Iceberg poético: «Poesía completa», de Valentín Paz Andrade. Crítica de Armando Requeixo

4 Xuño 2012

Clásicos,Críticas,Letras_galegas,Poesía

Armando Requeixo publica no suplemento Faro da Cultura, de Faro de Vigo, e en La Opinión, unha recensión crítica sobre a Poesía completa de Valentín Paz Andrade.

 

Iceberg poético

Todos os vesos de Valentín

Tras meses de espera, por fin veu luz a Poesía completa de Valentín Paz Andrade, distribuída por Xerais despois da efeméride que lle deu sentido á súa nacenza e cando xa o lectorado do país se cura da resaca posletrega como quen se pon a dieta tras dun nadal de empachos pazandradianos.

E, secasí, a publicación deste volume segue a ser substantiva e constitúe a achega de maior calado e transcendencia das non poucas interesantes este ano aparecidas ao redor da biobibliografía do pontevedrés.

A presente edición correu a cargo do estudoso e investigador Xosé Gregorio Ferreiro Fente, bo coñecedor da escrita de Paz Andrade por terse ocupado dela con anterioridade. Xustamente por iso, o seu labor resultou máis que satisfactorio, pois tanto a análise introdutoria como a coherente fixación textual e as oportunas notas de lectura incorporadas a estas páxinas fan da obra un texto excepcional.

O que esta Poesía completa ofrece é nada menos que os tres libros de versos éditos do autor a canda ata outros sete poemarios e/ou cadernos poéticos ata hoxe rigorosamente inéditos ou de circulación moi restrinxida.

Por tanto, é máis que evidente a importancia desta achega para o coñecemento integral da lírica de Paz Andrade, da que ata o de agora só se albiscara a punta dun iceberg, a fabulosa base do cal énos aquí revelada dilixentemente por Ferreiro Fente.

Agora ben, cómpre dicir que este novo caudal poético recuperado non fai senón confirmar as liñas temáticas e estilísticas xa coñecidas na escrita de Paz Andrade. Se acaso acentúan a súa presenza nestas planas composicións de raiceira telúrico-paisaxística e algunhas outras de xorne etnográfico. E se ben é indubidable a habelencia versificadora do de Pontevedra e o seu adestrado sentido musical, tamén o é que o seu estrofismo, a súa imaxinería e toda a arquitectura versal continúan a remitirnos a unha poesía de dourada medianía, herdeira do maxisterio das grandes voces de tempos ben recuados.

Endebén, segue a pagar a pena perderse polas follas desta Poesía completa de Valentín Paz Andrade, perfectamente editada por Xosé Gregorio Ferreiro Fente. Un título co que Xerais enriquece, e de que maneira, a súa xa imprescindible colección Clásicos

Armando Requeixo

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Valentín Paz Andrade. Biografía e antoloxía», de Charo Portela, para os máis novos. Un labor exemplar. Crítica de María Navarro

24 Maio 2012

Biografía,Críticas,Infantil,Letras_galegas,Merlín

María Navarro publicou no Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha recensión crítica sobre Valentín Paz Andrade. Biografía e antoloxía, de Charo Portela, ilustrado por Jaime Asensi.

 

Un labor exemplar

Paz–Andrade paraos máis novos

No 25º aniversario do seu pasamento homenaxéase a V. Paz– Andrade no Día das Letras Galegas. A súa personalidade cautiva dende o comezo, o seu espírito incansable fai do seu traballo un valiosísimo legado para toda Galicia.

Ao abeiro deste recoñecemento Charo Portela Yáñez publica na colección “Merlín” de Xerais un libro que divide en dúas partes; unha primeira que vén ser un percorrido polos momentos significativos da vida do pontevedrés e unha segunda, onde se recollen oito mostras dos seus textos máis representativos. Exemplos de Pranto matricial (1955), Sementeira do vento (1968), Cen chaves de sombra (1979) ou A galecidade na obra de Guimarães Rosa (1978) aparecen aludidos neste apartado para que os lectores mozos se acheguen á figura de Paz- Andrade de forma amena, coñezan retallos do seu dilatado quefacer literario e avalíen non só o puramente artístico, senón tamén aspectos como o tempo e o espazo no que se desenvolveron os acontecementos narrados como parte da historia do País e, se é o caso, os poñan en relación coa situación actual da nosa Terra, feito que lles permitirá, quizais, entender un pouco mellor as claves que rexen o funcionamento do mundo.

Pola súa parte, as imaxes que Jaime Asensi elixe para ilustrar o texto de momentos da vida do escritor homenaxeado e de portadas de libros revelan un testemuño da época certamente interesante.

María Navarro

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Valentín Paz Andrade. Vida e obra», de Charo Portela. Ese galeguismo difícil; crítica de Vicente Araguas

22 Maio 2012

Biografía,Críticas,Letras_galegas

Vicente Araguas publicou unha recensión crítica sobre Valentín Paz Andrade. Vida e obra, de Charo Portela., nos xornais El Ideal Gallego, Diario de Ferrol, Diario de Arousa  e La Región. O artigo pódese descargar, completo, en pdf.

 

Paz Andrade: ese galeguismo difícil

Outras consideracións á parte (…) penso que a meirande característica do noso home do Día das Letras deste ano é a súa galeguidade filantrópica. Isto é: o prepresentar un galeguismo que, dotado de dispoñibilidade económica, faga desta causa e razón coa que manter institucións de toda caste nas que Galicia teña unha maneira autonómica (e non falo das autonomías descafeinadas de hoxe) de mirarrse. Algo así como o PG de  antes da guerra. Ou cal, hoxe, Convergenicia i Unió ou o PNV. (…)

Polo demais, a biografía de Paz Andrade, manexo varias estes días, hoxe teño diante miña unha espléndida de Charo Portela Yáñez, quen tivo a sorte de tratar moi de perto a Isaac Díaz Pardo, o noso Giangiacomo Feltrinelli (…), que desenguedella a figura humana e intelectual de Paz Andrade. Coa axuda dunha batería fotográfica (reprodución de libros, revistas, caricaturas icluída) moi chamativa. A través dela sabemos deste home dunha longa vida (de 1898 a 1987), desenrolada no medio dun país violento e, ás veces, autodestructivo.

(…)

Ler o artigo completo.

 

Chuzame! A Facebook A Twitter

Paz Andrade, un exemplo de galeguismo progresista. Crítica de Manuel Rodríguez Alonso sobre «Valentín Paz Andrade. Vida e obra», de Charo Portela

21 Maio 2012

Biografía,Críticas,Letras_galegas

O crítico Manuel Rodríguez Alonso publica unha recensión en Galicia Confidencial sobre Valentín Paz Andrade. Vida e obra, de Charo Portela.

 

Exemplo de galeguismo progresista

Valentín Paz Andrade foi, ademais de escritor, xornalista, empresario, economista e, sobre todo, comprometido co país. Iso é alomenos o que conta Manuel Rodríguez Alonso na súa crítica literaria desta semana.

O pensamento neoconservador, do que é bo exemplo a ideoloxía do PP agora no goberno de España e de Galicia, tenta presentar o galeguismo ou incluso o propio galego como algo atrasado, que non está de acordo cos tempos actuais e que equivale a ruralismo ou mesmo a un idealismo edénico de escritores e intelectuais utópicos e pouco realistas, así como desprezadores do progreso e mais do desenvolvemento económico. Ese é, por exemplo, o espírito que anima o chamado coloquialmente Decreto de plurilingüismo. A biografía de Paz Andrade, que hoxe comentamos aquí, é o mellor desmentido para esta versión falsa, interesada e túzara do galeguismo.
Esa interpetación negativa do galeguismo só é produto da incultura e do que Manuel Rivas chamou acertadamente tuzarismo. Por iso, cremos que é un acerto que este Día das Letras se dedicase á figura de Valentín Paz Andrade. Quen queira achegarse ao que supuxo a figura de Paz Andrade na literatura galega, mais tamén na historia moderna de Galicia, debe ler a biografía que do homenaxeado deste ano publica Charo Portela e comentamos hoxe, porque Paz Andrade non só foi un escritor, senón tamén un gran xornalista, así como empresario e economista e todo iso sen esquecer nunca o seu galeguismo, que lles dá sentido a unha vida e obra que, como ben sinalou, o meu vello mestre do instituto vigués Santa Irene Méndez Ferrín –ese si que foi un verdadeiro profesor e non os Moreno, Bobes, García e compañía que soportamos despois en Compostela- é o grande manifesto político e económico do nacionalismo progresista.
A biógrafa estuda acertadamente o período de formación de Paz Andrade, en Pontevedra e mais na universidade compostelá, coa tutela do seu tío e poeta Xoán Bautista Andrade e tamén co maxisterio directo de Losada Diéguez ou o propio Castelao, na Pontevedra dos primeiros vinte anos do século XX. Tras a experiencia da guerra de África, Paz Andrade dirixirá ese mito do xornalismo galego que foi o diario Galicia. A autora tamén reflicte o papel representado na política e no galeguismo por Paz Andrade nos anos da República. Sinala así mesmo nesta etapa o vencellamento do homenaxeado co mundo da pesca e da economía, que culminará non só coa dirección da revista Industrias Pesqueras (a partir de 1942), senón coa fundación de Pescanova (1960).
O proxecto vital de Paz Andrade, como o de tantos galeguistas e demócratas, vese crebado polo franquismo e sufrirá tres desterros, nun dos cales comezará a súa traxectoria como poeta. Mais na posguerra a autora describe axeitadamente como Paz Andrade se converte nun grande especialista en temas pesqueiros e no notable economista de Galicia como tarea ou La marginación de Galicia. Do mesmo xeito salienta a produción literaria do biografiado con obras rechamantes como o Pranto Matricial (1955), elexía a Castelao, ou con ese grande ensaio que é Castelao na luz e na sombra (1982). Por último, destaca o papel representado por Paz Andrade no posfranquismo como membro da Comisión dos Dez que, entre outras cousas, conseguirá que Galicia sexa considerada nacionalidade histórica, como Cataluña ou o País Vasco. Como colofón dálle o espazo debido á participación como orador de Paz Andrade na célebre manifestación do 4 de decembro de 1977 en Vigo a prol da autonomía.
Mais o gran mérito do libro é que a autora consegue incardinar a vida e os feitos de Paz no devir histórico e cultural de Galicia desde o ano do nacemento do escritor, o mítico 1898. Paz Andrade participou en grandes actos da nosa historia: a Celebración do Día de Galicia de 1930 no Teatro García Barbón vigués; colaborou estreitamente con Castelao na preguerra; foi un dos fundadores de Pescanova nos sesenta; como economista subliñou a marxinación de Galicia nos tempos do desarrollismo ; no eido cultural, ademais da súa produción poética e ensaística, tendeu lazos co exilio americano.
Segundo o lector vai avanzando nesa peripecia vital do homenaxeado deste ano no Día das Letras, revive a historia de Galicia desde o 98 ata o 19 de maio de 1987, ano en que falece Paz Andrade. As referencias a estes feitos históricos e culturais actúan sobre este lector como un aguillón para lembrar, se é unha persoa con certa formación galeguista, ou, no caso de non o ser, para informarse máis sobre eses eventos fundamentais na historia de Galicia.
Acerta a autora ao darnos a imaxe dun intelectual e economista galeguista, mais, como subliñabamos máis arriba, de talante claramente progresista. Fronte aos que ven o galeguismo e o galego como algo propio do pasado e mesmo localista e isolacionista, Paz defende un capitalismo moderno no que Galicia aproveita os seus recursos e non se deixa explotar polo capitalismo estatal ou de fóra. Desenvolve empresas que marcan un fito nos adiantos tecnolóxicos, como é o caso de Pescanova.
Cómpre así mesmo que non esquezamos as súas consideracións sobre o galego. Pola súa actividade como técnico da pesca, Paz Andrade tivo que viaxar por zonas de África do Sur, das antigas colonias portuguesas e tamén do Brasil. Alí decatouse de que o galego non era unha lingua pequena e illada, senón unha lingua universal, pois co seu galego entendía perfectamente os que falaban portugués en África ou tamén no Brasil.
Por iso, fronte ao isolacionismo en relación co portugués, defendido nos primeiros oitenta polos normativizadores do galego do ILG, propón non romper a primitiva relación co portugués e recuperar a unidade galego-portuguesa medieval, aínda que dun xeito realista e sen caer nun reintegracionismo que puider ser pouco efectivo. Esta postura seica, como sinala a autora, lle causou certa desconfianza por parte dos membros da Academia no remate dos setenta e nos primeiros oitenta. Foi mágoa que na normativización e normalización do galego non se tivesen en conta opinións coma estas de Paz Andrade e que todo se deixase nas mans dos filólogos do ILGa, pois como dixo alguén a propósito da guerra (a guerra era demasiado seria para deixala só nas mans dos militares), podemos dicir que a lingua é unha cousa demasiado seria para deixala só nas mans dos filólogos. E sobre todo se os filólogos se formaron na Escola Lingüística Española e españolista dos Pidal, Dámaso Alonso, Alvar, Consello de Investigaciones Científicas…, que adoitan considerar só o galego como unha lingua dialectal e lírica e sen tradición literaria.
En fin, no referente á obra literaria a autora analiza ben e valora a poesía e o ensaio de Paz Andrade e o espazo dedicado a este tema resulta suxestivo e move á lectura do homenaxeado, que os non profesionais da literatura poden comezar polo Pranto Matricial, continuar con algúns artigos sobre a marxinación económica de Galicia e, se gustan da historia, co maxistral ensaio sobre Castelao Castelao na luz e na sombra, que Valentín publicou hai agora trinta anos, no 82 e que acaba de reeditarse estes días.
É de salientar así mesmo a importancia dada pola autora á correspondencia de Paz Andrade e o coidado apéndice bibliográfico. Despois de ler este libro sobre Paz Andrade, xa non cabe, como fai o tuzarismo, considerar o galeguismo como unha cousa de intelectuais atrasados, localistas, enraizados no rural ou alleos á civilización moderna, senón como un movemento onde a arela de progreso e universalidade son valores supremos, sen por iso perder a identidade galega. E iso nestes tempos de globalización vale un mundo.
Para rematarmos, só nos queda engadir que se alguén quere acceder á figura de Paz Andrade dun xeito máis sinxelo e mesmo con antoloxía dos seus textos pode acudir a outras obras editadas nestes días como o volume que a mesma autora, Charo Portela, publicou na colección Merlín, tamén de Xerais, ou aos dous volumes tamén sobre Paz Andrade (biografía e antoloxía) que Xan Carballa deu ao prelo en Galaxia.
Chuzame! A Facebook A Twitter

Amena e detallada biografía: «Valentín Paz Andrade. Biografía e antoloxía», de Charo Portela. Crítica de Carmen Ferreira

18 Maio 2012

Infantil,Letras_galegas,Merlín

Carmen Ferreira Boo publicou en El Correo Gallego unha recensión crítica sobre Valentín Paz Andrade. Biografía e antoloxía, de Charo Portela, ilustrado por Jaime Asensi.

 

Valentín Paz Andrade e o labor a prol do galeguismo

Edicións Xerais de Galicia ofrece unha obra para o lectorado mozo sobre o homenaxeado no Día das Letras Galegas 2012

Neste ano Edicións Xerais de Galicia, con motivo do Día das Letras Galegas 2012, sacou do prelo unha obra que se achega á figura homenaxeada, Valentín Paz Andrade (Lérez, Pontevedra, 23 abril 1898-Vigo, 19 maio 1987) quen tamén está de aniversario polo seu vinte e cinco cabodano.

Esta proposta presenta unha interesante biografía, unha ampla cronoloxía e unha pequena antoloxía, baixo o título Valentín Paz Andrade. Biografía e antoloxía, realizada por Charo Portela Yáñez (Pontevedra, 1963) e con ilustracións figurativas de Jaime Asensi (Vilagarcía de Arousa, 1957).

 

ESTRUTURA DA OBRA.

A obra estrutúrase en tres partes ben diferenciadas. Na primeira ofrécese unha amena e detallada biografía dividida en apartados nos que se desenvolven os primeiros anos da súa infancia en Pontevedra, os anos de estudante en Santiago, o seu activismo político, as súas actividades xornalísticas e empresariais e as súas achegas literarias e ensaísticas que permiten construír unha ollada multidisciplinar deste galeguista comprometido no seu labor como avogado, empresario, especialista en temas pesqueiros, político, poeta e xornalista.

Este percorrido biográfico, que se ilustra con interesantes materiais documentais e gráficos como fotografías, debuxos, cubertas de obras e fragmentos de poemas, discursos e cartas, reflicte o galeguismo de Paz Andrade, presente non só na súa obra literaria e nas súas achegas xornalísticas, que incluso o levou a fundar Galicia. Diario de Vigo, senón tamén na súa actividade empresarial en xeral, neste caso cómpre salientar a posta en marcha da factoría industrial de Pescanova.

A segunda parte ofrece unha completa cronoloxía que esquematiza a biografía anteriormente presentada. E, finalmente, a terceira é unha antoloxía na que se escollen seis composicións poéticas, publicadas en Pranto matricial (1955), Sementeira do vento (1968), Cen chaves de sombra (1979) e Cartafol de Homenaxe a Ramón Otero Pedrayo (1986): “O que todo galego choraría”, que fala do amor a Galicia; “Cando ti volvas” que chora a morte do seu amigo Castelao; “Boas-vinces, mariñeiros” onde retrata a vida dos mariñeiros; o soneto “Catorce versos no liño”; e os poemas en homenaxe a Ramón Otero Pedrayo “A outra Trasalva” e “Agora…”.

 

TEXTO ENSAÍSTICO. Tamén se reproducen un texto ensaístico, “O tesouro esquecido”, tirado do ensaio bio-literario A galecidade na obra de Guimarães Rosa (1978) no que reflexiona sobre a expansión ultramarina do galego; e o texto xornalístico ‘Sentimento e ideal’ (A Fouce, Bos Aires, 1 abril 1931) no que fala de converter o sentimento de amor por Galicia en ideal e acción dinámica que atope na loita autonomista o seu cauce de actuación.

Unha obra interesante e imprescindible para que o lectorado mozo coñeza o polifacético Valentín Paz Andrade, ponte entre a emigración e a Galicia interior.

Carmen Ferreira Boo

Chuzame! A Facebook A Twitter

A «Poesía completa» de Valentín Paz Andrade. Artigo de Gregorio Ferreiro Fente

Artigos literarios,Clásicos,Críticas,Letras_galegas,Poesía

Gregorio Ferreiro Fente, editor da Poesía completa de Valentín Paz Andrade. publicou onte en Faro de Vigo e La Opinión un artigo sobre a poesía de Valentín Paz Andrade (pode lerse completo aquí) no que tamén falaba especificamente da edición da Poesía completa.

Poesía completa

En edición literaria ao meu coidado, Xerais acaba de publicar a Poesía completa de Valentín Paz–Andrade nun groso volume no que se inclúen, amais dos textos xa coñecidos, unha copiosa obra inédita conformada por sete poemarios completos, outros dous máis fragmentarios, así como por varios poemas soltos. Entre estes textos destacan, pola súa transcendencia dentro do noso sistema literario, os tres libros de poemas que escribiu durante a Guerra Civil (A serra: cantos do desterro branco; Sangue na neve: etopea da serra e Cantos da aguia e do lobo), xa que se trata do maior corpus individual coñecido ata a data de poesía en galego deste período tan ermo da literatura de noso.

Constitúen auténticas xoias igualmente os tres títulos posteriores cuxo núcleo temático é a emigración, unha saga poética que un Paz–Andrade moi influenciado polo Canto general (1950) de Pablo Neruda inicia

con Canto do pobo disperso (1955),continúa con Canto reuncial de Galiza (1980) e que culmina,en 1984,con Áurea ora de Galiza.

Os tres cantos poden ser considerados un intento delongado no tempo de compor un himno á historia social de Galicia no que non faltan elementos épicos.

Concorren estes achados á homenaxe tan merecida que este ano a Real Academia Galega e, con ela, toda Galicia, lle tributa no Día das Letras Galegas a este escritor nado en Lérez, pero que construíu todo un universo poético ollando o mar desde a súa casa de Pousa Nova do Mar en Samil,Vigo.

 

Ler o artigo completo.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Valentín Paz-Andrade: ¡poeta!», por Xesús Alonso Montero. Artigo sobre a «Poesía completa»

17 Maio 2012

Artigos literarios,Letras_galegas,Poesía

O profesor Xesús Alonso Montero publicou en La Voz de Galicia un artigo literario no que valora a aparición da Poesía completa de Valentín Paz Andrade.

 

Valentín Paz-Andrade: ¡poeta!

Antonte tiven o privilexio de ler a Poesía completa de don Valentín, a quen homenaxearemos, coas gabanzas debidas, o 17, día maior da República das Letras Galegas. Débolle a copia mecanográfica das 750 páxinas a Manuel Bragado, director de Xerais, que porá nas mans do común, en forma impresa, o próximo 14, este volume que vai sorprender e confortar aínda os lectores máis atentos da obra poética édita de Paz Andrade. O editor literario, prologuista e anotador deste volume é o profesor Gregorio Ferreiro Fente, que xa no ano 2001 fixera un útil e pioneiro achegamento dos “poemas escritos na guerra” polo polifacético escritor.

De don Valentín, os eruditos literarios (e, quizais, pouco máis) coñecen, e recoñecen, tres poemarios, os únicos publicados: Pranto matricial (1955), Sementeira do vento (1968) Cen chaves de sombra (1979). Teño a impresión de que o título máis gabado é Pranto matricial, un epicedio sobre Castelao construído con moita arte e digno de ser recitado por rapsodas un pouco épicos. Pois ben, Paz Andrade, moito antes, en 1937, escribiu tres libros de poemas que o día 14 deixarán de ser inéditos: A serra. Cantos do desterro branco, Sangue na neve. Etopea da serra e Cantos da aguia e do lobo. O que Paz Andrade conta e canta nestes tres poemarios é a xeografia e a antropoloxía cultural de Serra da Queixa, na que o autor estiro desterrado (ou confinado) en datas moi desacougantes da Guerra civil. Repárese nos títulos de moitas composicións: Claro sangue da terra, Paisaxe, 0 carro, A fouce, A fornada, As casas da serra son tobos da xente, 0 lobo, A partida, 0 cabalo, Noite de lobos… Don Ramón Otero Pedrayo, poeta da xeografía, gustaría destas composicións, moitas das cales ilustrarían moi axeitadamente os estudos do profesor Augusto Pérez Alberti sobre a Serra de Queixa. Hai, ás veces, romances, como Noile de sangue na aldea, nos que o autor non se subtrae dos modos poéticos de García Lorca.

O 17 lerei nos fastos literarios do día un breve estudo no que argumentarei que estes tres libros converten a Valentín Paz Andrade nun poeta de notable entidade, nun poeta superior do coñecido ata o de agora.

Xesús Alonso Montero

Chuzame! A Facebook A Twitter

A tarefa de Valentín Paz Andrade. Crítica de Ramón Nicolás

15 Maio 2012

Críticas,Letras_galegas

Ramón Nicolás publicou nas páxinas do suplemento Culturas de La Voz de Galicia unha recensión crítica sobre algúns dos libros de ou sobre Valentín Paz Andrade publicados por Xerais.

 

O país como tarefa literaria

Alén dos traballos de corte máis puramente biográfico, que os houbo, extraordinariamente documentados e moi precisos para divulgar a traxectoria vital de Paz Andrade, apareceron outras publicacións guiadas pola vontade de rescatar e pór ao día algúns títulos ou obras do escritor pontevedrés.

UN LIBRO AURORAL

Entre os máis salientables cómpre se referir á reedición facsímile de Galicia como tarea que levou a cabo Edicións Xerais de Galicia: un volume hoxe inatopable na súa versión orixinal e que se publicara inicialmente polas Edicións Galicia do Centro Galego de Bos Aires e que, nesta ocasión, chega acompañado dun completo estudo introdutorio do que se responsabiliza Ramón Villares. Galicia como tarea resultou, e resulta, operativo para cifrar con fortuna  o obxectivo perseguido polo seu autor ao longo da súa vida pero, ademais disto, é considerado como un libro auroral do estudos socio-económicos galegos, un libro vixente para ollar o futuro con intelixencia, con dinamismo e esperanza.

POESÍA COMPLETA

A mesma casa editorial acolleu tamén outro volume  que reformula ou redimensiona de vez a faceta poética de Paz Andrade coñecida ata agora. Refírome ao volume Poesía completa que, da man do profesor Gregorio Ferreiro Fente, é quen de ofrecer non só os tres libros poéticos que figuran na súa bibliografía senón unha inxente e realmente sorprendente obra lírica inédita e dispersa, entre a que se integran varios poemarios completos aos que se lle deu forma no período da Guerra Civil española como os titulados A serra. Cantos do desterro branco (1937), Sangue na neve: Etopeia da serra (1937) ou Cantos da aguia e do lobo (1937), alén de recuperar outros posteriores.

DIVULGACIÓN

Para concluír coas reedicións, neste caso de pezas creativas máis ou menos breves, e desde unha perspectiva que contempla unha finalidade divulgativa, cómpre non esquecer tanto a Biografía. Antoloxía (Xerais) que subscribe Charo Portela e na que incluíu, na súa parte conclusiva, un variado repertorio de textos poéticos, xornalísticos ou ensaísticos, de especial utilidade para que o lectorado máis novo tome contacto coa obra do escritor de Lérez.

(…)

 

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Valentín Paz Andrade. Biografía e antoloxía», de Charo Portela. A interesante vida dun home. Crítica de Vicente Araguas

8 Maio 2012

Biografía,Críticas,Letras_galegas

Vicente Araguas publicou unha recensión crítica de Valentín Paz Andrade. Biografía e antoloxía, de Charo Portela, ilustrado por Jaime Asensi, nos xornais El Ideal Gallego, Diario de Ferrol, Diario de Arousa e Diario de Bergantiños.

 

Todo un home

Portela fai un repaso á vida do autor homenaxeado 17 de maio

 Dicíame un amigo que de Valentín Paz Andrade, o noso ‘heroe’ do Día das Letras deste ano, o que máis lle intresa é a vida. Eu cadraba con el en que si, que o percorrido biográfico dun home que se fixo galeguista nos anos da grande ilusión previso á desfeita bélica, que que andivo a través do franquismo coa meirande dignidade, que chegou á democracia con folgos e actitude belixerante, ten o seu aquel. Sobre todo se ven adobiado, como é o caso, con cárceres, atentados, desterros, arrestos e (sobre todo) a posición económica dun home que en canto de limitarse a facer medrar os seus cartos soubo facer deles actitude filantrópica.

Na liña do galeguismo benemérito de Isaac Díaz Pardo, Gómez Román, Álvaro Gil, Fermín Penzol, Irmáns Fernández, e bótalle fío ao papaventos dun tempo cada vez máis lonxano no que o diñeiro podía ser alibi ou coartada de utopías e quimeras. Cal certa idea de Galicia. Ora, non nos n’abuquemos, Paz Andrade é moito máis que un señor a quen lle corrrespondeu vivir tempos de confusión, nos que todo un burgués e diletante (e nun principio home de prensa básicamente, ademais de avogado) podía aparecer, en foto memorable detrás da reixa nun presidio.

Traxectoria. Iso fora na dictadura de Primo de Rivera, que logo a de Franco levaría a don Valentín de novo ao cárcere. Por negarse a dar o nome de quen, na revista “Industrias Pesqueras”, por el dirixida, criticaba a quen lora comandante militar de Mariña de Vigo. De maneira que en Paz Andrade atopamos un home por enteiro, dono dunha vida que non debera agachar a súa obra. De galeguista comprometido, de cando compría andar na misa e repinicando. De maneira que o home de empresa (máis ben de empresas, que van da edición de xornais á industria pesqueira, e o nome da revista citada non engana) camiña en paralelo co ensaísta (de temas económicos, políticos, literarios), o biógrafo (de Castelao), o poeta (autor dunha poesía dignísima, moi ben feita, emotiva).

Todo isto, e máis cousas, moitas máis, podémolas atopar na Biografia de Valentín Paz-Andrade (Editorial Galaxia, Vigo, 2012), de Xan Carballa. Trátase dunha análise biográfica mol axeitada, que contextualiza con acerto o papel xogado polo protagonista do Día das Letras desm ano. Estudo escrito en clave divulgativa, mais que non rexeita a fondura analítica. E que sitúa a Paz- Andrade no seu pomo de equidistancia. Nel está na forza do claroscuro a famosa foto do cárcere.

E para que a figura do noso “heroe” deste ano teña espallamento máis polo miúdo eu quero loar Valentín Paz-Andrade. Biografía e antoloxía. (Edicións Xerais, Vigo, 2012), da autora Charo Portela Yáñez.

A colección que a insire, Merlín, fala dun público diferente ao do libro anterior. Máis popular, se cadra, en todo caso, máis novo.

De aí o interese das espléndidas ilustracións de Jaime Asensi, da distribución do libro, en cadros e mini doses e, sobre todo, da antoloxía que fecha o volumen. E que nos fala dun escritor en paralelo co home. Por iso o Día das Letras Galegas a el adicado. Naturalmente.

 Vicente Araguas

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Valentín Paz Andrade. Vida e obra», de Charo Portela. Para achegarse á figura do homenaxeado no 2012. Crítica de Armando Requeixo

7 Maio 2012

Biografía,Letras_galegas

O crítico Armando Requeixo publicou nos xornais El Ideal GallegoDiario de FerrolDiario de Arousa e Diario de Bergantiños unha recensión crítica sobre Valentín Paz Andrade. Vida e obra, de Charo Portela.

 

Para ler a Paz Andrade

 

Agora que vai achegándose, paseniño, o Día das Letras Galegas, non estará de máis recomendar unha competente monografía na que informarse da vida, obra e milagres dese personaxe singular que Valentín Paz Andrade foi e a quen dedicamos este ano a honra da efeméride.

Ensaísta, periodista fundador de históricas cabeceiras, poeta de estro errático e empresario de éxito, Paz Andrade é un deses nomes sen os cales non pode comprenderse na súa integridade a historia do galeguismo cultural, político e socioeconómico do pasado século.

Por iso mesmo é tan de agradecer que a investigadora Charo Portela Yáñez puxera por xunto o seu saber sobre o autor no volume Valentín Paz Andrade. Vida e obra, que ve luz na indispensable colección Letras Galegas de Edicións Xerais de Galicia.

Non é esta a primeira vez que Portela Yáñez se achega á figura do pontevedrés e iso nótase. Lonxe deses libros de encarga para a ocasión, a que fora subdirectora de Ediciós do Castro amosa aquí o seu fondo coñecemento da biobibliografía do escritor, atesourado ao longo de anos de trato directo cos que foron os seus amigos máis próximos e, tamén si, coa súa familia e o seu arquivo documental.

O resultado de frecuentar por tanto tempo os textos e contextos do homenaxeado é un estudo que ofrece unha condensada pero exhaustiva biografía deste —que ten as súas raíces nunha obra anterior de Portela Yáñez, Valentín Paz Andrade, editada por Ir Indo hai xa catorce anos—, á que se amece unha completa panorámica da súa obra literaria (poesía e ensaio literario), xornalística (en cabeceiras como Galicia. Diario de Vigo, Industrias Pesqueras e outras), de ensaio económico e do sector pesqueiro e mais da escrita epistolar.

Quero salientar aquí unha virtude para min capital do traballo de Portela Yáñez: o seu rigor informativo e documental, que antepón a calquera tentación de nesgadas valoracións apreciativas. Neste sentido, a súa profesionalidade amósase exquisita ao falar da roma poesía de Paz Andrade, lucidísimo ensaísta, decisivo activo no eido periodístico e do tecido infraestrutural do país, pero que se amosou como un versificador ben discreto, por máis que a cita de certas voces amigas e prologuistas das súas obras por parte de Portela Yáñez adornen de consideracións abondo xenerosas unha poética meridiana.

O volume remata coa mellor das bibliografías de e sobre Paz Andrade que coñezo. Nela, o lectorado interesado atopará cumprida referencia non só dos libros escritos polo de Pontevedra, senón que tamén saberá da nómina detallada de limiares que asinou, de escolmas nas que foi antologado e de ensaios, colaboracións, discursos e artigos en revistas e xornais por el publicados. Así mesmo, tamén poderá informarse dos libros, homenaxes, entrevistas, artigos e recensións que suscitou a súa traxectoria.

Por remate, resístome a non chamar aquí a atención sobre outra agradecida achega deste moi interesante Valentín Paz Andrade. Vida e obra: a non pequena cantidade de instantáneas, caricaturas, documentos e outros materiais que son reproducidos fotograficamente no libro, o que fai del un volume se cabe aínda máis atractivo para estudosos e curiosos, que poderán completar o discurso analítico sobre a figura homenaxeada acudindo a estas oportunas engádegas gráficas, nalgúns casos coido que inéditas ou, en todo caso, moi pouco divulgadas.

Merecidos parabéns, por tanto, para Charo Portela Yáñez, quen nesta obra nos fai máis próxima e admirable a peripecia dun intelectual que por riba de todo amou a súa Terra e a Cultura que lle deu o sangue.

Armando Requeixo

Chuzame! A Facebook A Twitter

Valentín Paz Andrade, en versión para nenos e en versión para adolescentes, da man de Charo Portela

3 Maio 2012

Biografía,Letras_galegas

La Voz de Galicia dá conta hoxe dunha información sobre as dúas biografías sobre Valentín Paz-Andrade que Charo Portela publicou en Xerais, unha para público infantil (Valentín Paz Andrade. Biografía e antoloxía), e a outra para adultos e lectores de ensino secundario (Valentín Paz Andrade. Vida e obra).

 

Charo Portela publica unha biografía e unha obra xuvenil do protagonista do Día das Letras

«Este libro explica e mostra a vida e a obra dun home que tentou sen acougo acadar o desenvolvemento da súa terra, tirar a Galicia da súa marxinación e que, tamén desde a utopía, traballou arreo tendo sempre a Galicia como tarefa». Isto indican desde a editorial Xerais sobre o libro titulado Valentín Paz-Andrade. Vida e obra, de Charo Portela Yáñez (Pontevedra, 1963). Este volume «pretende ofrecer un amplo percorrido pola vida do autor homenaxeado no Día das Letras Galegas e pola súa inmensa obra».

Mentres dita publicación está pensada para un público adulto, a mesma editorial acaba de publicar dentro do seu selo Merlín, destinado ao público infantil e xuvenil, outro texto da mesma autora.

Este volume conta coas ilustracións de Jaime Asensi Cabirta e relata a vida e obra deste «avogado, empresario, especialista en temas pesqueiros, político, poeta ou xornalista son presentadas por medio de documentos, fotografías e unha completa cronoloxía», indican os editores.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Tirando de Galicia. Crítica de Ramón Nicolás sobre «Valentín Paz Andrade. Vida e obra», de Charo Portela

2 Maio 2012

Biografía,Críticas,Letras_galegas

Ramón Nicolás publicou nas páxinas do suplemento Culturas de La Voz de Galicia unha recensión crítica sobre Valentín Paz Andrade. Vida e obra, de Charo Portela.

 

Memoria e actualidade de Paz Andrade

Miguel Anxo Fernán Vello, nunhas reflexións que precedían uns apuntamentos biográficos sobre Xosé Manuel Beiras e que subscribía nun libro-homenaxe publicado hai pouco tempo por Galaxia, subliñaba a validez dunhas palabras da escritora arxentina Graciela Scheines, que me parecen moi acaídas para este traballo que hoxe me ocupa e que definían a biografía como “un mapa que serve para orientar os pasos, para saber de onde vimos e cara a onde imos, para vermos simultaneamente o presente, o pasado e talvez o futuro [...], e todo isto de par das liñas de forza da historia, os obstáculos e as encrucilladas”. Reflexións todas elas, ao meu ver, pefectamente aplicables a esta rigorosa cartografía biográfica e literaria titulada Valentín Paz Andrade. Vida e obra, que Charo Portela acaba de publicar en Edicións Xerais de Galicia.

         Nunha mesa redonda celebrada na cidade de Vigo en que participaron os máis dos biógrafos de Paz Andrade, a autora deste ensaio referíase á relevancia que lle outorgaba á consulta, entre outra moita documentación, do epistolario conservado de Valentín Paz-Andrade e o que esa “revelación” supuxo para a redacción deste traballo. Comparto con ela esta visión que lle concede unha importancia esencial a esta fonte singular de datos pois aí repousan boa parte das liñas principais de actuación e de pensamento de toda unha vida, sexa de quen for; aí se conservan, estantías e tan significativas, as palabras e as vivencias que rescatan un tempo e que, por suposto, en alguén como Portela que consultou e ordenou no seu día boa parte do epistolario do autor pontevedrés é un elemento distintivo que se advirte moi ás claras ao pouco de se internar por estas páxinas.

         Portela opta, así pois, por seguir un esquema a través do que afonda, en primeiro lugar, nos socalcos máis estritamente biográficos que van das orixes pontevedresas até os derradeiros días, revisando con vagar, exhumando moitos datos e vivencias, interpretando e valorando a súa andaina persoal nos ámbitos vital, cultural, político e empresarial. A continuación pásase a analizar, con detemento, a obra literaria galega que vai desde o Pranto Matricial ou a Sementeira do vento até o seu célebre Castelao na luz e na sombra, sen esquecer prestarlle a atención precisa a outros estudos histórico-literarios menos coñecidos ou divulgados. Unha completa visión analítica sobre o seu relevante labor xornalístico, verbo do ensaio económico e daquel que se detivo nas posibilidades do sector pesqueiro desembocan nunhas atinadas reflexións arredor do epistolario conservado, engadindo finalmente unha ampla e  útil bibliografía arredor do autor.

         Na conclusión desta entrega ensaística Portela afirmaba que pretendeu explicar e amosar os fíos e as cordas dun trasmallo que era o dun home “que tentou sen acougo acadar o desenvolvemento da súa terra, tirar a Galicia da súa marxinación e que, tamén dende a utopía, traballou arreo tendo sempre a Galiza como tarefa”. Engadiría eu que, afortunadamente, misión cumprida e con creces.

Ramón Nicolás

Chuzame! A Facebook A Twitter

Xerais redimensiona a figura literaria de Paz-Andrade coa publicación, na «Poesía completa», dunha copiosa obra poética inédita, que inclúe sete libros enteiros

27 Abril 2012

Clásicos,Letras_galegas,Noticias,Poesía

Xerais publicará, nos próximos días, sete poemarios inéditos de Valentín Paz-Andrade, que se darán a coñecer coa edición da súa Poesía completa, un volume de 752 páxinas preparado polo profesor Gregorio Ferreiro Fente que agrupa tamén os seus «Poemas soltos» e dous poemarios inéditos máis, pero fragmentarios. Este feito, pola súa significación e relevancia, convértese, sen dúbida na noticia literaria do ano dedicado a Valentín Paz-Andrade.

Ata o de agora, como poeta, Valentín Paz-Andrade só era coñecido por tres títulos: Pranto matricial (1955), Sementeira do vento (1968) e Cen chaves de sombra (1977). Xa que logo, prevaleceu a idea de que a escrita poética foi para Paz-Andrade o acto de evasión ou de divertimento dunha persoa laboriosa e inqueda máis ocupada noutros labores ou vocacións fecundas, como a da avogacía e a dos negocios.

Agora, o volume de Poesía completa, que publica Xerais da man coidadosa e experta de Gregorio Ferreiro Fente, dá á luz unha copiosísima e relevante obra poética inédita que redimensiona completamente a súa figura literaria. Son distintos poemarios escritos entre 1937 (en plena Guerra Civil, o que os reviste de especial interese para a literatura galega) e 1984: A serra. Cantos do desterro branco (1937); Sangue na neve: Etopeia da serra (1937);  Cantos da aguia e do lobo (1937); Canto do pobo disperso (1955); Canto reuncial de Galiza (1980); Áurea ora de Galiza (1984); Canto en catro ao conde de Andrade (1985); Poemas soltos (1937-1984); así como os textos fragmentarios Canto do liño e da la (1937-1939) e Os sete salmos da remigración (1955).

Estes libros, que agora se dan a coñecer no volume Poesía completa supoñen un labor poético ininterrupido ao longo de corenta anos, escrito, en palabras de Gregorio Ferreiro Fente, «con empeño e inspiración».

Así pois, e tamén en palabras do responsable desta edición «o lector desta Poesía completa, segundo vaia pasando as súas páxinas, irá facendo o periplo que transcorre, dunhas épocas a outras do século XX, sobre un mar de palabras no que se abriron paso e naufragaron tendencias, actitudes e linguaxes poéticas moi diversas».

Este achádego, que o profesor Gregorio Ferreiro Fente realizou durante o proceso de dixitalización fondos de Paz-Andrade do Consello da Cultura Galega, ten unha importancia trascendental non só para a valoración da obra literaria de Valentín Paz-Andrade senón tamén para o propio corpus, estudo e consideración da literatura galega durante a guerra, o franquismo e a transición.

 

 

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Galicia como tarefa», de Valentín Paz Andrade, na voz do presidente da RAG

25 Abril 2012

Letras_galegas,Noticias,Presentacións

Manuel Bragado, director de Xerais, comentou en Brétemas o acto de presentación da  reedición facsímile, en Xerais, de Galicia como tarea, o emblemático ensaio de Valentín Paz Andrade.

 

«Agradezo a afluencia de público e personalidades neste acto mais tamén as voces iradas dos que protestan; isto é Vigo, o punto máis dinámico e máis tenso e creativo de Galicia. De aquí naceu todo. Naceron as grandes empresas industriais e as do espírito de renovación de Galicia. Aquí publicou Rosalía Cantares galegos. Aquí Valentín Paz Andrade acometeu a súa tarefa». Máis ou menos estas foron as palabras coas que Xosé Luís Méndez Ferrín iniciou a súa intervención na presentación institucional da reedición de Galicia como tarea preparada por Xerais na que estaban presentes o presidente da Xunta, o conselleiro de Educación e Cultura, o delegado do Goberno e outros cargos públicos, mentres á porta da delegación da Xunta de Galicia un grupo de traballadores asubiaban detrás dunha pancarta na que rezaba «Non máis despidos nas axencias da Consellaría de Traballo e Familia». Afouto e brillante parlamento do presidente da RAG que logo salientou como «en Galicia como tarea Valentín recolleu o grande programa político do nacionalismo galego durante o franquismo». Sinalou que «neste libro os lectores de hoxe atoparán o auténtico viguismo, o que denuncia que Vigo e o seu hinterland teñen as comunicacións por terra colapsadas, como tamén sucede agora», así como «está presente a reclamación dunha entidade financeira propia, con sede en Vigo, aínda que non sei que pensaría Valentín se fose testemuña de como hoxe van desaparecendo as caixas de aforros». Grande Ferrín, beizón, por unha intervención memorable!

Chuzame! A Facebook A Twitter

Novidade: «Valentín Paz Andrade. Vida e obra», de Charo Portela

12 Abril 2012

Letras_galegas,Novidades

Estes días está a chegar ás librerías Valentín Paz Andrade. Vida e obra, de Charo Portela, un interesantísmo achegamento biográfico á vida de Valentín Paz Andrade.

Valentín Paz Andrade. Vida e obra pretende ofrecer un amplo percorrido pola vida do autor homenaxeado no Día das Letras Galegas de 2012 e pola súa inmensa obra. Xornalista e poeta, home de leis e político, economista, empresario, e persoa vencellada á política galeguista, Valentín Paz Andrade (Pontevedra, 1899 – Vigo, 1987) foi un loitador incansable cunha única tarefa: servir a Galicia desde todos os campos que abarcou o seu saber e o seu facer. A súa traxectoria vital foi de tal fondura que se converteu nun home clave na historia do século XX en Galicia e, segundo vai pasando o tempo, vemos medrar a súa verdadeira dimensión humana. Este libro explica e mostra a vida e a obra dun home que tentou sen acougo acadar o desenvolvemento da súa terra, tirar a Galicia da súa marxinación e que, tamén desde a utopía, traballou arreo tendo sempre Galicia como tarefa.

 

Chuzame! A Facebook A Twitter

Martes 10, en Vigo: Mesa redonda sobre «Valentín Paz Andrade. Tres biografías e unha longa entrevista»

9 Abril 2012

Letras_galegas,Mesa Redonda,Noticias

Mañá martes 10 de abril celebrarase na Casa Galega da Cultura, en Vigo, unha mesa redonda arredor das biografías publicadas sobre Valentín Paz Andrade. Charo Portela estará presente coas dúas biografías da súa autoría publicadas en Xerais: Valentín Paz Andrade. Biografía e antoloxía, publicada na colección Merlín e dirixida ao público infantil; e Valentín Paz Andrade. Vida e obra, publicada na colección Letras Galegas. Canda ela estarán tamén os biógrafos e xornalistas Tucho Calvo e Xan Carballa. A mesa redonda estará presentada e coordinada por Miguel Anxo Seixas Seoane.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Poeta, avogado, xornalista, empresario: Paz Andrade explicado para escolares. Entrevista con Charo Portela en Radiofusión

20 Febreiro 2012

Audios,Entrevistas,Infantil,Letras_galegas,Merlín

Radiofusión publica unha entrevista en audio con Charo Portela, sobre o libro Valentín Paz Andrade. Biografía e antoloxía, ilustrado por Jaime Asensi.

A entrevista a Charo Portela pode escoitarse aquí.

 

Charo Portela explica a vida de Paz Andrade aos escolares

O libro repasa as distintas facetas do homenaxeado nas Letras 2012

Relatar unha vida tan complexa como a de Valentín Paz Andrade de xeito accesible para o público infantil e xuvenil foi o reto que se marcou Charo Portela. “Quixen abarcar todas as súas facetas”, explica autora de Valentín Paz Andrade. Biografía e antoloxía, quen asegura que o protagonista do Día das Letras Galegas 2012 “pode e debe ser un exemplo” tanto para pequenos como para maiores.

Cultura • 19/02/2012 • Autor: Redacción

A obra, que acaba de chegar ás librarías da man de Xerais, repasa o labor de Paz Andrade como avogado, empresario, especialista en temas pesqueiros, político, poeta ou xornalista. Charo Portela apóiase para iso en distintos documentos, fotografías e nunha cronoloxía. As ilustracións corren a cargo de Jaime Asensi e o volume complétase cunha antoloxía de poemas e artigos do autor homenaxeado no Día das Letras Galegas 2012.

 En 1997 Charo Portela publicou, en colaboración con Isaac Díaz Pardo, Epistolario de Valentín Paz Andrade, e, segundo explicou nos micrófonos de Radiofusión, está xa a traballar noutra obra centrada na mesma figura.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Unha biografía documentada e fluída. Crítica de Ramón Nicolás sobre «Valentín Paz Andrade. Biografía e antoloxía», de Charo Portela

17 Febreiro 2012

Biografía,Crónica,Infantil,Letras_galegas,Merlín

Ramón Nicolás publica no seu blog, Caderno da crítica, unha recensión de Valentín Paz Andrade. Biografía e antoloxía, de Charo Portela, ilustrado por Jaime Asensi.

 

Valentín Paz Andrade. Biografía e antoloxía, de Charo Portela Yáñez

Chegoume onte este ensaio  e non puiden evitar a tentación de priorizar a súa lectura tanto polas expectativas depositadas neste traballo que sabía ía realizar Charo Portela como pola revisión biográfica de Paz Andrade, en clave sintética e divulgativa, que agardaba. E o certo é que non me defraudou en absoluto, tal e como sospeitaba dunha investigadora e ensaísta como Portela, que xa posuía unha traxectoria fecunda e solvente no ámbito das investigacións e exhumacións textuais vinculadas coa figura de VPA.

     Tendo sempre presente que o este traballo concreto -agárdase outro estudo da súa autoría de maiores dimensións na mesma casa editora- está orientado cara a un lectorado fundamentalmente novo mais tamén cara a aquel que pouco ou nada coñece arredor da figura á que se lle dedica o Día das Letras Galegas, coido que a autora chega a un acaído punto medio que redimensiona con xeito os diferentes focos de interese que unha biografía como a de VPA pode ofrecer, porque este libro é,  sobre todo, un exercicio biográfico moi documentado e construído cun discurso expresivo efectivo e fluído que permite, ademais, asomarse a algunhas facetas do escritor pontevedrés que até o de agora resultaban pouco difundidas ou coñecidas.

    O fío cronolóxico, así pois, que se emprega como criterio desta biografía é o que posibilita viaxar no tempo desde os primeiros anos de VPA ata o seu labor na chamada transición; desde a súa valoración e perspectivas respecto da lingua galega ata o seu traballo político;  das vivencias experimentadas na guerra á súa relación con Castelao ou desde o seu traballo a prol da modernización da pesca galega a iniciativas proxectadas en traballos de corte literario ou creativo, avanzando sempre  con soltura e apoiándose, cando é preciso, tanto na reprodución dun apreciable corpus fotográfico e documental, incluíndo neste último grupo fragmentos epistolares, poéticos, ensaísticos, xornalísticos ou doutra índole que serven para iluminar socalcos vitais e profesionais que revelan a intensidade dunha vida.

     O libro de Charo Portela, acompañado das atractivas ilustracións de Jaime Asensi, deixa ás claras ese perfil integrador de VPA, que desenvolveu tarefas como avogado, político, empresario e literato dominado por un incuestionable compromiso co país como sinala a biógrafa. Ademais, é Portela quen se  responsabiliza dunha equilibrada e representativa escolma textual do propio VPA recollendo textos poéticos, xornalísticos ou ensaísticos, de moita utilidade tanto no ámbito docente como noutros territorios que estean dominados pola curiosidade e o coñecemento.

Ramón Nicolás

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Román Raña sobre «Lois Pereiro. Vida e obra», de Iago Martínez

8 Setembro 2011

Críticas,Crónica,Letras_galegas

Román Raña publica no suplemento Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha recensión crítica sobre o libro Lois Pereiro. Vida e obra, a biografía literaria escrita polo xornalista Iago Martínez.

Máis que unha biografía

Das mellores homenaxes

A presente obra do xornalista Iago Martínez (Vigo, 1979) resulta ser, de certo, algo máis que unha simplebiografía: trátase dun relato escrito con minuciosa paixón e que fai revivir, xa que logo, a figura humana de Lois Pereiro, que a filma e a reafirma ante os nosos ollos, que a retrata por dentro e que a anima por fóra, recreándoa. Se a todo isto unimos a excelente prosa con que o biógrafo alicerza todo, podemos afirmar que estamos diante dunha das mellores homenaxes quo poeta monfortino recibiu neste 17 de maio pasado. Cabe lembrar aquí que Iago Martínez tamén é coautor (xunto con Álex Cancelo) dun documentario absolutamente conmovedor, magnífico e imprescindíbel que completa e complementa axeitadamente o volume que estamos a comentar.
Lonxe xa dos actos conmemorativos, apagados os focos da atendicón mediática, chegou o momento de contemplar a produción de Lois Pereiro sen as interferencias carpetovetónicas da actualidade para desfrutar do seu lirismo lúcido e acedo. Xa o dixemos antes, hai un bo lume no interior desta obra: a admiración polo artista de que se fala, o coñecemento profundo da súa obra, o comentario sempre atinado, a reflexión fulgurante que nos sitúa ante un traballo en verdade exemplar.

Román Raña

Chuzame! A Facebook A Twitter

Ramón Nicolás repasa no «Breviario» algúns dos últimos títulos publicados por Xerais

19 Xullo 2011

Críticas,Letras_galegas,Narrativa

Ramón Nicolás repasa no seu Breviario de Biblos algúns dos últimos títulos publicados por Xerais:

1. Entrevístase neste número de Biblos. Clube de Lectores a Agustín Fernández Paz e, en boa lóxica, ocupa moita atención nela o seu último libro: Non hai noite tan longa. Noutro sitio xa me referín a este libro mais quería agora subliñar a relevancia deste título que se erixe desde un substrato de arrecendo shakesperiano e onde non é difícil, por máis que iso sexa un tanto aleatorio, reparar nun axuste de contas a un tempo vivido. A mestura dos recursos de novela negra cos da novela psicolóxica xunto co especial coidado expositivo condúcennos a unha auténtica epifanía contra a desmemoria do noso pasado máis recente. Aínda que só fose por iso, que non o é, xa pagaría a pena.

(…)

A cousa aínda resulta máis perentoria cando o texto en lingua galega vai ser, durante meses, practicamente a única versión peninsular que existe e penso en Despois da medianoite, de Salma. (…).

3. Publícase tamén estes días a última novela de An Alfaya titulada Vía secundaria, que foi premio de novela por entregas La Voz de Galicia en 2010. Tiven a fortuna de formar parte do xurado e lembro como elementos máis salientables o acaído do seu ritmo para as esixencias do xénero e o desenvolmento das temáticas da incomunicación e da soidade, entre outras. Deséxolle a mellor das sortes para esta edición como libro independente pois ben o merece.

4. Conclúo con tres referencias a recentes publicacións que se engaden á celebración do Día das Letras Lois Pereiro e que, por mor de seren publicados tras o 17 de maio, non sería de xustiza que ficasen esquecidos. Trátase dunha moi recomendable achega, en forma de banda deseñada, á obra e á vida do poeta da man de Jacobo Fernández Serrano titulada Lois Pereiro. Breve encontro; e logo, senllos monográficos que chegan, respectivamente, da USC o primeiro e da Universidade de Vigo o segundo, este último en colaboración con Xerais: Lois Pereiro. Día das Letras Galegas 2011, coordinado por Anxo Tarrío e Mª Xesús Nogueira e Que lle podo ofrecer a quen me intente?, baixo a responsabilidade de Anxo Angueira e Teresa Bermúdez.

Ramón Nicolás

Chuzame! A Facebook A Twitter