A esquizofrenia como vivencia. Unha novela nada compracente. Crítica de Xosé Manuel Eyré sobre «Dark butterfly», de Rexina Vega

11 Abril 2012

Críticas,Narrativa

O crítico Xosé Manuel Eyré publica unha recensión crítica en Galicia Confidencial sobre Dark butterfly, de Rexina Vega.

Cando a vida é un principio activo

Como é a vida dun esquizofrénico?. Rexina Veiga describe en ‘Dark Butterfly’, editado por Xerasis, a dura vida dun esquizofrénico que proucra manter a súa dignidade. Xosé Manuel Eyré aborda reflexiona esta semanasobre os límites desta enfermidade.

Velaquí a segunda novela de Rexina Vega, Dark Butterfly, logo de que gañara o Xerais (XXIV edición) con aquel Cardume. E para esta nova achega narrativa foi escoller un tema nada compracente, e que coñece ben porque viviu esa situación de preto: a procura da vida como principio activo. Nós preferimos enuncialo así, a procura da vida como principio activo, iso que na presentación editorial se define como “ a loucura como vivencia, a loucura como metáfora, como agudísima conciencia de estar vivo”. Si, na novela descríbese a loucura, en forma de esquizofrenia, como vivencia; e é algo máis que unha metáfora, na nosa opinión constiúese nun punto de incómoda reflexión ( sobre o sinxelo que é deixar de partencer á vida, a vida común) e valoración ( sobre o verdadeiro significado de estarmos vivos) sobre o verdadeiro principio activo da vida: a vontade e a súa expresión na dignidade.
Precisamente neste punto a novela, esa durísima descrición da vida dunha esquizofrénica na procura de manter a súa vontade como expresión da súa dignidade, a novela de Rexina Vega ten vontade de se consituír nun principio activo de denuncia: chegados ao 2012, a medicina, esa ciencia tan antiga, non dispón de máis argumentos, á hora de tratar esta doenza, que a administración de fármacos que anulan a vontade, fármacos que transforman a vida humana nalgo bastante similar á vida vexetal.
Toda a novela é esta loita, a loita por ser. E a loita por ser redúcese á alternativa de abandonar o uso deses fámacos anuladores da
personalidade porque o seu principal efecto é neutralizar a vontade. Á vez que toda a novela constitúe unha longa peregrinatio ( comeza cando a protagonista ten 20 anos e remata cando ten 35) polo abisal abismo da loucura, ese particular inferno co que convivimos e do que tan pouco sabemos. Aínda máis, porque, por moita vontade, por moito que quixeramos ser útiles a esta xente que vive ese inferno poucas armas temos para combater mal tan fondo. Poucas armas temos, si, mais hai unha fundamental, a comprensión, a comprensión sequera formulada como non exclusión. En si, é algo ao que, como individuos de boa vontade, poida que non nos neguemos ( tampouco custa tanto traballo e fainos máis humanos), mais é algo que a vida ( esa sucesión de feitos ) non está disposta a tolerar, de xeito que a protagonista ( e os outros seres –amigos, coñecidos..- dese inframundo) en cada unha das súas tentativas por se aferrar, por se agarrar á vida, rematan por se estrelar contra a propia dinámica da vida, esa dinámica na que hai que cumprir requisitos en determinados prazos, en determinandas circunstancias temporais independentemente da casuística persoal do indivíduo. E entón xorde a pregunta: quen está máis tolo: os que padecen a doenza, os distintos, ou os que non aceptan aos doentes, aos distintos?, quen é menos humano?
Xa dixemos que non é unha novela nada compracente, e non o é nin na exposición, nin na súa propia concepción, pois está concebida como discurso a partir do cal o lector non teña máis remedio que formularse este tipo de preguntas, vista a loita da protagonista central ( e o resto da compaña: Elías, María…) por ser alguén máis na vida, a súa loita e o fracaso da medicina…
Dese discurso nada compracente dígase, por exemplo, que resulta friamente contundente desde os múltiples sopotes nos que se manifesta a historia: graffitis, traxetas, folletos publictarios, panos de papel, follas de caderno escolar, flyers promocionais, cartas normais, prospectos, informes médicos, listaxes de tentativas vitais, caligramas, mensaxes no contestador telefónico, descricións e informes e prescripcións médicas…En si, esta exposición tamén pretende indicar cara ao valor da linguaxe, sobre todo se temos en conta que aínda non mencionamos o principal soporte: as cancións do músico irlandés Bono, esas cancións á que se agarra a protagonista central como expresión do seu propio ser, como se en realidade Bono escribira para ela. Entre todos, sumando as confesións da protagonista central, compoñen un discurso que se fractura igual que un mosaico ou a personalidade das personaxes, que mergulla o lector nunha espiral na que as illas de paz coa vida son unha esperanza e á vez a descorazonadora constatación de que nunca emerxerán.
A esperanza, dixemos, e para remate, nada mellor que volver á propia novela, unha novela moi arriscada, que moitas veces pode semellar exercicio de estilo bastante convencional, mais que, en todo caso, non é discurso para lecturas mecánicas senón para (quen teña o valor) facerse moitas preguntas e achar moi poucas respostas. A esperanza, diciamos, na propia novela de Rexina Vega, páxina 138, berra:
-A vida é lenta e a esperanza violenta.
Chuzame! A Facebook A Twitter

Non hai comentarios »

Aínda non hai comentarios.

Feed RSS dos comentarios deste artigo. TrackBack URL

Deixa un comentario