“Luís Soto. A xeira pola unidade galega”

29 Decembro 2011

2011,Críticas,Crónica,Xerais nos blogs

Ramón Nicolás publica no seu blog esta anotación sobre Luís Soto. A xeira pola unidade galega de Xurxo Martínez:

Lin, hai xa algún tempo, e teño que dicir que con moito interese, o que se presentaba como un traballo biográfico arredor da figura de Luís Soto, personaxe que sempre me interesou desde aquel -xa histórico- libro de memorias que publicara Edicións Xerais nos tempos de Luís Mariño, se non estou errado. Por outro lado, nos últimos tempos, a figura de Luís Soto converteuse para min nunha referencia que sempre aparecía, tanto ao achegarme a Manuel Luís Acuña -con quen compartiu labores organizativos no seo da A.T.E.O. ourensá e, en xeral, no ámbito da docencia republicana sindicada-  como a Celso Emilio Ferreiro, con quen mantivo lazos de intensa amizade e a quen os vinculou unha mutua colaboración política durante moitos anos.  A forte personalidade de Soto e o seu intenso traballo a prol da nosa singularidade identitaria, vertebrado no desenvolvemento dunha intensísima actividade de carácter político, coido que quedan extraordinariamente reflectidos neste libro dun xove investigador que se manexa con solvencia nestes ámbitos da esculca e interpretación dunha figura que até hoxe resultaba dolorosamente desatendida pola investigación.

Velaquí, así pois, contida e case diría que esencializada, a memoria dunha vida de acción alicerzada na idea de compromiso político con Galicia, onde se devorca unha apreciable cantidade de información e documentación inédita que vai desde os primeiros días de Soto,  pasando polas innúmeras actividades políticas na II República e na posguerra ata o seu pasamento. Socalcos biográficos entre os que salientan as iniciativas que protagonizou no seo do Consello de Galiza, no Padroado da Cultura Galega en México, na revista Vieiros ou nas fundacións de dúas institucións políticas como foron a UPG e o PGP.

Un anaco da nosa historia política e cultural arestora máis próximo mercé ao rigoroso traballo de Xurxo Martínez. Parabéns.

“Meu pai vaite matar”: novela de tese imprescindible

27 Decembro 2011

Autores,Críticas,Feminismo,Narrativa,Xerais nos blogs

Manuel Rodríguez Alonso publica no seu blog baixo o título, “Novela de tese imprescindible”, a seguinte anotación sobre Meu pai vaite matar de María Xosé Queizán:

A crítica literaria cuñou o termo de novela de tese para refirirse a aquelas novelas escritas cunha técnica realista onde o narrador omnisciente aproveita para difundir as súas ideas sobre temas de actualidade. A crítica, especialmente a chamada crítica universitaria, dominada hoxe polo formalismo e mais polo posmodernismo acrítico, que considera que non hai verdades nin valores absolutos, despreza este tipo de novelas. Mais a novela de tese é un subxénero novelístico tan válido e necesario como calquera outro e máis neste caso en que se tocan temas tan de actualidade como o maltrato machista ou a pederastia. Xa que logo, novela de tese necesaria, por enriba do que digan os posmodernos.

A autora usa un narrador en terceira persoa omnisciente para contar a historia de Diana marcada pola pederastia e mais polo maltrato machista. Este narrador medita e adoutrina sobre o machismo ou mesmo sobre as diferentes formas da pederastia, especialmente a dos cregos ou a dos familiares máis próximos. Tamén adoutrina ou mesmo fai ensaio sobre os progres dos sesenta ou Darwin. Mais eu coido que nos tempos actuais é perfectamente lícito usar da novela de tese, por decimonónica que se considere, para concienciar os lectores sobre o grave problema da pederastia, especialmente a exercida no ámbito familiar, ou sobre o machismo, sobre todo o que aflora, como no caso de Mario, en quen parecía curado desa lacra. Por outra banda, ninguén lle pode apor á novelista falta de coñecemento das técnicas da novela do século XX, posto que foi unha das grandes innovadoras da novela galega xa en 1965 con A orella no buraco, recoñecida como unha das grandes obras canónicas da literatura galega no tantas veces citado aquí tomo II do Diccionario da literatura galega, coordinado por D. Vilavedra.

Xa que logo, a estrutura decimonónica da novela de tese é unha elección da autora e que, como xa dixemos, resulta acaída para o obxectivo que se propón.

Mais a novela utiliza outras estruturas. As técnicas da novela policial ou mesmo do tópico da procura edípica das orixes aparece na investigación sobre o pasado familiar de Diana. A autora emprega recursos da novela sociolóxica para profundar na análise da decadencia da fidalguía, os costumes do mundo rural, a xeración da revolta de estudantes do 68 e dos primeiros setenta ou mesmo no mundo urbano actual. A novela de aventuras aparece na fuxida a América de Moncho ou na construción do penal arxentino de Ushuaia, que entronca o texto coas novelas ou películas sobre a dureza da vida dos penados. Mesmo aproveita a estrutura do libro de viaxes no percorrido que pola Tierra de Fuego realizan Diana e mais Odile. Do mesmo xeito a novela sentimental e case que rosa aparece na relación Diana-Odile. A técnica do monólogo aparece empregada de xeito oportuno ao reproducir os pensamentos do psicópata Horacio de Rosas.

Mesmo a autora insire con mestría o relato dentro do relato a partir das cartas e do texto autobiográfico de Moncho sobre a súa estancia na Arxentina e mais a fuxida do penal de Ushuaia, onde, ao xeito das grandes novelas hispanoamerianas, a natureza devén un personaxe máis. O desenlace, en que se igualan o psicópata Moncho e o policía Mario, é outro indubidable acerto.

Xa que logo, novela de tese sobre o maltrato machista e mais a pederastia e abuso a menores, pero que tamén manexa outros recursos. Ben é certo que domina nela o narrador que expresa e analiza a súa ideoloxía e ata os personaxes, a través dos diálogos, realizan propostas ideolóxicas. Especialmente rechamante é, por exemplo, a descualificación do pensamento brando e da posmodernidade que realiza Odile (páx. 221). Mais, como dixemos, este tipo de novela ideolóxica e de tese é hoxe moi necesaria e máis cando se refire ao abuso sexual de menores e á violencia machista. Ben é certo que outras teses expostas na novela como a do ruralismo da literatura galega nos sesenta ou a interpretación que fai da aldea actual son máis que discutibles, así como a do suposto elemento igualador de clases da sanidade e ensino públicos actuais, sen especificar que tal como hoxe están non son precisamente unha fonte de igualación social, especialmente no referido ao ensino. A biblioteca galega da familia labrega de Mario demostra un descoñecemento supino do que é a lectura e a cultura do medio labrego en que temos que supor que transcorre a infancia-adolescencia deste personaxe.

(…)

Con todo e como remate, novela coma esta son hoxe, coas súas teses e mesmo digresións ideolóxicas do narrador ou ata dos personaxes moi necesarias, aínda que a algúns lles parezan técnicas decimonónicas. A súa aposta polo antipatriarcalismo, a denuncia do machismo, mesmo nos que parece que o teñen superado, ou dos abusos sexuais a menores e mais a súa defensa do racionalismo científico a propósito de Darwin nun mundo cada vez máis abafado polas teogonías, que xa tanto alporizaban a Curros, fai moi necesaria a lectura desta novela e a meditación sobre as ideas que propón.

Premios Xerais 2011, fotogalerías

12 Xuño 2011

2011,Fotogalerías,Premios,Premios_Xerais,Xerais nos blogs

Foto de Paz Raña.

Na rede comezan a publicarse diversas fotogalerías dos Premios Xerais 2011. A todos os seus autores e autoras, a nosa gratitude.

Premios Xerais 2011 nos blogs

2011,Autores,Eventos,Fóra de Xogo,Merlín,Narrativa,Premios,Premios_Xerais,Xerais nos blogs,Xuvenil

Varios blogueiros e blogueiras comezan a publicar as súas crónicas e comentarios sobre os Premios Xerais 2011. A todos eles a maior gratitude de Xerais.

«Denso recendo a salgado» considerada como unha das mellores novelas do ano

29 Decembro 2010

Autores,Críticas,Narrativa,Xerais nos blogs

Primeiro contacto con Denso recendo a salgado

E metinlle 140 páxinas dunha sentada. Sen dúbida, a de Manuel Portas é unha das mellores novelas de 2010.

Como dixo Dolores Vilavedra, é moito de salientar que resolva tan ben un argumento pexado por tratamentos anteriores. Moito, malia que caia nun das trapelas máis crueis en que pode meter a pata un escritor, a confusión de personaxes. Pax 121, falan Suso e Carlos, mais Carlos diríxese a Suso chamándoo Xavier.

Máis outra vez estamos diante dunha novela coral. Non tanto como Periferia, mais a comparanza é obrigada porque as dúas se insiren decididamente na corrente renovadora da narrativa. A de Iolanda Zúñiga, moi ousadamente, desprezando por completo o esquezo inmediato. A de Manuel Portas, non, loita contra el, reduce o número de personaxes, dálles máis tempo e lugar para se manifestaren. Coida  historia, que conta na miña opinión moi cinematograficamente, botando man desa técnica tan usada na cal a cámara segue as personaxes, estas vanse atopando e cámara troca de personaxe para iniciar unha nova secuencia.

Nada do outro mundo, como se ve. Porén Manuel Portas, sen tampouco pretender alardes narrativso senón simplemente contando sen fisuras, seguido e con tino, Manuel consegue pegar a novela ás mans do lector, interesalo rapidamente e fondamente.

Máis outra volta volve xursir a sombra primeiriza de Dos Passos e Cela ( que tampouco son os únicos, nin moito menos ) mais ne Denso recendo a salgado a implicación do lector na lectura é, a meu xuízo, meirande. E non me defraudará recoñecer que sexa pola proximidade, non. Lograr esa proximidade entre a lectura e o lector, esa complicidade, non é nada doado. Ben se pode dicir que Portas descobre os segredos da vida e do literatura, ambos nun mediante o tratamento das personaxes. E se o consegue é porque é quen de identificar as problemáticas de cada personaxe, expoñelas sen obviar migalla do dramtismo que conteñen…mais tamén se esquecer o miolo sensíbel de cada unha. Logrando dese xeito un abano de sensibilidades e problemáticas vitais coas que o lector empatiza en maior ou menor grao… e xa será difícil que non atope algunha coa que identificarse ou alonxarse… Xosé Manuel Eyre

Anotación publicada no blog de Xosé Manuel Eyré o 29 de decembro de 2010.

Suso de Toro en “Silencio se lee”

27 Decembro 2010

Narrativa,Noticias,Televisión,Traducións,Xerais nos blogs,Xerais_nos_medios

[kml_flashembed movie="http://www.youtube.com/v/myzYZQo2CxU" width="600" height="440" wmode="transparent" /]

[kml_flashembed movie="http://www.youtube.com/v/uVLlD99j2bU" width="600" height="440" wmode="transparent" /]

Recomendamos a anotación publicada en “Silencio se lee” arredor da edición en castelán de Sete palabras, na que se inclúe dous vídeos (case dezasete minutos) arredor da novela de  Suso de Toro, que é entrevistado neste programa sobre actualidade cultural en Castela e León. Moi interesante.

Eyré sobre “Todo é silencio”: “Balzac escribiría hoxe algo polo estilo”

22 Outubro 2010

Críticas,Narrativa,Xerais nos blogs

O crítico Xosé Manuel Eyré publica no seu blog unha anotación na que compila todas as anteriores que publicou arredor de Todo é silencio, a novela de Manuel Rivas. Adiantamos uns cantos parágrafos da crítica que publicará proximamente na edición dixital do xornal A Nosa Terra:

Dicir que é o máis acertado de Todo é silencio non resulta doado. En si, a novela toda está moi ben construída, moi pensada, é complexa como a realidade do día día, e está contada coa prosa sensíbel e doadamente recoñecíbel de Rivas, esa prosa densa e solidaria. Solidaria coas personaxes, en primeiro lugar, aí é onde asenta a novela, o tratamento das personaxes en Rivas sempre é de salientar, sempre, non pode ser doutro xeito, Rivas escribe personaxes igual que ve personaxes na vida, e no papel verte a mesma solidariedade, non é dos que escriben para a galería e o bonitismo. Á par desas personaxes que pasean carne e óso nas palabras negras en fondo branco, personaxes-fado rescatadas por un poeta negro, noveladas desde un punto de vista lírico, solidario, crítico á vez que comprensivo, experincialmente vívido; á par delas, habilidade narrativa de Rivas maniféstase nas descricións, breves e impactantes, descricións de trazo groso e moita sombra que acompañan e propician unha tensión formal moi notábel. Esa brevidade acelera o ritmo lector, ao que tamén contribúe a distribución da historia en capítulos breves, mais por outro lado son capítulos que non se deben ler vertixinosamente, ás tolas, irreflexivamente, porque convite á lectura reflexiva está presente desde a primeira liña do texto, o que tamén dá idea, anuncia e confirma que se trata dunha historia moi pensada e está escrita de maneira tamén moi calculada. Esa sensación, esa certidume, non nos deixa desde a primeira palabra á que pon remate.

[...]

Con estes vimbios é obvio que non falamos dunha simple novela senón dunha novela moi pensada, moi calculada e intelixentemente resolta alén de feitos anecdóticos como o de que no índice fora esquecido o capítulo XXXVI, que non se espante ninguén porque o tal capítulo está onde non debe faltar: no corpo textual da novela. Entre esas intelixencia e resolucións axeitadas, no quixeramos esquecer a secuenciación, progresiva e de contiguidades, mais que, outra vez, esixe certa concentración na lectura e só é posíbel nun narrador como Rivas, que con catro trazos sitúa, caracteriza, evoca, reflexiona e fai avanzar a trama, unha trama que inevitabelemente ten puntos de contacto coa cultura audiovisual ( sobre todo recente, Matalobos, mais tamén clásica: Mariscal é, desde xa,  o noso Padriño) mais quen lea Todo é silencio ficará coa imaxe dunha novela única, dura e entrañábel tamén, contada con tanta habilidade e intelixencia como antes ponderamos e aínda temos que engador máis cousas…

[...]

Todo é silencio é máis que unha novela sobre o contrabando e o narcotráfico. É unha novela que retrata a purulencia dunha sociedade atrapada por un capitalismo salvaxe que a enche de balor coa súa coñecida falta de escrúpulos, tanto que mesmo os “beneficiados” rematan podres.

Balzac, hoxe, escribiría algo polo estilo.

«Todo é silencio», crítica de Manuel Candelas no blog Arume dos Piñeiros

16 Outubro 2010

Críticas,Narrativa,Xerais nos blogs

Manuel Candelas publica no seu blog Arume dos Piñeiros unha crítica de Todo é silencio. Recollemos apenas un dos parágrafos dun texto no que se analiza moi polo miúdo o texto recente de Manuel Rivas:

Esta novela de Rivas Todo é silencio (cuxo título rememora o verso rosaliano) tampouco defrauda esa determinación previa. Atopamos os signos inequívocos da narrativa de Rivas: a presencia simbólica e poderosa dos mapas ou da escola ou da figura do mestre ilustrado de estirpe republicana (neste caso co engadido tamén ilustrado dos indianos que construiron escolas por toda a xeografía galega); a zooloxía ou a botánica como fonte inesgotable de metáforas; os equívocos lingüísticos que Rivas anota en forma de lista no seu caderno habitual (como puiden ver eu nunha memorable para min ocasión en que tiven a honra de presentalo), as patoloxías siquiátricas (a epilepsia dun dos protagonistas, as ausencias, a adicción doutro, a tendencia melancólica que conduce á desesperación ou á negación dun mesmo) como punto de partida para o fluxo estrañado da conciencia; a onomástica ou os modismos como arranque enxeñoso de brincadeira; a épica que remata grotesca por contraste entre a gravidade do momento e o ridículo do esceario (como na anécdota do búho avisador); o lirismo marino de peixes e escuma (a descripción da praia, ese outro mapa ou croquis que un bota en falta como apéndice e que espero que Xerais achegue en vindeiras edicións); a retranca amablemente irreverente, inocua pero chusca, que impregna boa parte dos diálogos; a anatomía humana (unhas dedas, unhas unllas, o cabelo deses cancerbeiros do cemiterio) como síntoma do porvir.

«Todo é silencio», primeira crítica, Sandra Faginas en «La Voz de Galicia»

Críticas,Narrativa,Xerais nos blogs,Xerais_nos_medios

Sandra Faginas publicou hoxe, 16 de outubro, no suplemento «Culturas» de La Voz de Galicia a primeira crítica de Todo é silencio, a novela máis recente de Manuel Rivas. Como o texto non foi publicado na edición electrónica do xornal, aquí o transcribimos:

A CONSTRUCIÓN MÍTICA DO NARCOTRÁFICO

MANUEL RIVAS RESOLVE NA ESCURIDADE DUN TEMPO NO QUE A MAFIA DETURPOU A ALMA DE BRÉTEMA, TRASUNTO DUNHA GALICIA QUE SE ENGANCHOU AO DELITO E Á MORTE

O remate da última novela de Manuel Rivas (1957) deixa no padal aínda o sabor asalitrado desa prosa súa anfibia que desta vez arrastra como o mar atlántico a historia ficcionada do narcotráfico galego. Unha obra, Todo é silencio, construída desde a mítica duns personaxes que representan a orixe dunha nova evanxelización: o demo agochado nos oráculos dos caciques contrabandistas que abandonan o vello mundo, o tabaco, e aspiran outro novo, a cocaína. Un paso que lle serve ao autor para resolver na escuridade dunha época, desde os sesenta aos oitenta, na que a mafia deturpou as almas, as institucións, e, tamén, a linguaxe. De aí que dende o título suxerido nese verso seseante rosaliano («Todo é silensio mudo, soidá, dolor») as palabras queden convertidas en sentenzas, nun xogo orixinal dun narrador implicado no celme dos sucesos da historia, que permite que os personaxes cuspan ladaíñas e refráns como a Biblia fai cos salmos.

Porque desta vez, como sucedeu en Os libros arden mal, Rivas indaga dun xeito moito máis acentuado nas relacións da linguaxe e o poder, do crime, nunha volta iniciática á orixe proverbial onde os personaxes aparecen desposuídos da fala, do reclamo, do canto da verdade, da defensa, tal e como se nos anuncia na primeira frase: “A boca non é para falar, É para calar.” Este arranque mudo serve como unha salmodia, esa mesma que inspirou a obra («Os ídolos dos pobos son prata e ouro [...] teñen boca, pero non falan, teñen ollos pero non ven, teñen oídos, pero non oen») para atraernos á creación dun universo paradoxal, real e ficticio, material pero non espiritual, terreal mais non divino, no que o mar enturbia simbolicamente a relación dos personaxes, como un ser supremo, que dá e quita a vida, nun trasunto da Xénese.

Neste invisible fío é onde sucumbe o lector que queda enleado na rede tecida por Rivas nesa dobre lectura (real e mítica) na que por un lado se recoñece nuns feitos dos que se cumpren 25 anos a impunidade dunhas bandas que se instalaron no sur de Galicia e a metafórica duns seres poliédricos muxidores e vítimas desa malla delitiva (Leda, Fins Malpica, Brinco e Mariscal…) con distintas respostas ao culto idolátrico artificial representado polo capitalismo do po máxico. Pero na mirada de Rivas o que sorprende en rigor é que non hai apaixonamento, nin sequera un ápice de distancia, nin unha fenda pola que escorregue unha dobrez irónica de quen olla afastado para eses seres verdaeiramente ficticios, non, o autor narra desde dentro cara a fóra como un deles, fundido, oculto na mafia da literatura para ofrecernos unha prosopografía perfecta da outra cara de Galicia, a secreta, que agocha outro mar de almas corrompidas.

En Todo é silencio, Rivas dinamita a acción tamén para pervertela nunha estrutura cronolóxica que vaia abalando entre o ritmo frenético dos diálogos e o apousamento descritivo dunha paisaxe devoradora. É nese fímico transcorrer alicerza unha obra que non encaixa no cualificativo de novela negra, no sentido de que se ofrece a cara escura dunha sociedade que podrida sobreviviu a un tempo no que mar disfrazou a morte de cor branca ata que a boca por fin dun grupo de madres se abriu para berrar. Sandra Faginas

Tamén son moi interesantes tanto a información que achega o blog Papel en blanco anunciando a aparición da edición en castelán de Todo é silencio, como os comentarios do crítico Xosé Manuel Eyré no seu blog ao fio do inicio da lectura da novela.

Trafegando ronseis recomenda «Asasinato no Consello Nacional»

11 Outubro 2010

Autores,Narrativa,Opinións_lectores/as,Xerais nos blogs

Coñecimos hoxe o comentario de  lectura do blog Trafegando ronseis sobre Asasinato no Consello Nacional, a novela de Diego Amexeiras. Reproducimos a nota completa, moi interesante, que recomenda a lectura da novela.

Dáme a impresión de que Diego Ameixeiras mellora con cada novela. Recoñezo que Asasinato no Consello Nacional (na Wikipedia) gustoume bastante, aínda que me saturou tanta política interna bloqueira que é, maxino, un dos morbos principais da novela, e que ata por veces me chegou a causar algo de preguiza cambiar os nomes ficticios polos reais, tan claros sempre. Encantoume a figura do detective, sobre todo a súa retranca, unha característica moi presente nas conversas da obra e que, desgrazadamente, está a se perder na nosa vida cotiá, unha vítima máis da presión castelá. Un detective tan orixinal que practica o pensamento budista e que, maxino, debeu custar longas horas de información ao autor sobre o tema.
Na liña máis moderna da novela policiaca -xa sabedes que me encanta- o autor noveliza, ou non, sobre a crise interna do BNG e a loita polo poder que hai dentro do partido –lede o Galicia Confidencial: O BNG dedica todas as súas enerxías á loita polo poder interno-, con amplitude de miras e de visións da realidade social, dando pé a diferentes opinións e deixando aos personaxes que se expresen libremente, algo moi de agradecer. Non só iso, senón que nos ofrece unha minuciosa análise da vida política e social galega desde os comezos da democracia. Dende este punto de vista é unha novela no máis moderno camiño da novela negra actual: aquela que non só trata dun crime senón que tacha as eivas da sociedade; neste caso, a pouca cohesión que existe dentro do BNG e o que estamos a pagar despois das eleccións do 2009.

Como boa novela negra mantennos en tensión ata o final, un logro inequívoco, pois, desta obra, que se permite chiscar coa Guerra Civil para nos lembrar os horrores e as inxustizas naquela época cometidos e tantas veces esquecidos. Unha época tan presente na nosa Literatura e que non quere despistarse da pluma de Ameixeiras, aínda que ás veces semella que esta parte temática sexa introducida case de crequenas, posto que pouco ou moito ten que ver coa investigación criminal.

Recoñezo que me encanta que o autor se decidise por esta persoal homenaxe a Manuel Vázquez Montalbán, ben merecido o ten.

Jonathan Dunne, conferencia en Vigo

Antoloxía,Autores,Conferencia,Traducións,Xerais nos blogs

O mércores 13 de outubro, ás 20:00 h., no Centro Social Caixanova de Vigo, Jonathan Dunne, autor da Anthology of  Galician Literature, dará unha conferencia sobre a tradución, titulada O ADN da lingua inglesa, nun acto organizado pola Asociación Galega de Profesionais da Tradución e da Interpretación (AGPTI) e a Asociación de Tradutores Galegos (ATG). Haberá música do grupo Kibitka.

Fonte: Axenda AELG.

“Asasinato no Consello Nacional”: “Algo máis ca un entretemento”

Críticas,Narrativa,Xerais nos blogs

Manuel Rodríguez Alonso publica no seu blog “Bouvard e Pécuchet” unha longa crítica de Asasinato no Consello Nacional, a novela de Diego Ameixeiras. Recomendamos a lectura dun texto crítico moi interesante que comeza con estes dous parágrafos:

Cando se fala de novela policial e de éxito de vendas, dun xeito inmediato, pénsase que estamos ante un relato que só serve para pasar o tempo cunha lectura máis ou menos agradable. Mais a boa novela policial, aínda que sexa entretemento, é bastante máis ca entretemento. Esta novela policial de Ameixeiras é entretemento, pero tamén moitas cousas máis.

Unha historia policial ben contada, a investigación do asasinato do parlamentario do Bloque Mario Dacosta por parte do detective privado Alberte Cudeiro,  permítelle a Ameixeiras facer unha reflexión sobre a Galicia actual, a Galicia posterior ás eleccións de marzo de 2009.

Trafegando Ronseis recomenda «Denso recendo a salgado»

1 Outubro 2010

Blogs,Narrativa,Opinións_lectores/as,Xerais nos blogs

O blog de Anxo e Gracia, Trafegando Ronseis, recomenda a lectura de Denso recendo a salgado, de Manuel Portas: «Gustoume esta novela de Manuel Portas editada por Xerais, Denso recendo a salgado, con trazos de novela negra ou cando menos policíaca».

«Settecento», en O levantador de minas

30 Setembro 2010

Blogs,Narrativa,Opinións_lectores/as,Xerais nos blogs

O blog O levantador de minas fala moi favorablemente de Settecento, a novela de Marcos Calveiro, Entre outras cousas, sinala:

«É, ao tempo, unha novela animada e rica en descricións anímicas oportunamente traballadas. A complexidade que require unha ben construída rede vital que chega ao fondo das necesidades particulares dos personaxes, os cales representan, como corresponde a unha narrativa de acción, o fundamento dunha historia que se conta coa axilidade e frescura. Unha novela para entreter coa ambición da mellor literatura».

Eyré escribe sobre «Reckless. Carne de pedra»

24 Setembro 2010

Blogs,Críticas,Fóra de Xogo,Xerais nos blogs,Xuvenil

O crítico Xosé Manuel Eyré publicou no seu blog Ferradura en tránsito a primeira referencia crítica a Reckless. Carne de pedra, de Cornelia Funke. Eyré destaca, especialmente, que «é unha novela moi intelixente e destila unha vontade de estilo tamén a ter moi en conta». Tamén salienta a calidade da escrita e a súa armazón estrutural. Uns días despois, Eyré fai unha nova anotación sobre a novela na que fala dos seus referentes.

A aventura viaxeira de Dragal

1 Setembro 2010

Autores,Fóra de Xogo,Xerais nos blogs

Elena Gallego relata no blog de Dragal a peripecia que polo mundo adiante que percorren cinco exemplares abandonados desta súa primeira novela. Unha experiencia pioneira en Galicia de bookcrossing que seguiremos con moita atención. Parabéns para Elena Gallego por tan interesante iniciativa.

Marcos Calveiro e Martin Pawley conversan sobre «Settecento»

13 Agosto 2010

Autores,Debates,Feiras_do_libro,Narrativa,Presentacións,Vídeos,Xerais nos blogs

[kml_flashembed movie="http://www.youtube.com/v/Wq8MQlzM3-c" width="600" height="450" wmode="transparent" /]
Conversa entre Martin Pawley e Marcos Calveiro sobre a novela Settecento no marco da Feira do Libro da Coruña. (4 de agosto de 2010).
Vía O levantador de minas. Moitas grazas.

Ameixeiras: «Confío no sentido do humor dos dirixentes nacionalistas»

Autores,Entrevistas,Narrativa,Noticias,Xerais nos blogs

A perda da presenza en San Caetano tras as eleccións do 2009 supuxo unha convulsión no Bloque Nacionalista Galego. O sangue non chegou ao río, pero Diego Ameixeiras decidiu levalo pola súa conta para escribir Asasinato no Consello Nacional, a novela coa que Xerais agarda en setembro unha recepción proporcional ao ascenso do que goza o autor ourensán. A acción comeza nun tras unha xuntanza da cúpula frontista na que a executiva presentou a súa dimisión. Ao remate da reunión, o candidato da UPG a voceiro do Bloque vai subir no coche e sorpréndese de que se lle achegue un encarapuchado que lle dispara tres balas contra a cabeza. O crime provoca que se inicie unha investigación oficial e, paralelamente, outra máis discreta que os nacionalistas encargan a Alberto Cudeiro.

Diego Ameixeira proclama que Asesinato no Consello Nacional é unha homenaxe patente de 264 páxinas a Asesinato en el Comité Central, a novela imprescindible de Manuel Vázquez Montalbán. «El escribiu ese libro nun momento de moitos problemas no PCE, atreveuse a sacar á luz o mundo interior do partido comunista e pareceume que a tesitura na que estaba o Bloque tras as eleccións do 1-M eran semellantes», argumenta. O escritor engade que «chamoume a convivencia de distintas correntes: dende a UPG, que simboliza o máis ortodoxo, a Máis Galiza, que son máis pragmáticos, pasando polo irmandiños de Beiras, na liña do altermundismo». O autor confesa que «é curioso saber como funciona ese mundo», ao que el se achegou «a través da prensa e xente que me daba as súas teorías sobre o BNG», que son do máis diverso. A derrota do ano pasado tivo como consecuencia «que saísen á luz vellos rancores», que foron vehiculizados «nuns foros de internet divertidísimos pola sinceridade coa se fala neles e que se agradece para construír personaxes». Con todo, eses comentarios foron un complemento «porque hai personalidades, como a de Beiras, Quintana ou Paco Rodríguez, que son moi literarias». Dese triunvirato, recoñece que escolle o primeiro, «porque podes estar de acordo ou non con el, pero non pasa desapercibido: poslle un micro diante e dáche cen mil titulares». Estes políticos figuran na obra con alcume «porque é obvio que van ser identificados» e Ameixeiras percibe moi delicado poñerse «nas súas cabezas dando nomes reais». A fin de evitar malentendidos, advirte de que, no dramatis personae de Asasinato no Consello Nacional «hai composicións a partir de persoas reais, de conxecturas que se barallan nos debates de internet e tamén arquetipos da UPG e do quintanismo».

Diego Ameixeiras amósase «soprendido de estar falando dun libro cando aínda non saíu», como se nunca pensase na posibilidade de que a súa fición teña un eco de incomodidade no Bloque. «Confío no seu sentido do humor e no seu sentidos de autocrítica, confío en que se vexa como sátira política; non creo que ninguén se poida sentir ofendido», entoa a xeito de penitencia inocente. A seguir, intenta despregar a complexidade da obra, protestando de que «non fala exclusivamente do BNG, hai tamén unha trama que vén da Guerra Civil e hai unha evolución do personaxe». «Non fixen un ensaio nin unha historia do Bloque», subliña. Esa teima en abrir o abano temático da súa novela non impide que acepte que creou un detective novo, Alberte Cupeiro, porque o seu investigador de cabeceira, Horacio Dopico, «é demasiado bruto» e Ameixeira pretendía «un punto de vista máis pausado das leas no BNG». Cupeiro ten a súa atención vital posta no pensamento oriental, mesmo é taoísta, polo que «as loitas internas no Bloque parécenlle pequenas miserias, a el dálle igual se mandan os da UPG ou os quintanistas, quere resolver o crime e facturar». Ese escepticismo non agocha que o detectiva teña, tamén, un pasado político que lle resulta conflitivo «e que ten que ver coa Guerra Civil», un episodio do que arrastra «outra trama que debe solventar». O novelista ourensán elabora as súas ficións entre as marxes do xénero negro, «polo que tamén hai dúas personaxes coas que formará un triángulo amoroso». Jaureguizar

Texto publicado por Jaureguizar no blog Cabaret Voltaire o 13 de agosto de 2010.

«En castellano no hay problema», presentación en Ribeira

11 Agosto 2010

Crónica,Lingua,Presentacións,Xerais nos blogs

Carlos Callón recupera as fotos e a crónica da presentación o pasado 13 de maio en Ribeira de En castellano no hay problema.

«Settecento», conversa entre Marcos Calveiro e Óscar Sánchez

4 Agosto 2010

Entrevistas,Feiras_do_libro,Natureza,Presentacións,Twitter,Xerais nos blogs

Moi interesante foi a longa conversa que Óscar Sánchez e Marcos Calveiro mantiveron onte na Feira do Libro da Coruña arredor de Settecento. A conversa foi seguida por varios tuiteiros que foron recollendo algunhas das respostas de Calveiro: “Comezo sempre as novelas polo derradeiro capitulo.”; “Para documentarme leo moitísimo, nas novelas que estou escribindo agora levo case 300 libros; porén nunca tomo notas.”; “Cando estou escribindo estou con todas as cousas preferidas, dende a música, as comidas ou as persoas queridas…”“Escribo dende aquel rapaz de 15 anos que fun.”; “O instituto ou a adolescencia é onde esta a patria de cadaquén”.

«Xuvia-Neda e os heroes» por Xosé Manuel Eyré

8 Xullo 2010

Críticas,Narrativa,Xerais nos blogs

Acabo de tomar contacto con eles. E o contacto resulta conmovedor, absolutamente CONMOVEDOR e INTELIXENTE. Son xentes humildes, auténticos heroes que manteñen unha grande humanidade en tempos socialmente miserentos, en tempos de inverno eles son a primavera que permite soñar.

Falo das personaxes de Xuvia-Neda e, no caderno da crítica estas son as primeiras notas que tomei. Xuvia-Neda está contada con amabilidade, coa bonhomía que presta o autor,  Vicente Araguas, ás personaxes e ao tempo, devolvendo así parte da débeda que xamais será de todo satisfeita. Xuvia-Neda é unha historia de amor ás xentes e ao lugar. As personaxes vanse xuntando, citadas na recordanza e na pluma de Vicente Araguas, un recanto da memoria onde ferven as cousas das xentes de bon corazón.

Si,con estas personaxes todo é máis sinxelo. E tamén o reto é máis grande porque sempre o medo de non lles facer xustiza.

Tamén dixen que era INTELIXENTE, o narrador non enxuíza o tempo e as súas miserias. Non cómpre, esa tarefa déixase nas mans do lector, é o seu privilexio e o seu deber.

Xuvia-Neda non é para lectores conformistas, é para lectores intelixentes e activos

Xuvia-Neda poder ser unha novela, unha novela fío, ou un libro de relatos enfiados. En todo caso é unha lectura tenra, intelixente e conmovedora.

Anotación de Xosé Manuel Eyré publicada no seu blog o 8 de xullo de 2010.

«O pintor de sombreiro de malvas» de Marcos Calveiro

5 Xullo 2010

Fóra de Xogo,Opinións_lectores/as,Premios,Xerais nos blogs,Xuvenil

Unha moi interesante opción esta lectura de Marcos Calveiro. O pintor do sombreiro de malvas é, creo, toda unha homenaxe á arte, á pintura, e a un dos grandes, Van Gogh. Claro que a novela ofrece máis, para interesar ao lector, e máis se este é un lector adolescente. A novela ofrece amor, dúbidas, amizade, espertares, paisaxes, humanidade. É fácil pasear detrás de Vicent, admirar Auvers, sentir a beleza da natureza da man da prosa pura de Calveiro. Polas súas páxinas sentimos o decorrer dos días, o espertar da natureza, o resentimento, o medo, a desazón da dúbida, pero tamén contemplamos as árbores, a vía do tren… e comemos chocolate coma se fose a primeira vez que o gorentamos.

E mentres todo isto sucede e as páxinas avanzan, a dor dun home que sente que o mundo que o rodea é demasiado grande, ou demasiado pequeno, ou tal vez, simplemente, é el o que non entende ese mundo que lle tocou vivir. Porque é difícil ser diferente, porque a soidade avanza e resinte, porque nada pode facer a amizade cando hai demasiada dor.

Un detalle precioso: as ilustracións. Xa sabedes que devezo por elas. Ramón Trigo fai un magnífico traballo neste libro recreando as pinturas orixinais para acompañar de cando en vez esta prosa maxestuosa que está a arrasar na nosa Literatura. Unha prosa que non ofrece concesións ao descoido, cun vocabulario realmente escolleito que nos lembra con cada libro a riqueza do noso léxico.

Unha gran opción para o noso alumnado, un novo xeito de achegalo á riqueza pictórica e unha lectura que seguro lles gustará. A eles e a calquera adulto, porque o mellor deste autor é que non define idades, como eu coido que sucede realmente. Trafegando ronseis

Anotación publicada no blog Trafegando ronseis o 3 de xullo de 2010.

Premios Xerais 2010 por Paula Gómez del Valle

13 Xuño 2010

Fotobiografías,Premios_Xerais,Vídeos,Xerais,Xerais nos blogs

Premios Xerais ’10 from Paula Gómez del Valle on Vimeo.

Grazas, moitas grazas, Paula. Este é un traballo moi fermoso.

Premios Xerais 2010 nos blogs, redes sociais e galerías de fotos

Premios_Xerais,Xerais nos blogs

Ademais da retransmisión en directo da cerimonia de entrega dos Premios Xerais e as tuitadas realizadas por algúns asistentes, os blogs recollen noticias e valoracións da cerimonia:

Son moi numerosos os perfís de Facebook que recollen comentarios e fotografías sobre a cerimonia. Como mostra velaí esta oportunísima foto de Pilar Ponte na que aparecen Iolanda Zúñiga e Teresa González Costa co escritor Xabier DoCampo.

«”Feministas galegas”: nova achega sobre a Galicia verdadeira»

10 Xuño 2010

Críticas,Crónica,Historia,Xerais nos blogs

Feministas galegas. Claves dunha revolución en marcha
Mónica Bar Cendón

Existe unha liña de interpretación da realidade galega que nos presenta Galicia como o ámbito da brétema, da saudade, co Camiño de Santiago, da insolidariedade de raíces no minifundimso ou mesmo como expresión do conservadorismo político, social e económico, como unha sorte de Baviera peninsular. Mais as achegas dun bo feixe de escritores, intelectuais e historiadores estannos a amosar unha Galicia moi diferente. Galicia aparece como un espazo onde xermolan as novas ideas progresistas e isto tanto nos medios urbanos coma nos vilegos e rurais. O libro de Bar Cendón incide nesta liña de investigación histórica desfacedora de tópicos sobre o conservadorismo galego ao presentarnos unha acaída e sumamente necesaria historia do feminismo galego.

Bar Cendón inicia o seu estudo do feminismo galego cunha introdución breve e sinxela sobre a historia do movemento feminista mundial e a súa chegada a España e mais a Galicia. A síntese resulta moi oportuna e, dentro da súa brevidade, moi útil para quen se achegue por primeira vez á historia do feminismo e para quen queira ter a man un bo resumo do desenvolvemento do feminismo desde as súas orixes ata a actualidade.

A parte grosa do libro abarca o estudo do feminismo galego a partir do ano 1975 ata a actualidade. O ano 1975 foi o da morte de Franco, pero, ademais, como sinala a autora, foi declarado pola ONU Ano Internacional da Muller. De aí o acaído da elección desa data.

A autora inscribe o xurdimento do feminismo en Galicia dentro dos movementos reivindicativos progresistas que apareceron no remate dos setenta e comezos dos oitenta, como as manifestacións polas Encrobas, Pontes de García Rodríguez, as folgas dos estaleiros vigueses ou de Citroën. Estuda o nacemento e consolidación de grupos feministas como FIGA, Alecrín ou Asociación Galega da Muller. Trata xa desde estes comezos o problema da dobre militancia de moitas destas mulleres en sindicatos e partidos políticos de esquerdas, que, malia o seu progresismo, manifestan moitas veces claras actitudes e comportamentos patriarcais e sexistas. Analiza achegas teóricas do feminismo galego como A muller en Galiza (1977), de María Xosé Queizán. Tampouco falta o estudo de revistas emblemáticas do feminismo galego como Andaina ou Festa da Palabra Silenciada.

Pouco a pouco, paseniñamente, van aparecendo as asociacións e persoeiras do feminismo galego, que se espallan por toda Galicia e as súas loitas desde a Transición por temas como a despenalización dos anticonceptivos, o dereito ao aborto, a efectiva igualdade co home ou mesmo a confrontación cos poderes culturais establecidos, como se ve a propósito da desmitificación de Pondal que realiza María Xosé Queizán no seu memorable estudo, un dos textos da crítica literaria galega que máis sensibilidade amosa e que tanto nos ensinou a moitos, afeitos á canonización acrítica de Carballo Calero, Tarrío e demais repetidores de tópicos na historia da literatura galega.

Acerto da autora é presentarnos o feminismo galego con nomes de barrios e de persoas: a asociación Dorna de Coia e Áurea González, a devandita Queizán, Marisa Castro, Conchita Nogueira e tantas outras que van aparecendo ao longo das páxinas do estudo de Bar, as irmás Santos Castroviejo, Chicha Nóvoa… Así toma corpo a intrahistoria. Non faltan tampouco no estudo referencias cumpridas ao labor intelectual de feministas galegas, especialmente no eido da crítica literaria, como o xa citado de Queizán ou os de Carme Blanco ou García Negro.

Especialmente destacable no libro é a riqueza de datos que ofrece non só no texto, senón tamén a da documentación, pois aparece unha moi boa bibliografía, completada cun listaxe de prensa que permite estudar o feminismo galego, mais tamén esta riqueza está presente na cantidade de textos feministas (desde doutrinarios aos de propaganda) que reproduce o libro. Estes textos, á parte de seren moi útiles para o estudo do feminismo, son unha mostra extraordinaria do galego protoestándar dos últimos anos do franquismo ou da Transición e inmediatamente anteriores á normativización de 1982. Por outra banda, permiten amosar a asunción por parte das feministas do galego como lingua habitual, polo que o idioma –do que os pailáns representantes do tuzarismo din que é lingua rural e atrasada– aparece así unido a un dos movementos máis progresistas da actualidade: o feminismo. As feministas galegas non só son galegas, senón que ademais se expresan en galego. De novo, demóstrase que o galego é lingua de progresismo.

Por todas estas razóns, e tamén pola magnífica cronoloxía que remata o estudo, libro imprescincible para todos os que fan a historia de Galicia, mesmo a literaria ou cultural, e que non debe faltar nas bibliotecas públicas nin nas dos centros de ensino desde primaria ata a universidade. Manuel Rodríguez Alonso

Texto de Manuel Rodríguez Alonso publicado no blog Bouvard e Pécuchet.

«Dragal», a novela de Elena Gallego abríu blog de seu

9 Xuño 2010

Blogs,Fóra de Xogo,Noticias,Xerais nos blogs,Xuvenil

Elena Gallego, autora de Dragal. A herdanza do dragón acaba de abrir un fermoso blog. Convidamos a visitar cada un dos seus espazos: os seus adiantos, a súa axenda, a súa presenza nos medios, ou seu futuro clube de seareiros. Os nosos parabéns para a Elena e moito pulo para este novo espazo de comunicación entre ela e o seu lectorado.

«Settecento» de Marcos Calveiro

8 Xuño 2010

Críticas,Narrativa,Xerais nos blogs

Gustoume moito este libro de Marcos Calveiro, moito máis, sen dúbida, que Festina Lente. Settecento lévanos a pasear pola Venecia do século XVIII, mentres escoitamos a melodía das súas palabras e coñecemos de primeira man os personaxes, rumores, envexas e máscaras que poboan esta cidade de contos e soños. En contraste, a música cerimoniosa compostelá, cidade atrasada e relixiosa, con fames e pestes, con relixión por riba de todo. E é que en Venecia existe o carnaval, a máscara, a igualdade baixo esta, cando menos durante un tempo. Aínda que esta máscara pode non ser real, ser a máscara da vida, a que utilizamos cada día para agocharnos detrás dela, para tentar sermos máis forte ou para ocultar os nosos verdadeiros sentimentos. Porque é esta, ao final, a máscara que debemos erguer para entender os personaxes, as súas paixóns, odios e frustracións. Música e poesía definen a obra. Lela e escoitala. Pisar as ruelas de Venecia oíndo os nosos propios pasos, os que se reflicten na novela, o rumor da auga constante nesta fermosa cidade, as campás, as notas disonantes dos humanos, as súas baixezas e mentiras, pero tamén o amor, a admiración, a lealdade. Imposible unha lectura xorda, imposible unha lectura rápida: hai que degustala, sentir as notas que tocan as palabras, a linguaxe engaiolante utilizada, o león que coñecemos de pedra tornarse humano, máis humano que os humanos, e pasear unha e outra vez por unha das cidades máis fermosas do mundo. Cando menos para min. Collede o libro ao remate do curso. Lédeo nas vacacións, disfrutádeo. Porque serán unhas vacacións inesquecibles.

Anotación publicada no blog Trafegando ronseis o 8 de xuño de 2010.

Aproveitamos para abeizoar a Marcos Calveiro que hoxe obtivo o Premio Raíña Lupa de literatura infantil e xuvenil pola súa novela Centauros do Norte.

«”Inmunda escoria”, documentadísimo traballo de investigación»

Críticas,Crónica,Xerais nos blogs

De novo a memoria próxima

Ao longo das máis de cinconcentas páxinas deste libro o seu autor analiza con detalle e polo miúdo o desenvolvemento no só da protesta dos universitarios galegos contra a ditadura de Franco, senón tamén a evolución da universidade galega desde o remate da Guerra Civil ata 1968, ano este do mítico peche dos universitarios na Facultade de Filosofía e Letras de Santiago.

Gurriarán presenta con datos abondos como tras o remate da Guerra Civil o franquismo converte a universidade nun feudo do falanxismo e do nacionalcatolicismo. Lembra acertadamente a disposición franquista que reservaba o 80% de todos os postos de funcionarios para os combatentes do chamado Exército Nacional, para os colaboradores do Alzamento Nacional ou mesmo para os familiares destes dous colectivos. O SEU e o nacionalcatolicismo son donos e señores absolutos da universidade naqueles anos da inmediata posguerra civil.

Non elude o autor dar nomes concretos de represores e censores. Así pasan diante dos nosos ollos os nomes dos que daquela se dedicaron a expurgar as bibliotecas de autores e obras considerados perigosos para o Réxime e nesa listaxe aparecen os Pérez Bustamante, Filgueira Valverde, Torrente Ballester ou o falanxista e sempiterno decano de Filosofía Moralejo Lasso.

O libro detense na loita polo poder universitario que se establecen entre as distintas familias do franquismo. No longo reitorado de Legaz Lacambra (1942-1960) prodúcese a invasión da universidade compostelá por parte do OPUS a través dos López Rodó, D´Ors, García Garrido ou Meilán Gil. Non pasa por alto tampouco os elementos adoutrinadores franquistas como o SEU, as milicias universitarias ou os colexios maiores. Sinala así mesmo o sopro vivificador que supuxo para a universidade compostelá a presenza nelas nos cincuenta de Otero Pedrayo como catedrático de xeografía e os parladoiros no Hotel Compostela ou no Café Español, en que participaban moitos dos membros da xeración das Festas Minervais, como Franco Grande ou Méndez Ferrín. Salienta así mesmo a Homenaxe á poesía galega celebrada no Círculo Mercantil de Santiago, porque supuxo o uso do galego como lingua oficial neste acto.

Xa que logo, malia estes intentos anovadores, no remate dos cincuenta a universidade galega aparecía dominada polo OPUS (López Amo, López Rodó, Meilán Gil…), a cúpula eclesiástica (Lucas, Suárez Núñez…) e o SEU (Massaguer, Sánchez-Harguindey, Eiras Roel…). Nese bloque monolítico o galeguismo cultural de Galaxia e Piñeiro trataba de abrir un oco a través de actos como as Festas Minervais.

Os anos sesenta xa van ser moi distintos para a universidade galega. O libro analiza como se vai formando o ambiente que rematará no célebre peche na Facultade de Filosofía e Letras o ano 1968, fito na rebeldía universitaria compostelá antifranquista. O autor presenta de xeito acaído a galeguización das Festas Minervais nestes anos, o xurdimento de asociacións culturais como O Galo, a celebración do centenario de Cantares gallegos, a homenaxe a Antonio Machado… Íase formando un ambiente de protesta e antifranquista que callaría nos xa citados actos de protesta de 1968, que o autor analiza polo miúdo e alí aparecen os nomes dos líderes estudiantís antifranquistas como Cochón, Mauro Fernández, Casares, Luís Mariño, Calviño, Sanxúas, Álvarez Areces e tantos outros aos que lles debemos eterno agradecemento pola súa loita a prol da democracia. Tamén sinala con nome e apelidos os que defendían a universidade franquista como Otero Túñez, Massaguer, Ocón, García Garrido, Moralejo…

Como supremo acto de ignominia o autor describe polo miúdo o nomeamento de Franco, en 1965, como doutor honoris causa pola Facultade de Ciencias. O sistema represor antiestudantil estaba formado pola Policía (ao mando do comisario Armada), o SIM do Exército, a Falanxe e a Garda Civil. Os elementos infiltrados entre os estudantes como bedeis espía ou policías da Brigada Social que se facían pasar por estudantes aparecen mesmo con nomes e apelidos. Para ver como eran os represores do franquismo cómpre ler a historia da persecución psicopática que sufriu Mauro Fernández por parte dalgúns membros do SIM do Exército.

O libro remata coa análise dos feitos do 68, que culminaron co peche na Facultade de Filosofía de varios centos de estudantes, acontecemento estrela da revolta universitaria galega antifranquista.

Este documentadísimo traballo de investigación volve darnos de novo a imaxe dunha Galicia progresista, que estivo en primeira liña nas revoltas estudiantís dos sesenta e en consonancia co que supuxo, por exemplo, o maio francés do 68. Por outra banda, nesta revolta, a partir do grupo das Festas Minervais, o galego vai gañando un espazo como lingua de cultura e de progreso e convértese en lingua de propaganda e ata emblemática do movemento estudantil. Así o demostran a tradución ao galego da célebre canción himno da revolta, Venceremos nós, desde o inglés ou tamén a tradución ao galego, por parte de García Bodaño e Casares, das cancións que interpretou Raimon no mítico concerto compostelán de maio de 1967. O movemento estudantil estaba a facer que o galego xa non fose identificado só como lingua rural, senón tamén como lingua de progreso e compromiso. Mediten os sociolingüistas oficiais sobre estes feitos e saberán por que hoxe os sectores ultraconservadores atacan o galego: non é por ser lingua pouco útil ou ruralizante –como din os moi parvos–, senón porque o que os molesta do galego é que é lingua de progreso e innovación política e social.

Xa que logo, libro que debe estar en todas as boas bibliotecas e que os profesores de historia, filosofía e lingua lles deben comentar aos alumnos do segundo ciclo de secundaria e por suposto aos de bacharelato. Manuel Rodríguez Alonso

Anotación publicada no blog Bouvard et Pécuchet o 6 de xuño de 2010.

«A coroa de Napoleón», a serie de Jaureguizar protagonizada por Tintimán, recomendada por Manuel Rodríguez Alonso

Críticas,Tintimán,Xerais nos blogs,Xuvenil

Un reporteiro con futuro

Santiago Jaureguizar presenta neste relato dedicado a un público xuvenil a figura dun mozote de bacharelato metido a reporteiro intrépido que investiga o roubo da coroa imperial de Napoleón nos actos conmemorativos da batalla de Elviña en 2009. O libro é o número 2 dunha serie iniciada por outra entrega que ten por protagonista o mesmo rapaz intrépido (Tintimán). Isto fai pensar que a serie continuará con outros relatos de misterios que terá que resolver o devandito Tintimán. En principio, o proxecto resulta moi atractivo e, polo lido neste número 2 da serie, indubidablemente ten un futuro prometedor.

O desencadeante do relato e o roubo da coroa imperial de Napoleón, que fora traída á Coruña co gallo dos actos que se celebran en conmeración do bicentenario da batalla de Elviña (1809). Tintimán, que estaba destacado como reporteiro nos devanditos actos, asiste ao roubo da coroa por parte dun misterioso xinete vestido de negro e ha de atopar a devandita coroa. Na súas pescudas o rapaz reporteiro-detective é axudado polo seu inseparable gato Señor Gozni.

Cremos un acerto a elección dun rapaz de bacharelato como protagonista. Isto permite a empatía e mesmo a identificación do lector xuvenil co protagonista. A elección do gato, símbolo da intelixencia e da sagacidade, como axudante bótalle ao relato unhas pingas de elemento fantástico que tamén lle acaen.

Na creación dos personaxes así mesmo adoita acertar o novelista, aínda que lle teñamos que dicir que non estamos de acordo coa relación un chisco machista que o protagonista mantén coas rapazas, mesmo no xeito de dirixirse a elas con eses nena, preciosidade, que resoan a machismo rancio. Tamén rexeitamos a caricatura que se fai da limpadora cubana do xornal Diario Galego, Ariadna Cienfuegos, porque pode suscitar sentimentos racistas. Pola contra, o autor acerta plenamente ao presentar o medio familiar do protagonista, onde salientamos a relación Tintimán-Anselmo, como mostra de relación entre personaxes moi ben tratada, ou a da figura do director do xornal.

Cremos que o novelista debía coidar un pouco máis a articulación dos feitos principais da novela, os que crean o desenlace ou fan camiñar cara á solución dos problemas e misterios que se deben resolver na novela. Que a coroa se atope só pola chamada ao xornal dun  anticuario e que sexa o gato quen dea con ela amosa un traballo pouco concienzudo na articulación do argumento e unha especie de gana de rematar logo. O mesmo acontece coa resolución do misterio da pantasma do palacio de Cornide. No futuro o novelista terá que prestarlle máis atención á estrutura do argumento.

O libro, como debe facer a literatura xuvenil, abre camiños a novas lecturas e a novos coñecementos como a Guerra da Independencia en Galicia, os ilustrados galegos, o franquismo en Galicia, os nazis, os celtas, María Pita… É un grande acerto, pois a literatura xuvenil ten que servir para excitar a curiosidade do rapaces cara á adquisición de novos coñecementos e á procura doutras lecturas.

A lingua resulta tamén apropiada para o público xuvenil ao que se dirixe a novela. Hai un esforzo por usar estruturas que hoxe están a desaparecer da linguaxe dos máis novos, como pode ser o emprego case sempre acaído do infinitivo conxugado. Hai que salientar o esforzo que realizan este e outros novelistas en incorporar ao galego os termos novos dos mozos como bollycao, politono, donuts… Así mesmo é un acerto a reprodución do castrapo dun grupo de señoras coruñesas.

Con todo, observamos na lingua algúns erros que, dado que esta novela vai dirixida a un público xuvenil e mesmo posiblemente sexa proposta como lectura en moitos colexios e institutos, debe corrixir en futuras edicións. Así colócase mal o pronome átono en Chamou a Bolechas e el se ocupou de facermo chegar… (páx. 18); aparece o lleísmo en lle irritaban os agarimos (páx. 34); aparece usado incorrectamente o infinitivo conxugado nunha perífrase: comezan a avanzaren (páx. 39); ás veces o réxime pronominal dos verbos reproduce o do mal castelán: que a telefonaría (páx. 54); rexístranse castelanismos como angarella en singular, lentes en masculino, empuxe, chuletas, antiface… Debe corrixirse o significado que se lle outorga a arrebolar que en galego e ´lanzar algo contra alguén´e non ´quitarlle con forza algo a alguén´ e evidentemente non se pode arrebolar unha coroa para roubala, como se di na páxina 59. Así mesmo habería que ser un chisquiño máis coidadoso con algunha expresión e evitar traducións castelanistas como derradeira volta de porca (páx. 115).

En canto á portada do libro e ás ilustracións son moi apropiadas para o tipo de lector ao que se dirixe o relato. Xa que logo, malia as tachas que sempre hai en toda obra, este relato é especialmente acaído para ser proposto como lectura na materia de Lingua e Literatura Galega no primeiro ciclo da ESO. Sen dúbida ningunha entreterá os lectores desta franxa de idade e servirá tamén para incitar á lectura. Estamos ante unha serie que vai ter futuro. Augurámoslle a Tintimán longa vida e novas saídas. No remate deste número 2 xa promete unha investigación sobre a muralla de Lugo, que esperamos ler pronto. Manuel Rodríguez Alonso

Anotación publicada no blog Bouvard e Pécuchet o 6 de xuño de 2010.

Perfecto Conde Recomenda «Inmunda escoria» de Ricardo Gurriarán

Crónica,Opinións_lectores/as,Xerais nos blogs

Ricardo Gurriarán e os seus 68

[...] Quero falar de algo que me interesou moito. Os dous libros publicados por Ricardo Gurriarán sobre o movemento estudiantil galego do ano 1968, Inmunda escoria e 1968 en Compostela testemuños. A min o primeiro paréceme un libro fundamental, de auténtica referencia. Lonxe do edulcoramento e ás veces alleamento que pode caracterizar algunha vez parte da historiografía galega, Gurriarán conta neste libro a batalla do 68 comprometéndose seriamente co que lle contan as súas diversas fontes informativas, que el debullou con paciencia de palilleira. Aínda que só fose por este volume, que no o é porque Gurriarán xa demostrara antes a súa valía historiadora, o autor de Inmunda escoria gañou sobradamente un posto de honra na bibliografía galega, sobre todo polo esforzo investigador que demostra neste libro.

O outro, 1968 testemuños, ten tamén a súa importancia. É un libro colectivo no que escribimos dazaseis sobreviventes daquela emocionante e esperanzada aventura que foron as revoltas estudiantís do ano 1968. Como obra testemuñal tamén ten o seu aquel. [...]

Fragmento da anotación publicado por Perfecto Conde no seu blog Croques o 7 de xuño de 2010.

Goretoxo recomenda «Settecento» de Marcos Calveiro

Narrativa,Opinións_lectores/as,Xerais nos blogs

Settecento de Marcos Calveiro

Venecia, no último alento, foi agocho de segredos xa daquela milenarios. As institucións do Estado, a delación como arma política e o poder absoluto dun Consello oligarca dábanlle aspecto de estado policial. E os cidadáns adicados ao placer, fora do tipo que fora, lonxe, moi lonxe das vellas virtudes republicanas que os seus antergos tiveran a honra, baixo o león de San Marcos. Por esas rúas, pontes e canles naufragan en bebedelas os devezos dun Vivaldi que xa vai vello, que desconta os últimos dias, a última estrea. Entre grappa e café recén chegado pola vía de Viena e mailo Turco sitiador, as anécdotas ilustran o ambiente, a paisaxe humana e a humidade da lagoa: a cidade na lagoa, un tema mítico de vello, repetido aló onde houbera augas paradas, dende Ys ata Antela. E Venecia sempre xogou cos mitos e as fontes de información, sempre foi intermediaria nas grandes liñas de tensión do seu presente. De todos os seus presentes.

Sen afondar nas sicoloxías dos personaxes, sen diseccionar a profundidade histórica das herdanzas dunha cidade que xa era vella cando a tumba de Prisciliano foi reinventada, todo cadra, todo encaixa nunha vidreira alumeada pola ollada do león, adurmiñado ás veces, pero sempre preocupado pola felicidade dos seus. O xogo veneciano das carautas, do engano, e a paixón pola música, e por medio dela, do recoñecemento, son as abas desta cadea de cristal. A música, escolla do autor, pódese escoitar en culturagalega.org.

Unha novela ben feita, para ler dun tirón sen case levantar os ollos do papel. Unha magoa que non teña oitocentas páxinas, en lugar de cento noventa, que o asunto ben podía dar para máis. O seguinte: recuperar Festina Lente.

Anotación de Pedro Silva (Goretoxo) publicada no blog De mares, portos e portas o 7 de xuño de 2010

«A Cabeza de Medusa» recomendada polas lectoras do Clube Linguason

31 Maio 2010

Fóra de Xogo,Opinións_lectores/as,Xerais nos blogs,Xuvenil

Tres lectoras do Club Linguason recomendan a novela de Marilar Aleixandre A Cabeza de Medusa

Marilar Aleixandre é Doutora en Bioloxía e Catedrática de Ciencias Naturais de Ensino Medio. Actualmente é profesora na Universidade de Santiago de Compostela. Escribe literaturatura infantil, xuvenil e para adultos e os seus son títulos, moitos deles premiados, como A formiga coxa, Agardando polos morcegos, Lobo nas illas, Teoría do Caos, A compañía clandestina da contrapublicidade ou Rúa Carbón.

Persoalmente, A Cabeza de Medusa gustoume moito. A diferenza doutras novelas, non se basea nun feito irreal que nunca pasaría, senón que conta unha historia que lle podería pasar a calquera rapaza da idade de Sofía e de Lupe e cunha vida normal, unha vida que cambia no momento en que deciden subirse ao coche duns descoñecidos. Este foi un relato que me pareceu moi entretido dende o primeiro momento, ademais de porque os protagonistas teñen máis ou menos a nosa idade, o que nos facilita entender mellor o que senten en cada monento.

A novela pon de manifesto as distintas caras da sociedade, sexan boas ou malas, ante un mesmo caso. A autora comeza contando como era un día normal antes do sucedido e vainos narrando a historia de forma que vexamos como reaccionan os personaxes ante o que senten. E, sobre todo, móstranos como pode chegar a cambiarche o resto da túa vida con tan só unha decisión tan simple como dicir si ou non. Cristina Vila Paz (3ºA)

Nesta historia, ao igual que no mito da Medusa, móstrase a culpabilidade que levan as violadas en lugar do violador. Medusa foi violada por Poseidon no templo de Atenea. A deusa enfurecida transformou o pelo de Medusa en serpes e botou sobre ela a maldición de que quen a mirara se convertiría en pedra. Neste libro de Marilar Aleixandre compárase a súa historia coa de dúas rapazas violadas unha noite ao saír dunha festa e como seguen as súas vidas despois do sucedido. Recomendo este libro pola maneira na que ve a vida e porque ten un final feliz. Antía Castelo (3º A)

A cabeza de Medusa é o libro que eu escollín para ler e gozar. Cóntanos como dúas rapazas son rexeitadas por unha parte da sociedade despois de sufrir unha agresión.  Este relato non só me gustou, tamén me fixo pensar que aínda que xa non esteamos nun país machista hai aspectos da sociedade que teñen que seguir cambiando. Sandra (3º A)

Anotación publicada no blog do Clube de Lingua do IES de Porto do Son o 31 de maio de 2010.

«Proxecto pomba dourada» de Miguel Vázquez Freire

30 Maio 2010

Clubs_de_lectura,Fóra de Xogo,Opinións_lectores/as,Xerais nos blogs

Proxecto pomba dourada de Miguel Vázquez Freire

Arno, ao chegar da escola, atópase a seus pais asasinados. Os pais de Arno eran uns famosos científicos que tiñan un proxecto para mellorar o futuro de Ferrocoruña: o Proxecto Pomba Dourada. Para tentar averiguar algo, métese no ordenador de seus pais e estes danlle pistas para que só el poda acertar o contrasinal, que é MERLÍN. Tamén sae un vídeo deles no que lle dan unhas claras instrucións e a localización dun Anel tecnolóxico que lle dará consellos e que só está na súa mente, que tamén se chama Merlín.

Logo, ten que ir a Fisterra, tal e como dixeron seus pais. No camiño coñece a Tullido, Gwendaill e ao xigante Imaz, que son Borrallas. Nesta viaxe, toparase cunha longa serie de aventuras que poñerá en perigo a súa vida, a dos demais e a de Pomba Dourada. A historia remata cando Arno logra chegar a Fisterra e entrega o proxecto Pomba Dourada no laboratorio do Mestre Cego, para así conseguir mellorar o futuro informático de Ferrocoruña e, probablemente, do mundo. Marcos Vidal (2º D)

Anotación publicada no blog «Linguason» do Clube de Lingua do IES de Porto do Son.

«Unha estrela no vento» de Ledicia Costas

Clubs_de_lectura,Fóra de Xogo,Opinións_lectores/as,Xerais nos blogs

[Unha estrela no vento] A novela de Ledicia Costas segue a ser unha das lecturas preferidas polos rapaces e rapazas dos primeiros cursos da ESO e tamén polos membros do Clube da Lectura.

Está é unha historia que conta a vida dun rapaz de dezasete anos que se chama Miguel Foz. O protagonista na casa cos seus pais e súa irmá pequena Paula e aínda vai ao instituto. Alí, pensa que a súa profesora de literatura lle ten manía, ata que esta un día despois de moitos días preguntándolle polos deberes, que nunca os tiña, respondeulle cunha contestación que deixou a todos parvos. Isto fíxoo acompañado dun precioso poema que inventara nese mesmo intre.

Un día cando foi á Lagoa, o bar ao que adoitaban ir el mais os seus amigos, atopouse cunha moza que vendía rosas. Era xitana e chamábase Reina. Fixéronse moi amigos e quedaron de verse todos os días que puideran nese lugar. Así o fixeron. Uns días despois, ao saír do bar, atopouse co Bruto e os seus amigos. Comezaron a meterse con el e acabaron dándolle unha malleira que o deixou no hospital. Durante uns días non podería moverse moito polas feridas, producidas pola malleira, que tiña no abdome.

Por outra banda, o seu pai foise de viaxe de negocios, segundo o que contara na casa, pero non era verdade. Ó que ía era de vacacións coa súa amante. Miguel descubriuno e cando a súa nai se decatou da verdade botou o homeda casa. Ela tivera que ir ao enterro da súa irmá e mais do seu cuñado, que morreran nun accidente. Tiñan un fillo en común que se chamaba Abel, que a nai de Miguel decide levar a vivir con eles.

En canto a Miguel, nos seguintes días de clases todo o mundo o miraba con cara rara pola malleira recibida. pero todos se puxeran de acordo para devoverlle a malleira ao Bruto e aos seus amigos. Estando todos na Lagoa dúas tardes antes da pelexa, entrou Reina e contoulle a Miguel que ela era a irmá do Bruto. El quedou algo asustado pero non ía desconfiar dela. En cambio, o Maqui, que era un dos amigos de Miguel, non confiaba nela. Miguel e o Maqui pelexaron por culpa de Reina ata que este se foi para o bando do Bruto. Esa noite,cando Miguel e Reina estaban paseando , atopáronse cun amigo do Bruto que lles avisou de que ía ir xunto a el e lle contaría todo, pois ela non podía estar a esas horas da noite fóra da casa sen permiso do seu irmán. Cando chegou este á Lagoa, despois de ser avisado que a súa irmá estaba fóra da casa sen o seu permiso, Miguel empezou a pegarlle. As cousas acabaron mal e cando marcharon os outros, Miguel díxolle a Reina que non podía ir para a súa casa, que el a acollería na del mentres os problemas non se arranxasen. Ela aceptou.

Por fin, chegou o día da pelexa. Cando todos estaban alí, puxeron unhas normas: non se podía tocar nin a Miguel nin a Abel. O Maqui algo tramaba, pois non paraba de rir. Cando todos estaban pelexando, este acercouse a onde estaban eles e Miguel, ao estar aínda mal pola ferida, e Abel, que era minusválido, non se puideron defender. A Miguel chantoulle unha navalla no estómago, xusto na ferida, para que non puidese berrar mentres a Abel o tiraba por un acantilado abaixo. A Miguel deixouno no hospital e Abel morreu.

Agora, Reina e mais Miguel van todos os meses ao acantilado a recordalo para encher ese vacío que teñen, pois os dous o querían moito e el a eles tamén.

O personaxe que máis me gustou e chamou a miña atención foi Abel, polo seu sentido de ver a vida e pola súa maneira de comportarse coa xente. O personaxe que menos me gustou foi o Maqui, pois traizoou os seus amigos no último momento. Ademais diso, pareceume un mal xesto que empurrara así a Abel polo acantilado abaixo, sen el ter culpa ningunha. O que máis me gustou deste libro foi a forma de contar o que lle sucedía e pensaba Abel. Con esta historia aprendín varias cousas, pero entre elas, que non hai que confiar en todas as persoas, pois algunhas pódenche traizoar.

Esta obra recoméndolla ás persoas ás que lles gusten as historias e finais máis ben tristes. Alba Tobío (2º D)

Anotación publicada no blog «Linguason» do Clube de Lingua do IES de Porto do Son.

«Xuvia-Neda» de Vicente Araguas, recomendación de Perfecto Conde e Xosé Carlos Caneiro

29 Maio 2010

Críticas,Narrativa,Opinións_lectores/as,Xerais nos blogs

«El llano en llamas de Vicente Araguas»

Escribe hoxe Xosé Carlos Caneiro sobre a permanencia de Compostela nun artigo que aparece no suplemento «Culturas» de La Voz de Galicia. E, tirando do fío, coloca o seguinte párrafo: “Vén Compostela na memoria, e ignoro o motivo, cando o gozo impulsa a lectura de cada relato do novo libro de Vicente Araguas, Xuvia-Neda, tan ben escrito que un sabe rapidamente que detrás de cada liña está un dos poetas máis excelsos, de porte diccional anglosaxón (enténdanme os que coñecen a Yeats ou Eliot), que deu a nosa literatura”.

E canta razón ten o novelista de Verín. Hai pouquísimos libros de relatos cos que eu me metera na cama sen durmirme dende a primeira ata derradeira páxina. Xuvia-Neda é o último que me produciu ese pracer da lectura. Nas páxinas deste volume hai narracións curtas realmente extraordinarias. Tanto, que había moito tempo que un escritor galego non me regalaba o regusto de lembrarme da primeira vez que lin a Juan Rulfo nas páxinas de El llano en llamas. “Como las vi se las endoso”, escribía daquela o mexicano. E así escribe agora Vicente Araguas.

Anotación de Perfeto Conde publicada no blog Croques o 29 de maio de 2010.

«”Settecento”: moi boa música», crítica de Manuel Rodríguez Alonso

28 Maio 2010

Críticas,Narrativa,Xerais nos blogs

MOI BOA MÚSICA

[En Settecento] Marcos Calveiro reincide no eido da novela histórica e reconstrúe agora a peripecia vital de Vivaldi na Venecia do século XVIII, mais tamén cun salto ao Santiago do mesmo século, nun contrapunto moi ben logrado. A novela, culturalista e ás veces dunha linguaxe altamente poética, entretén a calquera lector e Calveiro consegue nesta obra que gocen coa lectura todo tipo de lectores, tanto os que só buscan un pasatempo coma aqueles que procuran o culturalismo ou mesmo as excelencias dunha linguaxe preciosista de gran forza poética.

O corpo central da novela é a reconstrución da vida de Vivaldi na Venecia do século XVIII. O relato principia cunha descrición poética da cidade que está perfectamente conseguida. Nesta cidade vitalista e proxectada cara á arte e á música, mais así mesmo á intriga, o proveito económico e ata o crime, vive Vivaldi na súa gloria, mais tamén no comezo da súa decadencia. Como é xa un tópico no mundo da música –lembremos a película sobre Mozart–, Vivaldi ten tamén en Venecia o seu envexoso que loita por destruílo: Benedetto Ricotta. Malia ser un tópico o tema da envexa do mediocre cara ao xenio, Calveiro sae moi airoso neste asunto, máxime cando a vinganza de Ricotta se acabará volvendo contra el e entra dentro da mellor tradición do que un lector con formación coida que ten que ser unha vinganza veneciana chea de intriga.

A figura que de Vivaldi traza o novelista engaiola o lector. Ese contraste entre o músico excelso, mais ao mesmo tempo obsesionado por obter cartos para poder sufragar os seus moitos gastos e o gusto pola boa vida ou a obsesión sexual ofrecen unha visión poliédrica do personaxe que resulta moi suxestiva. A galería das mulleres relacionadas dun xeito ou doutro con Vivaldi tamén é moi positiva, desde a malvada Caterina á sacrificada Paolinna. As descricións dos paseos e marchas nocturnas de Vivaldi e doutros personaxes por Venecia teñen unha plasticidade propia do cine. O elemento fantástico da estatua do león que os vixía eu creo, non obstante, que resulta innecesaria e prescindible.

Manexa ben Calveiro a estrutura da novela con anticipacións ou prolepses de feitos (como o episodio da presenza e morte de Aldo en Santiago), que converten o lector nun colaborador activo do narrador, de xeito que este lector se sente compracido ao ir atando cabos e recompoñendo a historia pola súa conta. As relacións humanas, especialmente as amorosas, son tratadas así mesmo dun xeito acaído, con esa mestura de amores-desamores entre Aldo-Caterina-Casanova, Anna-Vivaldi-Carlo… A historia da morte de Graziella e os seus antecedentes caen dentro do tópico sobre a intriga que o lector con certa formación cre propia de Venecia, mais o novelista resólvea sen caer no tópico.

Destaca na novela o anaco que dedica á descrición da fame en Santiago, cos exércitos de aldeáns famentos que invaden as rúas da cidade pedindo esmola. Parécenos unha homenaxe ao célebre anaco que Murguía dedica á descrición da fame de 1853 en Los Precursores. Se en Venecia gozabamos coa súa beleza decadentista, aquí o novelista vese que domina a chamada estética da fealdade.

Xa que logo, novela histórica, culturalista, cunha linguaxe moitas veces altamente poética especialmente rica é na transmisión das sensacións –olores, ruídos, mesmo sensacións táctiles–, na descrición das cidades e lugares onde se desenvolve o relato, entretida e que, malia utilizar tópicos, como poidan parecer os da bela e a besta (a relación Vivaldi e Anna, por exemplo), a envexa perante o xenio (Ricotta-Vivaldi), a decadencia na vellez de quen de novo foi rico e famoso (Vivaldi), a muller anegada (Paolinna) fronte á muller perversa (Caterina), os personaxes intrigantes de Venecia, o contraste entre a Venecia amante da arte e a Venecia obsesionada polo negocio ou o Santiago aferrollado polo clero e a Inquisición produce no lector unha sensación positiva e anovadora do tópico.

[...]

Polo tanto, novela histórica sobre Vivaldi que nos achega á figura poliédrica do gran compositor, mais tamén que reproduce con acerto, entre outros lugares, a Venecia e o Santiago do século XVIII. É un libro que os afeccionados á lectura deben meter no saco de lecturas que facer este verán. Manuel Rodríguez Alonso

Fragmentos da crítica publicada por Manuel Rodríguez Alonso no blog Bpuvard e Pécuchet.

«O grito do Ipiranga«, crítica de Manuel Rodríguez Alonso

25 Maio 2010

Críticas,Narrativa,Xerais nos blogs

AVENTURA A ESGALLA

A novela de aventuras adoita presentar feitos e acontecementos abundantes, encontros e desencontros, recoñecementos de personaxes separados que volven atoparse. Así mesmo adoitan acontecer estas accións en diferentes lugares, moitas veces exóticos ou polo menos afastados do mundo do lector. Esta novela curta de García Mañá conta con todos estes elementos característicos do subxénero da novela de aventuras e consegue entreter o lector e enganchalo á lectura.

O novelista volve pór en acción a Nemesio Castro, vello coñecido do lector polas entregas anteriores tamén protagonizadas por Nemesio (O lume de Santo Antón e Menino morreu). Nemesio nesta ocasión anda polo Brasil e enléase nunha investigación sobre os grupos que se opoñen á abolición da escravitude na nación brasileira. Por outra banda, a través do personaxe Clemente da Silva, mantense a unión coas anteriores novelas, que forman, con esta, o que xa podemos chamar a Saga de Nemesio Castro.

A narración transcorre nos anos inmediatamente anteriores á Gloriosa, neses momentos finais do reinado de Isabel II, e Nemesio segue a estar ao servizo da Secretaría de Estado de España. Aparece convertido nun exitoso home de negocios que exerce o seu labor no Brasil. Por alí tamén anda o antigo sacerdote, xa aparecido así mesmo noutras entregas da saga, Clemente da Silva, que abandonou os hábitos para manter unha relación amorosa con Regina.

O desencadeante inicial da aventura vai ser a relación amorosa extramatrimonial da dona dun facendeiro rico e escravista co fillastro de Clemente. A morte do facendeiro a mans do devandito fillastro desencadea unha serie de aventuras onde veremos a Clemente buscando a filla natural do seu patrón de orixe maltesa nesta illa e colaborando con Nemesio en Barcelona e Lisboa non só para rescatar un barco retido porque o seu capitán está acusado de trata de brancas, senón, por unha desas coincidencias da vida, evitando o asasinato, en Lisboa, do presidente do consello de ministros do Brasil, Zacarías de Góis e Vasconcelos, por parte dunha asociación que se opón aos plans abolicionistas da escravitude do devandito político.

Na novela, dun xeito que nos lembra a novela bizantina, aparecen amores e desamores, separacións e encontros de personaxes pasado o tempo, disfraces para agochar a verdadeira identidade, persoas que parecían mortas e que de repente reaparecen vivas. Xa que logo, o lector, ten asegurado o entretemento e a acción resulta trepidante.  Mesmo non faltan na novela as notas de humor ou cómicas (as dúas irmás que peregrinan a Santiago ou o comportamento da filla monxa do navieiro maltés, cando se ve convertida en rica herdeira ou tamén a parodia dos rituais da masonaría e sociedades secretas do XIX). A presentación da mentalidade dos defensores do escravismo tamén se logra dun xeito acaído.

Non obstante, cremos que a novela ten un exceso de acción. Conviríalle posiblemente remansar tanta acción cuns períodos de catálise ou pausa, indicidindo en descricións, por exemplo. Ás veces unha acción tan trepidante resulta excesiva. Con todo cómpre dicir que a novela cumpre máis que sobradamente cos obxectivos da novela de aventuras, aínda que non lle viría mal, como xa indicamos, algo máis de pausa entre tanta acción. Resulta así mesmo apropiada a presentación da ideoloxía dos defensores do escravismo e a súa crítica, feita sen falsos moralismos nin digresións éticas. Os escravistas, é un dos acertos da novela, descualifícanse polo que din e polo que fan ao longo da novela.

En fin, novela de aventuras que nos entretén, pero que tamén nos fornece dunha información histórica sobre un país próximo desde o punto de vista lingüístico, mais pouco coñecido en Galicia, como é o Brasil. Como xa dixemos, só lle apoñemos a tacha de que as accións debían contar cun períodos de catálise ou repouso, pois ás veces tantas accións acumuladas fan que o lector abafe ante tamaña acumulación de feitos en tan pouco espazo, pero este é un defecto menor. A novela, por esta acción trepidante así como polo seu carácter histórico e os seus valores antirracistas, resulta especialmente acaída para a súa lectura e comentario co alumnado de ensino secundario.

[...] Manuel Rodríguez Alonso

Fragmentos do longo texto de Manuel Rodríguez Alonso publicado no seu blog Bouvard e Pécuchet.

Carlos Negro entrevistado polo alumnado do IES Porto do Son

20 Maio 2010

Autores,Entrevistas,Fóra de Xogo,Poesía,Vídeos,Xerais nos blogs,Xuvenil

entrevista con carlos negro from SonCine on Vimeo.

Velaí unha mágnífica entrevista a Carlos Negro, autor dos poemarios Makinaria e Far-west,
Moitas grazas, amigos e amigas do IES de Porto do Son.

«A intervención» de Teresa Moure

Críticas,Narrativa,Opinións_lectores/as,Xerais nos blogs

A lectura da máis recente novela de Teresa Moure, A intervención, suscita interese e polémica nos blogs. Velaí as opinións publicadas estes días en Trafegando ronseis e en Bouvard e Pécuchet.

«Xuvia-Neda» de Vicente Araguas, recomendado en «Ler e ver»

19 Maio 2010

Narrativa,Noticias,Opinións_lectores/as,Xerais nos blogs

Hoxe é 17 de maio, Día das Letras Galegas, dedicado este ano ao poeta Uxío Novoneyra. Moitos artigos hoxe en todo tipo de publicacións sobre el e a súa obra, así que vou celebrar e recordar este día cun comentario sobre un libro en galego, pero non deste autor. O libro titúlase Xuvia-Neda e o autor é Vicente Araguas.

Naceu en Xuvia o 24 de setembro de 1950. É licenciado en Filoloxía inglesa pola Universidade de Santiago de Compostela. En 1968 deu os seus primeiros recitais como cantautor, e nese mesmo ano publica o seu primeiro disco, gravando outro no ano 1970. No ano 1972 marcha a Glasgow a dar clases de español e comeza a escribir os seus primeiros poemas que apareceran no libro Paisaxe de Glasgow. Agora vive en Madrid, exercendo a docencia. Ademais é crítico literario en varias revistas, columnista no Diario de Ferrol e El Correo Gallego. Gracias ao seu traballo neste periódico, na súa sección dominical, recibiu o Premio Reimóndez Portela de xornalismo. Ademais é cofundador do grupo “Voces ceibes”, no ano 1968. Os seus libros son fundamentalmente de poesía e algúns en prosa. Ademais da produción propia traduciu ao galego obras de autores como Stevenson, Seamus Heaney ou James Joyce. Tamén traduciu ao castelán obras de Darío Xoán Cabana, Celso Emilio Ferreiro ou Vinicius de Morais. Das súas obras poéticas podemos mencionar, ademais da citada anteriormente, Poemas pra Ana Andrea (1982), Xuvia (1983), Caleidoscopio (1988) ou Billarda (1999) ou a colección de poesía completa publicada no ano 2005 Maneiras de querer . Obras en prosa como Agora xa foi (2000), A canción do verán (2001) ou esta que vou comentar.

Xuvia-Neda non é exactamente unha novela, é unha breve colección de contos de pouco máis de cen páxinas, editada recentemente pola Editorial Xerais. Está formada por vinte e oito contos moi breves, de non máis de dúas ou tres páxinas, pero son tan breves como intensos. Non lera nunca nada deste autor e a verdade é que me deixou moi gratamente impresionado, non sei se serei capaz de plasmar en palabras as impresións que me produciu, a verdade.
Polo visto na súa produción literaria é fundamentalmente poeta, e iso nótase nestas páxinas. Estamos ante unha prosa moi poética, hai anos que non oía falar de prosa poética, pero este libriño é o máis preto disto que teño lido en moitos anos. A prosa ten unha musicalidade, un ritmo e un ton que se non fóra pola distribución das liñas, dos parágrafos, do texto pensaría que estaba lendo auténtica e completa poesía. E non so por estas cuestións técnicas, senón tamén polo contido, polo que se le, polas historias que nos conta. E ao mesmo tempo podemos relacionalo con outro tipo de escritura, o realismo máxico, de moda hai anos, pero que aquí aparece de xeito claro e marabilloso, movéndose entre a realidade e a fantasía, entre o cotián e os soños, entre a vida real e dura e a que nos gustaría ter. A verdade é que son auténticos poemas en prosa, poemas sobre o erotismo, a melancolía, os perdedores, a tristeza, a memoria, a historia, a saudade, o amor e o desamor…, tantas cousas que non é posible plasmalas aquí todas.

E tampouco podemos dicir que sexan exactamente contos, non teñen un principio e un final moitos deles. Máis que contos son recordos, lembranzas de tempos pasados e presentes, porque o movemento temporal entre uns e outros é constante, algúns transcorren case na actualidade e outros nun pasado máis ou menos recente. Moitos deles son como pinceladas dun cadro que quedou sen rematar, é máis, algúns non chegan nin a iso, senón que son inicios de pincelada de cadros sen rematar ou so levemente iniciados. É como unha luceciña que se acende so uns segundos e que chega para ver unha parte mínima dun recordo, un paso fugaz pola memoria dun tempo pasado. Son case como fotografías, algunhas delas dixitais, con case todo e outras xa deterioradas polo paso do tempo. Fotografías en branco e negro con tantos anos xa que algunhas das cousas que aparecen non se poden recoñecer e so nos quedamos con algunhas cousas da mesma. Como esas fotos que un ve pero en lugar de quedarse co motivo central queda con algo que aparece no fondo ou nunha esquina, algo que un fotografou sen darse conta, sen querer, pero que de repente lle recorda algo que estaba escondido no máis fondo da memoria.

Algúns personaxes aparecen, desaparecen e, de repente, volven aparecer varios relatos despois, como saltos no tempo pero sen que nos conten enteira a súa historia, porque iso non é o importante. O importante son os sentimentos que provocaron, os recordos espallados que temos deles. O Fandiño, que vai saltando de conto en conto, o cura e outros máis que, como o Guadiana, métense no máis fondo da memoria para volver a saír pouco despois. A muller que, espida e acompañada do seu can, na súa casa, en tres páxinas concentra toda a alegría e tristura da súa vida. O disco dos Beatles que en realidade está interpretado pola “Torero Band”, un engano máis que un comete sen darse conta. A tenda bar que todos podemos recordar da nosa infancia, das que hai moitas en cada rincón de Galicia e onde se pode oír o voo das moscas, as procesións, as festas, as discotecas, os baños de principios e finais de verán, os amores non correspondidos…, tal cantidade de cousas concentradas en tan poucas páxinas. Unha marabilla para os sentidos, de verdade, e ademais non é algo baleiro, é algo cheo de contido que non se queda so nun bo e bonito envoltorio.

A verdade é que me sorprendeu moi gratamente, non lera nada antes deste autor, pero penso que algo máis verei, porque avivou cousas nos meus sentidos que estaban algo escondidas.

Déixovos so un par de frases extraidas dalgún dos contos, non elixidas por nada en concreto, porque poderían ser moitas as que poría, pero prefiro deixar estas dúas para que os que sexan afeccionados a este tipo de narrativa poidan descubrir as demais, porque abras por onde abras o libro atoparás moitas.

“…, e agora os limpiaparabrisas son dúas batutas dunha orquestra pantasma”

“A tarde vaise poñendo con maneiras de muller febril, de dona namorada”

“A procesión arrodeaba a igrexa, con xeitos de cóbrega de mazapán”Juan Romero

Texto de Juan Romero Roig publicado no seu blog «Ler e ver» o 17 de maio de 2010.

«En castellano no hay roblema», crítica de Manuel Rodríguez Alonso

18 Maio 2010

Críticas,Crónica,Xerais nos blogs

FALANDO ÁS CLARAS

Carlos Callón reúne neste libro un feixe de artigos que publicou ao longo de varios anos no xornal Galicia Hoxe, todos eles dedicados a analizar a situación pola que vén pasando o galego nestes últimos tempos, especialmente desde os ataques que a súa normalización está a sufrir por parte de colectivos como Galicia Bilingüe ou o Partido Popular e o seu goberno.

Callón defende dun xeito apropiado o labor da Mesa pola Normalización Lingüística ante as críticas de extremismo que recibe de parte dalgúns colectivos ou mesmo de arroutados, que lle dedican outros. Os argumentos de Callón resultan convincentes.

Gústanos tamén a ironía con que están escritas moitas das páxinas do libro. Así cando se compara o comportamento da Generalitat de Cataluña, que subvenciona as traducións ao catalán das películas de Disney ou do Windows, co da Xunta, que gasta os mesmos cartos nun estudo etnolingüístico sobre a vaca. Iso si, sinala que con estes estudos, como as da vaca, a Xunta tece unha boa rede clientelar.

Sen dramatismos, mais con rigor Callón amosa como resulta imposible hoxe por hoxe tentar vivir en galego ou facer efectivo o dereito ao uso do galego en moitos espazos da Administración, nas notarías, no exército, nos bancos, en moitas grandes empresas, na sanidade. Desmonta o tópico de defensa do bilingüismo que fan institucións como Galicia bilingüe, o PP ou mesmo sectores do PSOE (como os do antigo alcalde coruñés Francisco Vázquez), que é realmente defensa do unilingüismo castelán. Sinala, con argumentos e razóns, como en Galicia non se están realmente a cumprir as normas derivadas do Estatuto de Autonomía, da Lei de Normalización Lingüística ou da Carta Europea das Linguas Rexionais ou Minoritarias. Xa dicimos, non é esta unha crítica arroutada, senón alicerzada en datos e argumentos sólidos e dunha obxectivade indiscutible.

Desmonta os tópicos repetidos por toda a prensa españolista de Galicia e de fóra de Galicia, autoridades lingüísticas (a propia RAE) ou o propio Partido Popular, como o de que está a impoñerse o galego pola forza. A mellor proba da falacia destes argumentos españolistas –que só buscan que o galego desapareza– é a análise que Callón fai dos datos que nos proporciona  a sociolingüísticia científica. Abonde con dicir que só un 25% dos centros escolares vigueses cumpría co Decreto de impartir en galego un determinado número de materias. O 75% non cumpría este Decreto e primaba, xa que logo, contra a lei, o uso do castelán.

Hai que ler con suma atención os textos que dedica á análise da última edición do Mapa Sociolingüístico de Galicia (2009), que presenta a evolución no uso do galego entre 1992 e 2004. Callón analiza os datos con obxectividade e sinala o descenso que sufriu o galego, tanto cualitativa como cuantitativamente, nestes doce anos, fronte á interpretación optimista, pouco científica e interesada do que el chama narcosociolingüística (representada por analistas como H. Monteagudo ou M. Fernández). Outros, como Pilar García Negro, denominan a narcosociolingüística, suciolingüística. Cómpre ler a Callón e comparar co que din Fernández e Monteagudo no españolista El País. O lector decidirá quen ten razón.

O relato da presentación do Mapa o ano 2009 parece un esperpento de Valle. Nin a RAG nin o Goberno galego o querían presentar e tivo que facelo a Mesa. Léase este artigo porque é indispensable para comprender moitas das cousas que están a acontecer hoxe sobre o galego en Galicia.

Por outra banda, é moi ilustrativa a situación que dá do galego en eidos como a sanidade, a xustiza, a Administración, as notarías, a empresa privada, os medios de comunicación… Certamente que a situación é grave. Rechamante é a castelanización da universidade: na Coruña só é lingua das aulas nun 8%; en Vigo, nun 16% e en Santiago, nun 20%. Non é de estrañar o comportamento dos actuais conselleiros de Educación e do Secretario Xeral de Política Lingüística, pois os dous  proceden deste mundo castelanizado da universidade galega. Por certo, a análise do que pensaba en 2008 o actual Secretario Xeral de Política Lingüística e o que fai agora hai que lela nunhas das páxinas máis brillantes e incisivas deste libro de Callón.

Pero Callón non é pesimista sobre o galego e isto é o mellor. Malia que a situación sexa preocupante e que os inimigos do galego sexan poderosos, os que defendemos o galego tamén somos moitos e contamos, se non coa razón da forza, si coa forza da razón, como dixo o outro. Aí están os movementos cívicos de defensa do galego, como a propia Mesa ou a plataforma Queremos galego, que non están polo labor da castelanización monolingüe. Ademais, Callón ofrece solucións para que o galego supere esta situación de minorización, especialmente tomadas do Plan Xeral de Normalización do Galego de 2004.

Non o di Callón, pero dicímolo nós. Desde o remate dos anos sesenta a defensa do galego únese á defensa dunha sociedade progresista, multicultural, diversa e moderna. O problema do galego xa non é agora, desde o meu punto de vista, que se relacione a nosa lingua co mundo rural e o atraso. Os inimigos do galego están tan alporizados porque hoxe a defensa do galego e o propio galego, como acontece desde o remate dos anos sesenta, son sinónimos de progresismo, antiglobalización e  superación do pensamento único dos neocon. Por iso está a sufrir o galego tantos ataques. Mais nunca foi tanta a forza do galego, posto que, como xa dicimos, defender o galego é defender o progresismo e a liberdade e a multiplicidade do pensamento e da cultura e formas de vida diferentes fronte ao pensamento único globalizador neocon.

Non hai que deixar de ler, especialmente os que nos dedicamos ao ensino, o capítulo que dedica á estandarización do galego. Callón advirte contra a tendencia a usar os termos e estruturas comúns co castelán (aparato e non aparello, alcohol e non alcol, eliminación do infinitivo conxugado etc.). Esta postura é común, por exemplo, en moitos dos nosos libros de texto para ensino primario e secundario.

Desgraciadamente esta é tamén a postura da RAG no seu último dicionario (o castelán-galego, publicado en 2004) onde aínda que, por exemplo, considera igualmente correctos os membros de parellas como aparato-aparello, vegonza-vergoña, poñer-pór e tantas outras, no exemplo sempre usa a forma común co castelán, polo que a información oculta deste dicionario aposta claramente polo termo común co castelán. Xa non digamos do xeito como este dicionario evita o uso do infinitivo conxugado nos seus exemplos ou como, contra o que di a propia Normativa, non rexistra as formas en -bel e así dá só como equivalente dos adxectivos en -ble castelán os en -ble galegos e non os en -bel (este dicionario só ofrece como equivalente do amable castelán o amable galego, mais non amábel).

Por todo o dito, nesta semana do Día das Letras Galegas temos que ler o libro de Callón. É a mellor homenaxe que lle podemos facer por estas datas de exaltación do galego á nosa lingua propia. Manuel Rodríguez Alonso

Texto de Manuel Rodríguez Alonso publicado no blog «Bouvard e Pécuchet» o 15 de maio de 2010.

«Dragal»: a historia do último dragón galego

3 Maio 2010

Fóra de Xogo,Presentacións,Xerais nos blogs

Elena Gallego, xornalista cunha ampla traxectoria profesional en medios de comunicación galegos, tanto na prensa escrita coma na radio leva case unha década vencellada ó Morrazo, pola súa labor profesional en Faro de Vigo. Agora saca á luz a súa primeira novela: Dragal. A herdanza do dragón, o primeiro tomo do que será unha completa triloxía.

Esta obra literaria, seleccionada finalista do Premio Fundación Caixa Galicia de Literatura xuvenil 2009 e editada agora por Xerais, conta a historia do último dragón galego, misturando o mundo da fantasía coa tradición e o imaxinario propios da nosa terra.

A autora conta que esta historia, que ten como protagonista un rapaz de instituto, podería ter o Morrazo como escenario, xa que se ambienta nun pobo costeiro e incluso atopamos unha «Poza da Moura»:

«Acaroado na fachada da igrexa de San Pedro, o dragón de pedra agarda que chegue o tempo no que Dragal recobre a vida. Hadrián aínda non o sabe, pero el é o elexido para conseguir que se cumpra a profecía. Mais, quen pode imaxinar que o vello templo medieval agocha as claves para atopar a senda do último dragón galego? Un antigo medallón de metal en estado vivo, herdanza do seu pai, será a clave que lle abrirá a Hadrián as portas para cumprir co seu destino. Para atopar respostas, o mozo tamén deberá buscar nos libros prohibidos da vella biblioteca do seu bisavó e mergullarse nos segredos que agochan as augas da Poza Moura. Só grazas á amizade de Mónica, compañeira de clase no instituto, e coa complicidade de don Xurxo, o cura da parroquia, Hadrián poderá percorrer a senda que, os cabaleiros da Orde de Dragal deixaron aberta para el moitos séculos atrás.»

A novela diríxese a todos os públicos así que tanto nenos como maiores poderán disfrutar en breve con esta historia que nestes días estará disponible nas librerías da comarca. A debutante autora agarda deixar a todos cun bo sabor de boca e ansiosos da segunda entrega na que traballa actualmente e que espera estar lista para o ano que ven.

O acto de presentación, que contará coa intervención de Xosé Bangueses, Manuel Bragado e Elena Gallego Abad, terá lugar o martes, 11 de maio, ás 20:00 horas, na sede da Federación de Comerciantes e Industriais do Morrazo – FECIMO – Avda. Vigo, 91 – Baixo de Cangas.

Anotación publicada o 29 de abril de 2010 na páxina de Fecimo.

«A Taboa da Hospitalidade», segunda parte da saga «O Brindo de ouro» recomendada polo crítico Xosé Manuel Eyré

Críticas,Fóra de Xogo,Xerais nos blogs,Xuvenil

O universo ficcional construído por Xesús Manuel Marcos, na, xa se pode ir dicindo, saga, de O Brindo de ouro, iniciada con aquel O Brindo de ouro I. A chamada do Brindo ( Premio Merlín de 2004) e continuada neste O Brindo de ouro II. A Táboa da Hospitalidade que hoxe comentamos, é de tal envergadura, tanto no plano do contido, como no formal ou no estritamente verbal, que dificilmente se deixa capturar no limitado espazo dunha crónica libresca. E, á súa vez e polo tanto, resulta para o cronista atraente en grao tal, que imposíbel lle resulta refugar o desafío de tentalo, sendo moi consciente, igual que o autor o foi á hora de novelar, que a única irreversíbel derrota é a do folio en branco, o río de augas estancas que non leva a ningures. Aliás, nótese que estamos a nos referir a un título dos pertencentes ao nicho da chamada literatura infantil-xuvenil. Entendan pois, os adultos, que se xa non houbo nunca razón para dubidar das calidades da escrita literaria para  os máis novos, Xesús Manuel Marcos demostra aquí até que punto sería errada e inxusta semellante crenza. Outrosí, saíbase desde xa, a fin dunda correcta valorización do antes expresado, que para lograr tan complexidade recorreuse ao uso dunhas personaxes das chamadas de configuración plana, desas que contan mínima evolución interior; pois aínda que a trama dispón situacións abondo traumáticas, moi cativa ou inexitente son os seus procesos degradores ou contrutores, agás, e só un bocadiño, nos casos de Martul e Proendos, as dúas personaxes máis complexas, as dúas do bando antagonista.

E velaquí, como continuaría, que non se publicará fora desta Ferradura, pois cando me decatei xa ultrapasara a miña cota verbal.

Téñase en conta que todo o que vimos de escribir versa sobre unha novela das chamadas de literatura infantil xuvenil. Repetimos. Dicímolo por se desde a literatura de ficción para adultos se van collendo os pertinentes recortes. Esta segunda entrega de O Brindo de ouro, sen ser o que se di unha novela redonda-redonda, resulta un bo expoñente da riqueza que se pode achar nunha novela, sempre que o autor, canod a redacta, non queira transmitirnos a simpleza de que unha novela só é unha historia e máis nada.

De non estar tan repartida en nichos, esta segunda entrega de O Brindo de ouro, de seguro optaría a ser a mellor novela de 2009. Moi convencidamente. Xosé Manuel Eyré

Texto da anotación de Xosé Manuel Eyré publicado no seu blog o 3 de maio de 2010, adianto dos primeiros parágrafos da súa crítica para o xornal A Nosa Terra.

«Unha historia que non vou contar» de Cid Cabido, recomendada no blog «Ler e ver»

Narrativa,Opinións_lectores/as,Xerais nos blogs

Hoxe vou comentar outra novela en galego, non por nada, pero teño un amigo que ultimamente déixame algunha de vez en cando das que lle gustan a el ou que pensa que poden gustarme e, a verdade, é que sempre acerta porque todo o que teño lido a través del resultoume máis que agradable de ler.

Por outro lado, agora que ando con estas cousas dos libros resúltame chocante a pouca información que podemos atopar sobre escritores en lingua galega ou sobre as súas obras por internet adiante, a verdade é que en comparación con outras linguas os resultados atopados nalgúns casos son mínimos e normalmente uns repiten o que din outros, vamos, que aparece a mesma información idéntica en varios sitios.

Comento isto porque sobre o autor da novela que vou comentar custoume bastante atopar algo pola rede adiante, e o que apareceu é pouco pouco. Polo que vin ademais é unha persoa celosa da súa intimidade, porque case nin fotos temos para poder ilustrar un pouco o texto.

O autor é Cid Cabido, e a novela titúlase Unha historia que non vou contar. Naceu en Xunqueira de Ambía, na provincia de Ourense, no ano 1959. Ademais de escritor, traballou como redactor e guionista nalgúns programas da Televisión de Galicia e tamén en Edicións Xerais. É autor de varias novelas como a colección de relatos O intercepto (1986), a novela Fourmán (1987) coa que gañou o premio do Café de Catro a Catro; Días contados (1991) tamén de relatos e gañadora do premio Cidade de Lugo; Panificadora (1994), coa que gañou o Premio Blanco Amor; gupo abeliano (1999) tamén gañadora do Blanco Amor. Esta que comento hoxe foi editada no ano 2009 e é a súa produción máis recente, coa que acaba de gañar hai uns días o Premio da Academia de Escritores en Lingua Galega na categoría de narrativa.

O título en si da mesma xa é algo curioso, xa que iso dunha historia que non vou contar non parece precisamente o mellor xeito de animar ao lector a coller o libro, porque sempre podemos pensar, para que, se non nola vai contar, pero xa veremos, ou mellor leremos. A historia está contada en primeira persoa como se o protagonista fóra o propio autor, que ao mellor o é, non o sabemos, porque a parte de como investigar uns feitos para poder escribir algo máis despois está bastante ben reflectida, aínda que non pareza que teña demasiadas ganas de escribir. O protagonista vaise vivir a un apartamento dun amigo en Vigo coa escusa de facer unha investigación e recollida de datos para escribir un libro, pero xa digo que moitas ganas non ten, porque cústalle un mundo poñerse a iso, xa que calquera cousa é boa para non ter que traballar. Vive como un señor, pasea, sae polas noites e le moito no sofá do apartamento. Ben, ler ler tampouco moito, porque usa unha expresión desas que me encantaron e quedaron gravadas mentres lía, porque di que “dorme os libros”, que é algo que fai continuamente. A historia é máis un relato de como se escribe unha novela sobre un feito real, os pasos que ten que dar e o proceso de investigación. Parte dun suceso real, o asasinato en Vigo no ano 1974 dun coñecido empresario do sector conserveiro, casualidade ou non, dunha empresa que hoxe está en problemas e a punto de, posiblemente, desaparecer. Para min isto non é máis que un punto de partida para escribir sobre o proceso de creación, de investigación e, sobre todo, do complicado que é a veces escribir sobre un suceso real do pasado. O asasinato nunca estivo demasiado claro en moitos aspectos e iso é o que o protagonista quere investigar, saber de verdade as razóns do suceso, como se produciu, quen estivo implicado… Nun principio é el so o que pretende facelo, pero unha noite toma contacto cunha rapaza coa que manterá unha relación e que será a que realmente o anime, tire del, tome decisións e o faga traballar un pouco, pero pouco, conste. Paula será o motor que o empuxe a recompilar datos, facer entrevistas, conseguirá poñelo en contacto con algunhas persoas que teñen algo que contar, será fundamental para o desenvolvemento da historia. Non só descubriremos cousas sobre ese asasinato, senón tamén sobre a sociedade viguesa da época nos últimos ano do franquismo, cunha serie de sucesos que tamén tiveron moita sona. Así a historia, para os vigueses, ten un atractivo máis, xa que os lugares, as situacións e moitos personaxes, aínda que cambiados de nome, poden ser recoñecidos facilmente polo lector. Quizais este medio resumo quedárame un pouco caótico, pero creo que me contaxiei do relato, porque iso é o que é fundamentalmente, un caos tanto na súa vida, como na súa investigación, os seus pensamentos, todo é lixeiramente caótico.

O que máis me gustou é como está escrita. Ten unha naturalidade que en ocasións ata parece esaxerada. Narrada case como se estiveramos contar a alguén a historia. Os diálogos son rápidos e moi conversacionais, a forma de narrar parece descoidada, pero remarco o parece, porque non o é. Por un lado queremos saber que pasou de verdade en Vigo no ano 74 co suceso mencionado, pero xa veremos como é difícil saber a verdade moitas veces. Tamén me parecen xeniais os capítulos nos que se transcriben as entrevistas que ten o protagonista con persoas que poden axudarlle a aclarar os feitos, coñecer datos novos ou afirmar ou negar os que xa ten. Estas entrevistas si que son caóticas, e algunhas liñas tiven que lelas máis dunha vez para poder seguir a historia. É nelas onde se ve máis esa naturalidade na forma de escribir do autor, frases sen rematar, divagacións por outros camiños que non son os que quere seguir o entrevistador ou datos tan subxectivos que non lle valen de nada. Supoño que ten que ser moi complicado facer un relato coherente tras estas entrevistas, darlle unha forma á historia que un quere coñecer, en realidade creo que acabamos compadecendo ao protagonista pensando no momento, se é que chega, en que queira coller todos eses datos e escribir a historia.

A novela está chea de momentos humorísticos, a verdade é que sorrín máis dunha vez. Está chea de referencias cinematográficas que aparecen para suxerir situacións, estados de ánimo, etc. E tamén moitos momentos nos que a música e os músicos, un tema, unha canción entran dentro da historia dun xeito nada forzado, ao revés, quédanlle moi ben. E deixo para o final as referencias filosóficas, tanto sobre autores como sobre ideas, xa que axudan perfectamente a entender ese caos vivencial no que está o protagonista da historia, sempre dubidando sobre o que debe facer, esperando a que alguén se anime a facelo por el ou a empuxalo de tal modo que non poida negarse. Atención, entre outras cousas, ao concepto de transferencia, que me pareceu algo xenial e que non vou desvelar en que consiste, porque hai que lelo. Máis que a historia, a verdade, o que me gustou é como está contada, a forma de escribir e de usar todos estes recursos mencionados.

Pois aí queda a recomendación, tamén é unha novela curtiña, 267 páxinas e editada por Xerais. Animádevos a ver se ao final conta ou non a historia que nos promete. Juan Romero

Anotación de Juan Romero Roig publicado no seu blog Ler e ver.

«”Settecento”: novela bizantina»

1 Maio 2010

Críticas,Música,Narrativa,Opinións_lectores/as,Xerais nos blogs

Settecento é unha Fraga. A imaxe proxectada sobre Venezia como un bosque invertido (“sterminata foresta capovolta, stai passeggiando sopra un incredibile bosco alla rovescia”), xa que está sostida por milleiros de piares de madeira submerxidos, mineralizados, tamén vale para este libro de Calveiro. Así, Settecento é un bosque de personaxes, todos presentados no primeiro capítulo, pero só entrevistos, como se unha parte mergullada impedira coñecelos de todo. Incluso personaxes dos que algo sabemos antes de ler o libro, aínda que sempre baixo o fulgor do misterio: Charpentier, Casanova ou Vivaldi. Calveiro colócaos ao comezo como un dramatis personae, baixo o badalar das campás da basílica, baixo a basílica, como os puntais xa minerais que sosteñen a trama.

Settecento é unha Festa. Henry James, nos Papeis de Aspern, escribe que Venezia é coma un apartamento, con cuartos e pasillos; nunca sintes que estás fóra: daí procede a necesidade de enmascararse. Tamén é -como sinala Tiziano Scarpa, un dos mellores guías da cidade- unha cidade sen intimidade, onde todo resulta difícil ou imposible de agochar. Como “recíproca contigüidade celular” define o Brodsky o ateigamento veneciano no seu marabilloso Fondamenta degli incurabili. Como escapatoria desta doméstica existencia procede a necesidade de ocultamento, de ser ou de construír unha persoa, unha máscara. A commedia dell’arte é, con perdon dos bergamascos, creación veneciana; e o entroido acada naquelas prazas unha eminente categoría. Nese suposto apartamento concurrido, abigarrado, a única saída é a confusión, a festa. Para contala, con pulo de intriga e misterio, como quere Calveiro, é case obrigatoria a adopción dunha terceira persoa distante, pero controladora, porque calquera incursión ameaza por desvelar desvelalo nunca todo. Mesmo necesita (non é tanto unha invención como unha autoesixencia) fantasear unha personaxe, un monstro, un dos moitos que viven nas pedras de Venecia e que contempla (para outorgar distancia, incluso humana) os movementos desde o alto: “in questa città l’occhio acquista un’a autonomia simile a quella di una lacrima. Dopo un poco, il corpo comincia a considerarsi semplicemente il veicolo dell’occhio”, lembra Brodsky. A historia coral, colectiva, medida en cerimonias, mercados, esponsales, nun calendario pautado por feiras, pide unha fórmula narrativa que ubique ao lector un pouco arredado, como espectador ansioso da trama.

Settecento é un caravasar. Así como Venezia é un final de recorrido, a desembocadura de varios ríos, a sedimentación de varios pobos perseguidos, refuxiados en illotes que houbo que unir ao longo do tempo con milleiros de pontes, para logo ser cabeza de imperio marítimo e de esplendor comercial, Settecento é tamén a historia de varios destinos que conflúen. Como en Festina lente, asistimos á historia dunha aprendizaxe: se na anterior desde Pontedeume a Santiago, aquí desde as granxas de búfala na Campania ata os obradoiros de luthiers venecianos. E, nese mesmo pouso, ese personaxe de Aldo (non sei se unha homenaxe a Manuzio) aparece citado, por gracia de Calveiro, con Casanova, con Vivaldi ou coa memoria de Giordano Bruno, baixo as cordas desexadas dun Stradivarius. Este caravasar pleno de riquezas (que ás veces parecen pugnar por entrar na novela) é unha das marcas de Settecento.

Settecento é unha cábala. A Venezia do primeiro ghetto -o lugar da fundición (o ghetto, en dialecto ou lingua veneciana) onde viviron (e viven) os xudeus, recluidos nun par de illas pequenas no medio do Cannaregio e comunicados co resto de Venezia só por unha ponte que se pechaba coa chegada da noite- non podía escapar á cábala, á interpretación completa e exhaustiva do universo. Settecento tamén busca unha certa orde, unha explicación dentro da aparente desorde. Así, a novela é matemática, rítmica. Que, por outra parte, creo que é característica do proceder poético de Marcos Calveiro. Allegro, adagio, presto, finale. Catro venezias caben no allegro. Catro venezias no presto. As páxinas así repartidas: [60-30-60]+20. Os capítulos, de semellante tamaño, os parágrafos do primeiro, de similar dimensión. No adagio compostelán o mesmo arranque do primeiro e do último capítulo, coa substitución do tempo: de chuviñento a solleiro. Coma en Festina lente, todo hai que dicilo, pouco ou mal entendido. A cábala é un proceso infinito. Todo está sometido a reglas perfectas, definidas. Pero non as sabemos. Calveiro conta a confusión coas ferramentas da simetría, da arquitectura narrativa.

Settecento é un teatro. Máis ca na outra novela, nesta o diálogo, a escenificación está máis presente. As personaxes adoitan presentarse en lugares públicos. As conversas son interrumpidas pola aparición doutras personaxes. Hai panos, armarios, chegadas insospeitadas, xogos de luces: un forte e indubidable compoñente dramático. Un algo de vodevil, ás veces. Ou de entremés burlesco. Ou de cadro costumista. Ou de farsa de enredo. Un tono en xeral de comedia (mesmo con algo de sátira non humorística, pero si divertente) que conduce, por contaxio da melancolía dun vello Vivaldi, ao melodrama (a tintura predominante, que figura baixo o título no blog de Marcos Calveiro) ou á épica de aventuras (o xénero que, creo, ao final vence, entre tanto atrezzo teatral). A mestura de xéneros resulta moi interesante, aínda que a novela de fugas, malentendidos, asesinatos, ciumes, incertos mcguffins e mesmo naufraxios (unha renovada novela bizantina) parece ser o carimbo deste teatro settecentesco.

Settecento é un concerto. É unha das súas características, a presencia non só da música, senón dunha banda sonora chea de sons, voces, ruídos, efectos especiais. Esta novela escóitase. Imposible lela sen sentir o son directo das personaxes ou da cidade. O son das campás, a lagoa enchida coas augas dos ríos que baixan dos alpes chocando contra os chanzos e as olgas, o lonxano eco das voces das cantantes della Pietà, o violín que se ergue no medio da capela, os berros e as pértigas dos gondolieri doblando unha onte ou o balbordo babélico dos estibadores da Riva degli Schiavoni. Semella un escoitar nesta novela o sorber das tazas de café no Florián cando cae a tarde. Os adagios, allegros e prestos dos títulos dos capítulos non deixan de ser unha pequena concesión ao lector ou lectora escasamente atento á música interna, ao concerto de sons particularmente audibles, deste libro.

Settecento é un labirinto. A pesar do gusto pola matemática e pola simetría das pezas, o estilo procura sinuosidades. Se cadra por contrarrestar ou por impulso natural do escritor, dominan as frases longas, con natural sentido do ritmo e da musicalidade (léase en alto o final da páxina 55) que viamos xa en Festina lente, tan admirable. Pero tamén é advertible esa metáfora do libro como labirinto. O espazo descrito na novela acaba recluindo ás personaxes, a todas a personaxes, que, vivindo no lugar onde procurar a gloria, rematan por verense necesitadas de escapar, de seren outros noutros lugares. E así se vai resolvendo a historia. Un labirinto que ten o seu cerne último na donna angelicata entregada ao orfanotrofio da capela da Pietà ao pe do Canal Grande, a carón xusto dos peiraos de descarga dos galeóns que cruzan o mediterráneo: velaí a paradoxa veneciana: que o núcleo do laberinto estea precisamente no punto de fuga, mesmo na única saída dunha cidade que carece de rosa de ventos porque ela é por si mesma un universo.

Settecento é un tránsito. Coma o dos gramáticos, que levaba á mítica praza de Mazarelos, en costa e estreito, a carón da porta por onde entra precisamente Aldo Pietà en Compostela. O libro que comeza cun universo coral, de relacións múltiples e de escenarios abertos (as Procuradorías Novas, a Riva degli Schiavoni, a Fondamenta del Dose onde vive Vivaldi, o grande campo de Santa María Formosa), onde se citan as personaxes, vai camiñando aos poucos por canellas e por espazos máis íntimos, en correlato co proceso de búsqueda dos protagonistas dos seus desexos, da súa ansia. A medida que transita o libro por Venezia, os personaxes procuran a escuridade, o recuncho, a sombra, unha mínima cela onde aseguraren o seu destino. E nese recorrido, nese tránsito consúmese a novela, como unha fuxida constante dun pasado: o devalo da fama en Vivaldi, a opresión do orfanato en Caterina, a inxenuidade da adolescencia en Aldo, a pertencia a unha clase de Giacometto Casanova. Settecento conta con formas aparentes de trepidante aventura ese desacougo vital, coa mestura melancólica de quen funde o estático da cidade coa permanente auga que amuralla coa súa fuxitiva lámina a Venezia.

Finale vigués. Este libro debería ser devorado polos lectores se a literatura en lingua galega estivera plenamente normalizada. Debería ser un best seller, sen abonar este termo de ningún demérito. Porque á literatura galega cúmprelle ter un (ou varios) best sellers. E este está pedindo a berros lectores/as. Aproveito que o di o propio Alfaias, esoutra máscara: “Temos unha literatura á altura de calquera das peninsulares, con textos da máis variadas temáticas, calidades e rexistros. Hai un libro galego para cada un de nós. Só precisan un oco nos medios e nas librarías e que os lectores os achen e lles dean unha oportunidade, sei que non defraudarían aos moitos, que por desleixo, ignorancia ou prexuízos, non abren as súas follas”. Convén, pois, berrar, coa mesma voz dos gondoliere do libro de Marcos Calveiro, que aquí hai un libro extraordinario que está pedindo ser desfrutado. Porque contén todo o que o mundo lle pode pedir a unha novela fascinante: unha historia de apaixoante intriga, uns personaxes atractivos, unha estructura ao tempo ordenadísima e complexa, un estilo rico e cuidado, marca indiscutible da casa Calveiro, un dos escritores que mellor domina a lingua (ía dicir galega, pero para qué) e un final sorprendente que aquí non estou disposto a desvelar, a non ser que alguén me asegure unha viaxe en góndola polos canais do sestiere do Cannaregio mentres soa a música de Vivaldi polo ceo de Venezia e un spritz en man vaia lembrándome que hai paraíso nesta terra con forma de bocas que se morden ao bicarense en medio da lagoa véneta.

Texto lido por Manuel Candelas Colodrón na presentación en Vigo de Settecento de Marcos Calveiro o martes 27 de abril de 2010 e publicado no blog Arume dos Piñeiros.

Unha fermosa guía de lectura de «Contos para levar no peto»

29 Abril 2010

Animación á lectura,Clubs_de_lectura,Merlín,Xerais nos blogs

Moitas grazas ao CEIP Alexandre Bóveda por este magnífico traballo arredor de Contos para levar no peto.

«Unha historia que non vou contar»

27 Abril 2010

Narrativa,Noticias,Opinións_lectores/as,Xerais nos blogs

Hai días que o rematei, pero queria deixar un pouso-repouso antes de pensar nel para anotar. Queda por ver se o importante é a anécdota, ou a historia de fondo é o que se pode contar dende unha novela. Se empregáramos os criterios dos críticos de videoxogos dos tempos do spectrum diríamos que é ben adictiva. E tamén pode ser desas novelas que fan que, cando pasemos por lugares habituais, pensemos neles doutra forma. Novela de percorrido pola cidade. Un Vigo que é cidade e é quen de ofrecer unha paisaxe humana complexa, no pasado, pero tamén nun presente no que non se entra a valorar, case. A cidade humana que xa non existe, pero ben sabemos que outra ocupa o seu lugar. Aqueles membros de Club cambiaron de pel. E tamén que a feira foi para cadaquén dunha forma: o que pasou rematou sendo lenda urbana. Unha ollada de antropólogo diletante que pode estudiar o pasado con distancia, e ver que as historias contadas e asumidas por cadaquén vanse separando: poucos feitos, e incluso contradicións entre eles, para unha vidrieira que non deixa pasar a luz. Se vas pasar por Vigo bótalle unha lectura, porque has ver outra cidade. E se non, tamén: vaiche dar máis horas de diversión que o equivalente en cartos dos últimos espectáculos multimedia 3D.

Anotación de Goretoxo no seu blog De mares, portas e portos.

Trafegando Ronseis recomendan tres dos nosos álbums

Álbums,Ilustracións,Infantil,Opinións_lectores/as,Xerais nos blogs

A casa da duna, texto de Fran Alonso; ilustracións Manuel G. Vicente

O bo de ter estes días no centro a Feira do Álbum ilustrado é que atopo libros fermosos que se me pasaran no momento da súa publicación. Este que vos traio agora aquí é de Fran Alonso con fotografías de Manuel G. Vicente, e é do ano 2002. Chama a atención, verdade? Chama a atención porque non é un o típico álbum ilustrado, senón que aquí o xogo co texto faise coa fotografía: unha nena e elementos mariños son os protagonistas das páxinas. Dunha creatividade impresionante. Din que o libro nace “dunha intensa comuñón entre texto e fotografía ao longo dun proceso de elaboración en común entre o escritor e o fotógrafo. A casa da duna, desde a forza da imaxe e desde a intensidade da palabra e da historia que se narra, pretende reforzar o álbum ilustrado nese papel de pequena obra de arte que lle é outorgado no ámbito cultural europeo”. O que si podo asegurar é que trata unha historia fermosa, cun texto cargado de simbolismo e amor que paga a pena ler.

Que medo, mamá Raquel!, texto Agustín Fernández Paz; ilsutración Fran Jaraba

Da mesma editorial, Xerais, chéganos este fermosísimo libro de Agustín Fernández Paz ilustrado por Fran Jaraba. Unha ilustración moi especial que case nos fai pensar nun principio que estamos ante unha obra de banda deseñada. Non é así: un álbum ilustrado especial onde a compenetración de texto e imaxes é total, un paseo polo mundo dos soños, dos pesadelos, dos medos, e da tranquilidade do amor e a compañía. Non hai nada como a forza do ser querido para disipar todas as intranquilidades que a soidade poida aportar. Fermoso.

Paxaros de papel, texto de Marilar Aleixandre; ilustración de Lázaro Enríquez

Terceiro e último libro da editorial Xerais que comentaremos hoxe. Paxaros de papel de Marilar Aleixandre con ilustracións de Lázaro Enríquez é un libro do ano 2001 que segue chamando a atención. As ilustracións son moi diferentes ao que normalmente estamos acostumados a ver neste tipo de álbums: abarrotadas, barrocas, escuras, cheas. Devoran o texto por si soas, planean por riba del, e aínda así este é importante, polo seu ritmo, a súa poesía, a súa historia. Unha historia que fai fincapé na imaxinación do neno e da nena lectores como recurso máis importante para a vida, para os soños, para a lectura e para os libros.

Anotacións publicadas no blog Trafegando ronseis o 26 de abril de 2010. Moitas grazas.

«Linda á espreita», álbum recomendado por Trafegando ronseis

24 Abril 2010

Álbums,Infantil,Opinións_lectores/as,Traducións,Xerais nos blogs

Fermosísimo álbum ilustrado este editado por Xerais cuxo autor é Alexander Steffensmeier.

Escrito en 2006, foi un éxito de vendas en Alemaña. E non é de estrañar: ogallá ocorra o mesmo no noso país. Desde logo, agardamos que Xerais publique as dúas próximas entregas. Unha vaca entrañable, divertida, xoguetona…; un álbum de gran tamaño con debuxos doces e amables, con cores vivas. Unha mirada amable a un dos animais máis importantes do noso país que tantas veces permanece no esquenzo.

Delicioso.

Foi un dos contos elixidos para a contada do Día do Libro para a rapazallada de 6 anos que veu ao IES e creo que foi un do que máis lles gustou.

Anotación publicada no blog Trafegando ronseis o 24 de abril de 2010.

Jacobo Fernández Serrano presenta «Mil cousas poden pasar» en Espazo Lectura

Autores,Clubs_de_lectura,Merlín,Noticias,Premios_Xerais,Presentacións,Xerais nos blogs

Hoxe, sábado, 24 de abril, ás 12:00 horas, na Biblioteca Pública de Gondomar, o escritor e ilustrador Jacobo Fernández Serrano participa no club de lectura Lendo Contigo de Espazo Lectura.  Nesta ocasión, ademais de contar coa presenza do autor, o club prepara outras moitas sorpresas: música de tuba, concursos fantásticos e presentacións inesperadas. Unha cita imprescindible arredor da lectura para toda a familia. A actividade, enmarcada dentro da Semana do Libro e a Lectura que a asociación Espazo Lectura organiza en Gondomar, vai dirixida a nenos e nenas de 7 a 11 anos.

O libro proposto para celebrar esta semana lectora será Mil cousas poden pasar, publicado pola editorial Xerais e gañador do Premio Merlín de Literatura Infantil 2009. Mil cousas poden pasar conta o encontro absolutamente disparatado dunha serie de personaxes insólitos nun lugar onde a imaxinación fai posible que o raro sexa normal, o absurdo sexa lóxico e o excepcional sexa cotián. Unha historia surrealista, divertida e desbordante de creatividade.

«Epopea de ar clásico», Xabier Docampo recomenda «A Táboa da hospitalidade», a segunda entrega da serie «O Brindo de ouro» de Xesús Manuel Marcos

19 Abril 2010

Críticas,Fóra de Xogo,Xerais nos blogs,Xuvenil

Recomendábel exemplo de literatura épica con Tolkien de fondo

O Brindo de ouro II. A Tába da Hospitalidade, Xesús Manuel Marcos

«Canta, oh deusa, a cólera do Pelida Aquiles, cólera funesta que causou infinitos males aos aqueos…». Con estas palabras dá comezo a épica narrativa, polo menos aquela que chegou a nós, e con ela a realización do desexo do ser humano de facer do relato instrumento de consolidación da me­moria do seu paso polo mundo. Así, cando os soños se fan realidade e as lembranzas son pegadas que os pobos deixan, na literatura os destinos dos pobos tórnanse historia. A Xesús Manuel Marcos, o escritor courelán afincado alimentariamente en Madrid, tíralle de xeito irremediábel a literatura épica (a compoñente fantástica non é máis ca un elemento colaborador –por máis que necesario– na elaboración do prato literario). Toda literatura nacional precisa do xénero épico, que é o que lle ha dar o imprescindíbel nivel histórico de nación. Na galega tamén podemos encontrar verdadeiras xoias, con frecuencia nacidas ao abeiro da materia de Bretaña, que andan por Ferrín ou Darío X. Cabana, sempre acompañadas e, tantas veces guiadas, pola mestría indiscutíbel de Cunqueiro. Moita da literatura épica gale ga (e non galega) atopará acomodo feliz na lectura dos mozos novos. A este respecto habería que lembrar o caso, cuxo rastro está tan presen te nesta obra da que estamos a facer recensión, de J. R. R. Tolkien, a quen descobre a xuventude lectora dos anos sesenta, nomeadamente aquela que se relacionaba co move mento hippy, e que deu con O señor dos aneis, nun caso paradigmático de conversión en obra do corpus da LIX pola vía da apropiación que dela fan os mozos, como fixeran moitos anos antes con Gulliver de Swift. A obra de X. M. Marcos é un moi recomendábel exemplo deste tipo de literatura. Presentada como a epopea dun pobo, os arxinas, xa desde o primeiro volume do que se anuncia como unha triloxía, que haberán de se nos presentar en con vivencia ou adversidade con outros pobos (alobris, mougas…) ou socie dades de individuos de toda caste, porque tamén habemos dar con seres zoo-antropomorfos (p. ex. os xarxas) que contribuirán á creación de situacións que os heroes haberán de superar. Porque no li bro aparecerán todos os ingredientes necesarios para a construción da epopea: heroes, raíñas valentes e fermosas, traidores, divindades, obxectos máxicos cobizados e per seguidos…Nada falta, os combates e loitas tampouco, que emparente esta obra coas estruturas clásicas do xénero. Por iso encontraremos tamén o elemento esencial para o carácter literario da obra, a incardinación nunha realidade próxima, na realidade dun pobo recoñecíbel e cheo de sentido épico da historia. No medio dos elementos fantásticos e dos tempos ignotos, brillan aqueles reais e históricos que nos falan aos lectores de nós mesmos. E iso é o que lle hai que pedir a cal quera libro para que se converta en obra literaria: que o lector ou lec tora se recoñezan nel e nel encon tren elementos intelectuais para a reflexión sobre o mundo e o tem po presentes, algo que vai máis aló da identificación como xogo de re ferentes feitos a modo de ilusión. Así a lectura farase camiño de experiencia, é dicir de vida. Todo nesta obra é camiño de aprendizaxe, desde o rico e atinado léxico até os xogos, combinacións e mesturas da toponimia, a antroponimia, os xentilicios, os nomes das cousas máxicas… Todo contribúe ao atinado equilibrio narrativo que con segue X. M. Marcos e que eu lin con verdadeiro pracer e aproveitamento. /Xavier DoCampo

Texto de Xabier DoCampo recollido no blog Abellonenia.

Concerto de «Peaxes» en Vigo, sábado 17 de abril en «La Pecera»

15 Abril 2010

Clubs_de_lectura,Concertos,Música,Narrativa,Noticias,Opinións_lectores/as,Xerais nos blogs

O sábado 17 de abril ás 22.30 h. no pub «La Pecera» de Vigo, os grupos RemolcaMadriña e Doctor Harapos realizarán un concerto no que tocarán algunhas das cancións que aparecen en Peaxes, a novela de Santiago Lopo. A entrada é libre. Ao final do concerto, o autor asinará libros. Tamén se poderán adquirir exemplares in situ grazas á colaboración da libraría Versus.

Arredor de Peaxes estanse desenvolvendo interesantes iniciativas. Velaí unha proposta de book-crossing, promovida polo Club de Lectura Balbordo. Recomendamos, ademais, a lectura dos numerosísimos comentarios sobre a novela publicados polo alumnado do IES Sánchez Cantón de Pontevedra (a partir do cuarto comentario).

«Festina lente» de Marcos Calveiro recomendada por Ghanito

13 Abril 2010

Narrativa,Opinións_lectores/as,Xerais nos blogs

Pasoume con Festina Lente o mesmo que con Bone. As insistentes recomendacións de xente á que lle teño moita lei conseguiron que lle dera tres oportunidades tanto á obra de Jeff Smith coma a de Marcos Calveiro antes de collerlles o xeito. E pagou a pena, nos dous casos.

Aborrecido de ler novelas históricas con intrigas que perden os folgos estragando cara o final o único interese que ten a súa lectura, é un pracer descubrir como Calveiro engánanos para que collamos o libro coma se fora un best seller calquera. Pensando que ten importancia o que non deixa de ser unha desculpa para meternos na vida de Ambrosio Cavaleiro. E sen que por iso descoide a intriga e resolvendoa perfectamente. Quen lle dera a algúns autores de best seller de misterio ter un final tan xeitoso.

Lin a 1ª edición da novela e non sei se o fixeron, mais pareceríame unha boísima idea incluir un glosario e un plano de Compostela en posteriores edicións. Unha das cousas que me botara para atrás da primeira vez foi a dificultade que tiven con algúnhas pasaxes do comezo, fixo que tardara en concentrarme. Sentar nun curruncho durante a mudanza non parecería algo que facilitara coller o fio da narración, mais foi o tal no meu caso :-D

A captación de neolectores (ou lectores neofalantes) non debe condicionar o nível da escrita coma eu parvamente suxería a Calverio nunha conversa o día que tiven a sorte de que mo presentaran, ainda que iso non impide que eu siga pedindo un glosario que sirva de muleta para desfrutar da súa obra.

Parte dos que ledes este blogue probablemente non oírades falar moito desta obra. Guiádevos por min e dádelle unha oportunidade, ainda que non teñades costume de ler en galego,porque paga a pena. Tedes opinións moito mais autorizadas ca miña no blogue que o autor abríu para o libro cando saíu. (antes de cambiar a súa casa para unha veciñanza mais selecta ;-) ).

Lede o libro, non tentedes que niguén vos faga un resumo.

Eu pola miña banda acho que vou mercar, así que me cadre, Settecento.

Texto publicado por Ghanito no seu blog Apocalipse do porco.

Manuel Rivas e Marcos Calveiro abren blogs

5 Abril 2010

Autores,Blogs,Fóra de Xogo,Narrativa,Premios,Xerais nos blogs

Iníciase a primavera literaria coa apertura de novos blogs literarios. O escritor Manuel Rivas, coincidindo co proceso de redacción final da súa nova novela que publicaremos despois do verán, abriu blog co título «O máis estraño» e o subtítulo «A boca da literatura». Pola súa banda, Marcos Calveiro abriu blog para cadansúa das novelas que publica neste mes de abril: Settecento en Xerais Narrativa e O pintor do sombreiro de malvas, premio Lazarillo de Literatura Xuvenil 2009 en Fóra de Xogo. Os nosos parabéns para ambos os dous.

«Melancolía de sofá» de Luisa Castro, crítica de Manuel Rodríguez Alonso

25 Marzo 2010

Críticas,Crónica,Xerais nos blogs,Xornalismo

O INFERNO CON FADAS DENTRO

Melancolía de sofá de Luisa Castro.

A normalización dunha lingua e dunha literatura necesita de xéneros que moitos consideran poucos literarios ou menores, como é o artigo xornalístico literario de colaboración. Nestes artigos, o autor ofrece a súa visión subxectiva e orixinal de tipos, costumes e cuestións da nosa realidade cotiá e abranguen desde asuntos puramente locais aos de ámbito universal. Tanto se pode falar neles do terrorismo internacional como dunha posta de sol nunha aldea afastada de calquera punto de Galicia. Nas linguas e literaturas minorizadas e minoritarias, como aínda é o galego, este xénero literario do artigo-colaboración de xornal permite ver a realidade desde a nosa particular visión galega do mundo, sen pasar polas alfándegas de Madrid nin do xornalismo asoballante en castelán.

O libro reúne un conxunto de artigos literarios ou de opinión que a autora publicou entre 2000 e 2006. Iníciase esta colleita dunha forma moi apropiada cunha reflexión sobre o ataque ás Torres Xemelgas de Nova York e o que iso supuxo para todo o mundo, xa que abriu unha nova etapa na historia contemporánea. É un bo exemplo do artigo literario de opinión. Pero tamén hai artigos do que podemos considerar xornalismo costumista, como o dedicado ao taxista amable e optimista, que ten o engado de desfacer o tópico do taxista rosmón e facha. O artigo político aparece tratado dun xeito doado cando a autora pide poder pronunciar o nome España sen que produza medo, porque ese nome e sinónimo de tolerancia e ata diriamos nós de federalismo.

Non faltan neste feixe de artigos a crítica á violencia sexista, á explotación laboral que sofren as traballadoras de moitos comercios (que fermosa resulta esa imaxe visionaria e paradoxal das tendas de móbiles que son tendas do inferno con fadas dentro, páx. 45). Gústanos así mesmo a visión optimista que dá dos nosos institutos, fóra dos tópicos tremendistas dos obsesionados por defender o ensino privado nos medios á conta de esfarelar e calumniar o público. O artigo dedicado ao metrosexual entra na mellor liña do artigo costumista dedicado a tipos. Non falta tampouco a crítica social nos artigos relacionados co mundo do mar ou do pai mariñeiro. Por faltar non falta nin os que reflexionan sobre o acoso escolar ou sobre o deber que todos temos de educar os nosos rapaces e non só os pais.

Na liña do costumismo e da crítica social móvese o artigo dedicado á xeración X ou dos nacidos na década dos sesenta. Innovadora é a interpretación que fai da foto de voda do poeta maduro Machado coa case nena Leonor. En fin, que estamos ante un libro que nos permite ver e interpretar o mundo actual desde unha perspectiva galega e en galego e iso é moi importante, como xa dixemos, para unha lingua e literatura que teñen que fuxir da lírica, da saudade e de todas esas trangalladas e achegar cada vez máis á actualidade.

Fragmentos da crítica publicada por Manuel Rodríguez Alonso no seu blog Bouverd e Pécuchet.

A «Guía dos camiños do Eume» de Chano Eiroa xa ten blog de seu

23 Marzo 2010

Blogs,Guías_de_viaxe,Natureza,Noticias,Xerais nos blogs

Chano Eiroa, autor da Guía dos Camiños do Eume acaba de abrir un interesantísimo blog de actualización e ampliación da guía. Os nosos parabéns para Chano!

«Ó outro lado do muro» blog de Kiko Da Silva

Blogs,Cómic,Xerais nos blogs

Kiko Da Silva acaba de abrir o blog «Ó outro lado do muro» vencellado coa documentación dun proxecto que publicará Xerais no futuro.

«Resistencia» de Rosa Aneiros

Narrativa,Opinións_lectores/as,Xerais nos blogs

[Resistencia de Rosa Aneiros]Pareceume unha historia interesante, sobre todo polo feito de contar a situación política e social de Portugal durante case un século a través da vida de distintos personaxes pertencentes á mesma familia pero de diferentes xeracións, así como a influencia que esta pode chegar a ter na vida das persoas, sobre todo nun sistema fascista como foi o que se deu en Portugal, no que as ditaduras de Salazar e Marcelo caetano non permitían ningún tipo de liberdades.

En relación coa situación política, tamén se trata o tema das colonias en África, outro dos motivos qeu levan á separación de Dinís e Filipa, e na que a autora parece expresar por medio das oopinións de Dinís o absurdo desas guerras coloniais xa ben entrado o século XX, cando Europa está en proceso de cambio e Portugal semella quedar estancado polo seu réxime político.

Tamén me pareceu interesante a descrición da vida dos presos políticos nos cárceres, onde estaban illados e nunhas condicións de vida infrahumanas. A pesar disto, apréciase a solidariedade dos uns cos outros por moitas diferenzas que puidese haber entre eles, e a loita interna que levan a cabo, sempre buscando unha esperanza e resistindo clandestinamente ao réxime. Unha das cousas que máis me chamou a atención relacionada con isto é o feito de que deixasen de comunicarse con eles, porque me parece unha forma de crueldade case peor que as torturas ás que os sometían, xa que a pesar de que a comunicación que mantiñan co exterior era sempre revisada e sometida á censura, polo menos tiñan unha vía de escape que non estivese relacionada coa prisión.

Por outra parte gustáronme as distintas historias que se suceden ao longo da novela, xa sexan de amizade, coma a de Aaial, Miguel da Silva e Dinís; de amor secreto entre Isaura e Antonio Gonçalves; a historia de amor non correspondido de Ana Barbosa; e por suposto a de Filipa e Dinís, a de un amor que perdura nas súas mentes sen sequera saber se o outro seguirá vivo ou se o seguirá querendo como antes de que todo acontecese.

Tamén me chamou a atención a historia de Leonor polo feito de ser unha especie de personaxe espectador ao redor do cal técense todas as historias, e cuxa vida semella estar marcada polas palabra contidas nas cartas.

Porén, o que máis me gustou do libro é o ben documentada que está a historia: os lugares, as revolucións, a guerra colonial… Ainara García Doval

Anotación publicada o 22 de marzo de 2010 no blog Trafegando ronseis con motivo da visita ao club de lectura do IES Laxeiro de Lalín de Rosa Aneiros.

«Mil cousas poden pasar» xa ten blog

22 Marzo 2010

Ilustracións,Infantil,Merlín,Xerais nos blogs

Recomendamos moi vivamente visitar o blog de Mil cousas poden pasar, a obra de Jacobo Fernández Serrano, gañadora do Premio Merlín de Literatura Infantil 2009. No blog recóllense as numerosas presentacións que do libro se están facendo en diversos centros escolares cunha acollida entusiasta por parte dos lectores e lectoras. Os nosos parabéns para Jacobo que xa prepara a segunda parte desta obra formidable.

«Historia da chuvia que cae todos os días»

21 Marzo 2010

Opinións_lectores/as,Premios,Teatro,Xerais nos blogs
Nada ten que ver este libro cos dous que anteriormente comentamos do mesmo autor, Roberto Salgueiro. Historia da chuvia que cae todos os días é unha traxedia que atende ao drama da vida da emigración, das diferenzas sociais, do maltrato familiar, da violencia. Unha obra merecedora do XVI Premio Álvaro Cunqueiro para Textos Teatrais 2007. Se antes falabamos de que as súas obras conseguían manternos o sorriso perennemente, nesta consegue que a dor nos funda, que a carraxe perdure no noso sentir porque é inevitable, porque este mundo inxusto se nos presenta así, nu, desprovisto de toda fantasía, de toda poesía, de todo artificio. Estamos ante un mundo real vivido por uns personaxes que viven ao noso carón, que senten unha dor que non nos é allea. Dous aspectos destacables: a actualidade do texto nunha nosa sociedade emigrante que acolle arestora tamén ela inmigrantes que viven o drama da explotación, e a soidade persoal acompañada como conflito social. Trafegando ronseis
Anotación publicada no blog Trafegando ronseis.
Older Posts »