, o poemario de limericks de Cortizas, salientando que cada unha destas páxinas «era un auténtico fervor», no que estaba moi presente a nosa tradición oral, transformada e anovada polo xogo verbal até outros rexistros. Cortizas sinalou que Vento galerno, a novela de Antonio Yáñez, estaba escrita cun triple cariño: o de ter ganas de escribir unha historia que antes non existía; o Cariño de Ortegal, presente nun libro mariñeiro a tope, escrito por alguén que chantou as súas raíces no mar; o cariño da nai, identificable nas expresións e no fermoso xeito de contar. Cortizas salientou que nesta novela preséntase un mundo no que a vida pode verse doutra maneira, onde hai outros oficios e outra forma de organizarse diferente do da sociedade na que vivimos.

A pesar do tremendo ballón, regresamos pola autoestrada moi animados do resultado desta primeira etapa. A vindeira estación será a Feira do Libro de Compostela, que se celebrará do 28 de abril ao 6 de maio.

Perdido e náufrago na chalana: «Vento galerno», de Antonio Yáñez Casal. Crítica de María Navarro

19 Abril 2012

Críticas,Fóra de Xogo,Xuvenil

María Navarro publicou no Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha recensión crítica sobre Vento galerno, de Antonio Yáñez Casal.

 

Ben individual, ben colectivo

Con experiencia insular

A chegada a illa despois de manterse á deriva dous días no mar pareceulle a Miro a salvación definitiva ao que el considerou nun primeiro momento un pequeno contratempo. Non sabía a onde chegara, mais logo se decatou de que os habitantes e os seus costumes pouco tiñan que ver co mundo “civilizado”; unha sorte de lóxica manexaba os movementos da poboación, un certo sentido común guiaba os pasos dos que alí vivían e unha sensación de benestar presidía as vidas daquela xente.

O percorrido de ida e volta que o protagonista de Vento galerno realiza supón unha travesía física en canto que hai desprazamento real e outra emocional, máis importante quizais, e que leva os lectores a poñer en funcionamento os mecanismos da racionalización dos acontecementos: aparentemente o que Miro conta non ten sentido e parece de tolos que alguén se comporte desa forma, pero, ben mirado, o sistema que rexe o funcionamento dos insulares é, ademais de beneficioso, coherente, harmónico, equilibrado e democrático no sentido máis amplo da palabra.

O vento galerno que o leva de volta a súa realidade supón, despois da experiencia vivida, a confirmación de que un futuro mellor, que combine o respecto polo individualismo e o ben colectivo, é posible.

Quizais nunha hipotética segunda entrega Antonio Yáñez Casal poida desvelar a posta en práctica do supostamente aprendido por Miro.Qui scit?

Historias de terror para gozar. Crítica de Carmen Ferreira sobre «Relatos de terror», de H. P. Lovecraft

18 Abril 2012

Críticas,Xabaril,Xuvenil

Carmen Ferreira Boo publicou en El Correo Gallego unha recensión crítica sobre os Relatos de terror, de H. P. Lovecraft.

 

O terror ao inexplicable

Edicións Xerais de Galicia ofrece ao lector mozo ‘Relatos de terror’, de H. P. Lovecraft na renovada colección Xabaril

 Neste inicio de ano, coa intención de actualizar e ofrecer ao lectorado mozo obras de fronteira, Edicións Xerais de Galicia reedita na renovada colección Xabaril un conxunto de relatos de Howard Phillips Lovecraft (Providence, Rhode Island, 1890-1937) baixo o título Relatos de terror, traducido por Anxo Romero Louro.

Nesta ocasión, malia que se mantén a disposición dos relatos, prescíndese do iluminativo e necesario prólogo que Agustín Fernández Paz realizara para a edición do ano 1999 na colección Xabarín e no que trazaba a traxectoria vital e literaria de Lovecraft á vez que confesaba a súa admiración por este renovador da literatura de terror.

O volume ofrece sete relatos de extensión moi similar: “A tumba”, “Do máis alá”, “O can”, “A ceremonia”, “El”, “A besta da cova” e “O alquimista”, xunto ao relato en capítulos “Herbert West, reanimador”, que fora orixinariamente publicado por entregas en 1922.

Con eles achégase o lector a este mestre do denominado “terror cósmico materialista”, unha corrente que se afasta da temática tradicional do terror sobrenatural (satanismo, pantasmas, etc.) e que incorpora elementos da ficción científica (razas alieníxenas, viaxes no tempo, existencia doutras dimensións…).

É de salientar o relato “Herbert West, reanimador”, fonte de inspiración de varios filmes, no que se narran os resultados das investigacións do doutor Herbert West ao redor da morte e da reanimación dos corpos, desde que era estudante na ficticia Universidade Miskatonic ata pouco despois da Primera Guerra Mundial. E tamén dous relatos de xuventude, “A besta da cova” e “O alquimista”, uns exercicios literarios que imitan o conto gótico de Joseph Thomas Sheridan Le Fanu e Matthew Gregory Lewis.

En xeral os relatos, narrados en primeira persoa, ofrecen explicacións seudocientíficas para moitos dos sucesos estraños que acontecen nas súas historias e caracterízanse por reflectir o simbolismo do inconsciente colectivo, coa intención de espertar os terrores ancestrais que xacen na parte máis fonda do cerebro humano, dominada polos instintos e emocións, de xeito que o lectorado se embebe da presión psicolóxica á que están sometidos os protagonistas masculinos.

Para conseguir isto, Lovecraft bota man do medo ao descoñecido, que toma a forma de ignotas civilizacións aparentemente extinguidas, estrañas etnias, outras dimensións, vinganzas seculares, antigas estirpes, libros portadores de saberes máxicos…, e recorre ao tópico do manuscrito achado, á toponimia e onomástica exóticas, á incerteza sobre se os feitos extraordinarios narrados acontecen realmente ou só no maxín dos protagonistas, ás maldicións milenarias e ás criaturas fantásticas e habitualmente hostís.

Apaixonantes historias de terror que farán gozar o atrevido e intrépido lector.

Carmen Ferreira Boo

 

«O espírito do cabaleiro», de Cornelia Funke: innovadora viaxe á Idade Media. Crítica de Mar Fernández

10 Abril 2012

Críticas,Xuvenil

El Correo Gallego publicou unha recensión crítica de Mar Fernández Vázquez sobre sobre O espírito do cabaleiro, de Cornelia Funke.

 

A unión de pantasmas e nenos resolve os enigmas do pasado

Cornelia Funke revisita a novela gótica en ‘O espírito do cabaleiro’ mudando motivos, roles de personaxes e ambientes

O boom mundial na literatura e no cinema da saga de J. K. Rowling protagonizada polo adolescente Harry Potter puxo de moda as novelas fantástica e gótica. A pedagoga, ilustradora e escritora Cornelia Funke (Dorsten-Westfalia-Alemaña, 1958) leva tamén anos revisitando este tipo de novelas cun grande éxito de público e de vendas, polo que foi cualificada como a “Rowling alemá” e elixida pola revista Times en 2005 como unha das cen persoas máis influíntes do planeta.

Grazas a Edicións Xerais podemos ler en galego tres narracións súas, traducidas por María Xesús Bello Rivas: Reckless. Corazón de pedra (2010), comentada nesta páxina, A princesa Sabela (2011) e O espírito do cabaleiro (2011), na que nos detemos hoxe, onde revisita a novela gótica como fixera na triloxía Mundo de Tinta, verquida a numerosas linguas, aínda que por desgraza non ao galego, e que lle supuxo o recoñecemento mundial

Presenta trazos frecuentes na escrita de Funke: un protagonista en proceso de madureza que se debate entre o ben e o mal e que por iso sempre está á defensiva; un pai falecido a quen se estraña; a mestura de temor, incomprensión e rexeitamento inicial do que está fóra do seu mundo cotiá; o nacemento de novas amizades; o espertar do amor; unha forte atracción cara ao mundo irracional, intertextualidades con Lewis Carroll e Shakespeare, etc.

Comeza cunha viaxe en tren do protagonista, un neno de once anos chama- do John Withcroft, quen se sente “proscrito” e “expulsado” da casa, por máis que unha irmá súa “desde que lera Harry Potter devecía por ir a un internado”.

Relátase o ocorrido desde a chegada ao mesmo colexio de Salisbury onde estudara seu pai, morto cando el tiña catro anos e a quen bota moi en falta pese a ter del poucos recordos. A decisión fora de súa nai pero influída polo seu mozo, O Barbudo, de quen John tentou librarse sen éxito.

A sexta noite ve pola fiestra do cuarto a tres xinetes mortos e dende entón a pantasma de Hartgill ameaza con matalo. Coa axuda de Ela Litteljohn, da súa avoa Zelda e mesmo de O Barbudo esperta a William Longspee enterrado na catedral, quen o protexe de Stourton.

Os nenos correspóndelle reuníndoo coa súa namorada Ela tras unha visita a Stonehenge, Kilmington e a abadía de Lacock na procura do seu corazón que agochara Aleister Jindrich, unha pantasma riseira como o gato da Alicia de Carroll.

Como noutras novelas góticas canónicas, Funke retorna á Idade Media e rescata personaxes históricos pero innova ao aplicarlles a xustiza poética. Reescribe desde os usos instrumental e lúdico motivos como o castelo, xoga coa tensión narrativa e co suspense e mestura realidade e irrealidade.

As fermosas ilustracións de Friedrich Hechelmann achegan verosimilitude. Agardo por Reckless II, que xa se está a traducir.

Mar Fernández Vázquez

Noites insomnes cos «Relatos de terror» de Lovecraft. Artigo de Jaureguizar

26 Marzo 2012

Artigos literarios,Xabaril,Xuvenil

Jaureguizar publicou en El Progreso un artigo de opinión sobre os Relatos de terror, de H. P. Lovecraft

 

O regresista Lovecraft

Foron noites de terror insomne, de botar horas deitado agardando a que un deus extraterrestre esvarase por baixo da cama e se presentase no medio da habitación. Daquela, na adolescencia contra a fin dos 70 ler a Lovecraft era unha necesidade para calquera candidato a ser o máis moderno da vila. Eu mercara ‘Los mitos de Cthulhu’ (Alianza) e non me perdoei unha noite sen visitar os desertos e os mares dos que, a volta de calquera páxina, xurdía un enxendro que rachaba con calquera mínima norma estética occidental. O que me restaba era o espanto de ollos abertos. Canda esa sensación anuladora, nacíame o acougo de sentirme conectado con alguén que vivira medio século antes ca min en Providence.

No fondo, eu era un pailán de Ribadeo identificándose cun pailán de Estados Unidos, que aturara en Nova York durante dous anos e reparara, coma Paco Martínez Soria, en que a cidade non era para el. Curiosamente, o máis avanzado dos autores, a lectura máis elitista para os rapaces de clases medias en economía e cultura era un regresista a conciencia, alguén que combatía o progreso con criaturas imaxinarias e terribles. O resto da súa existencia pasouna no seu ámbito de orixe entregado a recrear as historias de horror gótico que lle contaba o entrañable do seu avó. Durante os seus anos, Lovecraf non deu máis ca publicado contos nalgunhas revistas profesionais, sendo Xerais a que recupera agora algúns deles en ‘Relatos de terror’.

Andados os anos, os amigos lograron convertilo nun pailaroco autor do máis famoso dos libros que nunca se escribiron: O Necronomicón. O soño de calquera autor, evidentemente; un‘adelgace sen privarse de nada’ literario.

Jaureguizar

Opinión dunha rapaza sobre «Amor dos 15 anos, Marilyn», de Agustín Fernández Paz

Críticas,Xuvenil

Cristina Núñez Sanmartín publica en Trafegando ronseis unha anotación sobre Amor dos 15 anos, Marilyn, de Agustín Fernández Paz.

 

Como son relatos curtos hai uns que me gustan máis ca outros. O primeiro gustoume porque é moi gracioso e fíxome rir, algo que se agradece nas lecturas, sempre tan tristeiras. O segundo é un dos meus preferidos, porque me transmitía o amor que sentían un polo outro e como a súa relación non puido nin poderá saír adiante e a pena que iso lles produce. “Malos tempos para as pantasmas” non me gustou, pero menos me gustou “Un templo para gatos”, que non me transmitiu absolutamente nada. Porén, “Un sono que adelgaza” encántame, é o que máis me gusta de todos e iso que ao principio parecía de medo e pensei que non me ía gustar… aínda que ese final, para min, estrágao.

«Fantasmas de luz», de Agustín Fernádez Paz: a novela dun cinéfilo. Crítica de Vicente Araguas

5 Marzo 2012

Críticas,Xuvenil

Vicente Araguas publicou unha recensión crítica de  Fantasmas de luz, de Agustín Fernández Paz., nos xornais El Ideal Gallego, Diario de Ferrol, Diario de Arousa e Diario de Bergantiños.

 

Libro de transparencias

A nova entrega literaria de Agustñin Ferández Paz

 Obrigado a ler moitas veces (a crítica literaria é o que ten) cousas que non me apetecen nadiña, e nas que entro con tan pouca paixón como na augas dun río castelán en xaneiro, poño pedra branca o día en que veñen á miña mesa de traballo certos autores.

Deses que, seino ben, vanme garantir unhas horas xeitosas. Indepentemente de que o acabado das súas obras non sempre sexa perfecto, ou que polo medio delas rulen (ou rolen) grallas ou defectos (de estilo, de concepto, ide óptica!) que non terminen de convencemos.

Ora, eses autores aseguran concretos valores, un deles o da confortabilidade, moi aparentes¯ 0 que non son, segundo avanza “Fantasmas de luz” (Edicións Xerais, Vigo, 2011), os protagonistas da última novela de Agustín Fernández Paz, un dos autores que me prestan xa “de entrada”, e –a que logo­– por quen teño un evidente “fraquinho”. Por el e por Miguelanxo Prado, autor do marabilloso filme “De profundis”, co que compartín asfia estrea lisboeta, comprobando a extrema popularidade do Prado en Portugal, un país moi amante da banda deseriada.

E o conto é que Miguelanxo Prado é o ilustrador deste volumen, en tapa dura e demais, tan belamente maquetado e completo (como que insire ao remate as carátulas das películas da novela). Porque, dígase xa, esta é a novela escrita por un cinéfilo (como  antos rapaces da súa quinta, eu un deles, lástima fora) que aproveita a súa paixón para facer que a protagonice outro da nosa corda. Un tal Damián, proxeccionista nun cinema a piques de pechar pola voracidade especuladora da sociedade que nos arrodea. Capaz de criar soños, así os cinematográticos, para logo esnaquizalos.

E xa postos acontece que o bo de Damíán, xa no paro, compañeiro na folganza obrigada da súa dona, prexubilada, e esta deveñen tan pantasmais e transparentes como a caterva de seres da súa mesmac ondición que erran polas cidades de hoxe, els a fábula moderna, e aínda posmodernae scrita por Fernández Paz a propósito da nula “visibilidade” dos mora dores do tempo actual. Por suposto que a película de dames Whale, “0 homein visible”, e a novela homónimad, e Wells, están no relato de Agustín Fernández Paz, tan levián e claro como a historia mínima que decora. Na que percibín un fallo de memoria de Damián, cando sitúa a sfia chegada ao cine o 22 de outubro de 1973, cadrando cosa estrea no local de “0 exorcista”. Ah, mais esta película, por problemas de censura tardou en chegar a España.

Eu fun espectador dela pouco despois da súa estrea en Madrid. Días de setembro do 75. Concretamente o 27. E eu unía á sensación de arrepío que me causaba o filme unha magoa chea de carraxe porque ese día caeran foradadas polas balas, en Burgos Barcelona e Hoyo de Manzanares, as derradeiras vítimas mortais do franquismo. E iso si que non era cinema. Non.

Vicente Araguas

A literatura luminosa de Agustín Fernández Paz. Crítica de Armando Requeixo sobre «Fantasmas de luz»

28 Febreiro 2012

Críticas,Xuvenil

O crítico Armando Requeixo publicou nos xornais El Ideal Gallego, Diario de Ferrol, Diario de Arousa e Diario de Bergantiños unha recensión crítica sobre Fantasmas de luz, de Agustín Fernández Paz.

 

A literatura luminosa de Agustín Fernández Paz

Fiel á súa cita periódica co lectorado, Agustín Fernández Paz publicou semanas atrás Fantasmas de luz, unha historia de alento fantástico e trasfondo simbólico que foi ilustrada con mestría por Miguel Anxo Prado e editada con esmero por Xerais.

Dende o argumental, esta novela curta —son apenas cento vinte páxinas nunha caixa moi esponxada, á que seguen unhas engádegas a xeito de amplificacións episódicas que se presentan co descritivo título de “Tomas extra”— relata a historia dun operador de cabina de proxección que, aos cincuenta e tres anos de idade, fica no paro, co conseguinte pequeno grande drama que iso supón nun momento como o actual, véndose condenado ao desemprego indefinido como tantos traballadores de certa idade, marxinados por un mercado laboral en absoluto integrador.

Todo o anterior articúlase a través dunha trama na que o parabólico cobra forza e onde o papel do amor e a solidariedade social son decisivos, por máis que moitas outras presenzas poidan tamén rastrexarse nestas planas, ben como temas secundarios ben como simples motivos, tal o tabeironizado papel dos empresarios depredadores, o laio por un mundo de maxias cinematográficas que desaparece para proseguir baixo a forma de comercio deshumanizado ou as complicacións que a adicción ao traballo pode provocar nos difíciles equilibrios da vida en parella.

Por tanto, Fantasmas de luz vén ser a particular homenaxe que Fernández Paz rende á Sétima Arte, pois en non poucos sentidos esta novela é un curioso cóctel que participa por igual do Cinema Paradiso de Tornatore, o Invisible Man de Ralph Ellison (co mestre Wells ao fondo) e tamén coas claves propias de libros anteriores, como, poño por caso, O meu nome é Skywalker, onde o tema da invisibilidade social dos febles e desfavorecidos é tamén evidente.

Narrada coa impecable resolución e efectividade na intriga que caracterizan todos os produtos da factoría Fernández Paz, Fantasmas de luz é un notable exercicio de exploración dos sentimentos e reinvención dun futuro esperanzador, que aposta pola superación da desoladora crise social que nos tocou vivir a través da recuperación dos valores dun pasado experiencial do que convén nutrirnos e aprender para reinventarnos de cara ao futuro.

Así pois, imponse observar a lección desta película de palabras, que nos recorda que, moitas veces, vagamos como luminosos espectros que ansían fondamente visibilizarse.

Armando Requeixo

O exilio interior en «Fantasmas de luz», de Agustín Fernández Paz. Crítica de José Antonio Quílez na revista Babar

16 Febreiro 2012

Críticas,Infantil,Xuvenil

José Antonio Quílez publica na revista Babar unha recensión crítica sobre Fantasmas de luz, de Agustín Fernández Paz, que tamén viu a luz en El Herlado de Aragón.

 

Fantasmas de luz

En su novela La metamorfosis, Franz Kafka, con el objeto de presentar una feroz crítica a la incomunicación humana, convertía a Gregor Samsa en una cucaracha abandonada y despreciada por todos hasta su muerte, un desenlace que en el colmo del absurdo era celebrado con alivio por su propia familia. Casi un siglo más tarde, Agustín Fernández Paz hace un planteamiento igualmente impactante también con el deseo de llamar la atención sobre uno de los dramas que más golpean a la sociedad contemporánea: la exclusión social a la que se ve sometida una buena parte de la población afectada por el desempleo y la penuria económica. Damián, el protagonista de la obra, lleva trabajando como operador de cabina de un cine desde que le alcanza la memoria, su apasionamiento por el séptimo arte casi roza lo obsesivo de forma que para cada situación de la vida tiene en mente una frase sacada de una película; pero su dedicación no sirve de nada cuando el afán especulativo de la empresa propietaria de la sala decide finiquitar el negocio y vender el solar para la construcción de viviendas. Tras su despido el pequeño mundo de Damián se derrumba hasta los cimientos, incluyendo en él un resquebrajado matrimonio con Marga –también desempleada– que se mantenía únicamente a fuerza de vivir con normalidad una prolongada monotonía; darse de bruces con una realidad tan amarga pasa factura a los dos, y no sólo en el aspecto anímico sino también en el físico, pues ambos comprueban con estupefacción que poco a poco se están convirtiendo en seres transparentes, casi invisibles a los ojos del mundo y, lo que es todavía peor, a los suyos propios. Si una situación tan incomprensible como devastadora tiene solución o si, por el contrario, está abocada al trágico final del anteriormente mencionado Gregor Samsa, dependerá en buena medida de su capacidad para sobreponerse a lo que parece inevitable y también a la ayuda que puedan recibir de otros que están viviendo la misma experiencia y que les hacen ver que su problema no es único, que no son bichos raros ni apestados y que de hecho siguen siendo visibles para todo el mundo; lo que sucede es que el resto de la gente los evita como si fueran portadores de una enfermedad contagiosa, sus iguales se comportan como el rebaño de El silencio de los corderos en el que cada elemento se centra únicamente en salvar su propio pellejo asumiendo con total indiferencia la suerte que pueda correr el resto y rezando cada día para que sea otro el elegido como almuerzo por el lobo. Pero el verdadero problema no es la exclusión social sino su propio exilio interior, el hecho de que lleguen a asumir como lógico e inevitable su destino sin sacar de sí mismos la fuerza suficiente para superarlo y seguir adelante con su vida ya que está claro que son muy pocos los que están dispuestos a ofrecerles ayuda; serán ellos quienes deban dar el paso y rebelarse, dejar de ser fantasmas y seguir irradiando luz cuando lo más fácil parece deslizarse hacia la oscuridad.

José Antonio Quílez

A preadolescencia busca respostas. Crítica de María Navarro sobre «O caderno laranxa de Morgana»

9 Febreiro 2012

Críticas,Infantil,O Club da ciencia,Xuvenil

María Navarro publicou no Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha recensión crítica de O caderno laranxa de Morgan de Pasqual Alapont.

 

Buscando respostas

Acadar un xuízo crítico

A escolla do formato de diario permítelle a Morgana ir contando o que lle vai sucedendo ao longo do primeiro trimestre do sexto curso de Primaria.As clases, os amigos, os adestramentos, os gustos e afeccións, a relación coa familia ou as reflexións propias da idade desfilan polas páxinas do volume que, co título O caderno laranxa de Morgana, publica Edicións Xerais de Galicia na colección “O Club da Ciencia.”

As explicacións que a mestra vai dando nas diferentes materias, as intervencións dos compañeiros, o comportamento dos seus pais ou os sentimentos contraditorios que lle roldan pola cabeza son motivo de análise para unha rapaza que en plena preadolescencia busca resposta a miles de cuestións que xorden na súa vida cotiá e que facilitarán ou atrancarán o desenvolvemento integral da súa personalidade.

Amosa Pasqual Alapont que os maiores abordan centros de intereses paralelos aos dos rapaces, parchean situacións comprometidas con excusas pouco convincentes e, a miúdo, obvian detalles verdadeiramente trascendentes. Sendo así tamén fixa a atención na forma de actuar dos mozos ou nos comentarios pouco afortunados dalgún personaxe que ponde manifestro a falta de madurez e o extenso camiño que han de percorrer para acadar un xuízo crítico sólido, a pesar de que eles consideren que o saben todo e que son os maiores os que están errados.

Este título súmase a outros que se teñen publicado na mesma colección e que ten como obxectivo a divulgación científica dende un punto de vista divertido para os nenos.

María Navarro

 

«Morgana a dos ollos verdes», de Pasqual Alapont, novo título do Club da Ciencia

Infantil,Novidades,O Club da ciencia,Xuvenil

Morgana a dos ollos verdes, de Pasqual Alapont, novo título do Club da Ciencia.

Xa non sei como explicarllo á xente: non son a famosa Morgana, a fada de Merlín, senón Morgana, a dos ollos verdes. Acabo de comezar o terceiro trimestre do último curso de Primaria e xa vai sendo hora de decidir o que quero ser de maior. A avoa di que vou ser ministra, porque son moi espelida, pero iso é o que din todas as avoas. A min gustaríame ser xornalista deportiva, para poder entrar en todos os partidos de baloncesto. Aínda non teño mozo mozo, pero Berenguel escribiume unha cuarteta de amor. Non sei que pasa, pero cando nos atopamos, aos dous nos entra a desesperación amorosa e quedamos tesos coma un pau. A serie Morgana está formada polos títulos: O caderno laranxa de Morgana Quen lle ten medo a Morgana? Morgana a dos ollos verdes

«Fantasmas de luz», de Agustín Fernández Paz: unha novela cargada de paixón. Crítica de Isabel Soto

8 Febreiro 2012

Críticas,Infantil,Xuvenil

Isabel Soto publicou en LG3 unha recensión crítica sobre Fantasmas de luz, de Agustín Fernández Paz.

 

Literatura para cambiar o mundo ou o orgullo da nosa LIX

Unha novela cargada de homenaxes ao cine, tanto ás vellas salas que foron esmorecendo como ás grandes películas que, sen ser a vida mesma, «axudan a entendela e enchen de esperanza o corazón»: unha novela cargada de paixón, de sentimentos, de reflexións sobre a contemporánea exclusión social, unha novela fantástica lonxe dos amores románticos de vampiros e anxos, ateigada de luz literaria e de mensaxes de esperanza por un futuro mellor no que todos temos un papel. De novo unha novela que podemos ler todos e todas, “tamén” a mocidade.

Un novo libro de Agustín Fernández Paz sempre é noticia. É o que ten gozar do recoñecemento da crítica e da comunidade lectora e do respecto e admiración de boa parte da sociedade e dos colegas de profesión, ademais de ser un dos escritores máis “visibles” para o público infantil e xuvenil grazas ao seu contacto directo con el e a unha obra ampla, sempre interesante en canto a técnicas e temáticas e de múltiples lecturas. Intertextualidade, compromiso, fíos da realidade na que se introduce un elemento fantástico son algunhas das claves ben coñecidas neste autor imprescindible no sistema literario galego.

Fantasmas de luz, a súa máis recente achega, é unha obra agardada cuxa publicación se anunciou mesmo antes que a de Non hai noite tan longa e que, en contra do que se podería pensar, non naceu inspirada na realidade social inmediata, marcada polos desmesurados datos do paro ou os movementos de reivindicación que tomaron as rúas, aínda que polas reviravoltas do sorprendente azar cadre con feitos recoñecibles, talvez intuídos polo autor na súa intelixente ollada sobre o mundo.

Apoian este feito, en primeiro termo, que Miguelanxo Prado, encargado das ilustracións deste coidado volume, indique na súa web que o autor lle enviou o texto hai máis dun ano. Á vista do resultado final pagou a pega esperar por esta nova e feliz colaboración entre ambos os creadores. A lectura de Prado ilumina acaidamente o texto, hiperboliza o seu potencial simbólico e ofrece unha brillante resolución técnica. Outrosí, cómpre reparar na ambientación temporal da historia, en 2007, e tamén na distancia entre a escrita e a súa publicación. Como adoita acontecer na produción de Fernández Paz, a novela conta cunha formulación inicial que permite rastrexar a súa xénese. Neste caso o punto de partida remóntase ao relato “Invisibles” (2000), no que atopamos o esquema previo que adquire agora un cumprido desenvolvemento da trama argumental e doutros elementos narrativos, entre eles a definición do protagonista. Pero é que, ademais, no eido da continuidade e coherencia textual interna da obra do vilalbés, Fantasmas de luz situaríase pola súa condición de homenaxe ao cinema no ronsel de Amor dos quince anos, Marilyn (1995, 2001) entre outros títulos, e mesmo no de O único que queda é o amor (2007) –co que se percibe ademais a conexión estilística–; e continuaría as reflexións arredor da invisibilidade social presentes en O meu nome é Skywalker (2003) e, sobre todo, en Cos pés no aire (1999, 2002).

Fantasmas afonda pois en temas e intereses xa tratados outorgándolles unha nova formulación. A narración en terceira persoa focalizada no personaxe principal acada o obxectivo de percorrer polo miúdo o seu interior e os acontecementos que lle atinxen desde que a súa rutineira vida se ve trastocada pola recepción dunha carta da empresa na que traballa, a cal provoca un extraordinario cambio tras o seu inminente despedimento e dá pé a un demorado balance do pasado. Acompañamos deste xeito o personaxe nunha liña de tensión in crescendo, seguindo os parámetros da novela fantástica, que contaxia no lector o desconcerto, a incomodidade, o susto, a inquietude, a angustia, a desesperación, a intensa soidade ou o desacougo, sensacións que se ven contrarrestadas en momentos concretos con pinceladas de humor –como a entrevista na Oficina de Emprego, se cadra por resultar tan recoñecible e absurda, ou nesas pequenas vinganzas dun Damián invisible que deambula pola cidade–, ata chegarmos ao final, cando case semellaba imposible a saída. A unión dos diferentes, dos excluídos, dos invisibles aos ollos do resto da atarefada marea de xente resolverá o conflito e farao a través da rede “Rosa Parks”, unha proposta de intervención social e unha mensaxe cargada de optimismo e esperanza nun futuro mellor e máis xusto no que ninguén estea condenado á indiferenza.
A presenza do cine na novela maniféstase primeiramente no discurso, no propio deseño de Damián e o significado que adquire no seu percorrido vital. O cine é unha sorte de vida paralela que permite ampliar os restrinxidos límites do cotián, a expresión cabal dos sentimentos, é unha universidade íntima e incluso alicerza a crónica do pasado individual e social. Damián vive con tal intensidade a súa obsesión cinematográfica que só perante os fantasmas de luz e a maxia das imaxes en movemento activa a súa mente. Pola contra, na súa existencia real actúa como un espectador ensimesmado, pasivo, sobre todo en relación coa súa historia de parella. Será a insólita mutación de estado a que provoque a reacción, a que o faga reparar nos erros cometidos: a cómoda rutina pola que se deixou levar, a incomunicación que enchoupa o seu matrimonio, as necesidades de Marga e a súa soidade a carón dun Damián sempre alleo aos problemas máis próximos, sempre coa cabeza no cine. A progresiva invisibilidade outórgalle a clarividencia precisa para se decatar da súa permanente actitude de fuxida.

O cinema tamén está presente no nivel estrutural, nunha historia concibida ao xeito dun DVD con “Tomas extra”, un menú conformado por seis breves relatos analépticos nos que a cámara individualiza personaxes e feitos esgazados do corpo do relato principal. Completamos así os comezos de Damián na profesión, en diálogo con Cinema Paradiso, e coñecemos a súa fascinación pola actriz Julianne Moore; descubrimos as escuras intencións de Don Carlos e o segredo de Marisa –unha historia de amor imposible digna de figurar en O único que queda é o amor–, e afondamos no fillo ausente e ignorante do drama familiar e na amargura que rodea os soños frustrados de Marga.

Os paratextos arroupan tamén o cine, desde a simbólica frase elixida como título, pasando pola dedicatoria a un apaixonado e verdadeiro sabio na materia como Martin Pawley, e por suposto nas citas iniciais. A homenaxe esténdese coa introdución do catálogo de 62 filmes comentados en “As películas da novela”; nos agradecementos, que engaden información sobre a escrita deste libro e sobre a presenza do cine como parte da biografía dunha xeración ávida de historias na que o autor se encadra; e coa selecta antoloxía de citas textuais adaptadas ás necesidades da trama e ao carácter do personaxe, sen esquecer o magnífico extracto escollido para engalanar o lombo do libro cunha mensaxe que afonda nun dos intereses da trama: “Non esquezan que, a pesar de todo o que lles digan, as palabras e as ideas poden cambiar o mundo”.

De novo unha novela de prosa limpa e coidada estrutura, cun ritmo que canxa coa progresión narrativa e que transita pola denominada narrativa de fronteiras tan defendida polo autor. De novo unha novela cargada de intertextualidades, de homenaxes, de paixón, de sentimentos, de reflexións sobre a contemporánea exclusión social, unha novela fantástica lonxe dos amores románticos de vampiros e anxos, ateigada de luz literaria e de mensaxes de esperanza por un futuro mellor no que todos temos un papel. De novo unha novela que podemos ler todos e todas, “tamén” a mocidade. Non cabe outra valoración que a do orgullo por termos un escritor como Agustín Fernández Paz, por dispoñer da súa obra e porque historias coma esta estean presentes nas aulas e en calquera outro espazo.

Isabel Soto

 

 

 

«Vento galerno», de Antonio Yáñez Casal: novidade na colección Fóra de Xogo

Fóra de Xogo,Novidades,Xuvenil

Vento galerno, de Antonio Yáñez Casal, é unha das novidades de Fóra de Xogo.

O vento e a corrente levaron mar adentro a chalana na que Miro quedou durmido. Cando espertou, o mozo comprendeu a súa situación de náufrago desorientado que, mentres agardaba ser rescatado, notaba o estómago máis e máis encollido. Tras dous días e as súas longas noites loitando contra a sede, cando preparaba a súa cana para unha nova lanzada, algo lle chamou a atención no horizonte. Aló, na parte máis baixa do ceo, confundíndose coas nubes, pareceulle ver terra. Aquilo fixo que Miro anovase a confianza no futuro.

Hoxe cúmprense 200 anos do nacemento de Dickens. Xerais publicou en 1985 «Un conto de Nadal»

7 Febreiro 2012

Noticias,Xabaril,Xuvenil

Hai case trinta anos, en 1985, Xerais publicaba na súa emblemática colección Xabarín Un conto de Nadal, de Charles Dickens, coa vocación de chegar ao público xuveni. Hoxe, 7 de febreiro de 2012, cúmprense 200 anos do nacemento do autor inglés.

A tradución e introdución de Un conto de Nadal era de Alfonso Prada e o deseño da cuberta de Xosé Díaz. O libro tivo dúas edicións (1985 e 2003) e na actualidade está descatalogado. Charles Dickens, que sufriu unha infancia e adolescencia chea de precariedades e dificultades, situouse sempre ao lado dos desherdados do mundo. Desde Xerais, tamén lle queremos render homenaxe.

Este é o texto de contracuberta de Un conto de Nadal, probablemente redactado, en 1985, por Xela Arias:

Fillo de familia humilde, xa na súa infancia coñeceu a vida do cárcere, onde viviu algún tempo despois de cumpri-los doce anos por mor de estar seu pai encadeado por débedas e existir no entón unha lei que lle permitía á familia vivir cos presos. O fillo Dickens traballaba nunha fábrica de betún e pasaba o fin de semana en familia, no cárcere. Anos difíciles que lle ofreceron tema inagotable para a súa obra futura e nos que só o salvaba a súa pasión polos libros. Moito despois logo de facer crónicas parlamentarias e conseguir un certo recoñecemento, animouse a se adentrar na novela, publicando folletíns e logo novelas por entregas, case todas cun certo ton autobiográfico, novelas que se habían facer inesquecibles como As aventuras de Oliver Twist (1838), David Copperfield (1849) ou Tempos dificiles (1854), só por citar algunhas. Escritas de xeito rápido e cun realismo cheo de calor e tenrura co que Dickens nos amosa o seu profundo coñecemento da vida dos débiles e dos desherdados; en clave de humor que soubo conmover a toda unha xeración e que fai que aínda hoxe siga sendo un dos novelistas que gozan do máis amplo favor dos lectores.

A novela dun clásico da literatura galega. Crítica de Manuel Rodríguez Alonso a «Fantasmas de luz», de Agustín Fernández Paz

6 Febreiro 2012

Blogs,Críticas,Infantil,Xuvenil

Manuel Rodríguez Alonso publica no seu blog, Bouvard e Pécuchet, unha recensión crítica sobre Fantasmas de luz, de Agustín Fernández Paz.

 

Mito e fantasía amais de crítica social

Nesta novela curta Agustín Fernández Paz mestura de xeito adecuado un dos mitos da ciencia ficción (o home invisible) co vello tema literario, tan quixotesco e cervantino, da superación da vida cotiá gris por medio da literatura (neste caso do cine). Mais todo iso está posto ao servizo da crítica dunha sociedade que converte en invisibles os milleiros e milleiros de parados, creados polos enxeñeiros das finanzas. É unha lectura que resulta máis que apropiada nestes tempos de crise.

Agustín Fernández Paz articula a obra en tres partes. A primeira, que lle dá título ao volume, distribúese en catorce capítulos. Emprega nestes catorce capítulos dous tópicos (entendemos aquí o termo tópico ao xeito de Curtius, como tema ou motivo que se repite ao longo da tradición literaria): a literatura (neste caso o cine) como fórmula para escapar dunha vida gris e frustrante que tanto xogo lle deu a Cervantes ou mesmo á novela realista-naturalista e a persoa que se torna invisible, motivo creado admirablemente por H.G. Wells en O home invisible, en 1897. Mais a innovación do novelista consiste en que pon estes dous tópicos literarios ao servizo da crítica dunha sociedade inxusta marcada polo paro. Velaí o engado da novela e a revitalización do tópico. Mestura así adecuadamente tradición e mais orixinalidade.

Nos catorce capítulos da primeira parte asistimos á recreación da vida do protagonista Damián a partir dunha serie de flash-back ou voltas atrás que nos reconstrúen a vida do devandito Damián, desde os dezasete anos en que comezou a traballar ata os cincuenta e tres, en que recibe a carta de despedimento. Se na vida gris de don Quijote ou de Emma Bovary os personaxes e heroes dos libros que lían eran a forma de vivir unha vida máis plenta, en Damián esa función é realizada polas películas. Mais a dura realidade do paro termina con ese mundo de fantasía. E comeza a invisibilidade. Mais no desenlace, cheo de esperanza, ao contrario da novela de Wells ou das películas que se basean nela, o home invisible non perece, senón que atopa un xeito de recuperar o corpo visible e a presenza social, que ten un moito que ver coa solidariedade.

Nestes catorce capítulos aparecen outros temas como o paso do tempo que todo o deteriora, mesmo o amor ou incluso a solidariedade entre os traballadores, como acontece na relación Damián-Alfredo. A mensaxe social e solidaria está así mesmo clara na oposición entre o mundo creador do traballo e o parasito das finanzas. O tópico literario da invisibilidade fainos tomar conciencia de como a sociedade actual (especialmente os medios de comunicación) converten en inexistentes por invisibles aquelas realidades desagradables, como a dos parados, que crearon precisamente eses financeiros parasitos.

Na segunda parte, de título “Tomas extra” aparecen seis textos ou capítulos que completan os catorce anteriores. Dun xeito moi cinematográfico producen a impresión de que son secuencias que se desbotaron na montaxe da película da vida de Damián, mais que lle serven ao lector para iluminar aspectos da peripecia vital do protagonista. Pola súa incidencia na situación económica e de crise que estamos a vivir cómpre ler especialmente a titulada con acertada ironía ou mellor aínda sarcasmo “Un empresario exemplar”.

A terceira e derradeira parte é unha colección de fichas sobre as películas que se citan ao longo da novela e que tanto influíron na vida do protagonista e mesmo de todos nós.

Xa que logo estamos ante unha novela curta que nos presenta a peripecia vital dun traballador nestes tempos de crise, que medita sobre os causantes verdadeiros da actual crise e ata ofrece unha solución para superala. É tamén unha novela lírica sobre a posibilidade de acadar a felicidade das persoas ou a superación dos desenganos diarios grazas aos soños que nos proporcionan a literatura ou o cine, neste caso concreto o cine. Resulta tamén unha homenaxe ao cine, como un medio que tivo unha importancia fundamental na formación sentimental, ética e ideolóxica (ademais de entretemento e compensatorio das frustracións cotiás) da xeración que agora ten cincuenta ou máis anos, coma a do protagonista ou a do propio autor. E todo isto botando man de dous tópicos literarios e revitalizándoos. Iso é o que fan os clásicos e Fernández Paz é un clásico e non só da literatura infantil-xuvenil, senón da literatura galega contemporánea.

En canto á lingua nin que dicir ten que o nivel é moi bo. (…)

En fin, volvendo á obra de Fernández Paz, cómpre lela e quen non guste do comentario filolóxico pois que salte estes parágrafos anteriores. Só me queda engadir que as ilustracións de Miguelanxo Prado son dunha extraordinaria calidade e enriquecen o texto de xeito maxistral. É o derradeiro consello: cómpre ler o colofón que leva o libro, na páxina seguinte á do seu remate.

Manuel Rodríguez Alonso

 

 

Agustín Fernández Paz: «Fáltannos máis lectores e unha industria cultural máis potente». Entrevista en Criticalia

1 Febreiro 2012

Autores,Entrevistas,Infantil,Narrativa,Xuvenil

O blog Criticalia, de Armando Requeixo, publica unha entrevista con Agustín Fernández Paz.

 

Parlamento das Letras:

Agustín Fernández Paz

 

Agustín Fernández Paz (Vilalba, 1947) leva a escrita na xema dos dedos. As palabras espéllanlle no iris e o mundo vaille entrando polos cómbaros do seu perenne sorriso ata o fondal dos paradisos fantasiados.

Como escritor, Agustín ten logrado o que moi poucos conseguen: ser admirado como un clásico en vida. Seguramente algo tivo que ver no asunto a súa capacidade para descubrirnos as cidades do desexo, para chamar a nosa atención sobre as flores radioactivas, medindo os contos por palabras, estivese preto ou lonxe do mar, soñando sempre co tesouro do dragón Smaug, atento ás Raparigashjhj, contemplándoo todo coa lúa na fiestra e quilómetros de tundas no corredor. E é que Agustín é sabedor do enigma dos trece anos de Branca, das cartas de inverno e do amor dos quince anos Marilyn. E talvez habitase algunha vez na casa da Avenida do Parque 17. En todo caso, permanece decote no centro do labirinto, entre a néboa escura, seguindo o exemplo do doutor Nogueira, a avanzar na noite de voraces sombras cun tren cargado de pasos misteriosos. E aínda que para el non teñen segredos as escolas de piratas, por veces abráiao un aire negro que se ergue dende os corredores de sombra, nesas horas nas que o único que queda é o amor e aló lonxe, talvez nas lúas do Senegal, haxa quen ande a soñar coas damas ou os fantasmas da Luz.

Bo e xeneroso onde os houber, este pastor de verbas quixo agasallar a Criticalia co precioso galano da súa conversa. Velaí, a seguir, as sabenzas que nos regalou o mestre don Agustín Fernández Paz.

—¿Cando, onde e da man de quen publicaches os teus primeiros textos?

A finais da década dos setenta, as persoas que conformabamos o Colectivo Avantar, todas asentadas en Ferrolterra, comezamos a publicar os nosos primeiros materiais didácticos, na serie O Noso Galego (en Edicións Xerais, que iniciaba daquela a súa actividade). Neles, como lecturas que abrían as unidades, apareceron os meus primeiros textos narrativos. Logo, xa na década dos oitenta, publiquei os primeiros libros de narrativa da miña autoría, na colección Merlín de Edicións Xerais.

—¿Cal das túas obras cres que foi mellor tratada e cal pasou máis desapercibida para o público e/ou a crítica? ¿Por que cres que recibiron ese trato desigual?

Como ocorría con calquera libro de LIX, non só cos meus, durante ben de anos a crítica non lles prestou atención ningunha (ou, se llela prestaba en certas datas anuais, era agrupando textos diversos nun mesmo feixe e utilizando adxectivos sobados como tenro ou entrañable). Nese tempo escribín un texto, “Contra a invisibilidade”, onde falaba da necesidade dunha crítica externa. Mediada a década dos noventa, produciuse un cambio e, pinga a pinga, esa invisibilidade deu en rever. Eu noteino coa novela O centro do labirinto (1997), que tivo recensións mesmo en revistas como Grial ou A Trabe de Ouro, posiblemente porque abordaba unha cuestión relevante, o futuro da lingua. Desde aquela, case todos os libros meus tiveron unha boa recepción. E houbo algúns (coma tal, O laboratorio do doutor Nogueira e Corredores de sombra) que, se cadra, merecían unha atención maior.
As reflexións anteriores refírense ao eido da crítica. En canto á recepción por parte de lectores e lectoras, non teño queixa ningunha. Ao revés, considérome moi afortunado ao constatar que os meus libros se len e que son moitos os lectores que me achegan as súas impresións, por carta ou polo correo electrónico.

—¿Tes algún hábito singular ou manía á hora de escribir?

O das manías é case inevitable neste oficio. Seguro que teño ben delas, malia non ser consciente de todas. A de escribir os primeiros borradores a man, sempre en cadernos de follas amarelas, pode ser a máis rechamante.

—Nunha antoloxía da nosa literatura recente, ¿ao pé de que autores/as preferirías figurar?

Había estar cómodo ao pé de calquera, non teño preferencias especiais. Supoño que me poñerían a carón de Paco Martín ou de Xabier Docampo, por cuestións xeracionais e de formación, aínda que as nosas escritas sexan moi distintas. Con algunha xente máis nova, como Rosa Aneiros, Marcos Calveiro ou Fran Alonso, tampouco se había estar nada mal. E co Xosé Miranda autor de narracións de medo ou coa Marilar Aleixandre contista tamén me atoparía moi cómodo.
O que non me agradaría nada é que nos metesen aos que adoitamos publicar en coleccións xuvenís ou infantís nunha especie de guetto, nas páxinas finais desa hipotética antoloxía; penso que se nos debe xulgar pola nosa escrita e non polas coleccións en que publicamos.

—Se tiveses que historiografar a túa propia traxectoria literaria, ¿que trazos salientarías?

Non é doado salientar puntos concretos do camiño andado. Unha cousa é a repercusión externa que tiveron algúns premios acadados por certos libros meus (Contos por palabras levou o Premio Lazarillo en 1990; era a primeira vez que o gañaba un texto que non fose en castelán; Trece anos de Branca conseguiu o Premio Edebé no 93, competindo tamén con orixinais en castelán e catalán, sobre todo) e outra ben distinta é o significado que algúns títulos tiveron para min (coma tal, O centro do labirinto (1997) ou Cos pés no aire (2000), dous textos que necesitaba escribir), máis alá da súa recepción. E supoño que a obtención do Premio Nacional de LIX con O único que queda é o amor debo anotalo como un feito significativo.
Se me fixo noutros trazos que vaian alén de títulos ou galardóns concretos, direi que a escrita comezou sendo unha actividade secundaria para min, pois os meus afáns centrábanse máis no ámbito educativo. Co paso dos anos, foi acadando unha importancia maior na miña vida, ata se converter na miña actividade principal.

—¿Que lecturas te acompañan decote ou a que escritores/as regresas con frecuencia?

Lémbrome lendo en todas as etapas da miña vida. A escritura é secundaria se a comparamos coa lectura, se algo son é lector. Aínda que sexa narración o que máis lea, a poesía é o espazo ao que volvo unha e outra vez.
Os autores que máis me interesaron foron moitos e sucedéronse ao longo das diferentes etapas. Entre eles hai nomes dos considerados canónicos e outros que pertencen á chamada literatura de xénero (a novela negra, a de misterio e terror, a de ciencia ficción, os cómics), nunca tiven problema ningún para compaxinar os dous tipos de lecturas. De determinados autores lin obsesivamente todo o que atopaba de e sobre eles: Kafka, Ferrín, Valente, Joyce, Lovecraft, Camus, Rosalía, Chandler, Cunqueiro, os latinoamericanos do boom... Co paso do tempo, algúns deixaron de interesarme; outros pertencen a ese grupo de autores que nunca abandonarei. E sempre hai novos nomes que un vai descubrindo cos anos, desde Paul Auster a Wislawa Szymborska, pasando por Rivas, John Connolly, Atxaga e tantos outros.
A carón destes, están os autores da chamada LIX, que descubrín na década dos setenta, cando algunhas editoriais españolas deron en traducir os autores que renovaran o panorama europeo tras a Segunda Guerra Mundial: Gianni Rodari, Roald Dahl, María Gripe, Michael Ende, Astrid Lindgren, Úrsula Wölffel… Ademais de me eliminar de vez os prexuízos que puidera ter sobre esta literatura, os seus libros sinaláronme o camiño que logo eu había seguir na escrita.
E, xaora, non podo esquecer os autores de sempre, que lin por primeira vez na miña infancia e que relín, e releo, de maior: Verne, Salgari, Stevenson, Poe… Nos seus libros está a raíz da miña afección pola lectura, nunca poderei esquecer tanto como lles debo.

—¿Que cres que lle falta aínda ás nosas letras e que lle sobra definitivamente?

Faltan dous elementos esenciais: máis lectores e unha industria cultural máis potente.
Fannos falta máis lectores, porque os libros en galego non chegan a unha boa parte dos seus potenciais destinatarios. Porque os libros están invisibilizados (en cantas librarías non os hai ou andan amoreados no curruncho “del gallego”!), porque existen prexuízos arredor da lectura en galego, porque unha parte deses potenciais lectores non ten (ou teme non ter) a competencia necesaria para ler en galego, porque nos medios de comunicación non se trata co coidado que merece a literatura feita na lingua de noso, porque o número de bibliotecas e a súa dotación é moito menor do que debería ser, porque é case inexistente a promoción da lectura como unha política pública imprescindible…
Coa petición dunha industria cultural máis potente, refírome a un tecido editorial que non estea exposto a situacións difíciles como a actual, cun goberno que dá a sensación de querer afogar todo o que signifique un pulo das manifestacións culturais en galego. Unha industria cultural que conte cun tecido que permita proxectos ambiciosos, a promoción interior e exterior, a tradución do máis relevante que se publique polo mundo etc.

—Se soubeses que o teu tempo se esgota, ¿que non te perdoarías non deixar escrito?

Sei que o meu tempo se esgota, non preciso usar o condicional. Coma calquera narrador, a través dos meus libros aspiro a deixar testemuña da miña visión da vida e da miña concepción do mundo. Desexo poder escribir algún libro máis, na procura dese texto que responda ás ambicións coas que un inicia cada novo proxecto.

—¿Cal é a túa valoración do noso presente literario?

Creo que non leo tanto como para dar unha opinión cunha certa base, son moitos os libros que van quedando fóra do meu alcance. Con todo, non dubido en valorar de xeito positivo o panorama literario actual. Cada ano aparecen uns poucos libros de alta calidade (no ensaio, na poesía, na narración, no escaso teatro que se publica) e aparecen tamén outros títulos que, en circunstancias normais, poderían ter ampla difusión social. Creo que non desmerecemos en relación con outras literaturas europeas, nin moito menos.
A nosa eiva está nas facetas que non son propiamente a creación, mais que inflúen nela, comezando pola existencia dunhas elites político-sociais-económicas alleas á riqueza literaria. Non termos un estado detrás, como lle ocorre a outras literaturas pequenas en tamaño, é unha carencia que se constata cada día.

Armando Requeixo

 

Elena Gallego falou de «Dragal» nos Encontros cos Autores do San Narciso

26 Xaneiro 2012

Centros de ensino,Conferencia,Fóra de Xogo,Xuvenil

O blog da Biblioteca Secundaria do Colexio San Narciso publicou unha información sobre a visita ao centro de Elena Gallego Abad  para falar do seu libro Dragal. A herdanza do dragón.

 

Noutra xornada dos ENCONTROS CON AUTORES DA BIBLIOTECA DE SECUNDARIA, este luns 23 de xaneiro volveu ao San Narciso Elena Gallego, nesta ocasión para compartir cos alumnos/as de 1º da ESO a experiencia de lectura da primeira novela da triloxía de DRAGAL, a que leva por título “A herdanza do dragón”. A autora desvelou antes os seus lectores os motivos que a levaran a escribir esta saga, razón que se deixa ver tanto no nome dun dos seus protagonistas, Hadrián, como na estrutura da mesma: capítulos curtos de lectura rápida e sinxela. Pero tamén explicou un dos seus obxectivos esenciais como é o de demostrar que partindo da nosa tradición e da nosa historia podemos escribir novelas fantásticas tan válidas coma outras sagas tipo Harry Potter coas que comparte temática, pero coas que tamén garda distancias como é o feito de que Elena evite conscientemente lugares comúns con novelas coñecidas e que sitúe aos seus personaxes no mundo actual, en pleno século XXI e acudindo a clase na ESO nunha vila galega, ao igual que fan os seus lectores.

Elena Gallego que veu publicada esta primeira entrega grazas a un premio recibido no 2009, o Premio Caixa Galicia de Liteartura Xuvenil, editou en Xerais esta cando xa tiña escrita a segunda. Tras do éxito da primeira entrega que xa anuncia a súa cuarta edición, tamén parece inminente a aparición da terceira que completaráa triloxía, ocasión na que a autora, segundo nos confesou, bvai tomar un espiro posiblemente para escribir sobre outros temas e repensar se esta xa famosa triloxía terá continuidade.

Ao longo do Encontro un dos alumnos de 1ºda ESO B, sentado ao seu carón, realizau en directo un par de dragóns de papiroflexia cos que agasallou á autora. Ademais proxectouse unha montaxe cos debuxos tirados dos traballos que os alumnos/as realizaron tras da lectura de DRAGAL.

E como é costume a autora asinou os libros dos que quixeron ter un recordo deste encontro, do que Elena marchou prometendo unha nova visita ben para cando o CLUB DE LECTURA da Biblioteca dispuxese, ou ben para presentar a terceira entrega da saga do Dragal, antes de que remate o presente curso. Son xa moitos os alumnos e alumnas do San Narciso que pertencen á Fraternidade do Dragal, o último dragón galego vivo xa para sempre á hora de soñar.

 

«Fantasmas de luz»: Un «timeline» do noso tempo. Crítica de Ramón Nicolás sobre o libro de Agustín Fernández Paz

24 Xaneiro 2012

Críticas,Infantil,Xuvenil

Ramón Nicolás publicou nas páxinas do suplemento Culturas de La Voz de Galicia unha recensión crítica sobre Fantasmas de luz, de Agustín Fernández Paz.

Un «timeline» do noso tempo

Agustín Fernández Paz colleita, nos últimos tempos,  éxitos e recoñecementos literarios que non teño dúbida en valorar como xustos e ben merecidos. O autor podería optar, e sería ben lícito facelo, por volver tripar camiños xa transitados mais, moi polo contrario, o escritor vilalbés prefire seguir na procura de novas olladas que permitan achegarse a outras perspectivas que permitan visualizar ángulos do noso tempo talvez mal iluminados.

            Con todo non é, xustamente, esa a lectura novidosa que cumpriría facer dun elemento axial que percorre a novela como é a  homenaxe que se rende ao universo cinematográfico e á súa influencia nas nosas vidas pois este é un asunto ben presente na nosa tradición literaria desde o Ilustrísima de Casares ata moitas das obras ou poemarios contemporáneos. Mais si o é o feito de que o cine e as referencias cinematográficas sexan o alento vital que explica a vida de  Damián, profesionalmente vinculado ao traballo das antigas salas de proxección para quen a vida pasa polo filtro melancólico das películas visionadas mais que, dun día para outro, vai verse privado do seu traballo. Ese é o momento no que, parella a unha transformación operada nel e na súa esposa, nace se se quere outra novela, isto é, cédeselle espazo tanto para a reflexión sobre o devalar da relación sentimental coa súa esposa como para retratar as consecuencias da exclusión social derivada dos fortes tentáculos dun neoliberalismo que afoga o mercado do traballo e esnaquiza conquistas sociais dun sopro, adoptando literariamente unha solución extraordinariamente efectiva como é a de se abeirar ao xénero do fantástico, ganduxándose con eficacia nos ámbitos do cotián a través da ensamblaxe que nuclea dous clásicos de H.G. Wells levados á pantalla como foron “O home invisible” e “O home sen sombra”. E é nesta parte conclusiva onde se percibe certa airexa esperanzadora suxerindo que talvez sexa posible cambiar moitas cousas.

    A novela, sen dúbida, encerra o poder de espertar a conciencia cívica á marxe de que estudadamente suxira distintos niveis de lectura pois a proxección das exclusións sociais vai alén das motivadas puramente pola precariedade laboral. Nela, finalmente,  entendo como un acerto incluír, a xeito de “tomas extra”, un conxunto de relatos que ben achegan novos perfís respecto de personaxes que pasean pola novela ben afondan nalgún asunto só levemente aludido na novela, sen esquecer a presenza dunhas fichas comentadas polo autor que reparan en varias das películas amentadas polo protagonista. Mágoa dun making off que xa sería trazar un círculo perfecto nesta magnífica aliaxe entre cine, vida e literatura, pero iso ben nolo pode relatar o autor noutra ocasión.

        Parabéns, abofé, por este novo galano que é Fantasmas de luz: unha nova mostra do indiscutible talento do seu autor que, nesta ocasión, vén de mans dadas coas ilustracións doutro grande como é Miguelanxo Prado.

Os «Relatos de terror», de H. P: Lovecraft, un novo libro na colección Xabaril

Novidades,Xabaril,Xuvenil

A colección Xabaril acolle a reedición dun novo título, actualizado, entre as novidades de Xerais do mes de xaneiro: Relatos de terror, de H. P. Lovecraft.

Relatos de terror reúne oito contos de Lovecraft (“A tumba”, “Do máis alá”, “Herbert West, reanimador”, “O can”, “A ceremonia”, “El”, “A besta da cova” e “O alquimista”) que amosan como este xenial autor foi o inventor dun novo xénero, o conto materialista de terror, no que utiliza os símbolos que se manteñen no inconsciente das persoas para espertar eses terrores ancestrais que xacen dentro do noso cerebro. Trátase desa literatura de terror «cósmico» que se dirixe á parte máis fonda do cerebro, dominada polos instintos e emocións que están na orixe do xénero humano.

A exclusión social en «Fantasmas de luz», de Agustín Fernández Paz. Artigo de Ruth Fernández

23 Xaneiro 2012

Críticas,Infantil,Xuvenil

Ruth Fernández publicou en Galicia Hoxe un artigo de opinión sobre Fantasmas de luz, de Agustín Fernández Paz.

 

Fantasmas de luz

Durante as vacacións de Nadal, recibín no meu fogar a última obra de Agustín Fernández Paz, un agasallo que sempre me produce unha enorme satisfacción cando chega ás miñas mans algunha novidade do seu creador, como ben sabe Agustín. Grazas, de novo.

Durante as 185 páxinas asinadas polo autor vilalbés, que contan con ilustracións de Miguelanxo Prado, coñecemos a historia de Damián, casado con Marga e pai de Ismael. Despois de 35 anos traballando en ‘Prudesa Filmes’, Carlos, o seu xefe, dille que a empresa ten os días contados. Asegura que as salas multicines dos centros comerciais se levan a palma, feito polo que van pechando os cines do pasado. Iso é o que acontece co ‘Cine Soñadores’ no libro e o que pasou en todas as cidades nos últimos anos. Así vai ocorrer coas cinco salas que xestiona a empresa na que traballa Damián.

En realidade, o único que pretende o egoísta de Carlos é vender o solo no que se ubican os establecementos herdados e obter así un grande beneficio, a costa do despido dos seus traballadores, que deron media vida pola empresa. Todo apunta a que no lugar se levantará unha torre, con trinta e seis vivendas e baixos comerciais. Como se di na obra titulada Fantasmas de luz, ‘Don Carlos axeonllárase ante o altar do Diñeiro, o novo deus omnipotente’ (p.43).

Damián pasa polo que tantos outros nestes tempos: perda do posto de traballo, engrosamento das listas do INEM, querendo obter outro emprego como operador de cabina de proxección, ao ser no Cine Soñadores o responsable de proxección das películas. Non hai nada que encaixe con ese perfil, como non podía ser doutro xeito… Cantos pasaron polo INEM buscando un traballo para o que non tiñan o perfil axeitado?

 No libro de Fernández Paz o tema central é o da exclusión social, de plena actualidade, nestes tempos de crise e recesión económica. De aí que atopemos a alegoría dos personaxes convertidos en fantasmas, volvéndose invisibles para o resto da sociedade, agás para aqueles que viven unha situación semellante á súa, como a condición de prexubilada de Marga, que primeiro traballara en ‘Casa e Fogar’ e logo tivera unha florería, pechando o negocio ao non poder igualar nos prezos aos establecementos da competencia. Vólvense transparentes, imposibles de recoñecer nos eidos nos que antes se movían. Experimentan unha sensación de aillamento, de soidade, de invisibilidade, que o autor relaciona con documentos fílmicos coma O home sen sombra e O home invisible.

Nesta obra, como fixera o autor en O único que queda é o amor, vólvense trascendentais as citas, neste caso de filmes, e non tanto de libros. E de alí procede tamén a que di ‘todas as lembranzas son sucos de bágoas’ (2046, Wong Kar Wai), así como as palabras ‘O amor é unha cuestión de oportunidade. De nada serve encontrar a persoa idónea demasiado pronto ou demasiado tarde’. Hai algunhas sumamente interesantes, como a extraída da película Amélie: ‘É curiosa, a vida. Cando eres neno o tempo non acaba de pasar. E logo, sen te decatares, tes cincuenta anos e da infancia o único que che queda colle nunha caixa enferruxada’ (p.58).

Outra das citas que me fascinaron, que deberiamos escribir en mayúsculas é a tomada do filme O club dos poetas mortos: ‘NON ESQUEZAN QUE, A PESAR DE TODO O QUE LLES DIGAN, AS PALABRAS E AS IDEAS PODEN CAMBIAR O MUNDO’. Grazas por rescatar esa afirmación.

Despois do relato no que Damián é o protagonista, o autor de Corredores de sombra e Non hai noite tan longa, inclúe un apartado que chama ‘Tomas extra’ (A cabina dos soños de Damián, Fascinación por Julianne Moore, Un empresario exemplar, Unha foto para os días de tristeza, Fronte á porta de Brandeburgo Ismael contempla o ceo de Berlín e A florería de Marga). Trátase de secuencias vencelladas á trama principal, que se engaden ao final do filme de Damián, en definitiva unha serie de escenas eliminadas do centro da historia, pero moi útiles para comprender de xeito global a ficción.

E aquí non acaba a cousa. Fernández Paz engade un apartado moi notable: inclúe un listado de filmes cunha ficha artística e un resumo de cada un. Todos os títulos reflectados están vencellados á trama, empregando citas dos mesmos. Nesta sección do libro atopamos referencias a Eu son lenda, O exorcista, Cinema Paradiso, O sexto sentido, O padriño, Full Monty, Os luns ao sol, Morte dun viaxante, As uvas da ira, Os outros, Coa morte nos talóns, Big Fish, Morte en Venecia, As pontes de Madison, Thelma e Louise, O gatopardo, O doutor Frankestein, O nome da rosa, A noiva de Frankestein, Terminator, Psicose, etc.

 A modo de epílogo, para finalizar Fantasmas de luz, Fernández Paz fala da súa paixón polo cine, citando o Cine Vilalbés da infancia, o da Universidade Laboral de Xixón, así coma os cines de Barcelona, Bilbao, A Coruña e Vigo. E tamén nos refire a súa experiencia formando parte dos Cineclubs da U. Laboral de Xixón, do montado en Guernika, do Cineclub Coruña… Afirma que ‘as persoas da miña xeración temos o corpo enchoupado de películas, non se nos pode entender sen o cine’ (p.185). Despois de abrir a novela coa cita ‘As películas acaban, pero o cine non remata nunca’ (Davide Ferrario) o amigo Agustín fai un chamamento citando a Luis Eduardo Aute e pide ‘Cine, cine, cine/ más cine por favor). Que así sexa.

Ruth Fernández

«A illa do tesouro», de Stevenson, novidade do mes de xaneiro en Xabaril

Novidades,Xabaril,Xuvenil

A colección Xabaril acolle a reedición dun novo título, actualizado, entre as novidades de Xerais do mes de xaneiro: A illa do tesouro, de Stevenson.

Un mociño inglés do século XVIII vive e conta neste libro, clásico no seu xénero, unha aventura extraordinaria. Mesturados el e mais os seus amigos cunha grea de bucaneiros disfrazados de xente de ben, e norteados polo mapa que tirara o rapaz do cofre dun pirata finado na cativa pensión familiar, bótanse ao mar tras o engado do fabuloso tesouro soterrado por unha banda dos autodenominados cabaleiros de fortuna naquela afastada illa descrita no mapa. As peripecias de Jim Hawkins, do capitán Smollet, de John Silver o Longo e do resto dos tripulantes da Hispaniola significaron para varias xeracións non só a cristalización dos soños de mocidade de aventuras, senón tamén a realización literaria da ansia de escapismo que aniña en todo ser humano. Se ben a complexidade psicolóxica dalgúns personaxes, especialmente John Silver, amosa a característica preocupación de Robert Louis Stevenson pola ambigüidade moral das persoas, A Illa do Tesouro representa en estado puro a novela de aventuras na cal a procura mítica dun obxecto prezado actúa como móbil para a fuxida cara a escenarios exóticos onde a liberdade é posible.

«Fantasmas de luz», de Agustín Fernández Paz en A Escola do Faro

12 Xaneiro 2012

Críticas,Infantil,Xuvenil

O suplemento A Escola do Faro, do Faro de Vigo, publica unha recensión obre Fantasmas de luz, de Agustín Fernández Paz.

La nueva novela de Agustín Fernández Paz ( Vilalba, Lugo, 1947) aborda uno de los grandes dramas de la época actual: el de la exclusión y el de la invisibilidad a la que se ve sometida una parte de la sociedad. Empleando recursos de la novela fantástica y combinando suspense con melancolía, la obra pretende ser un homenaje al cine, tanto a las viejas salas que fueron desapareciendo de nuestro panorama como a las grandes películas que, sin ser la vida misma, ayudan a entenderla y a llenar de esperanza el corazón.
Contando con las ilustraciones de Miguelanxo Prado, Fernández Paz nos narra la historia de Damián, un hombre que lleva treinta y cinco años trabajando como operadoren la cabina del mejor cine de la ciudad. Un día recibe la noticia de que la sala va a desaparecer y los empleados van a ser despedidosy su vida cambia. Su cuerpo y el de su mujer irán desapareciendo y volviéndose invisibles a los ojos de los que los rodean.

A semblanza de Agustín Fernández Paz, por María Jesús Gil

9 Xaneiro 2012

Autores,Infantil,Premios,Xuvenil

Recibimos, e reproducimos, a fermosa semblanza que María Jesús Gil realizou sobre Agustín Fernández Paz durante o acto de entrega, o pasado  mes de novembro, do Premio Iberoamericano SM de Literatura Infantil e Xuvenil.

 

Semblanza de Agustín Fernández Paz con motivo de la entrega del 7º Premio Iberoamericano

Buenas tardes. Boas tardes.

Me hubiera gustado poder leerles el siguiente texto en gallego, que es la lengua en la que Agustín Fernández Paz escribe y sueña, pero no me he atrevido pues, aunque es un idioma que entiendo con facilidad – gracias a él y a otros queridos autores y amigos gallegos-  no lo hablo con la misma soltura.

Dice Agustín:

“Aunque cuando escribo abordo los temas que me interesan o me preocupan, aunque construyo mis historias con materiales tomados de lo que pasa a mi alrededor, no puedo olvidar que todos los hilos con los que acabo componiendo mis relatos tienen su origen en mi infancia. En los cuentos que escuché, en los libros y tebeos que leí, en las películas que vi en unas salas de cine que ya no existen, en los juegos de las tardes de invierno y en todas las aventuras de aquellos veranos luminosos y eternos. Todo está allí, en los paisajes encerrados en mi memoria.”

 En este texto, que forma parte de una extensa conferencia del autor  – que se titula Los paisajes de la memoria – encontramos el inicio de un viaje que parte de sus años de infancia, de del niño que nos mira desde esa foto. Ese niño de unos 10 años de edad, nacido en un pueblo gallego llamado Vilalba, en los tristes y grises años de la posguerra española. Recuerda Agustín que en su escuela, como en tantas otras, todavía escribían en pequeñas pizarras con pizarrín de tiza, lo que retrata la pobreza de medios de aquella época.

Época en la que los niños comían en la escuela la mantequilla, el queso y la leche en polvo procedentes de la ayuda norteamericana. Aquellas escuelas heladas, en las que había un único libro de texto y algunos libros de lectura,  viejos y gastados, como los que vemos en la foto.

 Pero Agustín tuvo la suerte de tener libros en su casa. Y en otro texto evoca así sus primeras lecturas:

“Una noche cualquiera de invierno, en los grises y mediocres años cincuenta. Una casa de un pequeño pueblo gallego, tan pobre como las otras que hay a su alrededor. La oscuridad de la larga noche de piedra de la dictadura es algo más que una metáfora. En esa casa hay un hombre sentado a la mesa de la cocina, que apoya un libro sobre el hule gastado. Ha estado trabajando todo el día en la carpintería, quizá ocupado en las piezas de una cama, o de un armario, muebles hechos con la voluntad de vencer el tiempo. Ahora tiene el libro abierto y, mientras pasa las páginas, le habla a su hijo más pequeño de las maravillas que, como si fuera una lámpara mágica, encierra aquel volumen. “Pronto podrás leerlo”, le dice al niño, “y entonces verás como es cierto todo lo que te he contado”. Y el niño, contagiado por el entusiasmo que desprenden los ojos y las palabras de su padre, desea que pasen veloces los días, para poder entrar en el espacio de La isla misteriosa de Jules Verne, pues ese es el libro, uno de los que forman la biblioteca paterna, si es que se le puede llamar así a los dos estantes que guardan unos pocos volúmenes, un tesoro para aquellos tiempos: Verne, Poe, Salgari, Dumas, Mark Twain, Puskhin, Fernández Flórez… Todas ediciones viejas y gastadas, aunque algunas aparezcan protegidas por las nuevas cubiertas que les han puesto las manos cuidadosas de un encuadernador amigo. Libros que, en un proceso de seducción guiado sólo por la intuición y el entusiasmo, sirvieron para que aquel niño quedase contagiado para siempre por el deseo de leer.”

 Aquel niño era Agustín y el carpintero su padre. De él aprendió que la lectura, por encima de todo, nos ayuda a vivir; pero también que nos sirve para conocer otros mundos, otras vidas, para viajar por el tiempo y por el espacio y para que nuestra imaginación se expanda sin límites.

 En ese texto el autor alude a “la oscuridad de la longa noite de pedra”, la larga noche de piedra, ese guiño al poeta gallego Celso Emilio Ferreiro, que nos habla de la dura y amarga realidad de la posguerra española en la que creció ese niño y que ha influido inevitablemente en su obra.

 A los trece años salió de Vilalba, para cursar siete largos años en la Universidad Laboral de Gijón. Un mundo completamente nuevo para aquel niño de pueblo, pero donde vivió experiencias que fueron importantes para su formación como lector y como escritor. Allí, aparte de conseguir su título de Perito Industrial Mecánico, tuvo profesores que jugaron un papel importante en su formación lectora. Frecuentó las bibliotecas del centro, leyendo las obras completas de autores como Kipling, Valle Inclán, Kazantzakis o Juan Ramón Jiménez. Fue allí donde empezó a publicar algunos textos en el periódico semanal La Torre.

 ¿Cómo un perito industrial al que le gustaban las matemáticas y la física terminó convirtiéndose en escritor?

 Nos ha contado Agustín que, durante los dos veranos que pasó haciendo las milicias universitarias, un amigo, observando  su afición lectora, le llevaba libros de la biblioteca familiar todos los fines de semana. Y así leyó las obras de Kafka, Samuel Beckett, Camus, Bertrand Russell…

 En 1969, decide marcharse a Barcelona, con la intención de trabajar y estudiar. Allí vive la intensa vida cultural de la ciudad, teatro, música, lecturas y cine, sobre todo cine, al que ya era un gran aficionado.

 Dos años después y con algunos ahorros, regresa a Galicia, a A Coruña, y entre 1971 y 1976, vive intensamente la agitación  cultural y política y estudia Magisterio y Ciencias de la Educación. Ve claramente que sus inquietudes culturales pueden tener sentido en el mundo de la docencia. Vive con entusiasmo los cambios que se empiezan a producir en el ámbito de la educación, las ideas renovadoras que comenzaban a llegar de otros países, la aparición de la revista Cuadernos de Pedagogía, conecta con otras personas que piensan como él,  descubre que forma parte de un movimiento mucho más amplio. Lee a Piaget, a Paulo Freire, a Ivan Illitch, Carta a una maestra, de los alumnos de Dom Milani, de la escuela italiana de Barbiana, la Gramática de la fantasía de Rodari o Sempre en Galiza de Castelao.

Unos años intensísimos como maestro en A Coruña,  en Gernika, en Mugardos… Es una época de profundos cambios sociales y políticos en España: los últimos años de la dictadura, la transición, el golpe de estado, el inicio de la etapa autonómica. Es por aquel tiempo cuando aparecen los primeros movimientos de renovación pedagógica, en los que Agustín participa con entusiasmo.

 En la década de los setenta, descubre la existencia de una literatura infantil y juvenil que es decisiva para que se convierta en escritor. Lee con avidez a Gianni Rodari, Roald Dahl, Ursula Wölfel, Maria Gripe, Michael Ende, Antoniorrobles, María Teresa León. La mediocre y moralizante literatura infantil española anterior desaparece con los aires renovadores de estos nuevos escritores.

En ese tiempo se introduce oficialmente la lengua gallega en la enseñanza. Se necesitaban libros de lectura y la literatura infantil y juvenil en gallego era muy escasa. Y ese fue el empujón definitivo. Aunque nunca había dejado de escribir para él mismo, comienza a escribir  cuentos para utilizar en clase y, de ahí a publicar  de forma autónoma, solo había un paso.

 Casi al mismo tiempo obtiene dos premios importantes: uno de ámbito gallego, el Merlín, por As flores radioactivas y otro de ámbito estatal, el Lazarillo, que concede, a una obra no publicada, la rama española de IBBY, OEPLI. En 1991 se concedió al título   Contos por palabras. Recuerdo este último premio con especial emoción ya que desde entonces data la relación de Agustín con Ediciones SM y nuestra amistad

Y me detengo un momento en este punto para contarles una anécdota personal: la misma tarde del fallo de este premio recibí el manuscrito en lengua gallega. Ediciones SM tenía ya por entonces un importante premio en lengua gallega, el O Barco de Vapor, y yo había publicado varios libros en gallego, de Paco Martín, de María Victoria Moreno, de Manuel María, entre otros. Pero, aún así,  mi conocimiento del gallego dejaba mucho que desear. Sin embargo, pudo más mi curiosidad y empecé a leer aquel manuscrito que acaba de obtener el Premio Lazarillo. Observé que cada capítulo empezaba con una fotocopia de la página de anuncios por palabras de un diario. Y con un círculo, hecho con rotulador, rodeando alguno de los anuncios.

Así, se podía leer:

LLAVES UNIÓN. Duplicamos todas con o sin muestra

URGE manicura,

EN Celanova, por cierre de cine, se vende equipo de proyección completo y 300 butacas, con poco uso, o

EMPRESA de fabricación arcas fúnebres precisa representante para ventas en zona centro y norte de España. Trabajo estable, interesantes condiciones económicas, enviar currículum vitae y fotografía reciente… y una dirección.

Y a continuación, una imaginativa, brillante y sorprendente historia, llena de humor, seguía a cada uno de estos anuncios.

 Leí sin parar y, en cuanto terminé, ya estaba segura de que quería publicar ese manuscrito. Llamé a Agustín. Me interesaban también los derechos para lengua gallega. Me respondió lo que siempre me ha dicho durante todos estos años de amistad: “¿Para gallego? Mira, el gallego ya lo va a publicar Manolo”. Manuel Bragado, Director General de Xeráis, su principal editorial en Galicia, y que hoy está también con nosotros. Gracias por acompañarnos, Manolo. Aprovecho para confesarte – aunque creo que siempre lo has sabido -  que muchas veces he intentado conseguir los derechos para lengua gallega de los libros de Agustín, sin conseguirlo casi nunca, como también sabes.

Desde esta fecha, 1991, he tenido la suerte de ser editora y amiga de Agustín. Sé que esta relación tan cercana, tan cordial, ha sido la misma con todos sus editores, que somos muchos. Porque, Agustín ha escrito muchos libros, para lectores de todas las edades. Unos cuarenta títulos, muchos de los cuales han sido galardonados con los premios más importantes. No me resisto a enumerar alguno de ellos, al menos los más relevantes, para no cansarles a ustedes:

Aparte del Premio Merlín por As flores radiactivas y el Premio Lazarillo por Contos por palabras ya mencionados anteriormente, obtuvo el Premio Edebé en 1994, por Trece años de Branca,  El O Barco de Vapor por O meu nome é Skywalker en 2002.

En 2001 obtuvo el premio Protagonista Jove por el título Aire negro. Este premio, que organiza el Consell Català del Llibre en colaboración con l´Associació Catalana d´Amics del Llibre Infantil i Juvenil, es concedido por un jurado juvenil. Me parece importante destacar que, en este caso, fueron los destinatarios del libro, los jóvenes, los que lo eligieron como su libro preferido del año. Y eso que Fernández Paz es un autor exigente con sus lectores. Como en tantas de sus obras, esta novela está llena de referencias a creadores  universales como Henry James o Joseph Conrad.

 En sus novelas siempre encontramos algún personaje al que le apasionan los libros. De forma deliberada, introduce poemas de Neruda, Valente, Yeats, Eliot o Pessoa, por citar algunos. De esta forma, consigue compartir con los jóvenes las lecturas que le gustan. Y sus lectores, a juzgar por los comentarios que hacen sobre sus obras, reconocen la calidad de lo que se les ofrece.

 En 2008 obtiene el Premio Nacional de Literatura por O único que queda é o

amor,  publicado por Edicións Xeráis. Y me detengo un momento en este título que ha obtenido el máximo galardón de los premios de literatura en España y que empieza con una cita de la obra Nieve,  del Premio Nobel Orhan Pamuk, que dice: “y cuando me doy cuenta de cómo vamos a pasar por este mundo sin dejar huella después de haber llevado unas vidas estúpidas, comprendo con rabia que en la vida lo único que queda es el amor”.

Es esta una obra fundamental en la que el autor nos presenta una serie de personajes unidos por una trama de hilos invisibles, por el hilo conductor del amor, que cada uno vive desde su propia experiencia y perspectiva. El amor en todas sus variantes: El amor platónico, el amor después de la muerte, el amor perdido, la amargura del desamor.  Relatos que exploran con gran profundidad el mundo de los sentimientos.

En tres ocasiones, tres de sus obras han aparecido en la prestigiosa Honour List de IBBY: Contos por palabras en 1992, Aire negro en 2002 y O único que queda é o amor en 2010. Por dos veces, dos de sus títulos: Aire negro y O meu nome é Skywalker han tenido un lugar en el catálogo de los White Ravens y por dos veces ha sido nominado al Premio Astrid Lindgren Memorial.

 Y, por último, Agustín Fernández Paz  es el candidato de España para el premio que se considera el Nobel de la Literatura Infantil y Juvenil, el Premio Hans Christian Andersen, que se fallará en Basilea en marzo de 2012.

 Como les decía, y volviendo a lo personal, a lo largo de estos 20 años, aparte de publicar muchos de sus títulos, puedo decir que hemos tenido una auténtica amistad que se ha ido fortaleciendo con el trato. He seguido de cerca sus éxitos, sus premios,  he leído sus nuevos libros, que me llegaban puntualmente con cariñosas dedicatorias, he tenido noticia de las traducciones de sus títulos a otras lenguas: castellano, catalán, euskera, italiano, francés, árabe, coreano…

 Con qué placer recibo sus cartas manuscritas, con esa letra menuda, tan característica.  A través de esas cartas, he ido conociendo sobre sus proyectos, que siempre ha acometido con entusiasmo y con rigor. Sobre los acontecimientos familiares, Inma, sobre su orgullo de padre y su amor por esa hija que hoy le acompaña, Mariña. Sobre la vida, en definitiva.

Y qué decir de las largas conversaciones sobre nuestras respectivas lecturas, sobre las últimas películas que hemos visto. Sobre sus recuerdos, los tebeos que leía con sus hermanos, sus seriales de radio preferidos: Superman y Una princesa de Marte, la hoguera de San Juan de su pueblo, el olor a pan reciente y a manzanas de su casa. Y sobre la señora Generosa, que por la noche les contaba, a él y a sus hermanos, cuentos de crímenes y de aparecidos.

Siempre dices que la literatura nace de la memoria y de la imaginación y que se teje con los hilos de la vida. Y estos son algunos de los hilos con los que has tejido tu mundo literario.

Gracias, Agustín. Por tu generosidad. Por tu empeño y por tu lucha por dignificar la literatura infantil y juvenil, en la que siempre has creído. Dices, con Pierre Clanché, que “necesitamos historias del mismo modo que necesitamos sueños; no para olvidar lo real, sino para ejercitarnos en afrontarlo”. Historias y mundos que ejerciten la fantasía, la creatividad, la imaginación, la emotividad y permitan dibujar mundos interiores donde los mitos, los héroes y las tradiciones culturales pasen a formar parte de nuestra experiencia vital.

Necesitamos historias y el origen de todas está en los libros.

El jurado que te ha concedido el Premio Iberoamericano ha destacado “tu compromiso con los valores universales y tu papel determinante en la construcción de una literatura infantil y juvenil en lengua gallega”.

Gracias por la profunda dimensión de tu literatura, en constante búsqueda de técnicas y recursos, por la hondura de las vidas de los personajes que nos presentas en ella, por tus historias reales o sobrenaturales, en las que nunca falta el humor, del que la literatura infantil está tan necesitada.

Gracias por tu complicidad con los lectores para los que no escatimas esfuerzos, y para los que has creado en tus obras atmósferas y personajes que evocan el pasado a través de tus recuerdos de infancia.

Decías en una entrevista, nada más concederte este Premio, “he sido docente a lo largo de treinta y tantos años y más allá de procedimientos complejos, lo que se precisa para que los niños y jóvenes se adentren en el universo de las historias escritas  es un conjunto de buenos libros y un profesor o profesora que ame la lectura. Con esto se puede desatar en los niños la pasión por la lectura con cierta facilidad”.

 En alguna ocasión, te he oído citar una frase del ensayo titulado “Imaginación y creación”, de unos de los más grandes e imaginativos escritores gallegos, Álvaro Cunqueiro, que dice: “Lo propio de un escritor es contar claro, seguido y bien. Contar la totalidad humana, que él por su parte tiene la obligación de alimentar con nuevas miradas. Y si hay algo que esté claro en esa dieta es que la persona precisa en primer lugar, como quien bebe agua, beber sueños”.

Y dices tú: “Beber sueños como quien bebe agua. No encuentro mejor manera de expresar la necesidad y el placer que explican la lectura”.

 Moitas grazas. Muchas gracias.   Guadalajara, 29 de noviembre de 2011

María Jesús Gil

Un estudante do IES O Mosteirón de Sada recomenda a lectura de «Poetízate», a antoloxía de Fran Alonso

Antoloxía,Fóra de Xogo,Poesía,Xuvenil
Un estudante do IES O Mosteirón, de Sada, Adán Méndez Varela, de 4º ESO, recomenda a lectura de Poetízate, a antoloxía de Fran Alonso, desde a bilblioteca do centro.
Neste curso mandáronme ler o libro de Poetízate. O primeiro que pensei foi “outra vez poesía, todos eses poemas que tanto custa entender”, pero cando o fun mercar e vin a portada foi como se o libro me chamase.
Cando cheguei a casa empecei a ollar as follas, pareime na 110 e lin o poema que nela aparecía, “Voz sen verbas”. Este poema encantoume e decidín volver ao principio e lelos todos, cousa que ao contrario do que me imaxinaba non me custou. Aínda así o que máis me atraía era “Voz sen verbas”, de Antonio García Teijeiro.
Por todo isto, pídolle á xente coma min en especial, esas persoas as que non lles gusta ler ou que len e a poesía lles parece aburrido, que lean Poetízate e xa verán como cambian de opinión como fixen eu.

«Fantasmas de luz», de Agustín Fernández Paz: entre o realismo e a fantasía. Crítica en Trafegando ronseis

2 Xaneiro 2012

Blogs,Críticas,Infantil,Xuvenil

O blog Trafegando ronseis publicou unha anotación de sobre Fantasmas de luz, de Agustín Fernández Paz.

 

Fantasmas de luz

O último título que nos ofrece Agustín Fernández Paz é Fantasmas de luz, publicado pola editorial Xerais, apoiado polas fantásticas ilustracións de Miguelanxo Prado. Amor polo cine que demostra en cada liña e en cada parágrafo, ofrecéndonos unha interesante selección de filmes ao final da novela, pero sobre todo amor pola xustiza, facendo fincapé na actual situación de inxustiza social que estamos a vivir arestora na nosa sociedade, onde os pobres son cada vez máis pobres e os ricos cada vez máis ricos.
A medio camiño entre o realismo e a fantasía, a historia que nos relata Agustín é unha historia acontecida aquí mesmo, ao noso carón, cando paseamos pola rúa e non vemos a metade da xente que cruzamos. Unha historia de invisibilade chea de melancolía mesturada asemade con optimismo, porque a unión e o amor dan novos azos para seguir adiante. E porque o cine axudará a entender mellor a vida: tantas frases e escenas maxistrais que definen o noso acontecer cotiá. A chiscadela ao sétimo arte amplíase cunha serie de “Tomas extra” que complementan a curta historia que se nos relataba na parte principal da novela; pero estes extras son fundamentais tamén para reflexionar, para saber máis, para completar o noso maxín sobre o lido e interactuar coa historia principal. Non son tomas falsas, por tanto, senón que son un aditamento insubstituíble.
As ilutracións que acompañan o bo facer de Agustín son parte esencial da natureza real e morriñenta do texto. Non podía ser doutro xeito vindo de quen veñen: escusado é falar da arte de Miguelanxo Prado, o noso máis internacional comiqueiro e ilustrador.

“Exogamia 0.3″ de Ramón Caride, presentación en Allariz

27 Decembro 2011

2011,Autores,Fóra de Xogo,Noticias,Presentacións,Xuvenil

Organizada pola libraría Aira das Letras e por Edicións Xerais de Galicia, o xoves, 29 de decembro, ás 20:00 horas celebrarase en Allariz, nos locais da Fundación Vicente Risco (rúa de san Lorenzo 3), a presentación dos dous libros máis recentes do escritor  Ramón Caride: Exogamia 0.3 e El frío azul. No acto acompañarán ao autor Manolo Busto (ilustrador de Exogamia 0.3), Alberto Canal, Jorge Emilio Bóveda e Manuel Bragado.

Cine, realismo, fantasía e melancolía en «Fantasmas de luz», de Agustín Fernández Paz. Crítica de Xosé Manuel Eyré en Galicia Confidencial

23 Decembro 2011

Críticas,Infantil,Xuvenil

Xosé Manuel Eyré publicou en Galicia Confidencial unha recensión crítica sobre Fantasmas de luz, de Agustín Fernández Paz.

 

Novela de homenaxe ao cinema

Esta semana, o libro de referencia é ‘Fantasmas de Luz”, unha obra de Agustín Fernández Paz, ilustrada por Miguelanxo Prado e publicada por Xerais.

As festas destas datas son moi propicias á melancolía, a botar a ollada atrás e facer revisión do vivido, e, polo tanto, marco moi acaido para títulos como o que imos comentar hoxe, que nos chega desde a narrativa competente de Agustín Fernández Paz e as ilustracións dun mago  da cor e as liñas como Miguelanxo Prado. Toda a unha garantía para confeccionar un título interesante, e onde as dúas artes de contar historias se complementan de xeito moi acaido. Dúas artes de contar historias unidas para homenaxear unha terceira: o cinema. Entre as tres se teñen auxiliado en múltiples ocasións, as tres se beben continuamente. Abonde lembrar títulos como os Cinepoemas de Claudio Rodríguez Fer ou aquel volume colectivo titulado Narradores de cine, ambos tamén de Xerais, escusando o non entrar no tan complexo mundo das influencias da sétima arte nos modos e maneiras da narrativa.
E queremos comezar polas ilustracións, a achega de Miguelanxo Prado, os seus deseños  teñen o poder de lembrarnos que se está a falar da vida real, que é o que interesa, a vida real e os problemas dos seus habitantes, eses conflitos que fan de calquera peón un heroe, non porque os resolva senón máis ben porque malia a problemática consegue seguir adiante. Á vez que presta moito coidado en lembrarnos que o que vemos/lemos non é a realidade, senón unha fantasía sobre o real. De xeito que nunca desinstala no lector a necesidade crítica senón que apela a ela, volvéndoa aliada súa.
Pola súa banda, a historia que novela Agustín Fernández Paz tamén camiña entre o realismo, a fantasía e a melancolía, sen faltar doses de humor e apelando tamén á conciencia crítica. Conta historia de Damián e Marga, como se volven invisíbeis. Nada que non lle pase a calquera fillo de veciño. Cando despiden o vello proxectionista do cinema Soñadores, a súa vida e dos que o rodean comeza a mudar. E case paralelo a ese comezo da muda é do entrada da aforística cinematográfica no discurso. Porque a vida de Damián non se entende sen o cinema, dito con outras palabras, o cinema, as historias do cinema son un instrumento nas mans de Damián para entender a vida. Algo moi importante, pois do mesmo xeito que a ficción axuda a Damián debe o lector ter en conta que Fantasmas de luz tamén pode poñer o seu lombo na interpretación da actualidade cotiá.
Son moitos os filmes aos que se recorre, son moitos os filmes desta homenaxe ao cinema. E no remate ofrécese un completo dossier deles. Maioritariamente cinema made in Hollywood, tanto é así que nin se menta algún título da curta e heroica vida do cinema galego.
E a historia novela ten unha estrutura moi marcada. Primeiramente ofrécese a historia da invisibilidade de Damián, ou como calquera pode rematar sendo excluído da sociedade, abonda que reciba unha carta de despedimento para que se decate. A historia de como Damián e Marga tornan invisíbeis, e como na república da invisibilidade non son os únicos, ni moito menos. Contada con sentimento, unhas pingas de humor e o saber narrativo dun dos nosos máis celebrados autores, non demora nada o lector en empatizar fortemente coa historia. Raro será que, a novela vai destinada preferentemente a lectores adultos, varios ou moitos deses títulos non os teña gardados na memoria cinematográfica propia. E que o que se está contando é vida levada á fantasía, non ofrece dúbidas. Vida levada á fantasía para homenaxear a fantasía e que axuda a levar e enteder a vida.
Logo, e porque a historia da invisibilidade de Damián e Marga ( a parentela con O home invisíbel e o O Home sen sombra, resulta innegábel, son dous títulos centrais nas referencias cinematográficas) tampouco é moi longa e non se pretende outra cousa que relatar ese proceso, aínda se ofrecen media ducia de “Tomas extra”. Seis engádegas narrativas que retoman a historia para complementala, complementala sen redimensionala, de xeito que tamén  se poden ter como convites para que o lector reflexione sobre a historia contada.
Nin máis nin menos.

Xosé Manuel Eyré

Entrevista con Agustín Fernández Paz sobre «Fantasmas de luz» en Radiofusión

Entrevistas,Infantil,Radio,Xuvenil

Radiofusión, a programación das Radios Municipais Galegas, emitiu unha entrevista con Agustín Fernández Paz a raíz da publicación do seu libro Fantasmas de luz.

A entrevista pode escoitarse en mp3 aquí.

 

Homenaxe ao cine e denuncia social conviven na nova novela de Agustín Fernández Paz

Xerais saca á rúa “Fantasmas de luz”

“Nunca poderán acabar con nós nin esmagarnos. Sempre sairemos adiante porque nós somos o pobo”. Do espírito co que John Ford impregnou a adaptación cinematográfica de Las uvas de la ira tira Agustín Fernández Paz na súa nova novela. A este e outros clásicos da sétima arte homenaxea o escritor vilalbés en Fantasmas de luz, unha obra que, ao igual que a devandita película, denuncia as consecuencias do capitalismo na vida dos traballadores. “Nun abrir e pechar de ollos, vanse polo sumidoiro as conquistas sociais e laborais que levaban décadas consolidadas”, reflexionou esta tarde o autor nos micrófonos de Radiofusión

Cultura • 20/12/2011 • Autor: Redacción

Agustín Fernández Paz atópase, ás veces, a si mesmo recitando frases de filmes que lle deixaron fonda pegada. Porén, non chega ao nivel do protagonista da súa nova novela, Damián, quen toma as súas decisións vitais en función do que aprendeu na gran pantalla. A través deste personaxe que tras quedar no paro comeza a volverse transparente, o autor pretende denunciar a invisibilidade que sofre unha parte da sociedade.

Tomando exemplo das edicións en DVD, Fantasmas de luz inclúe “tomas extra”. Fernández Paz engadiu á novela principal seis relatos que, a modo de escenas adicionais, axudan a entender mellor determinados aspectos da historia. O lector conta asemade coa axuda das ilustracións de Miguelanxo Prado, ante cuxo traballo o escritor asegura “quitarse o sombreiro”.

Das clasificacións do cinema tira tamén o autor chairego á hora de referirse aos destinatarios da súa nova obra. “Para todos os públicos” está pensada Fantasmas de luz xa que pode resultar de interese, asegura, tanto “para un adolescente como para unha señora de 80 anos”.

Agustín Fernandez Paz, discurso de recepción do Premio Iberoamericano SM en Guadalajara

8 Decembro 2011

Autores,Descargas,Discursos,Infantil,Noticias,Vídeos,Xuvenil

Agradecemos a Xulio Abollo esta gravación que recolle o extraordinario discurso pronunciado o 29 de novembro por Agustín Fernández Paz na FIL de Guadalajara con motivo da recepción do Premio Iberoamericano SM de Literatura Infantil e Xuvenil. Un documento para a nosa historia literaria.

O discurso pode descargarse en pdf aquí:

Anotación sobre «Exogamia 0.3», de Ramón Caride, en Trafegando ronseis

2 Decembro 2011

Blogs,Críticas,Fóra de Xogo,Xuvenil

Trafegando ronseis publica unha anotación sobre Exogamia 0.3, de Ramón Caride.

Exogamia 0.3

Unha das actividades que propuxemos dende o Equipo de Normalización e Dinamización do IES Chano Piñeiro para o Día da Ciencia en Galego foi que o alumnado de terceiro e cuarto de Diversificación lese este libro e logo tivese un encontro co autor. Este producirase bastante máis tarde do previsto, o 9 de decembro, pero unha alumna de 3º, Susana Lamas, quere recomendarnos a súa lectura.
Así que dámoslle as grazas e animámola a seguir participando connosco no fomento da lectura.
Exogamia 0.3 é de Ramón Caride e está publicado pola editorial Xerais.

Este libro pareceume moi interesante porque nel o autor reflicte en seis breves historias o punto ata o que podemos chegar nesta sociedade: racismo, egoísmo, enganos, onde o único e máis importante é o diñeiro, o que máis capital ten é o que manda sobre todo e sobre todos. Quizais semelle algo esaxerado, pero está presente no noso día a día.
O libro, por tanto, trata de abrirnos os ollos á realidade social que temos arredor e coa que convivimos cada día, moitas veces cos ollos pechados.
Recoméndovos que o leades.

Cando a música forma parte da trama: «A caza do Ghazafello», a aventura dun libro-disco colectivo

1 Decembro 2011

Audios,Música,Narrativa,Xuvenil

O Faro da Cultura, de Faro de Vigo, publica hoxe unha recensión crítica de Pilar Ponte sobre sobre o libro-CD A caza do Ghazafello, unha novela de Denís M. e música de Marcos Payno que reúne a importantes músico galegos e á ilustradora Sara López, con produción de Valentín Torrado.

O éxito colectivo

Boa opción para agasallar

É un pracer ter nas mans unha aventura en libro–disco como A caza do ghazafello,un éxito colectivo froito da colaboración de Denis M. (texto), Marcos Paino (música), Sara López (ilustracións),Orquestra das Ánimas (música) e algunhas das voces máis representativas do panorama musical galego (Ugia Pedreira –Antón Reixa,Xurxo Souto, PulpiñoViascón – García MC – Ico – Manolo Maseda).

Non agarden un disco como ambientación da obra literaria; aquí a música forma parte da trama, faina avanzar, explícaa e ponlle cabo a través de diversos xéneros e ademais adquire entidade independente, convertida nun CD que se escoitará e bailará tamén despois de rematada a lectura. Lois,o protagonista, un rapaz de doce anos que sofre bulling e que se refuxia na lectura como vía de escape, decide cambiar a súa situación e participar nunha excursión nocturna pola fraga. Deste xeito comeza unha obra singular na que se establece un diálogo directo co lector a través dun prologuista que en termos de camaradaría o interpela directamente e que lle fai chiscadelas ao longo da obra.

Para aqueles que se laian da carestía dos produtos culturais, velaquí unha aventura en libro–disco cun prezo moito mais que razoable que o converte nunha magnifica opción para agasallar.

Pilar Ponte

A crónica da entrega do Premio Iberoamericano SM de Literatura Infantil e Xuvenil a Agustín Fernández Paz

30 Novembro 2011

Autores,Infantil,Noticias,Premios,Xuvenil

Manuel Bragado, director de Xerais, publica en Brétemas unha crónica da entrega do Premio Iberoamericano SM de Literatura Infantil e Xuvenil a Agustín Fernández Paz no marco da Feira Internacional do Libro de Guadalajara, en México, que reproducimos:

Sei que nunca esquecerei esta Feira de Guadalajara con Agustín. Foi memorable o acto de entrega do Premio Iberoamericano SM de Literatura Infantil e Xuvenil que onte recibíu apupado por centos de lectores e lectoras. A moi fermosa laudatio de María Jesús Gil emocionounos moito, moito, tanto pola calidez do retrato humano e literario presentado como por subliñar neste foro mundial o compromiso do autor de Contos por palabras coa lingua e literatura galegas. O discurso de Agustín foi o dun auténtico mestre.  Extraordinario! Dirixíndose aos habitantes da república dos soños e, sen dúbida, imbuído polo entusiasmo da mobilización lectora desta FIL sorprendente, Agustín defendeu a lectura como un pracer que se contaxia e como unha competencia imprescindible para construír unha sociedade máis xusta. O chamamento final, rotundo, emotivo, citando ao seu mestre Rodari, foi un broche de ouro para unhas palabras que pasarán a historia literaria. A ducia de membros da delegación galega nesta FIL apapachámolo coma tolos, expresando unha fachenda que saía do peito. Ao inicio do acto, Patsi Aldana, presidenta da Fundación IBBY, sinalou que “neste tempo tan díficil de crise, o mundo necesita de grandes libros e de moitos lectores que queiran ler e imaxinar novos mundos alternativos ao que vivimos. Para facer estes lectores son indispensables grandes autores de literatura de calidade como Agustín Fernández Paz”. Sei que o de onte foi un dos fitos máis senlleiros da literatura de noso. Beizóns, mestre Agustín!

Á volta a Galicia, que iniciamos nunhas horas, subiremos os discursos de María Jesús Gil e do propio Agustín. Ademais, contaremos coa gravación do acto realizado por  Xulio Abollo e coas fotografías de Rosa Aneiros. Uns documentos que moito pagan a pena.

Manuel Bragado

Os novos títulos do Club da Ciencia, protagonizados por Morgana, no suplemento A Escola do Faro

Infantil,O Club da ciencia,Xuvenil

O Faro de Vigo, no seu suplemento A escola do Faro, publica unha anotación sobre os dous novos títulos da serie O Club da Ciencia: Quen lle ten medo a Morgana? e O caderno laranxa de Morgan de Pasqual Alapont.

 

Edicións Xerais acaba de publicar dos nuevos títulos de la colección infantil y juvenil que tiene como protagonista a Morgana. El escritor Pasqual Alapont (Catarroja,Valencia, 1963), con las habituales ilustraciones de Montse Español Rodié, entrega dos títulos en gallego de la serie Morgana. Libros recomendados para lectores de tercer ciclo de Primaria.

En “O caderno laranxa de Morgana”, la protagonista, una niña de 11 años y siete meses admite que su sus padres la llamaron Morgana “porque estaba de moda”; juega a baloncesto, estudia 6o de Primaria y a su compañero de clase Víctor se le caen las cosas de las manos cada vez que Morgana lo mira y por ello les cantan.“A Víctor le gusta Morgana, a Víctor le gusta Morgana, …”. En el libro también se cuenta que va a llegar una profesora nativa para dar clases de inglés y se espera un curso muy difícil.

En “Quen lle ten medo a Morgana?”, conoceremos a las compañeras y a las amigas de nuestra protagonista. Paula es una presumida que siempre le recuerda a Morgana que si se peinara se podría convertir en una criatura adorable. Lola es una buena amiga, Pili es una muy buena amiga, Uxía es ok y Silvia está sufriendo porque sus padres acaban de divorciarse. Con respecto a Víctor, apareció Xiana, le giñó los ojos y el chico acabó “colgado” de ella, lo que provoca en Morgana que se sufriese un ataque de celos.

Agustín Fernández Paz recollerá mañá en Guadalajara, México o Premio SM de Literatura Iberoamericana

29 Novembro 2011

Autores,Infantil,Premios,Xuvenil

O escritor galego Agustín Fernández Paz recibirá mañá martes, na Feira Internacional do Libro de Guadalajara, en México, o Premio Iberoamericano SM de Literatura Infantil e Xuvenil. O autor, que viaxou a Guadalajara, acompañado da súa filla, estará tamén acompañado polo seu editor Manuel Bragado.

O premio fóralle concedido ao escritor de Vilalba o pasado 12 de setembro en recoñecemento a toda a súa traxectoria como autor de literatura infantil e xuvenil. Daquela, o xurado destacou da súa obra ««o seu compromiso cos valores humanos universais e o seu papel determinante na construción dunha literatura infantil e xuvenil en lingua galega», destacando tamén a súa extensa obra narratiava, que aborda gran diversidade de xéneros e temas.

No marco da Feira do Libro de Guadalajara, Agustín Fernández Paz será entrevistado, ademais, pola escritora Rosa Aneiros, nun foro que leva por nome «El pracer de la lectura», que se celebrará o mércores 30.

Emoción ata o final: crítica de Dorinda Castro sobre «O espírito do cabaleiro», de Cornelia Funke

24 Novembro 2011

Críticas,Xuvenil

Dorinda Castro Soliño publicou no Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha recensión crítica sobre ela O espírito do cabaleiro, de Cornelia Funke.

Emoción ata o final

De fantasmas e primeiros amores

A Editorial Xerais ofrécenos a oportunidade de ler de novo na nosa lingua unha obra –O espírito do cabaleiro– obra da coñecida escritora alemá Cornelia Funke, autora de máis de corenta títulos de literatura infantil e xuvenil: con vendas millonarias,traducidos a ducias de idiomas e mesmo levados, algúns deles, á gran pantalla.

Desta xeira, María Xesús Bello Rivas realizou un meritorio e rigoroso labor de tradución para ofrecernos unha novela de pantasmas e horrendos espíritos que se aparecen para saldar vellas contas co pasado.Os feitos ocorren en Salisbury e están narrados en primeira persoa polo protagonista

JonhWhitcroft, rapaz que foi enviado pola súa nai ao internado da cidade e alí,coa catedralde fondo, terá que enfrontarse a unha serie de pavorosas situacións que o farán madurar como persoa.

Personaxes reais e ficticios, seres reais e imaxinarios,feitos históricos de transfondo, sapos e bruxas, primeiros amores, rebeldía adolescente,o valor da amizade, conflito e incomprensión por parte da familia,“concesións”á cuestión de xénero (“o meu mellor amigo é unha rapaza”), atmófera de terror emisterio ilustrada por Friedich Hechelmann e unha escrita na que se mantén a emoción ata o final, explicarían a querencia e a simpatía que suscita a escritora alemá.

Dorinda Castro Soliño

Libro-CD «A caza do ghazafello»: Literatura ghazafella con banda sonora. Crítica de Armando Requeixo

16 Novembro 2011

Blogs,Críticas,Música,Narrativa,Xuvenil

Armando Requeixo publica no seu blog unha recensión crítica sobre o libro-CD A caza do Ghazafello, unha novela de Denís M. e música de Marcos Payno que reúne a importantes músico galegos e á ilustradora Sara López, con produción de Valentín Torrado.

Literatura ghazafella con banda sonora

Co evocador título A caza do ghazafello, Denis M. e Marcos Paino unen os seus talentos de escritor e letrista e mais de músico para ofrecer un suxestivo libro-disco pensado para os novos da casa.

En edición coidadosamente ilustrada por Sara López e con xenuíno prólogo de Xurxo Souto, este volume descóbrenos un entretido relato de aventuras onde un pequeno de doce anos, Lois, acabará por internarse nunha outra dimensión que o leva polo máxico mundo da Fraga, inzando de seres extraordinarios e tamén de perigos témeros.

Dende o literario, a historia debe moito aos clásicos do xénero marabilloso (Carroll, Lewis, por exemplo), mais tamén a outros referentes ben próximos para as nosas letras (poño por caso, Fernández Flórez) e incluso abondo bestsellerizados (Rowling & Co.). Non pode dicirse, xa que logo, que a orixinalidade sexa o forte destas páxinas, que, porén, gañan en humor e lexibilidade o que perden en previsibilidade.

Engastadas na propia trama literaria e amosando un atractivo musical innegable, as cancións que acompañan a novela son, ao meu ver, o verdadeiro prato forte do conxunto. Sete temas moi ben harmonizados, cunha variedade de rexistros e estilos que moito se agradece, pois confire grande amenidade ao conxunto que se deixa oír con sumo pracer.

Esta feliz banda sonora é posible grazas aos oficios da Orquestra das Ánimas, que interpretou a música dos diferentes temas, mais tamén aos vocalistas convidados para a ocasión, que deixaron a súa creativa pegada nestas cancións entre as que, con permiso de Ugia Pedreira, Pulpiño Viascón, García MC, Ico, Manolo Maseda, Coraile Yap Chine, Cata Prado, Teruca e o amentado Xurxo Souto, eu destacaría o redondo “Palleiro, can sensacional” ao que puxo voz Antón Reixa.

Parabéns merecidos, por tanto, para Denis Mutante e Marcos Paino, así como para todas e todos os músicos, cantantes e demais que fixeron posible este A caza do ghazafello, unha proposta literario-musical de gozo seguro tanto para júniors coma para séniors.

Armando Requeixo

«Poetízate», de Fran Alonso: Unha antoloxía para vivir a poesía como unha rebelión

Antoloxía,Críticas,Fóra de Xogo,Poesía,Xuvenil

El Correo Gallego publicou unha recensión de Isabel Mociño González sobre a edición actualizada de Poetízate, de Fran Alonso.

Unha antoloxía para vivir a poesía como unha rebelión

O volume «Poetízate», de Fran Alonso, sae do prelo revisado e actualizado, para seguir achegando aos mozos á poesía

Entre os múltiples problemas cos que se atopan os mediadores figura a resistencia do lectorado novo á lectura de poesía, especialmente a partir da adolescencia. Coñecedor desta realidade, o escritor Fran Alonso publicou no ano 2006 Poetízate unha antoloxía que rompeu moldes, na que se dirixe directamente á mocidade, animándoa a desbotar prexuízos sobre este xénero literario e asimilando a súa lectura a un acto de rebeldía, contestación e transgresión.

Cinco anos despois desta primeira edición, Poetízate reedítase nunha edición revisada e ampliada, na que se conserva, e mesmo acentúa, o espírito contestatario da primeira. Contribúen a isto algunhas das novidades que presenta a nova edición, na que cabe salientar a reafirmación da mensaxe rupturista e de apelación á rebeldía da xuventude que se percibe xa dende a cuberta.

MENSAXE SUBVERSIVA. Nela reprodúcese unha parede de formigón, unha pintada alusiva á idea central da obra (Poesía e Rebelión!) e as rodas no aire dunhas cadeiras metálicas, elementos que acenan cara á mensaxe subversiva, o berro inconformista e rebelde dunha estética urbana e próxima á adolescencia na que se converte a poesía.

O recurso a elementos paratextuais novos refórzase coa inclusión dun teto introdutorio de Carlos Negro, poeta moi coñecido por este lectorado a partir de Makinaria (publicada no ano 2009), quen en A onza de chocolate, o peixe e o paxaro (un saúdo desde Poetízate) insiste no interese desta colectánea, chama a atención sobre o seu carácter rupturista e a convicción do antólogo de crear un proxecto no que poucos confiaban.

Negro acepta plenamente no ton confidencial e cómplice co lectorado agardado, situándose na liña adoptada polo autor Fran Alonso no limiar, «A poesía non morde», e convidando a un achegamento aos textos antologados «Sen complexos, sen prexuízos, sen esixencias previas», á vez que desenvolve un interesante diálogo intertextual con referentes da cultura universal e con creadores actuais como Kirmen Uribe e María do Cebreiro.

OITO NOVAS VOCES. A selección poética, que toma como punto de partida a insigne padronesa Rosalía de Castro, enriquécese con oito novas voces, nas que se reflicten algunhas das últimas liñas da lírica galega máis actual e que simbolicamente se pecha con Rosalía Fernández Rial, nun círculo perfecto que propón «a aventura dunha viaxe intrigante, ateigada de paisaxes moi distintas e variadas, a través da poesía galega».

Por todo isto, a antoloxía Poetízate é un instrumento moi actual e imprescindible para achegarse a un lectorado que non está afeito a ler poesía, unha premisa na que se asenta o acerto e o éxito da selección do escritor Fran Alonso, que soubo elixir as composicións que conectan coa sensibilidade e as preocupacións do lectorado agardado, ao que guía e leva da man dende o limiar ata o epílogo, nunha «Visita guiada» na que aquel que entra non sae indemne.

Isabel Mociño González

«A expedición do Pacífico»: novela de aventuras

15 Novembro 2011

Fóra de Xogo,Xuvenil

El Correo Gallego publica hoxe unha pequena anotación de Geovana Gentili sobre a novela xuvenil de aventuras e A expedición do Pacífico, de Marilar Aleixandre.

Literatura Xuvenil. Novelas de aventuras exóticas

Esta modalidade literaria caracterízase polo predominio da acción, con superación de probas e desafíos, en detrimento da reflexión ou da introspección; a trama céntrase nas accións realizadas polo heroe; presenta unha amplitude xeográfica, debido a que as aventuras se desenvolven en diversos espazos, sendo estes, maiormente, ultramar. Robinson Crusoe (publicada no ano 1719) é un exemplo de narrativa desta modalidade que co decorrer do tempo se con- verteu nunha obra canonizada do subsistema litera- rio xuvenil. Seguindo esa vertente, a escritora Marilar Aleixandre ofrece ao lectorado mozo en lingua galega A expedición do Pacífico (editada por Xerais no ano 1994), Premio Merlín 1994, Premio da Crítica 1995. Trátase da historia dunha adolescente de 12 anos que embarca xunto co seu irmán, un zoólogo, nunha longa viaxe polo Océano Pacífico. Nese traxecto realízanse moitas descobertas e vivéncianse moitas aventuras inusitadas. O espazo é diverso e conta coa pasaxe por varios países, como Cabo Verde, Amazo- nia, Cabo de Fornos, Chile, Perú, Guatemala, etc. Ao longo da historia, a protagonista, alén das experiencias xunto á natureza, vive as modificacións internas características da súa idade, tornando unha moza máis madura.

Geovana Gentili

Altamente recomendable. Crítica de Paula Fernández sobre «O noso amor será eterno», de X. H. Rivadulla Corcón

14 Novembro 2011

Críticas,Fóra de Xogo,Xuvenil

Paula Fernández publica no suplemento Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha recensión crítica sobre O noso amor será eterno, de X. H. Rivadulla Corcón.

Altamente recomendable

Da sensibilidade dos diálogos

Arredor dunha lenda da Costa da Morte artella X. H. Rivadulla Corcón (A Coruña, 1962) esta novela que mestura dous mundos unidos polo amor incondicional imposible de reemplazar.

O trobador Buserán e a fermosa Florinda viviran unha fermosa e intensa historia de amor, aínda que dramática polo tráxico do seu final, oitocentos anos antes de que Ramón, outro personaxe que coñece ben que é o amor e que sabe tamén o que é perdelo, atopase a caveira que pode conseguir que os dous amantes fiquen xuntos para sempre. A tarefa de Ramón, tras a lóxica incredulidade inicial, será unilos e algo que semella tan incrible convértese no fío argumental desta historia ambientada en Muxía, na que os mariñeiros,o mar,as furnas, as gaivotas e o todomáxico vinculado a ela acadan unha importancia moi salientablee imprescindible. Sen ese espazo sería imposible a recreación da historia.O autor mediu todos os detalles que a nosa tradición proporciona e convérteunos en símbolos nos momentos axeitados, de maneira que remata construíndo unha novela de aprendizaxe completa con personaxes redondos aos que imos coñecendo paseniño segundo se van desenvolvendo os feitos.

A lectura vólvese algo apaixonante cando Ramón comeza a súa primeira conversa co vagabundo Buserán e mantén esta tensión até o final.O ton que lle dá o autor, melancólico e romántico ás veces, e a sensibilidade dos diálogos, á beira dun xeito de narrar ameno, o de quen controla os tempos e os momentos para o clímax, fan desta unha novela altamente recomendable, e non só para adolescentes.

Paula Fernández

«O espírito do cabaleiro», de Cornelia Funke: Unha novela para toda a familia. Crítica de Xosé Manuel Eyré

9 Novembro 2011

Críticas,Narrativa,Xuvenil

O crítico Xosé Manuel Eyré publicou en Galicia Confidencial unha recensión crítica sobre a novela O espírito do cabaleiro, de Cornelia Funke, baixo o título de «Unha novela para toda a familia».

Unha novela para toda a familia

Xosé Manuel Eyré debulla, esta semana, ‘O espírito do cabaleiro’,unha obra de Cornelia Funke traducida por María Xesús Bello Rivas e editada por Xerais.

Reaparece, logo do Reckless, carne de pedra, Cornelia Funke nos trinques das librarías, esta vez con O espírito do cabaleiro. Mais outra boa ocasión para gozar dunha novela para mozos e mozas que dá moito máis do que se agarda, sempre que non tomemos  o texto só como un ben de consumo inmediato senón como alimento no que regustarnos logo de inxerilo. E en tanto non chegan as sucesivas entregas que completen a pentaloxía que autora proxecta para un Jacob que xa se converteu en personaxe fetiche. Porén esta O espírito do cabaleiro sería inxusto tela unicamente como ocasional recheo

O primeiro comentario que nos merece a nova novela ten que ver coa maneira en que Cornelia atopa as historias. Se no Reckless, antes de comezar a novela, xa se citaba “Historia atopada e contada por…”, o cal indica para a relación existente entre a historia fabulada e a realidade, nesta ocasión foi unha visita á cidade de Salisbury a que desencadeou a escrita da nova novela. E aínda que a novela igual fora escrita igualmente, pesou moito o feito de poder ver o cadáver dunha rata atopada dentro dunha cabeza humana, a cabeza de William Longpee, medio irmán de Ricardo Corazón de León, fillo ilexítimo do rei Henry II. O animal morrera a causa da inxesta de arsénico…o cal reafirma a tese segundo a que Lonspee tería morto asasinado.

Xa abondaría, non sería necesario recuncar máis, porén tampouco resistimos contar o feito de que a autora procure modelos vivos, seres reais, a partir dos cales construír as personaxes, unha homenaxe a seres queridos e tamén outro vínculo entre o real e o imaxinario.

O coñecemento disto resulta transcendental. Transcendental sobre todo se temos en conta que, durante a lectura e descoñecendo ese dato, semella que estamos diante dun fantasioso discurso no que se mesturan espíritos e seres vivos, case coma se dun filme de animación se tratara. Sermos sabedores dese feito non modifica, en esencia, tal percepción, mais si lle dá unha nova dimensión á historia, lémola doutro xeito unha vez que coñecemos a súa unión coa realidade. Entón deixa de ser un curioso exemplo de mestura entre seres reais e espíritos, e o discurso convértese adquire matice de reivindicación da Historia como un fluxo continuo onde pasado e presente se funden, onde pasado e presente se contemplan e non como pólos opostos, onde as consecuencias dos nosos actos non se esgotan, non caducan. Se se quixer pode lerse tamén certo, e claro, aceno cara ás segundas oportunidades. Velaí que a nai de Jon e o pai de Ella ( os protagonistas centrais) teñen unha segunda oportunidade, igual que o mesmo Jon terá unha segunda oportunidade nun novo colexio, que cambiará  a súa maneira de entender as cousas, as cousas da vida, igual que o Longspee e a súa dona terán unha nova oportunidade de selar o seu amor para sempre. Diremos inclusive que tamén o lector que non coñeza a historia de amor entre Longspee a súa dona tamén terá a súa segunda oportuidade se non abandona a historia unha vez rematada a lectura.

Mais nesta historia, que tamén é a estrea de Cornelia Funke narrando desde a primeira persoa e onde se fabula como os seres reais e os ficticios poden axudarse mutuamente ( Longspee, o espírito, axuda a Jon, faino madurar, e, sen Jon, Longspee seguiría penando un amor frustrado, incompleto), non é unicamente unha historia masculina, non é unicamente unha historia de cabaleiros. Aínda que, certamente,  a historia relatada focaliza sobre todo actos masculinos ( Jon, Logspee) cómpre non esquecer que Ella de Salisbury, a esposa de Longspee tamén é unha personalidade a reivindicar desde a perspectiva feminina ou feminista, foi a primeira gobernanta de Salisbury ( falamos do século XII), foi a primeira muller en procurar o amparo da Carta Magna e negouse a casar en segundas nupcias, mantendo, como unha nova Penélope, sempre fe en que o seu marido non estaba morto e había reaparecer.

Así pois,  alén dos típicos tópicos temáticos deste tipo de narrativa ( valor da amizade, primeiras experiencias amorosas, rupturas matrimoniais, rebeldía, fidelidade e fe, personaxes que non “encaixan” na sociedade), que tamén están presentes, xa que por moi tópicos que sexan tamén é ben complicado imaxinar unha adolescencia onde estean ausentes, e como vimos insistindo, esta historia non debe rematar coa derradeira palabra lida, senón tamén ser escusa para ampliar coñecementos. Porén non podemos finalizar esta crónica libresca sen dicir que Cornelia Funke sabe manter ao lector pegado ás páxinas, fundamentalmente desde unha estratexia narrativa que dispón clímax intermedios que non esgotan a trama senón que a relanzan. Nin tampouco esquecer mencionar as preciosas ilustracións de Friedrich Heckelmann que, mantendo sempre o ar de misterio, reafirman o que diciamos de que a novela case se le como un filme de animación e rescatan o moi ponderado uso que a autora fai da caricatura.

Xosé Manuel Eyré

«A caza do Ghazafello», un libro-disco con novela de Denís M. e música de Marcos Payno, reune a importantes músicos galegos

27 Outubro 2011

Infantil,Música,Novidades,Xuvenil

O libro disco A caza do Ghazafello é unha das novidades deste outono. Un libro de Denís M., música de Marcos Payno e ilustracións de Sara López, producido con Valentín Torrado cun excelente plantel de músicos no disco: Antón Reixa, Xurxo Souto, Ugia Pedreira, Pulpiño Viascón, Carcía MC, Ico Manolo Maseda,  Coralie Yap-Chin.

Este non vai ser un paseo para preguiceiros. Vai ter que esforzarse moito o teu tacto, o teu gusto –haberá comida a eito–, encherás o teu ouvido con imaxes marabillosas… E sobre todo vai ter que traballar a feito o músculo de pensar, ese sentido que non se ve, que lle chaman imaxinación. Espero que a teñas ben adestrada porque lle imos ofrecer en doses moi altas o alimento que máis a excita: os debuxos, a música e as palabras. (Xurxo Souto) Música interpretada pola Orquestra das Ánimas Coas voces de: Antón Reixa – Xurxo Souto – Ugia Pedreira Pulpiño Viascón – Carcía MC, Ico Manolo Maseda – Coralie Yap-Chine

«Quen lle ten medo a Morgana?», outra novidade do Club da Ciencia

24 Outubro 2011

Infantil,Novidades,O Club da ciencia,Xuvenil

Quen lle ten medo a Morgana? é o outro título do Club da Ciencia que é unha novidade neste mes de outubro.

Chámome Morgana e, segundo a miña avoa, teño simpatía a moreas. Paula, unha amiga, di que se puidese peitearme habíame converter nunha criatura adorable, pero Paula é unha pre-sumida, e a min non sei se me gustaría ser unha criatura adorable. Do resto de amigas: Lola, ben; Paula, un chisco presumida pero ben; Pili, moi ben; Uxía, ok, e Silvia, coitada, os seus pais acaban de divorciarse. Todas, menos Uxía, xogamos ao baloncesto. No primeiro trimestre gustábame Vítor, pero entón apareceu Xiana, chiscou os ollos e o moi parvo colgouse dela coma un papagaio. Durante un tempo estiven enferma de carraxe amorosa, pero agora gústa-me Berenguel, que fai poesías cun pouco de rima consoante.

«O caderno laranxa de Morgana» novos títulos do Club da Ciencia

21 Outubro 2011

Infantil,Novidades,O Club da ciencia,Xuvenil

O caderno laranxa de Morgan de Pasqual Alapont, novo título do Club da Ciencia.

Teño 11 anos e 7 meses e puxéronme Morgana porque estaba de moda. Teño os ollos verdes, estudo sexto de Primaria e xogo ao baloncesto. O meu irmán Ricardo quere poñer un piercing no nariz, e por pouco non llo fai o meu pai sen anestesia nin nada. Na escola, din que vai vir unha mestra nativa de inglés e Silvia cre que unha nativa é alguén que vén de cando Colón descubriu América. Ademais, a Vítor cáenlle as cousas das mans cada vez que o miro, e toda a clase canta a copla: «A Vítor lle gusta Morgana, a Vítor lle gusta Morgana…» Lle gusta? Como que lle gusta? Aínda non sei como aprobaron lingua de quinto. Vaia, paréceme que este vai ser un curso difícil.

Fina Casalderrey e Miguel Anxo Prado, candidatos ao Astrid Lindgren

20 Outubro 2011

Autores,Infantil,Noticias,Xuvenil

A escritora Fina Casalderrey e o ilustrador Miguelanxo Prado foron designados candidatos ao The Astrid Lindgren Memorial Adward 2012 (ALMA), entre un total de 184 candidatos de 66 países. A nominación para o premio ALMA é un feito moi relevante, que revalidada a importancia da literatura infantil galega. O premio fallarase o 20 de marzo de 2012 e pode ser concedido a autores/as, ilustradors/as, organizacións, entidades ou proxectos concretos.

A literatura e os libros na obra de Agustín Fernández Paz

Autores,Infantil,Noticias,Xuvenil

A web suit 101 publica unha información sobre a literatura e os libros na obra de Agustín Fernández Paz.

La literatura y los libros en la obra de Agustín Fernández Paz

El reconocido escritor de literatura infantil y juvenil Agustín Fernández Paz alude, con frecuencia, en su obra a otros autores, libros y lectores.

Al escritor Agustín Fernández Paz le gusta, por encima de todo leer y sus libros son una muestra de esas aficiones que él constata. A continuación se ofrecerán algunos de estos libros y autores por los que el escritor gallego siente predilección.

Autores citados y reconocidos

Valente es un poeta al que acude con frecuencia y también otros libros que fueron pilares en su vida como La peste, de Camus o las novelas de Kafka, sin olvidar a Cunqueiro, Celso Emilio Ferreiro, James Joyce, Valle-Inclán o los más clásicos de su infancia como Verne, Poe o Salgari. No son infrecuentes en sus libros las alusiones a Ray Bradbury o a H. P. Lovecraft.

El personaje lector

El personaje lector es asiduo en la obra de Agustín Fernández Paz. El autor siempre defiende una misma idea, a la que acude repetidamente, porque la cree y la proyecta en sus personajes: “Ya sabes lo que se dice: que es un vicio que te tiene que contagiar alguien.“ (Corredores de sombras, 49).

Hay más, en Noche de voraces sombras, otro personaje asevera: “Mi padre dice que se puede conocer cómo es una persona examinando su biblioteca” (pág. 20). El mismo padre al que alude la cita recoge, sin duda, otra idea del autor: “Mi vocación secreta es la de ser lector, así de sencillo” (pág. 77).

José Ángel Valente

A Agustín Fernández Paz le gusta la poesía de José Ángel Valente en la que encuentra inspiración para muchos de sus libros y relatos. “Una historia de fantasmas”, en Muchachas, por ejemplo, tiene mucho que ver con uno de los poemas póstumos del autor, incluido en Punto Cero.

Acude de nuevo al poeta Valente y a un verso suyo, que gusta especialmente a uno de los personajes del libro y que da título al mismo: “La memoria nos abre luminosos corredores de sombras”.

Los libros son el material del que se nutre Sara en Un radiante silencio, donde de nuevo, como un motivo ya recurrente en la obra de Agustín Fernández Paz, el libro Punto Cero, de José Ángel Valente tiene una importancia capital, aunque también lo son otros libros que, juntos, trazan el paisaje sentimental de Sara.

La importancia de los libros

En El centro del laberinto, David, antes de que se produzca su evolución personal habla de que los libros han pasado de moda y eso desazona profundamente al autor: “Nunca he visto a ningún joven con un libro, vaya atraso, eso es cosa del siglo pasado” (pág. 69). Sin embargo este chico, tras vivir una experiencia con Brenda que cambiará sus valores, acaba reconociendo la importancia de la cultura “tradicional”.

En resumidas cuentas, los libros pueden ayudar mucho a quien los lee como le ocurre a Laura Novo, en Aire negro, quien, poco a poco, regresa a la cordura, gracias a los libros que le lee su psiquiatra como terapia.

Personajes escritores

También, a veces, algunos de los personajes son escritores, sean los protagonistas o no. Xavier en Cartas de invierno es un autor de éxito que defiende, quizá como el propio Agustín, la necesidad de escribir en gallego: “Como si yo no supiese bien que el valor de una obra nada tiene que ver con la lengua en la que está escrita, y que el éxito de un libro es algo que depende más de los canales de distribución que del idioma en que se escribe” (pág. 16-17).

Es más, el autor conoce la gran responsabilidad que tiene como escritor porque sabe que “… sé bien de que manera se puede manipular la credibilidad del lector cuando se domina el oficio” (Aire Negro,pág. 142).

Marca de la casa: libros, escritores y lectores

En suma, la presencia de libros y lectores en la novelística del escritor es deliberada, él lo llama “marca de la casa”. Agustín Fernández Paz defiende con pasión la literatura porque “….las palabras poseen la fuerza necesaria para ayudarnos a cambiar la vida”.

O espírito do cabaleiro, de Cornelia Funke, novidade do mes de outubro

14 Outubro 2011

Novidades,Xuvenil

O espírito do cabaleiro, de Cornelia Funke, é unha das novidades do mes de outubro.

—Por favor! –oínme dicir. E as palabras chegaban por si mesmas–. Por favor, William Longspee. Axúdame. E de súpeto sentín pasos. Pasos conxelados, coma de zapatos de ferro. Vireime. Velaí estaba. Jon Whitcroft está a pasar por un mal momento. Súa nai e o seu novo mozo deciden envialo ao internado de Salisbury. Chuvias torrenciais, muros escuros, corredores estreitos, caras estrañas e un cuarto que terá que compartir con dous compañeiros de colexio. O que Jon non imaxina é que todo isto axiña se ha converter nun problema menor. Logo de seis noites no internado tres espíritos xorden de súpeto baixo a fiestra do seu cuarto. Mais, por sorte, hai unha persoa en Salisbury que sabe moito de pantasmas… Espíritos que ouvean na noite, valentes cabaleiros medievais, o espertar do amor. Unha historia de amizade nun internado. Un conto emocionante

Crítica de Vicente Araguas sobre «O noso amor será eterno», de X. H. Rivadulla Corcón

11 Outubro 2011

Críticas,Fóra de Xogo,Xuvenil

Vicente Araguas publicou unha recensión crítica sobre  O noso amor será eterno, de X. H. Rivadulla Corcón nos xornais nos xornais Diario de Ferrol, Diario de Arousa e El Ideal Gallego.

A colección Fóra de Xogo  de Xerais ten o seu aquel por moitas razóns. Nona menor pola súa ductilidade que lle permite pinchescarneiros vangardistas ou, aínda, transgresores ou rular por terreos consabidos onde a cousa xuvenil (a infantil queda moito máislonxe, ou debera) vaia enfocada a xente con capacidade de conmoción diante dunha historia   de amor que se ateña ou cumpra cos ritos. Que marque os tempos coñecidos por un público que agradece a simplicidade sentimental, o xeito de navegar por eses mares que saben de barcas (a un paso as montañas cos seus cabalos, tal como quería Lorca nun alarde cartesiano ou de funcionalidade). E ollo que cando falo de xuvenalias son consciente de que estas teñen pouco que ver cos límites estreitos impostos pola convención. Tamén que se Arturiño Rimbaud aos dazanove anos escribira canto tiña que escribir hai novos que embarcaran no mundo de Dostoievski (un supoñer) aos catorce anos, ceibando definitivamente unha nao literaria disposta ao pracer enteiro.

Dito isto debo engadir que veño de ler o último ‘Fóradexogo’, do poeta, comunicador e novelista X. H. Rivadulla Corcón,”O noso amorserá eterno” (Edicións Xerais, Vigo, 2011), san complicarme de máis a existencia sobre se este libro era para novos, vellos ou mediopensionistas. Porque se a intención, nun principio, ou tal semella, é de que a novela estea dirixida a “beginners”, termina sendo de leitura pracenteira para xente capaz de compaxinala con Robert Calasso, Javier Marías, John Cheever ou Álvaro Cunqueiro por citar algúns dos autores nos que ando a remexer estes días.

E valla o dato expresionista porque non quero que os libros fiquen en gaiolas ou compartimentos estancos, aínda que tampouco ignore que a vida de moitos volumes está nos folgos que lles dean as aulas ou bibliotecas escolares (e non quero dicir “leituras obrigadas” porque iso cheira a oxímoro que fede que alcatrea).

Por iso vou recomendar a novela de Rivadulla Corcón ao persoal sen distincións, porquea historia (que tanto despista ao principio, polo que ten de asunto seudorromántico) do trobador condenado a morte por amar a quen non debe axiña colle alturas ucrónicas para, misturando tempos, chegar aos nosos días. Vencellándose a un relato costumista na Costa da Morte, en Muxía para meirande exactitude, cun vello mariñeiro, doente de amor perdido, unha gaivota, prodixiosa, e unhas caveiras que deben atoparse, en aberta mistura con Florinda e Buserán revisitados nos corpos dunha parella nova, tan potente así e todo comoa que eles dous adoitaban formar.

Desfrutei moitoco libro de Rivadulla Corcón, un autor que leva anos na literatura galega, facendo de todoterreo, quen xa vai sendo hora de que atope o lugar que merece. Este libro confirma expectativas. Si.

Vicente Araguas

Finalistas de Xerais na VIII edición do Premio Frei Martín Sarmiento

26 Setembro 2011

Infantil,Noticias,Premios,Xuvenil

Publicamos o listado de libros de Xerais que resultaron finalistas en distintas categorías da VIII edición do Premio Frei Martín Sarmiento. Trátase dun premio que é outorgado a través da votación dos propios estudantes galegos.

2ª CATEGORÍA (3º e 4º de EP):

3ª CATEGORÍA (5º e 6º de EP):

4ª CATEGORÍA (1º e 2º de ESO):

5ª CATEGORÍA (3º e 4º de ESO e Bacharelato):

6ª CATEGORÍA ( adultos):

Crítica de Montse Pena Presas sobre «O segredo da Pedra Figueira», de María Xosé Queizán

26 Agosto 2011

Críticas,Fóra de Xogo,Xuvenil

Montse Pena Presas publica no último número de Protexta unha recensión crítica sobre O segredo da Pedra Figueira, de María Xosé Queizán.


Un texto pioneiro
Relato fundacional de María Xosé Queizán para a literatura xuvenil galega. Agora recupérao Xerais

O segredo da Pedra Figueira de María Xosé Queizán publicábase por primeira vez baixo o selo Tintimán –xurdido ao amparo da revista homónima– en 1985. Nese mesmo tempo, un annus mirabilis para o lectorado mozo, saíran tamén do prelo dous textos que marcarían un antes e un despois nas letras de noso: Das cousas de Ramón Lamote de Paco Martín, ese primeiro e histórico Premio Nacional de Literatura Infantil para a LIX galega, e Arnoia, Arnoia, a engaiolante e mellor demostración de como X. L. Méndez Ferrín sabe achegarse ao público mozo (moi interesante resulta a súa lectura en paralelo coa creación de Queizán, xa que ambas as dúas comparten o alento épico e o carácter de novela de aprendizaxe, focadas dende diferentes ángulos).
O libro de Queizán fora rescatado por Xerais xa en 1989 e publicado na exitosa colección Xabarín, gozando así dunha maior difusión que a acadada na súa anterior edición. Que hoxe se volva reeditar –como xa se fixera en 2003– na colección “Fóra de Xogo”, di moito da sensibilidade literaria dos responsables desa: non só porque O segredo da Pedra Figueira se considere un dos nosos primeiros textos escritos especificamente para o público xuvenil, senón tamén porque é unha das primeiras obras feministas da LIX galega. Neste sentido, Queizán segue a lina aberta por Xohana Torres, que en 1984 publicara Pericles e a balea, e fixera xa visible que as mulleres e as nenas son marineiras e navegan como a súa mítica Penélope.
O argumento conta como Lazo, unha moza da tribo dos Amala, ve o seu hábitat invadido pola perigosa tribo dos Lurpios. Como consecuencia disto, o seu pobo ten queemigrar e buscar un lugar onde asentarse. Tras pasar por diferentes perigos, conseguen facerse co seu propio espazo, preto da cidade de Findasol. A longa viaxe dará a oportunidade á protagonista de acadar a madureza e de elixir o seu propio destino, rexeitando a oportunidade de ser a custodiante da Pedra Figueira. Mais, paradoxalmente, este encontro consigo mesma e coa súa identidade feminina só é acadado cando as aspiracións societarias están conseguidas.
Se ben o texto pode ser lido coma unha épica de carácter identitario, que a autora coloque no papel protagónico tres figuras femininas de diferentes xeracións: Sensatanai (a avoa depositaria da sabedoría), Marpesia (a nai guerreira) e Lazo, a filla (que pode escoller o propio camino, co que se reivindica o seu dereito a elixir), que amais subverten os roles establecidos, desvela a intención autorial de crear unha xenealoxía feminina e feminista. O valor da obra de Queizán é, neste sentido, dobre, pois se por unha parte por primeira vez unha muller adolescente protagonizaba unha novela galega, pola outra facíao dende unha óptica claramente crítica co patriarcado, que conseguía facernos reflexionar sobre os preconceptos asociados ao xénero. Todo, a pesar de que, na novela, o longo espectro da identidade nacional siga sobreponéndose á identidade feminina.

Montse Pena Presas

Crítica de Mar Fernández Vázquez sobre «O segredo da Pedra Figuera», de María Xosé Queizán

24 Agosto 2011

Críticas,Fóra de Xogo,Xuvenil

Mar Fernández Vázquez publicou en El Correo Gallego unha recensión crítica sobre O segredo da Pedra Figueira, de María Xosé Queizán.

A terra prometida de «O segredo da Pedra Figueira»

Queizán recrea simbolicamente a procura da liberdade e reivindica o protagonismo e potencialidades femininas
O 5 de decembro de 1984 María Xosé Queizán (Vigo, 1939) puña o punto e final ao relato longo O segredo da Pedra Figueira, publicado pola editorial Tintimán no ano 1985 con ilustracións de María Fé, Marife e Maife Quesada (nomes cos que asina esta ilustradora, Zamora, 1957) que representan un mundo bucólico en tonalidades coloristas e harmónicas.

Esta narración reeditouna Edicións Xerais de Galicia en dúas coleccións: “Xabarín”, en 1989, e “Fóra de xogo”, en 2003 e 2011, dirixidas todas elas ao lectorado xuvenil. A reedición de 2011 actualiza o texto de 2003 á normativa vixente na lingua galega e corrixe excesivos castelanismos.

O Segredo da Pedra Figueira é unha obra ateigada de elementos de carácter simbólico e mitolóxico postos ao servizo da reivindicación das personaxes femininas. É unha mostra máis do labor a prol da muller realizado por María Xosé Queizán na maior parte dos seus traballos. É mágoa que últimas edicións de “Fóra de xogo” fora eliminada a precisa introdución que Carmen Blanco asinaba na reedición de 1989 onde se achegaba á autora e analizaba este relato longo.

Se ben esta obra estruturalmente responde aos trazos dunha narración de aventuras, a viaxe non é só física senón que implica unha mellora vital dos personaxes cara á conquista da liberdade e un proceso de maduración interior e de coñecemento de saberes e tradicións ancestrais por parte de Lazo, a rapaza protagonista, por mediación da súa avoa e guía Sensatanai.

Así mesmo constitúe unha recreación simbólica e identitaria de múltiples elementos e piares básicos dunha cultura como a galega. Mostra o poder e a sabedoría presentes nas pedras, nas árbores, na etnografía, na historia, na xeografía, na transmisión oral e na mitoloxía e sobre todo salienta que as figuras femininas son fundamentais no proceso de salvagarda da historia.

Os desolados habitantes da illa de Tule actúan como heroes bíblicos, das sagas históricas e dos contos marabillosos que emprenden unha travesía, ante a devastación que os rodea, na procura dunha terra prometida, dun edén no que vivir en familia unha nova vida tranquila e feliz. Unha viaxe chea de obstáculos a superar como é o caso de deixar atrás xente querida, tan emblemática coma o avó, e a súa terra; vencer a ira dos Señores das Tebras; saír da Caverna dos Tesouros; atravesar a Costa da Morte, non sucumbir ás mulleres lobas e mudar o seu estilo de vida guerreira para se afacer á vida rural da próspera e babilónica Findasol, remate da travesía e comezo dunha vida nova.

Queizán une etnografía, crenzas, lendas e mitos galegos e universais, historia e xeografía. Dota de simbolismo os nomes dos personaxes, tribos, lugares e obxectos, e presenta unha parábola da absoluta liberdade e unha reivindicación feminista e dos alicerces identitarios.

Mar Fernández Vázquez

Bibliolaxe e Agustín Fernández Paz

30 Xullo 2011

Autores,Fóra de Xogo,Memorias,Sopa de Libros,Vídeos,Xuvenil

Isto é unha marabilla. Beizóns aos membros de Bibliolaxe.

«A pantasma de Canterville»: regresa Oscar Wilde, sensibilidade e talento

27 Xullo 2011

Críticas,Xabaril,Xuvenil

Carmen Ferreira Boo publicou onte en El Correo Gallego unha reportaxe sobre A pantasma de Canterville, de Óscar Wilde, publicada por Xerais.

Regresa a pantasma de Oscar Wilde: sensibilidade e talento

A mocidade galega pode gozar grazas á renovada colección Xabaril da obra ‘A pantasma de Canterville’ e outros contos

O escritor irlandés Oscar Wilde (Dublín, 1854-París, 1900), recoñecido pola súa sensibilidade, o seu extraordinario talento para a narración curta e pola defensa da “arte pola arte” é un deses autores clásicos universais que continúa engaiolando a todo tipo de lectorado, desde os novos aos vellos, como se demostra coas numerosas reedicións das súas obras.

Neste ano 2011 a renovada colección “Xabaril” de Edicións Xerais de Galicia volve sacar do prelo o conxunto de seis relatos A pantasma de Canterville e outros contos, no que se prescinde das ilustracións interiores e da introdución contextualizadora de edicións anteriores, mais sen renunciar ás notas a rodapé. Desde que aparecera esta obra por primeira vez no ano 1983 na colección “Xabarín” con introdución, tradución e notas de Gustavo Luca de Tena e ilustracións de M. Fragoso, foron moi numerosas as súas reedicións. É de salientar que tamén foi incluída na colección “Xabarín de Ouro” no ano 2003, cun cambio nos peritextos das ilustracións a cargo de Federico Fernández Alonso.

O volume iníciase co conto que lle dá o seu título “A pantasma de Canterville”, unha historia fantástica sobre pantasmas, escrita en 1887, na que se amosan as reaccións da familia norteamericana do embaixador Hiram B. Otis ante a aparición do espectro de Sir Simon de Canterville, condenado a vagar polo pazo inglés dende o ano 1584 por asasinar á súa muller, Lady Eleonore de Canterville. Lonxe de se atemorizar, a familia, caracterizada polo seu pragmatismo e materialismo burgués, búrlase e mófase de todas as acción da pantasma que, aínda que emprega todos os disfraces e recursos que lle outorgaran un grande éxito noutros tempos, non é quen de amedrentrar aos destemidos señor e señora Otis e aos seus fillos Washington, Miss Virxinia e os pequenos xemelgos. A pantasma réndese e, axudada por Miss Virxinia, consegue o descanso eterno.

Wilde reescribe por medio da parodia e o humor os dous motivos principais do conto gótico de pantasmas, a aparición da pantasma e a casa encantada, tan do gusto do lectorado mozo, configurados desde a literatura latina no relato epistolar de Plinio o Mozo, para amosar as diferenzas e enfrontamentos entre a nova e moderna sociedade americana e a tradicional sociedade victoriana británica.

Os demais contos que completan o volume salientan polo seu lirismo, as descricións detalladas e os valores implícitos que amosan. Así, nos contos “O Rei novo”, “O rousiñol e a rosa”, “O xigante egoísta” e “O príncipe feliz” destaca a mensaxe de esperanza e solidariedade, mentres que en “O crime de Lord Arthur Saville” se amosa o poder que teñen as predicións quirománticas, pois Lord Arthur, deixándose levar polas indicacións do Sr. Podgers, comete un asasinato para así realizar o seu destino.

Carmen Ferreira Boo

Crítica de Ramón Nicolás sobre «Poetízate», de Fran Alonso

15 Xullo 2011

Blogs,Críticas,Fóra de Xogo,Poesía,Xuvenil

Ramón Nicolás publica no seu blog unha recensión crítica sobre Poetízate, de Fran Alonso.

«A poesía non morde»  afirmaba Fran Alonso no limiar deste libro que viu a luz, orixinalmente, no ano 2006; e abofé que a aseveración foi ben afortunada porque crebou a sacralidade que semella ou semellaba dominar o xénero  e motivou un interese innegable  como amosan os seus case dez mil exemplares distribuídos, case dez mil libros habitando espazos que de seu nos sitúan nunha tradición singular pero que tamén serven para desvelar  descubertas contemporáneas. E como a poesía non é algo estantío nin inmutable, porque entre nós e día día hai máis voces e máis poetas, esta oitava edición actualiza os seus contidos e mellórase cunhas suxestivas palabras previas de Carlos Negro a carón de novos poetas non incluídos até o de agora como son Xoán Abeleira, Elvira Riveiro, Xerardo Quintiá, Berta Dávila, Dolores Tembrás, Rosalía Fernández Rial e David Rodríguez, alén doutras composicións que veñen de Antón Reixa, Ana Romaní, Carlos Negro ou María Lado.

Poetízate cumpriu un salientable papel nestes anos de percorrido como foi o de descubrir que había un xénero literario que non era cousa doutro tempo nin prato gorentado por xente un tanto estraña; serviu para revitalizar, coas necesarias doses de desenfado e desinhibición, o interese pola nosa poesía entre os lectores máis novos para o que se escolmaron poemas atractivos, reveladores e significativos… Por experiencia sei que, para un apreciable número de estudantes e de lectores en xeral, Fran Alonso converteu a súa proposta no primeiro encontro, en moitos casos fascinante, con Celso Emilio Ferreiro, con Rosalía, con Cabanillas ou Luz Pozo…, con Antón Lopo, Marta Dacosta, Antía Otero ou Xela Arias entre tantas outras voces. Beizón por contarmos cun libro coma este e longa andaina para esta nova edición: que siga a colleitar lectores e lectoras do futuro e mel nas filloas se son de poesía.

Ramón Nicolás

Older Posts »