Unha obra para entender o país no século XXI: «Xeografía de Galicia». Crítica de Alfredo Iglesias

15 Decembro 2011

Críticas,Monografías

Alfredo Iglesias Diéguez publicou no suplemento Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha recensión crítica sobre Xeografía de Galicia, unha obra fundamental, cun enfoque do século XXI, coordinada por Mª José Piñeira e Xosé Manuel Santos

Xeografía de nós

Con perspectiva de hoxe

Nos últimos anos, a sociedade galega mudou visiblemente,  non é preciso agora deterse en dar datos obxectivos que verifiquen ese feito; non obstante, quizais sexa preciso reparar nun feito ás veces esquecido: a profunda mudanza da sociedade galega non se operou no baleiro ou na abstracción, desenvolveuse con grande intensidade sobre o territorio galego.

Efectivamente, cando dende campos tan dispares como a socioloxía, a economía  ou a historiografía  estudamos  esa transformación, o territorio, o espazo, é o gran ausente; non obstante, a transformación do territorio, consecuencia inevitable do desenvolvemento económico e urbano galegos, foi parella da transformación da sociedade.

Neste sentido, era necesaria unha obra que nos devolvese a capacidade de xerar reflexións, dende a teoría xeográfica moderna, sobre o noso territorio; unha obra que nos permitise pensar os conceptos xeográficos fundamentais (paisaxe, ordenación do territorio, urbanismo…), dende unha perspectiva de noso.

Velaí o “espazo” que vén ocupar Xeografía de Galicia, unha obra na que baixo a coordinación de María José Piñeira Mantiñán e Xosé Manuel Santos Solla, se analizan as diferentes realidades que afectan ao territorio galego cunha perspectiva moderna e actualizada.

Alfredo Iglesias Diéguez

Vigo, cidade mítica, nas fotografías e textos de «Vigo, a explosión dos 80», de Víctor de las Heras

Álbums,Críticas,Fotografía

Lucía Seoane publica no suplemento Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha recensión crítica sobre o libro Vigo. A explosión dos ’80, de Víctor de las Heras.

Vigo mítica

Tempos movidos

Para as, e os, que naquela época ou ben eramos aínda demasiado novas/novos ou ben tiñamos residencia noutros lugares, os aconteceres da cidade deVigo durante os anos 80 do pasado século veñen adquirir un carácter dobremente mítico. Dunha banda, porque escoitabamos as noticias procedentes de alí envoltas nunha especie de brétema máxica, de abraiante escintilación de luces –e de músicas!– afastadas, a faiscaren na distancia. Doutra parte, porque, co avanar das décadas e logo de escoitar os relatos daqueles que si protagonizaron aquel tempo, semellante sensación de realidade conturbada desenvólvese máis poderosa. De aí, en consecuencia, que xurdan moitas preguntas: quen, como, cando… motivou, propiciou, espallou aquela explosión dos 80? Cal foi o papel que lle coubo a persoas, grupos, institucións…? Cales eran os obxectivos, se os había, que pretenderon? En suma: que foi o que pasou realmente? Que legado permanece nestes nosos días de agora?

Quizais unha das mellores maneiras de tentar dar unha resposta a todo anterior estea en contemplar –ou repasar, segundo os casos– as fotografías de Víctor De Las Heras e mais os textos de Fernando Franco que se nos ofrecen neste volume senlleiro que vén de editar Xerais. Sen dúbida,u nha instanténa –moitas instantáneas– para a nosa historia.

Lucía Seoane

O máxico nadal de Antonio Reigosa en «Trece noites, trece lúas». Crítica de Paula Fernández

Álbums,Críticas

Paula Fernández publica no Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha recensión crítica sobre o libro de Antonio Reigosa  Trece noites, trece lúas. Libro das marabillas do Nadal, ilustrado por Noemí López.

 

Máxico Nadal

Un fermoso volume

Na liña da súa Guía da Galicia invisible –igualmente aparecida baixo o selo Xerais hai aínda pouco tempo– Antonio Reigosa, acompañado de volta por Noemí López e mais as súas inconfundibles ilustracións, crea un libro sobre o Nadal e sobreo que é coñecido e o que é descoñecido; o que vén ser certo e quilo que resulta inventado ou tamén que trazos son autóctonos e cales importados nesa festa. Un libro, en fin, sobre a orixe das tradicións e a súa vixencia que vén resolver dúbidas sobre esta celebración que se ben conserva algún motivo propio, como a feira do capón de Vilalba, tamén é certo que o consumismo e a globalización foron acabando coa maioría. Entendendo o Nadal actual como unha conxunción de ideas ancestrais, relixiosas e pagás, Reigosa repasa a orixe da celebración; o que houbo antes do Nadal cristián, os primeiros cultos dedicados ao Sol e á Lúa, as Saturnalia romanas ou os ritos celtas. Tamén como se preparan os momentos e os motivos imprescindibles; beléns, ceas, menús, lotaría ou a árbore e as candeas; os ritos ligados aomundo dos mortos que regresan neste tempo e a historia de datas como o día dos inocentes ou a Noitevella.

Ocupan un lugar importante os portadores de agasallos, tanto os exclusivos de Galicia coma os comúns a outras culturas europeas. O apalpador e o pandigueiro á beira do Papá Noël, redeseñado por Coca–Cola, amosan, xunto ao resto dos contidos do libro, unha tradición rica e descoñecida, interesante e atractiva para quen se achegue a este fermoso volume que combina á perfección o traballo artístico co documental.

Paula Fernández

O cine e a precariedade laboral centran «Fantasmas de luz». Entrevista de Ana Baena con Agustín Fernández Paz

Audios,Entrevistas,Infantil

O Atlántico Diario publicou onte unha entrevista de Ana Baena con Agustín Ferández Paz  na que tamén fala de Fantasmas de luz.

 

«Aínda que se me coñece como escritor, a miña principal vocación é a docencia»

Agustín Fernández Paz naceu en Vilalba en 1947, aínda que reside no Areal dende hai anos. Docente xubilado e escritor galego. Ven de ser galardonado co Premio Iberoamericano SM de Literatura Infantil y Juvenil, da Feria Internacional del Libro de Gualajara (México), ao que aspirou como representante español, proposto pola Organización Española de Literatura Juvenil e Infantil (Oepli).

Agustín Fernández Paz recolleu o Premio Iberoamericano o pasado 29.

Onte, resgardábase do temporal na súa casa e ao tempo que desfrutaba dunha infusión, compartíu con este medio as súas impresións sobre a literatura e lingua galega.

Sorprendeulle este recoñecemento dendo o outro lado do charco?
O Iberoamericano é un deses premios inesperados, dos que sempre pensas que hai alguén que os pode merecer máis cun mesmo. Pero grazas á Oepli que confiou en min, houbo fortuna.

Pero este non é o único galardón. Acumula unha boa chea, ata 27. Cal ten un valor máis sentimental?
Todos los premios son significativos porque contribúen a apoiar o traballo que se fai. Penso que tódolos escritores somos inseguros e precisamos un sinal que nos indique que imos polo bo camiño. Se algún hai máis importante que outro serían os primeiros que recibín que axudaron a consolidarme e déronme forzas: o ‘Merlín’, a nivel autonómico e o Lazarillo, a nivel estatal. Os premios acumúlanse porque xa vou maior e tamén se acumulan os meus libros.

Case toda a súa obra concéntrase na literatura xuvenil, que lle cautivou deste xénero?
Sobre o 80% dos meus libros encaixan aí. Cando comecei a dar clase nos anos 70, en España desaparecía a censura e as editoriais publicaron tódolos títulos europeos agochados ata entón. Descubrín un xénero que me gustou e que lle gustaba os rapaces. Pensei que era unha boa maneira para empezar.

A súa última publicación “Fantasmas de luz”, acaba de saír con Edicións Xerais. Dí sentirse doblemente orgulloso. Por que?
Estou moi satisfeito polo texto, pero tamén pola temática. Xunto dúas realidades: a precariedade laboral e a paixón polo cine. É o que eu chamo libro de fronteira, que pode interesar tanto a rapaces como a público máis adulto.

Ademais de escritor, desenvolveu un arduo labor a prol da normalización do galego. Como ve a saúde da lingua?
O problema da lingua ten moitas facetas. En pouco tempo (trinta anos) avanzouse moito porque se viña de estar proscrita. Pero aínda queda moito para o seu uso normal en tódolos contextos. Co último cambio de goberno houbo un parón importante, un retroceso que espero se solvente. Hai catro anos xubilouse como docente no instituto Rosais. Aínda se sinte profesor?
Teño unhas lembranzas magníficas. Aínda que se me coñece como escritor, a miña principal vocación é a docencia. As aulas son estimulantes e os rapaces fante sentir vivo. O peor, as interminables correccións.

Ana Baena

«Meu pai vaite matar»: de Rosalía de Castro a María Xosé Queizán

Autores,Narrativa,Presentacións

Manuel Bragado, director de Xerais, fai unha crónica da presentación de Meu pai vaite matar, de María Xosé Queizán, no seu blog Brétemas.

Coa Queizán

No acto de presentación de Meu pai vaite matar, Marga Romero reivindicou a figura de María Xosé Queizán escollendo unha das metáforas da escritora viguesa: «Teño raíces nesta terra, pero son aéreas». Romero, nunha intervención magnífica, tras afirmar que «a literatura galega de muller viaxaba directamente de Rosalía até María Xosé Queizán, cando en 1965 publica A orella no buraco», ganduxou con fío invisible as achegas literarias da autora de Amor de tango en cada un dos xéneros (ensaio, teatro, poesía, xornalismo e narrativa), subliñando a sabedoría dos seus últimos discursos literarios (o do Premio Xerais 2011 e o recente do Pen Clube) así como o acerto rotundo na elección dos títulos para cada unha das súas obras. María Xosé respondeulle que antes de comezar a escritura dunha novela xa contaba co título: «Teñoo dende o principio, xa que a idea fundamental do que quero escribir está aí». Queizán definiuse como escritora de novela realista e, como tal, asumíu que non podía escribir de oídas: «Para cada novela debo investigar, coñecer, aprender, é unha das cousas que máis me gusta da escritura». Adiantou que ten un guión cinematográfico inédito e rematou definindo a súa escritura como narradora: «Escribo mirando. Vexo o que vou contando. Non son de oído. Son de vista». Un fermoso serán literario o de Librouro, mentres na rúa caía o ballón.