Unha lectura que engancha. Crítica sobre «Os fillos do mar», de Pedro Feijoo, en Trafegando ronseis

2 Maio 2012

Blogs,Críticas,Narrativa

O blog Trafegando ronseis publicou unha crítica sobre Os fillos do mar de Pedro Feijoo.

Os fillos do mar

Había tempo que unha lectura non me enganchaba de tal xeito: estiven pegada ao sofá toda a tarde, aproveitando a miña media gripe, e non me erguín ata rematala. Agora penso que debín demorarme máis, para degustala convenientemente; pero cando os personaxes dunha novela cóanse nos soños -como fixeron estes (que facía Simón dentro da miña cabeza?)- unha sabe que irremediablemente hai que pechar o libro tendo lida ata a última liña.
Finalista do Premio Xerais do 2011 (moita discusión debeu existir para dilucidar a premiada: eu votaría por esta), Os fillos do mar é de Pedro Feijoo. Unha obra que nos leva de paseo pola cidade de Vigo (haberá que propor unha ruta literaria: asomémonos a unha cidade na que o arquitecto Michel Pacewicz tiña moito que dicir) e coa que cruzaremos a ría para chegar á Illa de Ons. Novela negra,  novela histórica, novela de intriga, novela de aventuras… supón unha lectura amena e agradable non exenta de calidade literaria. Estamos ante un ansiado best-seller da nosa literatura? Sen dúbida. A combinación de elementos variados é dun resultado máis que satisfactorio: o argumento consegue manter a tensión en todo momento. Ademais, o protagonista, tenro e delicioso, “un miñaxoias”, conquistaravos dende o comezo. Porque é un máis, un coma nós: nada ten de heroe nin de valente; sente, padece, e ama; e será por acadar ese amor, seguramente, que se converta no cabaleiro universal que quizais -só quizais- tod@s levemos dentro (aínda que a escena final do Burato do Inferno é pouco verosímil, non creo que calquera persoa sexa quen de se meter alí por moi fondo que ame).
«Un arquitecto mediocre envolto sen querer nunha viaxe pola historia dunha familia estraña…»
Nada vou dicir sobre a trama: a pouco que miredes na Internet falaranvos dela. Prefiro tan só recomendarvos a súa lectura. É desas obras da literatura galega que fan sentirmos orgullo e paixón. Unha obra que agardo sexa traducida a outras linguas para ter a mesma ou máis sona que outras.

Tirando de Galicia. Crítica de Ramón Nicolás sobre «Valentín Paz Andrade. Vida e obra», de Charo Portela

Biografía,Críticas,Letras_galegas

Ramón Nicolás publicou nas páxinas do suplemento Culturas de La Voz de Galicia unha recensión crítica sobre Valentín Paz Andrade. Vida e obra, de Charo Portela.

 

Memoria e actualidade de Paz Andrade

Miguel Anxo Fernán Vello, nunhas reflexións que precedían uns apuntamentos biográficos sobre Xosé Manuel Beiras e que subscribía nun libro-homenaxe publicado hai pouco tempo por Galaxia, subliñaba a validez dunhas palabras da escritora arxentina Graciela Scheines, que me parecen moi acaídas para este traballo que hoxe me ocupa e que definían a biografía como “un mapa que serve para orientar os pasos, para saber de onde vimos e cara a onde imos, para vermos simultaneamente o presente, o pasado e talvez o futuro [...], e todo isto de par das liñas de forza da historia, os obstáculos e as encrucilladas”. Reflexións todas elas, ao meu ver, pefectamente aplicables a esta rigorosa cartografía biográfica e literaria titulada Valentín Paz Andrade. Vida e obra, que Charo Portela acaba de publicar en Edicións Xerais de Galicia.

         Nunha mesa redonda celebrada na cidade de Vigo en que participaron os máis dos biógrafos de Paz Andrade, a autora deste ensaio referíase á relevancia que lle outorgaba á consulta, entre outra moita documentación, do epistolario conservado de Valentín Paz-Andrade e o que esa “revelación” supuxo para a redacción deste traballo. Comparto con ela esta visión que lle concede unha importancia esencial a esta fonte singular de datos pois aí repousan boa parte das liñas principais de actuación e de pensamento de toda unha vida, sexa de quen for; aí se conservan, estantías e tan significativas, as palabras e as vivencias que rescatan un tempo e que, por suposto, en alguén como Portela que consultou e ordenou no seu día boa parte do epistolario do autor pontevedrés é un elemento distintivo que se advirte moi ás claras ao pouco de se internar por estas páxinas.

         Portela opta, así pois, por seguir un esquema a través do que afonda, en primeiro lugar, nos socalcos máis estritamente biográficos que van das orixes pontevedresas até os derradeiros días, revisando con vagar, exhumando moitos datos e vivencias, interpretando e valorando a súa andaina persoal nos ámbitos vital, cultural, político e empresarial. A continuación pásase a analizar, con detemento, a obra literaria galega que vai desde o Pranto Matricial ou a Sementeira do vento até o seu célebre Castelao na luz e na sombra, sen esquecer prestarlle a atención precisa a outros estudos histórico-literarios menos coñecidos ou divulgados. Unha completa visión analítica sobre o seu relevante labor xornalístico, verbo do ensaio económico e daquel que se detivo nas posibilidades do sector pesqueiro desembocan nunhas atinadas reflexións arredor do epistolario conservado, engadindo finalmente unha ampla e  útil bibliografía arredor do autor.

         Na conclusión desta entrega ensaística Portela afirmaba que pretendeu explicar e amosar os fíos e as cordas dun trasmallo que era o dun home “que tentou sen acougo acadar o desenvolvemento da súa terra, tirar a Galicia da súa marxinación e que, tamén dende a utopía, traballou arreo tendo sempre a Galiza como tarefa”. Engadiría eu que, afortunadamente, misión cumprida e con creces.

Ramón Nicolás

Marcos Calveiro e Pere Tobaruel falaron de como constrúen a novela histórica

Mesa Redonda,Narrativa,Reportaxes

Reproducimos a reportaxe de Montse Dopico en Dioivo sobre a mesa redonda de onte na Feira do Libro de Santiago, organizada por RedeLibros onde participaron Marcos Calveiro (Settecento), Pere Tobaruela (Poñente ) e Fran Zabaleta (Medievalario).

 

A novela histórica, testemuña da utopía cotiá

Venecia é un labirinto. Unha maraña por terra, mar e aire. Un dédalo atravesado por cento cincuenta canles, salvadas por máis de trescentas pontes de madeira e pedra á sombra de cento corenta campaniles e de setenta igrexas e capelas. Dispostas teselas que conforman o máis grande e fabuloso mosaico do universo”. O escritor Marcos Calveiro comeza boa parte dos capítulos da súa novela ‘Settecento’ con descricións coma esta. Mais, curiosamente, nunca visitou a cidade italiana.

‘Settecento’ xurdiu, ademais, dunha imaxe. O autor leu nunha revista de música que en Venecia houbera un tempo no que os aprendices dos luthiers pelexaban até a morte no porto polas mellores madeiras para os seus xefes. Contouno na Feira do Libro de Santiago, nunha mesa redonda sobre a novela histórica. Advertiu ao principio de que, nin el, nin os seus compañeiros no debate, Pere Tobaruela e Fran Zabaleta, coñecían os segredos do xénero. Pero algún nos revelaron.

Cada un deles ten o seu método. O de Marcos é, segundo el mesmo o definiu, “caótico”. Comeza polo capítulo final e despois escribe o resto, sen guión sobre os personaxes. Traballa escoitando música. Documéntase moito, -le libros, vai aos arquivos-, pero non toma notas. Nin considera a rigorosa exactitude histórica como “un dogma de fe”, pois o que fai é, -lembrou-, literatura, e non historia.

Pere e Fran son máis sistemáticos, aínda que, no fondo, o seu xeito de traballar non é tan distinto ao de Marcos. Pere consulta historiadores. Mesmo para detalles como, -contou a anécdota na Feira do Libro- se o almorábide levaba roupa branca ou verde. Fran traballa co seu guión, e preocúpalle que o lector poida sentirse enganado se se decata dalgunha inexactitude histórica. Pero recoñece que, moitas veces, os personaxes atopan o seu propio camiño, diverxente do que el nun principio lles planeara.

Cada un deles presentou o libro doutro. Pere dixo de ‘Settecento’ de Marcos que para escribir liñas como as que encabezan esta crónica, tiña que ter toda a información sobre a cidade moi ben lida e dixerida. Marcos confesou que botaba de menos no libro de Fran, ‘Medievalario’, que non estivese en galego, pois a historia pídeo. Mais sinalou tamén que, para el, o importante na novela histórica non é a profusión dos datos, senón a súa achega á vida cotiá da época que recrea. Cualidade que, -subliñou-, si amosa ‘Medievalario’.

Fran apuntou, pola súa banda, ao xeito no que Pere conta a viaxe dunha investigadora catalá a Galicia ao tempo que narra a volta dunha familia catalá asentada en Galicia a Cataluña, no tempo da industria da salgazón. Mais o máis importante, -sinalou-, é que a acaba falando dos seres humanos, “dos motivos que nos levan e nos traen”, da arela de buscarnos a nós mesmos, que é o que distingue as boas novelas.

Unha das conclusións da mesa foi que, malia todo o traballo de documentación e todo o esforzo por darlle verosimilitude ás historias, os novelistas son “grandes mentireiros”. Porque para que che crean tes que mentir, traspasar a liña entre ficción e realidade. Marcos explicou que el partía sempre dunha idea, unha imaxe… algo como un billete de 25 pesetas que nos ensinou. Un agasallo da súa avoa, no que alguén escribiu algo para outra persoa de aquí desde Alemaña. “Aquí hai unha novela”, dixo.

Fran asegurou que a el, o que o “fascina vitalmente”, son as utopías. As loitas da xente que se rebela contra o poder establecido. E esa foi outra das conclusións da mesa: a novela histórica ten que apuntar a esas loitas cotiás, aos heroes anónimos. Ás cousas pequenas. Porque, dicía despois Pere, a historia é cíclica e sempre pasa o mesmo: o poder tenta manipular aos de abaixo. E, xa que a novela é un xeito de coñecer a realidade, bo é que olle a esas loitas.

Montse Dopico

Quen é quen. Os personxes de «Os fillos do mar», de Pedro Feijoo, por Xosé Manuel Eyré

Blogs,Críticas,Narrativa

O critico Xosé Manuel Eyré publica no seu blog Ferradura en tránsito unha anotación sobre quen é quen na novela Os fillos do mar de Pedro Feijoo.

 

Quen é quen en «Os fillos do mar»

Non pretendo ofrecer un dramatis personae, non é unha listaxe exhausitiva, mais, a falta de personaxes secundarias, velaquí teñen a fariña coa que Pedro amasou unha novela que está dando moito que falar/ler

* Simón: arquitecto vigués, que sobrevive como pode, encárganlle un traballo no que ten que actuar sobre unha fonte nun pazo de Canido.

*Mariña: filla de Isabel LLovet, quen encargou o traballo a Simón: Mariña é unha muller  belida e esperta, non se leva o ceu irmán. Ela e Simón son os dous protagonistas centrais.

* Isabel LLovet: muller de forte personalidade e moi planificadora. Morre, axiña, en circunstancias pouco claras, e no seu testamento tamén cita a Simón. Esposa de Eneas Dafonte.

* Eneas Dafonte: empresario vigués que se levou moi ben co franquismo, casado con Isabel LLovet e pai agarimoso que non se corresponde coas sospeitas criminosas que a a historia deixa del. Xa morrera cando comeza a novela.

* Xulio Ascanio: fillo de Isabel e Eneas, irmán de Mariña, mafioso vigués.

* Ernest Rovira : avogado e secretario persoal de Isabel LLovet.

* Fausto Wessler: comandante da expedición alemá na procura do tesouro que dorme nas augas de Rande para axudar o Reich hitleriano.

* Otto Wessler: fillo de Fausto, tamén quererá o tesouro.

* Daniel Beiroa: mariñeiro, mozo espelido que guiará a expedición alemá deica o tesouro.

* Bruno Rodés: policía amigo de Simón ( sempre lle chama «malparit»).

* Hugo Brauner: alemán axudante de Fausto Wessler

* Jakob Neumann: anticuario vigués, será unha das fontes reveladoras imprescindíbeis no desenvolvemento da trama.

* Carlito: traballador arxentino que contratas con frecuencia Simón, só aparece no comezo da novela.

* Blanco: habilidoso piloto de planadoras

* Yago Ray: percebeiro da illa de Ons, de orixe non galega, com o nome indica.

* Troia: empresa de Eneas, actualización do clásico cabalo de Troia ( por certo, non é casualidade que pertenza a Eneas, heroe mitilóxico)

* Buraco do Inferno: unha das portas do inferno, gruta onde permanece agochado o tesouro de Rande.

* Santo Cristo de Maracaibo: un do sbarcos que transportaba o tesouro

* Vigo: esta é novela viguesa por excelencia

* A necesidade de xustiza social

* A sensibilidade contra os inxustos

Booktrailer de «Dark Butterfly», de Rexina Vega, elaborado por Manuel Forcadela

Narrativa,Vídeos

Booktrailer do libro Dark butterfly, de Rexina Vega, elaborado por Manuel Forcadela.

 

Presentación de «Dark butterfly», de Rexina Vega: a literatura como coñecemento

Blogs,Narrativa,Presentacións

Manuel Bragado, director de Xerais, comentou en Brétemas o acto de presentación de Dark butterfly, de Rexina Vega.

 

Librouro quedou moi pequena para acoller a performance de presentación de Dark butterfly, a novela de Rexina Vega. Unha intervención artística magnífica de seis mulleres (Begoña Outeiro, Paz Raña, Lucía Riveiros Vázquez, Iolanda Zúñiga, Rosa Enríquez e a propia narradora), que conforman comunidade no Facebook galego, para visibilizar unha obra tan pavorosa como heroica. O documental de Manuel Forcadela achegounos a ese territorio da fraxilidade, unha experiencia humana dolorosa, onde as palabras teñen un papel curativo. Dark butterfly mestura fíos de vida con referencias literarias nun exercicio de escrita catártico, case terapéutico. Unha expresión das posibilidades da literatura como forma de coñecemento, mais tamén como denuncia da estigmatización que a sociedade actual realiza desta enfermidade, a esquizofrenia, sexa nas institucións psiquiátricas ou nas terapias farmacolóxicas. Unha novela que supón a confirmación literaria dunha autora afouta capaz de explorar as caras agochdas da condición humana.

Vídeo da entrega do Premio Irmandade do Libro a Agustín Fernández Paz por «Non hai noite tan longa»

Premios,Vídeos

Reproducimos o vídeo da entrega do Premio Irmandade do Libro ao mellor libo do ano a Agustín Fernández Paz por Non hai noite tan longa.