O «Dicionario Xurídico Galego», unha ferramenta útil e ambiciosa. Crítica de Xosé Feixó

19 Xaneiro 2012

Críticas,Dicionarios

O suplemento Faro da Cultura, de Faro de Vigo, publica hoxe unha recensión crítica de Xosé Feixó sobre  o Dicionario Xurídico Galego, coordinado por Luciano Varela Castro e Xosé Xoán Barreiro Prado.

 

Útil servizo

Extenso e ambicioso

Coordinado polos maxistrados Luciano Varela e Xosé Xoán Barreiro,publica Xerais o Dicionario Xurídico Galego, elaborado co obxectivo de dotarnos dun volume informativo e ilustrativo que recolle de forma sistematizada as voces e expresións máis empregadas no Dereito, coa vocación de prestar un servizo útil tanto para os profesionais do ramo como para os cidadáns en xeral,e máis se temos en conta que recolle o dereito foral galego,que atinxe a campos tan próximos como a herdanza ou os montes comunais. O resultado é excelente,extenso e ambicioso.Parabéns, pois, polo alto valor do produto ofrecido.

Nun obra deste calibre, porén, é desculpable que, artigos como“interdición da arbitrariedade” e “principio de interdición da arbitrariedade dos poderes públicos”,  que  son a mesma cousa, aparezan, redactados de distinta forma e por distintos especialistas, e tamén a existencia de nimios erros ortográficos ou de tradución.Sería preferible, así  mesmo, que se distinguise  n as entradas iguais, sobre todo se cadran en páxina distinta (como lexítima).

Fóra de lugar está que ao mesmo nivel aparezan a “Relación  de autores das voces” e  a “Revisión  linguística”. Ao  carro da gloria dos autores non deben subir persoas alleas á autoría. O seu lugar é outro, menos ostentoso,  máis humilde, con perdón.

Xosé Feixó

 

Chuzame! A Facebook A Twitter

Presentado o «Dicionario Xurídico Galego», que coordinan Luciano Varela e Xosé Xoán Barreiro

13 Decembro 2011

Dicionarios,Presentacións

Distintos xornais galegos recollen abundante información sobre a presentación onte en Compostela do Dicionario Xurídico Galego, coordinado por Luciano Varela Castro e Xosé Xoán Barreiro Prado, acto que se celebrou na EGAP. A información de El Correo Galego, El Ideal GallegoDiario de Ferrol, Atlántico e La Región pode vese neste dosier en pdf. Ao tempo, reproducimos a información do xornal Galicia Hoxe.

 

Xerais publica o primeiro ‘Dicionario Xurídico Galego’, que recompila conceptos esenciais do Dereito na lingua propia

Edicións Xerais publica o primeiro ‘Dicionario Xurídico Galego’, unha obra que recompila conceptos esenciais do Dereito na lingua propia co obxectivo de avanzar en ao difusión do galego e na calidade lingüística no ámbito da Xustiza.

A obra foi presentada este luns na sede da EGAP, coa participación do conselleiro de Educación, Jesús Vázquez, o secretario xeral de Política Lingüística, Anxo Lorenzo, ou o presidente do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia, Miguel Ángel Cadenas, entre outras personalidades.

Unha creación “monumental” coa que o galego “acode a unha nova cita coa historia”, sinalou Vázquez Abad durante a súa intervención no acto, no que reivindicou a necesidade de que o galego conte con “recursos lingüísticos e técnicos” que fagan do “un idioma útil en ao totalidade dos múltiples e complexos ámbitos nos que estrutura a lingua moderna”.

O dicionario busca facilitar aos profesionais da xustiza o exercicio da súa actividade en galego, ademais de ser de utilidade para calquera persoa interesada en coñecer o significado dos conceptos esenciais do Dereito.

Na obra traballaron máis de 130 profesionais do ámbito da Xustiza e a participación dun equipo de catro lingüistas coordinado polo académico Manuel González.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Dicionario Xurídico Galego: unha obra imprescindible. Artigo de Xosé González sobre a galeguización da Xustiza

12 Decembro 2011

Artigos literarios,Dicionarios,Noticias

Xosé González publica en Galicia Confidencial un artigo centrado na publicación do o Dicionario Xurídico Galego, coordinado por Luciano Varela Castro e Xosé Xoán Barreiro Prado e o movemento galeguizador no ámbito da Xustiza.

 

Galeguismo xurídico en Chantada

A Irmandade Xurídica Galega segue a celebrar actos en cidades e vilas de Galicia para dinamizar o fomento da lingua galega aos usos xurídicos. O que semellaba unha tarefa imposible –nada o é se media a constancia e unha boa estratexia-, hoxe son moitos os profesionais do Dereito receptivos á proposta regaleguizadora.

Este movemento principiou hai trinta e catro anos nun encontro celebrado no concello de Rois. Naquela xuntanza convocada pola Asociación de Funcionarios para a Normalización Lingüística deseñáranse as liñas de actuación que haberían  conducir o proxecto da galeguización xurídica. Pouquiños anos antes a Sala do Contencioso-Administrativo da Audiencia Territorial da Coruña, presidida polo maxistrado Claudio Movilla, ditara a primeira sentenza en lingua galega, despois de catro séculos de silencio, a instancias da Asociación de Funcionarios. O exemplo axiña tivo seguidores, e hoxe  podemos falar dunha cifra relativamente numerosa de funcionarios xudiciais e profesionais do Dereito que se sumaron a este proceso normalizador.

Segundo os datos estatísticos, na área xeográfica do partido xudicial de  Chantada sabe falar a lingua galega o 90, 52% da poboación; enténdeo o 97,89%, e fálao habitualmente o 81%. Estas cifras porcentuais revelan unha realidade sociolingüística maioritariamente galego-falante. Por iso consideramos que as prestacións dos servizos xurídicos nun ámbito territorial con tal censo lingüístico deben ser realizadas en lingua galega.
As sinerxias históricas, e o descoñecemento dunha longa tradición xurídica galega que debería ser obxecto de estudo nas facultades de dereito,  son os alicerces de moitos prexuízos lingüísticos.Coa única excepción do Colexio de Avogados de Santiago de Compostela, os demais e as súas escolas prácticas xurídicas nada fan por mudar os hábitos lingüísticos dos seus colexiados.

Malia estas eivas que tolleron a conciencia de xeracións de profesionais do dereito, hoxe albíscase un futuro que comeza a ser prometedor. Dun tempo a esta parte están a agromar novas fornadas de xuristas dispostos a dispensarlle á lingua galega un futuro mellor. Mágoa que os programas informáticos que teñen que utilizar os funcionarios xudiciais non fagan máis doada a normalización do noso idioma nos procedementos procesuais.Por esa razón saudamos a aparición do Dicionario  Xurídico Galego da autoría dos maxistrados Luciano Varela Castro e Xosé Xoán Barreiro Prado, e do  profesor e académico da Real Academia Galega, Manuel González González. Unha obra imprescindible para espertar o interese dos profesionais do dereito polo noso idioma.

Para dar pulo a este proceso galeguizador no dereito, a Irmandade Xurídica Galega, a titular do Xulgado Único de Chantada, Elvira Cangado Cibeira, e o alcalde do Concello, Manuel Lorenzo Varela, convocan o próximo día 10 a todos os rexedores municipais, xuíces de paz, avogados e procuradores do partido xudicial a participaren no acto e ritual de compromiso individual coa  lingua galega e os seus obxectivos que se recollerán na “Declaración de Chantada a prol da normalización lingüística”.

Xosé González

Chuzame! A Facebook A Twitter

Un instrumento fundamental: «Dicionario xurídico galego». Crítica de Manuel Rodríguez Alonso

9 Decembro 2011

Blogs,Críticas,Dicionarios

Manuel Rodríguez Alonso publica no seu blog, Bouvard e Pécuchet, unha recensión crítica sobre o Dicionario Xurídico Galego, coordinado por Luciano Varela Castro e Xosé Xoán Barreiro Prado.

 

Dicionario Xurídico Galego

Adoita dicirse da linguaxe xurídica que é enrevesada e dificilmente comprensible para o cidadán de cultura media. Os redactores, coordinadores e correctores lingüísticos deste dicionario galego teñen o mérito de pór os termos e conceptos legais do noso ordenamento xurídico ao alcance de calquera lector cunha cultura de bacharelato. Eu non son quen para opinar sobre a súa calidade como obra do eido específico do Dereito, mais como cidadán e lector coido que non se lle pode pedir máis en canto a claridade e elegancia da súa prosa.

A técnica lexicográfica deste dicionario resulta impecable. Aparece a entrada en negrita, seguida da súa categoría gramatical e máis do ámbito do Dereito en que se aplica. A seguir aparece o corpo do artigo ou microestrutura. No remate dánse os posibles sinónimos do termo, os artigos que se poden relacionar con el, o seu equivalente en castelán e o nome do redactor do artigo. Xa que logo, unha técnica lexicográfica impecable.

Contra o tópico de que a lingua do Dereito resulta incomprensible hai que salientar na lingua da microestrutura (o corpo do artigo de diccionario) que os autores empregan un parágrafo dunha extensión que fai doada a lectura. Tamén obvian a complicación sintáctica e priva a orde lóxica, tanto na sintaxe da oración simple como da composta, así como a brevidade das oracións, que nunca se complican sintacticamente. É dicir, a lei ponse ao alcance de calquera lector, como xa dixemos enriba e non aparecen as tachas que adoitan apoñerse á linguaxe xurídica.

En canto ao posible destinatario deste dicionario, é, sen dúbida, o mundo dos profesionais do Dereito e da Administración, mais tamén calquera cidadán que queira achegarse a conceptos do Dereito que calquera persoa culta e preocupada do seu tempo debe coñecer. Por exemplo, a pasada semana (o venres 2 de decembro) o xornal El País incluía un artigo de Peces-Barba onde se meditaba sobre os nacionalismos españois e se manexaban, polo menos implicitamente, os conceptos de nación e nacionalidade. Quen queira unha información meditada sobre o que a Teoría do Dereito e mais o Dereito Constitucional din sobre o tema ten que consultar os artigos deste dicionario. Aprenderá moito e poderá rebater, por exemplo, o esencialismo españolista do citado Peces-Barba. Xa que logo, informarase e gozará.

Por outra banda, o valor deste dicionario para a normalización do galego é grandísimo. Todos sabemos que é fundamental que o galego entre nas ciencias ou en ámbitos como o Dereito. Mais unha forma de normalizar e facer que o galego entre nas ciencias é publicando bos manuais e dicionarios técnicos que expliquen en galego e desde o galego a ciencia e os seus últimos achados. Cando unha obra científica, coma esta, é de calidade non cabe dúbida que tamén os non falantes do galego a consultarán ou mesmo os non galegos.

Xa que logo, é unha obra de consulta que debe estar cando menos en todas as bibliotecas públicas e nas dos centros de Ensino, especialmente nas de Ensino Secundario e Bacharelato, onde existen materias como Historia, Filosofía, Cidadanía… para as que é moi útil a consulta desta obra e mesmo a lectura e comentario na clase dalgúns dos seus artigos.

En canto á lingua, en xeral acertou o equipo lingüístico que se ocupou dos aspectos filolóxicos e de corrección lingüística. Empréganse os procedementos habituais na creación do léxico técnico. Así bótase man do latinismo (tan propio da linguaxe xurídica), das acepcións especializadas dun termo da linguaxe común ou mesmo adáptanse termos populares galegos ou lusismos para a linguaxe técnica do Dereito (nasciturus, xusnaturalismo, achantamento, orzamento…). É coherente coas preferenzas académicas á hora de elixir a forma en –ble ou –aría ou de non empregar coma diante de etc.

O dicionario, nalgúns casos que ofrecen dúbida, opta pola solución académica. Así, o termo xuro é o único admitido e non se acepta interese nesta acepción. A RAG, desde o seu dicionario de 1990, só admite xuro coa acepción de ´renda, rédito´. Así segue no dicionario académico de 1990 e máis no castelán-galego de 2004. Non obstante o Gran Xerais admite a acepción de ´renda, rédito´na entrada interese, aínda que non en xuro (parece que non teñen a mesma opinión o autor do i e o do x). Pola súa banda, o Diccionario Galaxia de Usos e Dificultades considéraos sinónimos equivalentes e descoñece a doutrina académica. Entre os dicionarios de consulta o que non ofrece dúbidas é o recente Superdicionario castelán-galego, da editorial Morgante, que mantén clara a distinción entre xuro-interese, de acordo coa norma académica. Ben é certo, que, cando se facían libros de matemáticas en galego (agora xa non polo famoso decreto feijoniano de plurilingüismo), as editoriais seguían a manter interese, porque iso non lles estragaba a fórmula de i = c . r. .t / 100, que se aproveitaba dos libros casteláns (sabido é, como xa temos dito aquí, que as editoriais no libro escolar adoitan traducir, sen máis, do castelán e aproveitando todo o posíble de fórmulas, ilustracións etc e ata ás veces, con tradutor automático).

Non obstante, os filólogos deste dicionario usan apartado co valor de ´parte dun artigo de lei´. Desde o dicionario académico de 1994, e así segue no dicionario académico castelán-galego de 2004, a RAG establece que nesta acepción debe empregarse o lusismo alínea. De novo, tanto o Gran Xerais como o Diccionario Galaxia de Usos e Dificultades seguen a descoñecer a norma académica. O único que está ao tanto da norma académica é de novo o Superdicionario castelán-galego de Morgante. Estráñanos a decisión do Dicionario Xurídico, máxime tendo en conta que o coordinador lingüístico deste dicionario e dos dicionarios académicos é a mesma persoa (González González). Posiblemente, sexa unha incoherencia debida a que o González é un dos todólogos  (é dicir, especialistas en absolutamente todo) da filoloxía galega, pois aparece como profesor, director de dicionarios académicos, no Atlas, no TERMIGAL, nos cursos de verán… e non sei en cantos cargos máis. Tal acumulación de cargos filolóxicos só a acadou nos seus tempos Constantino García. Non se pode estar a todo. Mais non son nada boas estas incoherencias.

En fin, benvido sexa este dicionario, que é unha obra fundamental para a normativización e mais para a normalización do galego.

Manuel Rodríguez Alonso

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Dicionario Xurídico Galego», un instrumento fundamental coordinado por Luciano Varela e Xosé X. Barreiro

25 Novembro 2011

Dicionarios,Novidades

O Dicionario Xurídico Galego, coordinado por Luciano Varela Castro e Xosé Xoán Barreiro Prado, é unha das novidades de Xerais do mes de Novembro.

O Dicionario Xurídico Galego recolle unha primeira e fundamental escolma de entradas (arredor de 2.000) nas que se presentan en galego normativo conceptos esenciais do Dereito, información crítica sobre a lexislación vixente en España e, de xeito especial, termos e institucións propias do Dereito Civil de Galicia. A obra foi redactada, baixo a coordinación de Luciano Varela Castro e Xosé Xoán Barreiro Prado, por 120 autoras e autores, organizados nas áreas de Dereito Administrativo, Dereito Civil común e de Galicia, Dereito do Traballo e da Seguridade Social, Financeiro e Tributario, Internacional, Mercantil, Notarial e Rexistral, Penal, Procesual e Teoría do Dereito e Dereito Constitucional. Este Dicionario, coeditado por Xerais e a Xunta de Galicia, e que contou coa colaboración de Rexurga (Revista Xurídica Galega), pretende, en palabras de Luciano Varela, ser «útil para se entender entre eles, cando menos, os que traballan no ámbito xurídico, sen perda do significado especializado dos termos nin do sentido dos enunciados usados nos escritos e conversas».

Chuzame! A Facebook A Twitter

Propostas para traballar co dicionario, a partir do «Dicionario Xerais de Primaria»

24 Outubro 2011

Dicionarios,Didáctica

Manuel Rodríguez Alonso inicia a publicación, no seu blog, Bouvard e Pécuchet, dunha nova sección, con carácter semanal, onde propón exercicios para mellorar o uso da lingua entre os escolares de Primaria primeiro ciclo da ESO empregando o dicionario. O dicionario que se toma como referencia para estes exercicios será o Dicionario Xerais de Primaria, do que son autores o propio Manuel Rodríguez Alonso e Xosé Feixo Cid.

Traballo co dicionario 1

Iniciamos hoxe unha nova sección de periocidade semanal neste noso blog onde proporemos exercicios para mellorar o uso da lingua no alumnado de Primaria e do primeiro ciclo da ESO partindo do emprego do dicionario.

Tomaremos como base para a formulación dos exercicios e mais para a súa resolución a utilización do Dicionario Xerais de Primaria, do que somos coautor. Por iso aludiremos sempre a este instrumento de consulta coas siglas DXP.

Non todos os dicionarios son iguais

O dicionario é o libro dos libros, posto que está pensado para axudar a comprender todos os demais libros. Mais non todos os dicionarios son iguais.

Non imos entrar agora a examinar os diferentes tipos de dicionarios que podemos atopar. Non obstante, hai un dicionario que nos interesa aquí: o dicionario escolar.

Moitos coidan que un dicionario escolar é simplemente unha redución ou resumo dos dicionarios xerais.  Un dicionario escolar (por outros denominado didáctico) non é un dicionario reducido ou resumido, senón un dicionario pensado para os estudantes.

A partir de terceiro de Primaria comeza a aconsellarse aos alumnos que empreguen o dicionario. Nós, tendo isto en conta, elaboramos un dicionario de 14 000 entradas e máis de 26 000 definicións. Para elaborarmos as entradas e as definicións, tivemos en conta o que consideramos que debe saber un alumno ao rematar Primaria. Como o dicionario non é só para usar na materia de Lingua, tivemos moi en conta tratar o léxico que aparece habitualmente nos libros de texto que emprega o noso alumnado. Así mesmo tivemos especial coidado en que no dicionario se reflectise a realidade galega.

O dicionario, como todos sabemos, é o gran libro creador de identidades, pois nel atópase a lingua toda a lingua, e a lingua é a mellor expresión dunha comunidade posto que  nas súas palabras se atesoura todo o saber e todas as arelas e características da devandita comunidade.

Por iso, queremos facer unha serie de reflexións para que se poida usar mellor o dicionario, especialmente o dicionario escolar.

O coñecemento do dicionario

Antes de nada, os alumnos e alumnas han de coñecer o que é un dicionario. O dicionario é un libro de consulta que vale non só para lingua, senón para todas as materias e mesmo para a vida en xeral.

No dicionario as palabras aparecen ordenadas alfabeticamente. Isto supón que os alumnos han de manexar ben e con rapidez o dicionario. Por iso, cómpre realizar exercicios de motricidade co dicionario (pasar as páxinas, cálculo aproximado de por onde cae cada letra etc.). Debemos dicirlle ao alumnado que as palabras van ordenadas por columnas e que aprendan a beneficiarse das palabras guía.

Mais o dicionario, non só serve para buscar o significado das palabras, senón que nos permite clasificalas morfoloxicamente, coñecer as formas máis correctas ou aconsellables etc. Imos presentar aquí, unha vez á semana, exercicios para o alumnado e mesmo comentarios para o profesorado que permitan tirar máis proveito do dicionario.

Así mesmo, explicaremos as razóns que nos levaron a optar por unhas formas e non por outras, que mesmo poden estrañar aos profesores que lean este dicionario (penso, por exemplo, no xénero de lentes ou nada, na inclusión de brote como forma correcta etc.)

Xa que logo imos comezar, posto que o movemento hai que demostralo andando.

Coñece o teu DXP ou dicionario escolar.

Para que te vaias familiarizando, propoñémosche que abras o teu DXP ou o teu dicionario escolar polo comezo da letra A.

Mira a páxina 1, mais devagar. Observa que non son iguais todas as letras.

Responde o seguinte, tras observar con atención esta devandita páxina 1.

1.Por que aparece no medio e medio da páxina a letra A tan grande e cunha cor diferente?

2.Que letras son de igual cor á deste A?

3.Por que cres que teñen a mesma cor?

4.Nalgunhas palabras, como nos casos de á1 e á2 aparecen uns números na mesma cor dos casos anteriores? Para que cres que serven estes números?

5.Non obstante, a maior parte do texto da páxina do dicionario aparece escrito en dous tipos de letra que os que se dedican á tipografía denominan letra normal e cursiva? Explica para que se emprega, ao teu parecer, no dicionario a letra normal e máis a cursiva.

6.Que significa a abreviatura OBS, que aparece en catro ocasións nesta páxina.

Para ver toda a proposta completa, continuar aquí.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Entrevista cos autores do «Dicionario Xerais de Primaria»: «Este dicionario é unha verdadeira novidade, pois está adaptado ao seu nivel de ensino»

14 Xullo 2011

Dicionarios,Entrevistas

Lourdes Varela publica no suplemento Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha entrevista con Xosé Feixó Cid e Manuel Rodríguez Alonso, autores do Dicionario Xerais de Primaria.

Xosé Feixó Cid – COAUTOR DO DICCIONARIO XERAIS DE PRIMARIA

«Que o castrapo faga graza é un síntoma do estado de saúde da nosa fala»

–Cal é o “leit motiv” deste dicionario e, ao tempo, cales son as principais innovacións que contén respecto doutros volumes semellantes?
(Xosé): Neste caso, ao coincidiren o interese da editorial e o dos autores –que, por certo, funcionamos moi ben como equipo–, en dispoñer dunha ferramenta deste tipo para o ensino do galego a nivel de primaria, o proxecto foi moi ambicioso, moi meticuloso e moi esforzado por ambas partes, aínda que tamén moi agradable e levadeiro por esas mesmas razóns. A primeira innovación que contén este dicionario de primaria é que realmente está adaptado para ese nivel de ensino, o que supón en esencia que se trata dunha verdadeira novidade, xunto con que na súa elaboración se tiveron en conta as directrices da reforma educativa. Ademais, para a mellor comprensión dos significados, todas as definicións van acompañadas dun exemplo. Tamén se pode engadir que figuran os erros léxicos máis frecuentes do galego, que remeten á súa equivalencia correcta. Así mesmo, cítanse as familias de cada palabra, os sinónimos, antónimos, sen esquecer que se elaboraron un bo número de ilustracións de ámbitos frecuentes co vocabulario habitual, e que, por orde alfabética, se ofrrece información gramatical, como a formación do plural, do feminino, os modelos de conxugación verbal, etc.

–Que dificultades engadidas conleva elaborar o dicionario dunha lingua como o galego, con respecto das que pudiese ter a elaboración dun dicionario de español?

(Manuel): Na actualidade –e podo dicilo tamén pola miña experiencia como autor de dicionarios de lingua española– practicamente ningunha, polo menos desde o punto de vista técnico. Talvez o máis problemático estea na estandarización de certas formas, canto á preferencia dunhas sobre outras, pero iso é unha cuestión persoal, a nivel de usuario, ou en último caso un problema de estilo, no que non intervén o lexicógrafo. O que si é certo é que aínda queda traballo por facer no relativo ao uso das formas adecuadas en cada nivel de lingua, o que é un problema académico, que, se a RAG non o remedia, serán outros os que os establezan.

–Moita xente non acaba de entender que hai un galego oral, no que se permiten moitas licenzas, e un galego escrito no que, polo menos, non deberían permitirse. En que criterios ten que basearse un especialista para incorporar palabras ou expresións propias do galego oral ao galego escrito?
(Manuel): Como o de calquera outra lingua. O criterio é conservador, os filtros son o tempo e o éxito ou recepción da palabra ou expresión. En galego o problema dos rexistros de lingua está en gran medida aínda por resolver.

–Unha das obras de Xosé Feixó é o Dicionario Ortográfico Galego. Equívocome se digo que a maioría dos que escriben en galego teñen unha porcentaxe de faltas de ortografía moi superior aos que adoitan en escribir en castelán? Como se debería solucionar este problema?
(Xosé): É un problema de uso e experiencia, e de presión social. En castelán, a experiencia lingüística é moito maior (medios de comunicación oral e escrita, educación, vida social…), e a presión pola corrección tamén é moito maior, por iso os resultados son mellores.

–Tamén abunda a xente que ten por costume expresarse en galego como primeira lingua e que non se identifica co galego no que se expresan os medios de comunicación, malia que estes o que fan normalmente é guiarse polos lingüistas. De quen é a culpa: dos que descoñecen o “galego correcto” ou dos que deberían ser menos ríxidos (os lingüistas) cos locutores de radio ou presentadores de televisión?
(Manuel): A lingua de comunicación xeral debe ser estándar; aceptado isto, non debería haber problema ningún. Pasa o mesmo con todas as linguas. Pensemos nun andaluz ou nun arxentino ou nun mexicano: a súa lingua oral é moi distinta para todos eles, mesmohai grandes diferenzas, pero, polo contrario, a lingua de comunicación xeral é practicamente a mesma, hai unha normativa do español que os une. Pensemos mesmo o distinto que son o galego de Cangas e o galego do Entrimo, por exemplo; a solución é unilos cunha forma estándar.

–Nunha ollada xeral, que nota gramatical lle darían á clase política galega que se expresa en galego?

(Manuel): Se pensamos que deberían ser un exemplo, suspenderían; se pensamos que son unha representanción da realidade social, aprobarían polos pelos. O certo é que NM (Necesitan Mellorar).

–Un dos programas de televisión con maior audiencia é o Land Rober e hai quen diga que, entre outras, a causa do seu éxito reside en que o presentador e os actores se expresan no “gallejo da rúa” (por certo, cheo de castelanismos), o que se denomina “castrapo”. Haberá que darlles un “toque de atención” aos de Land Rober ou admitir que o castrapo tamén é un fenómeno propio da nosa lingua?
(Xosé): O castrapo é unha forma degradada e degradante da lingua. Que faga graza e resulte simpático é un síntoma do estado real da saúde da fala, que non tería importancia ningunha se nos centros de poder e decisión se utilizase o galego (consellos de administración das grandes, medianas e pequenas empresas e organismos da administración). Iso é o grave, o reducido espazo vital ao que está restrinxido o idioma.

–Os chamados reintegracionistas sosteñen que o futuro do galego radica no seu achegamento ao portugués. Cal cren que é o futuro do reintegracionismo?

(Xosé): Se somos realistas, segundo o enunciado exposto, o futuro do galego é nulo. Canto á pregunta, ten idéntica resposta. Socialmente é tarde de máis para darlle a volta á historia, para retroceder ao tempo en que ese camiño sería aínda posible.

–Son Vds. partidarios de, poñamos por caso, aplicar a normativa actual á reedición de obras dos Blanco Amor, Castelao, Rafael Dieste, Rosalía de Castro, Manuel Antonio… ou as obras destes autores hai que deixalas como están, así sexan prosa ou poesía?
(Manuel): Na miña opinión, os dous tipos de edición son posibles: as orixinais, anotadas –mellor– ou non, e as adaptadas. O que non comprendo é o medo por adaptalas, como se a literatura antiga –e mesmo a moderna–, en todas as linguas, se publicase tal cal se fixo. É o mesmo que traducilas: se non, moita xente non poderá lelas.

–Somos o único país que ten dous nomes no seu mesmo idioma. Para Vdes., como lexicógrafos e profesores de língua e literatura galegas: Galicia ou Galiza?

(Xosé): O problema do nome do país é unha das manifestacións do problema bipolar que padecemos, é o resumo e o compendio da historia da nosa lingua, desde as súas orixes e formación deica os nosos días, nunha deriva imparable. Histórica e etimoloxicamente é Galiza, nome que o devir histórico e social mudou en Galicia, como non podía ser doutro xeito, e de forma paralela a moitas outras formas e regras.

Lourdes Varela

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Dicionario Xerais de Primaria», unha ferramenta fundamental para o ensino

31 Maio 2011

Dicionarios,Novidades

O Dicionario Xerais de Primaria, elaborado por Xosé Feixó e Manuel Rodríguez Alonso é unha das últimas novidades da editorial e constitúe unha ferramenta fundamental, pensada especialmente para o ensino primario.

• Linguaxe sinxela, viva e actual • Deseño gráfico concibido para facilitar a lectura e a visión global de cada entrada • Entradas a cor e maior tamaño, para facilitar a busca e centrar a atención • Tamén a cor as categorías gramaticais, as abreviaturas e as expresións • 14.000 voces directas • Máis de 28.000 voces indirectas a través das familias de palabras • Máis de 26.000 definicións, axeitadas á idade e contidos requiridos aos alumnos de primaria • Máis de 26.000 exemplos para facer máis didáctica a comprensión do significado de cada definición • Contén os 600 erros léxicos máis frecuentes, remitindo á forma correcta • Máis de 10.000 sinónimos • Máis de 5.000 antónimos • Inclúe as familias de palabras • Inclúe as expresións máis frecuentes • 42 modelos de verbos conxugados • Contén observacións nas entradas que así o requiren • Inclúe as indicacións gramaticais máis importantes: o xénero, o número, o acento, as contraccións… • 23 láminas a cor, 9 delas dobres, relacionadas co mundo máis próximo ao alumno: a casa, a cociña, a sala de estar, o cuarto de baño, a cidade, o xardín, a rúa… • Un instrumento educativo, en definitiva, creado para a comunidade escolar seguindo as directrices e obxectivos didácticos da Reforma Educativa.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Artigo de Daniel Ameixeiro sobre o «Dicionario dos seres míticos» en Redelibros

25 Abril 2011

Artigos literarios,Dicionarios

O escritor Daniel Ameixeiro publicou en Redelibros un longo artigo sobre a xeografía do imaxinario colectivo galego a partir do Dicionario dos seres míticos galegos, de Xoán Cuba, Antonio Reigosa e Xosé Miranda. Reproducímolo a continuación:

Este artigo pretende ser un pequeno percorrido a través do noso imaxinario colectivo, unha viaxe feita tomando como guía o Dicionario dos seres míticos galegos, de Xoán Cuba, Antonio Reigosa e Xosé Miranda.

Abelurios, Abeluiro: ser semellante ao trasno. Trátase, sen dúbida, dunha familia de trasnos xa extinguida e da que só sabemos o nome, e iso aínda non moi seguro.

Non sei a vós, pero a min, cando lin esta definición, déuseme por pensar que non é posible que estean realmente extinguidos, en todo caso (seguín matinando eu) puidera ser que marchasen a outras terras. Un pouco aquelado polo feito de que os trasnos tamén emigren, fun pasando páxinas ata que, atraído por un son que semellaba de auga pero que era tremendamente harmonioso e engaiolador, encontrei…

Ana Manana: moura encantada que vive nunha fonte que leva o seu nome, nuns penedos próximos ao Pozo Meimón, no río Miño.

As mouras, segundo se explica neste dicionario, son uns seres que viven baixo terra ou baixo a auga e que, ademais de lavar, tecer, fiar e peitear os seus cabelos, gostan de gardar tesouros. Os que viron a Ana Manana dan fe de que é fermosísima e viste de branco, e aínda que houbo intentos de desencantala, fracasaron sempre. Cóntase que nunha ocasión un home lle preguntou a un galego que viña da sega de Castela:

—¿Ti queres ser rico?

—¡Home!

—Pois verás, vas onda o Meimón, achégaste á fonte que hai ao lado e berras por tres veces: ¡Ana Manana!

Ben, como é de supoñer, non é tan fácil facerse rico, sobre todo cando tratamos con seres que teñen as súas regras e as súas normas e que gustan de poñer condicións que os humanos as máis das veces non somos quen de cumprir (dáme a impresión de que as mouras coñecen a nosa psicoloxía e os nosos puntos febles mellor ca nós).

Seguindo a viaxe a través deste dicionario, e sen esquecer os tesouros que nos prometía Ana Manana, chego ao libro de referencia no que se refire a buscar tesouros…

Ciprianillo: libro máxico que lle permite, a quen o interprete, descubrir tesouros, levitar, conxurar perigos e demiños ou nubeiros, etc. Existen múltiples versións deste libro, pero ningunha é a verdadeira.

Non é que anime moito iso de que “ningunha é a verdadeira”, pero, certamente, é mellor sabelo pois así non habemos perder o tempo buscando en balde. A non ser, claro, que deamos coa obra orixinal…

Circulou a especie de que un exemplar singularísimo do Libro de San Cipriano, probablemente o orixinal, estaba nunha sala especial, moi reservada, da Biblioteca da Universidade de Santiago. Para maior seguridade, o libro estaba fortemente amarrado con cadeas e metido nunha gaiola de ferro. Ninguén puido corroborar ese dato apuntado por Risco e xa antes por Bernardo Barreiro.

Un libro desas características, que inclúe a descripción exacta dos lugares onde atopar tesouros, os máis deles encantados, é tan perigoso que é lóxico que estivese nunha gaiola e amarrado cunha cadea. E digo perigoso porque xa causou os seus problemas…

É un feito constatado a enorme difusión do libro en Galicia e que “algúns chegaron a desatender as terras e os traballos para atender só á súa dedicación a buscar tesouros, circunstancia da que se queixou Curros nos seus coñecidos versos, onde chega a pedir a intervención dos bispos”.

Os galegos temos unha especial querenza polos tesouros. E non o digo soamente por esa especie de “febre do ouro” á que se refire Curros, senón tamén pola grande cantidade de lendas relacionadas con tesouros recollidas en numerosos libros. Un deses libros é: Mouras, serpientes, tesoros y otros encantos. Mitología popular gallega, de Buenaventura Aparicio Casado, no que se nos subministra información sobre 525 localizacións. Unha desas localizacións é o Con das Sete Pías, situado en San Andrés de Vilariño, en Cambados. Algunhas das testemuñas recollidas asegúrannos que nese lugar:

Hai unha cadea de ouro desde o Con ao Monte de Lobeira.

Hai un túnel hastra A Toxa e por el unha cadea de ouro.

Á parte destas, que fan referencia ao ouro, hai outras testemuñas que nos subministran información moi interesante sobre a xente que moraba no Con das Sete Pías:

Cando vivían alí os mouros e tiñan que mandar algún mensaxe aos que vivían en Lobeira, ataban un papel escrito a unha flecha e lanzábanlla, a flecha sempre iba dereita.

Sabemos, pois, que os mouros tiñan frechas e que había liortas entre eles (¿e por que serían?). E sabemos que eran excelentes tiradores e que usaban as frechas tamén para mandaren mensaxes, talmente ao estilo Robin Hood.

Neste mesmo libro de Buenaventura Aparicio Casado atopamos información moi interesante respecto á natureza e o motivo desas liortas que ás veces había entre os mouros. Refírome á testemuña sobre outra das localizacións: o monte da Siradella, situado no Grove. Dísenos que nese lugar hai un pozo que era a saída secreta dos mouros da Siradella, e tamén se nos di que aí houbo unha cidade de mouros, con tres castelos. Engade o relato recollido de Petronila Mascato no ano 1960 que unha princesa moura estaba en amores cun mouro dos que vivían na illa de Ons e que eran inimigos deles; os pais da princesa, que se opoñían a eses amores, convocaron aos sabios da Siradella que lles dixeron que, segundo unha profecía escrita en libros moi antigos, se casaban, desaparecerían os mouros de todo o mundo.

O final é talmente como o que poderiamos atopar nas traxedias clásicas ou nunha obra de Shakespeare. Dísenos que os pais minaron toda a Siradella e destruiron a cidade, morrendo eles e a princesa e todos os mouros que alí habitaban. Sacrificáronse eles e a cidade e os tres castelos para salvar o mundo dos mouros, pois sabían que eran incapaces de impedir o amor da princesiña e o mouro de Ons.

Unha cidade con tres castelos, amores fatais, un consello de sabios, unha profecía escrita en libros moi antigos… Perante historias coma esta, un non pode senón quedar marabillado…

Eu, que estiven bastantes veces na Siradella, podo dar testemuña de que o que se ve alí son os restos da desfeita: na aba dun dos tres outeiros aínda se pode ver unha morea grande de pedras, sen dúbida o que queda dun dos castelos. E se a un se lle dá por remexer, non sería de estrañar que debaixo desas pedras encontrásemos unha carta de amor da princesiña despedíndose do seu namorado (unha carta preparada para ser mandada cunha desas “frechas que van dereitas”). E se seguimos a remexer entre os cachotes, quén sabe, mesmo poderiamos atopar o libro de profecías no que consultaron os sabios…

Segundo ía pasando as páxinas do dicionario, ía viaxando no tempo e tamén no espazo, volvendo agora de novo á provincia de Ourense:

Antela: lagoa coa que lindan oito concellos da comarca da Limia. Nesta lagoa ou lago Beón viven acuáticos os habitantes da cidade asolagada de Antioquía. Por veces vense as torres máis altas e escóitase o badalar das campás. Entre as torres de Pena e Sandiás hai un túnel ateigado de tesouros e todo o vixían, transformados en mosquitos, os cabaleiros do rei Arturo.

Se cadra (pensei) a lagoa de Antela é a mesma de onde, tal como nos conta sir Thomas Malory no seu libro Le Morte D’Arthur, saíu a Dama do Lago para lle entregar Excalibur ao rei Arturo. Nesa lagoa, segundo explicou Merlín, hai unha cidade (“e dentro do lago hai un gran penedo, e nel un fermoso palacio como non existe outro na terra, e ricamente enfeitado”). ¿Será acaso Antioquía a cidade na que vive a Dama do Lago? Poida que si, e que desa lagoa saíse a famosa Excalibur. Ademais, como ben sabedes, o mesmo Merlín foise retirar moi pretiño, ás terras de Miranda, que todo iso e moito máis nolo contou moi ben don Álvaro Cunqueiro.

E así, páxina a páxina e entrada a entrada, seguín a ler o Dicionario dos seres míticos galegos e seguín a descubrir novas marabillas (souben da existencia de libros que se poden ler e desler; descubrín que Ith, fillo de Breogán, divisou a fermosa terra de Irlanda dende a Torre de Hércules, e que foi alá e atopouna chea de verdor, leite e mel…).

E cando cheguei á última páxina, despois desa fermosa viaxe (acompañado por Ana Manana, o Ciprianillo, a lagoa de Antela, o Con das Sete Pías, a Siradella), sentín que a miña capacidade de mergullarme nese mundo marabilloso era moito maior, tan grande que teño o convencemento de que se os abelurios volven algún día (e estou convencido de que si, de que han volver) eu hei ser quen de recoñecelos e heilles dar a benvida a unha Terra que sempre foi, e que sempre será, tamén, deles.

Daniel Ameixeiro

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Marcela Santorum sobre o «Dicionario de Arte»

9 Decembro 2010

Arte,Críticas,Dicionarios,Educación

O Faro da Cultura publica hoxe unha recensión crítica de Marcela Santorum sobre o Dicionario de Arte de Emilio de Gregrorio e Armando Sendín publicado por Xerais. Reproducímola integramente:

Claridade, contextualización

Unha ferramenta con calidade

Emilio de Gregorio e Armando Sendín son os autores do Dicionario de Arte publicado por Xerais. Este dicionario disciplinar chega en bo momento xa que hoxe a supremacía do universo visual merece un achegamento parsimonioso da complexa variedade de termos que atesoura a arte. Un corpo léxico que dende os últimos anos medra como consecuencia da incorporación das novas tecnoloxías que a través das súas aportacións en recursos estéticos e produtivos son un campo fértil para a incorporación de conceptos novos. Pero tamén é importante salientar os cambios producidos na conceptualización da arte e as perspectivas interdisciplinais que enriquecen este universo de coñecemento. A presente obra cumpre os obxetivos dos autores que quedan reflexados en catro termos: brevidade, claridade, contextualización e globalidade. O dicionario é un esforzo de documentación para o ámbito da arte pero tamén aporta unha visión clarificadora do coñecemento visual e axuda á valorización do ámbito da creación.
A obra recolle información completa das perspectivas de observación do saber artístico.Ofrece os termos consustanciais da arte que son os estruturais que percorren a historia da arte.Tamén incorpora os termos puntuais, ligados a estrutura social e identificados coa construción das escolas, movementos e estilos. Noutro sentido incorpora as entradas relacionadas cos xéneros e atopamos as verbas da perspectiva narrativa da arte, con información sobre as temáticas e contidos propios do mundo
visual. O conxunto complétase coas palabras que fan referencia aos aspectos formais da actividade: conceptos que describen recursos da construcción e composición visual ademais dos relacionados coa morfoloxía. Aínda que os autores presentan a obra dirixida ao público profano namateria é sen dúbida unha ferramenta de consulta de calidade para todos.

Marcela Santorum

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Dicionario de arte», crítica de Manuel Rodríguez Alonso

30 Setembro 2010

Arte,Blogs,Críticas,Dicionarios,Educación

O crítico Manuel Rodríguez Alonso ocúpase no seu blog do Dicionario de arte, publicado recentemente por Xerais, unha obra de consulta, preparada polos profesores Emilio de Gregorio e Armando Sendín, coa intención de proporcionar en galego unha explicación clara e breve, contextualizada e global dos termos claves da arte e da súa historia. Aínda que a recensión crítica pode ser lida enteira aquí, aproveitamos para salientar algunhas das cuestións que resalta Manuel Rodríguez Alonso:

O mellor que podemos dicir deste dicionario é que unha persoa de cultura media pode ilo lendo como un ensaio, posto que vai tendo explicados dun xeito claro e sinxelo movementos e termos artísticos desde a Antigüidade ata os nosos días e lese como unha amena historia universal da arte. Cómpre sinalar tamén como un acerto a atención á realidade artística galega, pois nos exemplos, sempre que é posible, aparecen artistas ou obras de arte galegas.

As ilustracións son tamén un acerto do libro, pois son de grande utilidade pedagóxica.

Xa que logo, dicionario fundamental, que deben manexar profesores de plástica e mesmo de historia ou literatura, pois as entradas superan con creces o que pode considerarse léxico artístico estrito (véxase por exemplo a entrada barroco ou romanticismo).

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Dicionario de Arte»

13 Xullo 2010

Arte,Dicionarios,Noticias

Dicionario de Arte é unha obra de consulta, preparada polos profesores Emilio de Gregorio e Armando Sendín, coa intención de proporcionar en galego unha explicación clara e breve, contextualizada e global dos termos claves da arte e da súa historia.

Máis alá dun sinxelo glosario de termos artísticos, este primeiro dicionario en galego de arte inclúe termos referidos a conceptos artísticos fundamentais (arte, imaxe, composición, símbolo, representación ou estética); a períodos, etapas, movementos, estilos, caractertísticas, manifestacións etc. (arte precolombina, barroco, castrexa, vangardas); a diversas formulacións das representacións visuais (arquitectura, pintura, escultura, fotografía, cinema, televisión, cerámica, gravado, instalación, etc.); a xéneros, temas e motivos porpios das obras de arte (icona, nu, Virxe, atributos, etc.); ás formais, referidas á natureza e configuración dos diferentes elementos que as compoñen, partícipes do produto visual ou da obra de arte, sexan recursos, técnicas, materiais, ferramentas (soportes, arco, equilibrio, cor, luz, textura, etc.).

Ademais das definicións, este Dicionario de Arte inclúe case un centenar de láminas e varios centos de imaxes que o converten nunha ferramenta de consulta indispensable, sinxela e de grande calidade, para o alumnado de ensino non universitario, complemento do traballo docente e de axuda para o profano interesado nas artes visuais.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Xosé María Carballeira entrevistado en «Faro da Cultura»

18 Febreiro 2010

Autores,Dicionarios,Entrevistas,Xerais_nos_medios

Xosé María Carballeira, coordinador do grupod e redactores do Gran Dicionario Xerais da Lingua, é entrevistado por Natalia Álvarez para «Faro da Cultura», suplemento de Faro de Vigo.

A entrevista completa pode lerse ou baixarse aquí.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Gran Dicionario Xerais da Lingua»

19 Decembro 2009

Dicionarios,Presentacións,Xerais_nos_medios

Varios medios recollen a noticia da presentación do Gran Dicionario Xerais da Lingua. A edición galega de ABC salienta que o novo dicionario Xerais contará cunha versión electrónica en 2010; Europa Press subliña que o novo gran dicionario de Xerais aumenta en cinco o seu número de entradas. El Progreso anuncia que  a obra supera as 100.000 entradas, as 400.000 acepcións e as 2.464 páxinas. A Nosa terra destaca que o novo Xerais da lingua incorpora máis de 5.000 entradas.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«La Voz de Galicia» anuncia a aparición do «Gran Dicionario Xerais da Lingua»

6 Decembro 2009

Dicionarios,Entrevistas,Noticias,Xerais_nos_medios

Jorge Lamas publica hoxe en La Voz de Galicia unha entrevista-reportaxe sobre a aparición do Gran Dicionario Xerais da Lingua.

Xosé María Carballeira, coordinador da obra, salienta na entrevista que as principais novidades que achega esta edición, ademais da adaptación a normativa lingüística vixente, son a transcrición fonética das palabras, a inclusión dunha serie de palabras non estandarizadas e unha referencia etimolóxica de cada unha delas. Carballeira insiste en que se trata dunha obra practicamente nova: «Non só hai unha revisión cuantitativa, polo incremento no número de entradas, senón que hai unha revisión cualitativa que creo que é o máis salientable, porque revisamos todas as entradas, inclúese outro tipo de información que antes non se tiña en conta».

Unha das novidades da edición 2009 é a inclusión de formas estandarizadas. «Nunha lingua existe un léxico estándar ou común, que é o léxico aceptado pola institución académica correspondente», explica o lingüista. «Nós preferimos utilizar o termo estándar máis que o correcto ou incorrecto, porque en lingüística non vale para nada; calquera palabra que sirva para comunicarse vale. Que dende o punto de vista da norma sexa correcta ou incorrecta é unha cuestión máis ben sociolingüística. Entón falamos de palabras non estandarizadas cando nos referimos a aquelas que non están no léxico aceptado como común. As estándar van marcadas cunha tipoloxía máis grande, mentres que as outras aparecen noutras formas tipográficas», di un dos autores.

No caso da transcrición fonética, os redactores do proxecto quixeron evitar as posibles polémicas que conleva este tema. «No caso da transcrición fonética pode haber certa discusión porque tampouco existe un estándar fonético, por iso moitas entradas, se as observamos cun pouco de detemento, ofrécense diferentes alternativas de pronuncia porque non existe un estándar fonético. Non en todos os casos, pero si nos que pode haber controversia», sinala Carballeira.

A edición do 2000 xa incluía todas as palabras de uso cotián, por iso as novas entradas están relacionadas en moitos casos con termos procedentes dos avances tecnolóxicos. «As palabras patrimoniais de uso cotián, dificilmente podemos engadilas a non ser algunha non estandarizada, que nós dicimos que son lexitimamente galegas, pero que non están dentro do estándar», puntualiza o coordinador. Neste sentido, Carballeira lembra que o galego funciona coma calquera outra lingua cando crea novas palabras. «Dentro de todas as linguas existe a posibilidade de formar palabras, que nacen por derivación ou por composicións; o galego ten exactamente os mesmos mecanismos de formación de palabras que calquera outra lingua, aínda que, na actualidade, non é un procedemento que teña moito vigor en calquera lingua, case todo nese sentido está moi acoutado», conclúe.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Gran Dicionario Xerais» comeza a chegar ás librarías

26 Novembro 2009

Dicionarios,Noticias

Anunciamos con grande satisfacción a chegada ás librarías estes días dos primeiros exemplares do Gran Dicionario Xerais da Lingua.

Os dous volumes (2.464 páxinas e 100.000 entradas) saen á venda ao prezo de 80,00 euros, que a partir do 1 de xaneiro de 2010 será modificado a 110 euros.

Pódese baixar aquí o pdf coas características da obra e da oferta de lanzamento e aquí as primeiras páxinas.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Gran Dicionario Xerais da Lingua», baixa as primeiras páxinas

4 Novembro 2009

Adiantos_para_ler,Descargas,Dicionarios,Noticias,Ofertas

O anuncio realizado onte da publicación do Gran Dicionario Xerais da Lingua tivo unha magnífica acollida.

Ademais de poder baixar o pdf do díptico, onde aparecen as características da obra e a oferta de lanzamento, hoxe ofrecemos a posibilidade da lectura das primeiras páxinas do primeiro volume, incluíndo as introducións, a guía do usuario e a primeira páxina do dicionario.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Gran Dicionario Xerais da Lingua

3 Novembro 2009

Descargas,Dicionarios,Noticias,Ofertas

Anunciamos con enorme satisfacción, tras nove anos de traballo, a aparición a finais deste mes de novembro do Gran Dicionario Xerais da Lingua.

Aquí pode baixarse o díptico en pdf no que aparecen as características desta grande obra (presentada en dos volumes) e a nosa oferta de lanzamento. Até o 31 de decembro de 2009 terá un prezo de 80 euros e a partir do 1 de xaneiro de 2010 de 110 euros.

Chuzame! A Facebook A Twitter

"Dicionario Francés-Galego / Galego-Francés"

22 Maio 2009

Dicionarios,Noticias

XG00065901Este Dicionario Francés-Galego / Galego-Francés, preparado por Luís Castro Macía e Remedios Rodríguez Sánchez, constitúe un vocabulario de correspondencias entre 25.000 entradas do léxico estándar de ambas as dúas linguas. En cada unha das entradas sinálase, ademais, a súa transcrición fonética, a súa categorización gramatical, a fraseoloxía de uso máis habitual, así como, cando fose necesario, a precisión da súa tradución.

Este dicionario, o primeiro publicado de correspondencias entre o galego e o francés, está completamente actualizado á normativa ortográfica aprobada pola Real Academia Galega de 2003, completándose con senllos apéndices gramaticais, onde se recollen as conxugacións verbais francesa e galega, así como senllos prontuarios gramaticais de cada unha das linguas.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Consultorio dos nomes galegos», crítica en «La Opinión da Coruña»

27 Abril 2009

Críticas,Dicionarios,Xerais_nos_medios

Revista de PrensaDiego Bernal Rico publicou no suplemento «Saberes» de La Opinión da Coruña unha crítica do Consultorio dos nomes e dos apelidos galegos de X.L. Méndez Ferrín.

[Premede sobre a imaxe para ler o texto con maior comodidade.]

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Dicionario Enciclopedia do Pensamento Galego»

21 Decembro 2008

Dicionarios,Ensaio,Xerais_nos_medios

xg001439011Daniel Salgado publica nas páxinas de El País Galicia unha extensa reportaxe sobre o Dicionario Enciclopedia do Pensamento Galego, obra coordinada por Andrés Torres Queiruga e Manuel Rivas Garcñia, coeditada polo Consello da Cultura Galega e Xerais.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Dicionario Enciclopedia do Pensamento Galego», presentación

11 Decembro 2008

Dicionarios,Ensaio,Noticias,Presentacións

Mañá, 12 de decembro, ás 12:00 horas, no Salón de Actos do Consello da Cultura Galega de Santiago presentarase o Dicionario Enciclopedia do Pensamento Galego, obra coeditada polo Consello da Cultura Galega e Xerais. No acto intervirán os coordinadores da obra, Andrés Torres Queiruga e Manuel Rivas García, e o presidente do Consello da Cultura Galega e o director da editorial.

xg00143901Este Dicionario Enciclopedia do Pensamento Galego, coordinado por Andrés Torres Queiruga e Manuel Rivas García e redactado por corenta e seis persoas, trata de conxuntar un dicionario de pensadores galegos e unha visión temática que permita encadrar o labor máis directamente filosófico no campo xeral da nosa cultura. De aí a súa división en dúas partes: a primeira, un dicionario de autores, e a segunda, unha enciclopedia que complementa temas, ideas e persoeiros que propiamente non caben na primeira.

Deste xeito, o Dicionario, en orde alfabética, permite un percorrido polo enteiro transcurso da nosa historia intelectual e da achega realizada por cento dez autores, mentres que a Enciclopedia propicia un amplo encadramento nos diversos campos da cultura: antropoloxía, pensamento científico, dereito, economía, estética, exilio, feminismo, literatura, matemática, medicina, nacionalismo, pedagoxía, política, prensa e relixión. Por último os índices onomástico e temático permiten diversos percorridos, que, conxuntando sincronía e diacronía, poden axudar a unha visión máis integral e realista da nosa cultura.

A nómina de pensadores da primeira parte chega aos nosos días, ocupándose con maior profundidade dos autores fenecidos e delimitando a extension das entradas consonte á importancia do seu pensamento. Para os autores vivos acudiuse, cando foi posible, á información dos propios interesados, adoptándose un criterio de estrita austeridade informativa, cinxíndoa a datos biográficos básicos e referencia á obra publicada no eido filosófico.

Para a redacción da parte enciclopédica escolléronse estudosos cualificados, cuxa asinatura consta ao final dos mesmos. Ordenados, tamén, alfabeticamente estes traballos de maior extensión intentan ofrecer unha visión mais global e panorámica, recollendo problemas, preocupacións ou iniciativas que están presentes na cultura actual, procurando sinalar as directrices históricas que seguirn ao longo do tempo.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Dicionario Enciclopedia do Pensamento Galego»

23 Novembro 2008

Dicionarios,Ensaio,Noticias

A vindeira semana chegará ás librarías o Dicionario Enciclopedia do Pensamento Galego, importante obra de referencia coeditada polo Consello da Cultura Galega e Xerais.

xg00143901Este Dicionario Enciclopedia do Pensamento Galego, coordinado por Andrés Torres Queiruga e Manuel Rivas García e redactado por corenta e seis persoas, trata de conxuntar un dicionario de pensadores galegos e unha visión temática que permita encadrar o labor máis directamente filosófico no campo xeral da nosa cultura. De aí a súa división en dúas partes: a primeira, un dicionario de autores, e a segunda, unha enciclopedia que complementa temas, ideas e persoeiros que propiamente non caben na primeira.
Deste xeito, o Dicionario, en orde alfabética, permite un percorrido polo enteiro transcurso da nosa historia intelectual e da achega realizada por cento dez autores, mentres que a Enciclopedia propicia un amplo encadramento nos diversos campos da cultura: antropoloxía, pensamento científico, dereito, economía, estética, exilio, feminismo, literatura, matemática, medicina, nacionalismo, pedagoxía, política, prensa e relixión. Por último os índices onomástico e temático permiten diversos percorridos, que, conxuntando sincronía e diacronía, poden axudar a unha visión máis integral e realista da nosa cultura.
A nómina de pensadores da primeira parte chega aos nosos días, ocupándose con maior profundidade dos autores fenecidos e delimitando a extension das entradas consonte á importancia do seu pensamento. Para os autores vivos acudiuse, cando foi posible, á información dos propios interesados, adoptándose un criterio de estrita austeridade informativa, cinxíndoa a datos biográficos básicos e referencia á obra publicada no eido filosófico.
Para a redacción da parte enciclopédica escolléronse estudosos cualificados, cuxa asinatura consta ao final dos mesmos. Ordenados, tamén, alfabeticamente estes traballos de maior extensión intentan ofrecer unha visión mais global e panorámica, recollendo problemas, preocupacións ou iniciativas que están presentes na cultura actual, procurando sinalar as directrices históricas que seguirn ao longo do tempo.
Este Dicionario Enciclopedia do Pensamento Galego é froito da coedición do Consello da Cultura Galega, promotora da obra dende a sua sección de Pensamento, e de Edicións Xerais de Galicia.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Dicionario de Fraseoloxía Galega», presentación en Gondomar

7 Outubro 2008

Dicionarios,Noticias,Presentacións

O vindeiro xoves, día 9 de outubro, ás 20:30 horas realizarase na Librería Libraida de Gondomar (Rosalía de Castro 13) o acto de presentación do Dicionario de Fraseoloxía Galega de Carme López Taboada e María Rosario Soto Arias. No acto acompañará ás autoras Manuel Rico Verea, xefe do Gabinete de Normalización da Secretaría Xeral de Política Lingüística na Coruña. A presentación forma parte do programa do Instituto de Estudos Miñoranos QUEREMOS TANTO OS LIBROS, entidade a quen Xerais agradece esta iniciativa de promoción do libro galego.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Dicionario de Fraseoloxía Galega», crítica no «Cartafol»

21 Setembro 2008

Críticas,Dicionarios,Xerais_nos_medios

Manuel Rodríguez Alonso publica no Cartafol unha a crítica sobre o Dicionario de Fraseoloxía Galega de Carme López Taboada e María Rosario Soto Arias. Recollemos algúns parágrafos significativos do texto:

Xa que logo, libro utilísimo e do que se poden lucrar non só tradutores e autores, senón tamén o profesorado de lingua, para elaborar exercicios de seu sobre ese sector tan profundamente castelanizado como é o da fraseoloxía. Estes colectivos debían ler o dicionario de xeito obrigado desde o comezo ao remate. [...] Dicionario ben feito, contra o que é costume no panorama filolóxico galego, e imprescindible para o profesional da lingua, desde o xornalista, aos actores de dobraxe, pasando por tradutores e profesores.

Chuzame! A Facebook A Twitter

"Dicionario dos seres míticos", nova edición

1 Setembro 2008

Dicionarios,Noticias,Reedicións

Acaba de chegar do prelo a nova edición, actualizada á normativa RAG 2004, do Dicionario dos seres míticos galegos, obra de referencia do noso universo mítico preparada por Xosé Miranda, Xoán Cuba e Antonio Reigosa e ilustrada polo desaparecido Lázaro Enríquez. O dicionario, que estaba completamente agotado dende hai meses e do que existe edición en castelán, pode xa volver adquirirse nas librarías galegas.

Este Dicionario dos seres míticos galegos é unha viaxe a través da mitoloxía do país, asentada, na oralidade dos devanceiros e, daquela, un libro de consulta práctico, útil e fermoso ó tempo, pero tamén é unha viaxe que atravesa páxinas de forte contido narrativo, e lectura amena, entretida e divertida. Co rigor dun dicionario e o feitizo dunha novela apaixonante, este libro constitúe unha das máis importantes achegas ao patrimonio cultural galego nos últimos anos.

Nas 710 entradas das que consta o Dicionario dos seres míticos galegos pode o lector atoparse con xente cativa, xigantes, olláparos, ananos, xacias, sereas, xerpas, rabenos, encantos, lamias, lavandeiras; entrar no pazo dos mouros e conversar coa Mourindade; roubar o peite da moura; recoller carbóns que se convertan nun tesouro; sufrir con paciencia a trasnos, diaños e tardos; durmir con Pedro Chosco; ter medo da Estadea; fuxir con Brancaflor ou oír os contos de María Castaña.

O lector poderá visitar as tumbas de Orcavella e a Raíña Lupa; asaltará casas con Pepa a Loba; beberá na fonte de Ana Manana; voará con meigas, chuchonas e nubeiros; correrá sete parroquias cos lobishomes; verá como Deus crea demos e anxos; asombrarase con lobos, cobras, dragóns, basiliscos, cocas, unicornios; navegará no Bergantín Pantasma; andará os camiños coas ánimas da Compaña; tremerá na noite ó escoitar o Paxaro da Morte; enfrontarase co Can Negro, co Lobo Branco, coa Peregrina, coa Zarrulada, co urco e coa Pastoriña; visitará cidades asolagadas e enterradas, como Antioquía, Lucerna ou Valverde, Pozos Peagos e entradas do inferno, Camiños ó Alén e Cabos do mundo; coñecerá os cocos, tales como o home do saco, o sacaúntos, Maríamanta, a meiga dos dentes verdes, o zampón e o orco; lerá o Ciprianillo e desatoará decididamente o saco para pillar os biosbardos. Para atopalos, só hai que abrilo por calquera páxina.

Chuzame! A Facebook A Twitter

"Dicionario de Fraseoloxía Galega"

12 Xuño 2008

Críticas,Dicionarios,Lingua,Xerais_nos_medios

O editor Miguel Anxo Fernán Vello publica na súa sección “Caderno aberto” de Galicia hoxe unha crítica entusiasta do Dicionario de Fraseoloxía Galega de Carme López Taboada e María Rosario Soto Arias. Recollemos un dos parágrafos máis significativos deste texto:

Estamos, pois, diante do máis completo dicionario de fraseoloxía dos publicados até o momento en Galicia; unha investigación que bebe -de aí a súa importancia e amplitude- nas fontes literarias e xornalísticas dos séculos XIX e XX, sumándolle así á fraseoloxía oral a riqueza inventiva que sobre o particular fornece o idioma galego escrito. Nada que lle envexar ten a presente obra ao magnífico Dicionário de expressões populares portuguesas, de Guilherme Augusto Simões, marabilloso compendio de arcaísmos, rexionalismos, ditos, frases feitas, lugares comúns e curiosidades da linguaxe. ¿Quere vostede dicir dar la murga? Non o dubide. Deberá empregar a seguinte frase: Tocar o pandeiro.

Chuzame! A Facebook A Twitter

"Dicionario de Fraseoloxía Galega", crítica

Críticas,Dicionarios,Xerais_nos_medios

Xosé Feixó publica hoxe no Faro da Cultura unha crítica sobre o Dicionario de Fraseoloxía Galega, preparado polas profesoras Carme López Taboada e María Rosario Soto Arias.

Chuzame! A Facebook A Twitter

"Dicionario de Fraseoloxía Galega"

13 Abril 2008

Dicionarios

Despois de tres anos de traballo, o pasado venres entrou no almacén a edición do Dicionario de Fraseoloxía Galega, preparado polas profesoras Carme López Taboada e Mª Rosario Soto Arias. A obra aparecerá nas librarías coincidindo coa Semana do Libro.

Este Dicionario de Fraseoloxía Galega, preparado por Carme López Taboada e Mª Rosario Soto Arias, recolle case dez mil frases feitas, o que supón o maior repertorio lexicográfico deste tipo publicado en lingua galega.
A información proporcionada en cada entrada dividiuse en catro campos: “a clave”, “a frase”, “o significado” e “o texto”. No campo da “clave” identifícase a palabra de maior peso semántico do núcleo da frase, sendo, con frecuencia o substantivo primeiro en aparecer na orde de lectura, ou de non habelo, o verbo, o adxectivo ou o adverbio. No campo da “frase” diferénciase entre núcleo e contorna (identificado entre corchetes). No campo de “significado” preséntase a definición da entrada, enriquecida polas marcas de rexistro lingüístico ou de información metalingüística. Por último, no campo “texto”, proporciónase un exemplo de uso documentado, extraído de fontes literarias e xornalísticas, identificadas cunha clave. Este Dicionario de Fraseoloxía Galega inclúe, ademais, un apéndice de correspondencias casteláns das frases incluídas no dicionario.

Chuzame! A Facebook A Twitter