Culturgal 2011. Feira das Industrias Culturais

30 Novembro 2011

Culturgal,Uncategorized

Un ano máis, Culturgal abre as súas portas no Pazo da Cultura de Pontevedra os días 2-3 e 4 de decembro. Tres días de actividade sen tregua para os públicos máis variados.

Este ano, ademais, abrimos a Tenda de Culturgal, un cuarto grande e bonito ateigado de cousas apetecibles para picar: literatura, música, audiovisuais, novas tecnoloxías. Todo, cun desconto do 10 %

Se é Cultura está no Culturgal

Este é o programa de XERAIS no Culturgal 2011:

Venres 2

Sábado 3

  •  14:00 h.: Presentación de Dragal I e Dragal II de Elena Gallego. No Salón. Conversa coa escritora Ledicia Costas
  •  19:00 h.: Conversa con Manuel Rivas e José Luis Cuerda. Todo é silencio  novela e película. No Salón. Entrevistados por Manuel Jabois

Domingo 4

  •  13:15 h.: : Conversa con María Xosé Queizán sobre a novela Meu pai vaite matar. No Salón. Entrevistada por Xesús Fraga.
  •  14:00 h.: Presentación da novela Poñente, de Pere Tobaruela. No salón. Intervén Francisco Cidrás (profesor de Filoloxía Galega da USC)
  •  16:30 h.: Presentación de Ninguén, de Fran Alonso. No Salón. Conversa coa xornalista Belén López.
  •  18:00 h.: No Salón: Conversa con Emilio Alonso sobre o libro Vigo a 80 revolucións por minuto, con Víctor de las Heras, sobre Vigo. A explosión dos ‘80 e algúns músicos da movida viguesa:  Antonio Amblés (Sucursal Urbana / Los Cafres), Antonio Rosales (Sucursal Urbana / Los Cafres) e Agustín Moreiras (Caja B) , entrevistados por Teresa Cuíñas.
  •  18:30 h.: Fran Alonso e Xurxo Souto con O meu gato é un poeta. No Cuarto dos Nenos. Participan: Xurxo Souto e Fran Alonso

 AO REMATE DE CADA ACTO, OS AUTORES E AUTORAS ASINARÁN EXEMPLARES DAS SÚAS OBRAS NO STAND DE XERAIS

A crónica da entrega do Premio Iberoamericano SM de Literatura Infantil e Xuvenil a Agustín Fernández Paz

Autores,Infantil,Noticias,Premios,Xuvenil

Manuel Bragado, director de Xerais, publica en Brétemas unha crónica da entrega do Premio Iberoamericano SM de Literatura Infantil e Xuvenil a Agustín Fernández Paz no marco da Feira Internacional do Libro de Guadalajara, en México, que reproducimos:

Sei que nunca esquecerei esta Feira de Guadalajara con Agustín. Foi memorable o acto de entrega do Premio Iberoamericano SM de Literatura Infantil e Xuvenil que onte recibíu apupado por centos de lectores e lectoras. A moi fermosa laudatio de María Jesús Gil emocionounos moito, moito, tanto pola calidez do retrato humano e literario presentado como por subliñar neste foro mundial o compromiso do autor de Contos por palabras coa lingua e literatura galegas. O discurso de Agustín foi o dun auténtico mestre.  Extraordinario! Dirixíndose aos habitantes da república dos soños e, sen dúbida, imbuído polo entusiasmo da mobilización lectora desta FIL sorprendente, Agustín defendeu a lectura como un pracer que se contaxia e como unha competencia imprescindible para construír unha sociedade máis xusta. O chamamento final, rotundo, emotivo, citando ao seu mestre Rodari, foi un broche de ouro para unhas palabras que pasarán a historia literaria. A ducia de membros da delegación galega nesta FIL apapachámolo coma tolos, expresando unha fachenda que saía do peito. Ao inicio do acto, Patsi Aldana, presidenta da Fundación IBBY, sinalou que “neste tempo tan díficil de crise, o mundo necesita de grandes libros e de moitos lectores que queiran ler e imaxinar novos mundos alternativos ao que vivimos. Para facer estes lectores son indispensables grandes autores de literatura de calidade como Agustín Fernández Paz”. Sei que o de onte foi un dos fitos máis senlleiros da literatura de noso. Beizóns, mestre Agustín!

Á volta a Galicia, que iniciamos nunhas horas, subiremos os discursos de María Jesús Gil e do propio Agustín. Ademais, contaremos coa gravación do acto realizado por  Xulio Abollo e coas fotografías de Rosa Aneiros. Uns documentos que moito pagan a pena.

Manuel Bragado

A destreza do narrador de «Poñente»: Crítica de Xosé Manuel Eyré sobre a novela de Pere Tobaruela

Críticas,Narrativa

Xosé Manuel Eyré publicou en Galicia Confidencial unha recensión crítica sobre Poñente, de Pere Tobaruela.

 

A novela da salga e dos fomentadores

A obra desta semana e ‘Poñente’ de Pere Tobaruela, unha obra editada por Xerais e traducida por Ana Boullón.

Cóntanse dúas historias, pertencentes a tempos ben distintos ( século XIX e actualidade), que se enguedellan, que se entrecociñan até constituír un discurso único. A primeira é a daqueles promotores cataláns que sementaron a costa galega de industrias de salga, é , dobre todo, a de Josep Sadurní, quen, desafiando o costume fomentador de casar só entre cataláns, toma esposa galega. Mais tamén é a da viúva Ferrer, que, tamén desafiando o papel secundario a que a sociedade condenaba á muller, se determina a pasar a ser ela quen goberne a compañía despois do falecemento do seu marido. E tamén a dos señoritos Ferrer, vividores, incompetentes e soberbios. Porque a Historia nunca é auga pasada. É río. E no río a auga que vai pasar a ponte é un reflexo da auga que xa a pasou. Velaí logo que Carme, unha moza afogada pola relación afectiva que mantén con Carles, a imitanza da viúva Ferrer reivindique a súa propia personalidade; e que Poñente tamén sexa en boa parte a crónica desta constatación. Mais tamén, a novela de Pere Tobaruela, axuda a explicar certos aspectos relativos ao desapego e refractarismo coa cultura e identidade galega con que a burguesía nos golpea nos días de hoxe. Porque a novela de Pere Tobaruela é unha novela de hoxe, é dicir, non un discurso pechado, non un discurso para ler e xa está. Porque o lector actual non quere quedar á marxe do discurso e reivindica a súa capacidade para interpretar e non só ler.

Poñente, é unha novela sobre a historia, non unha novela histórica. E unha novela integradora: a historia de Sadurní e os Ferrer intégrase na de Carme, tal e como o discurso global de Poñente debe integrarse na vida/historia do lector. E, se o coñecemento, por parte de Carme, das peripecias do XIX reafirma  a actualidade de Carme, tamén esta novela debe servir de algo na vida do lector.

Logo disto, o seguinte a salientar na novela de Pere Tobaruela é a habilidade, a destreza coa que o narrador vai tecendo diferentes modalidades narrativas, alén dos dous tempos, nun único discurso. Retallos de prensa, testamentos, partidas de defunción, fragmentos de libros de historia, de cancións, de documentos mercantís ou de retratos familiares, vanse entretecendo no discurso de Poñente, sen ancoraren, senón todo o contrario, a vertixinosa sucesión de sucedidos, servindo ao propósito dunha lectura dinámica e absorbente. Dinámica e absorbente, logo se decata o lector, é a lectura, é esta novela na cal o valor do fragmentario, da cousa pequena, se revela como parte imprescindíbel dun todo que non existiría sen o seu decisivo contributo, igual que o xogo nunca é superior ao valor do naipe senón que se constrúe a partir del.

Falamos, pois, dunha novela máis de autor que de narrador ou personaxes. Aínda tendo moito de novela coral, que non son poucas as personaxes nin se trata de personaxes planas. Precisamente nisto, en non seren personaxes planas, houbo moito coidado, logrando, en moi pouco espazo –e é outro dos puntos fortes da novela- que as personaxes actúen, transmitan sentimentos, e sexan espectadores da historia que os envolve. Por iso dicimos que é unha novela de autor, e houbo moito coidado niso, tamén, mais só será unha novela de autor mentres non a lea o lector, momento no cal cesa a propiedade autorial e dá paso a outra nova e definitiva.

Tratándose dunha novela de espectro semántico moi denso, e materializada na volta das 200 páxinas, fica a aínda por sinalar outra das características absolutamente notábeis desta novela, a pedra angular que fai posíbel a novela tal como a lemos: o uso do resumo. Páxina a páxina, Pere Tobaruela obséquianos un exquisito uso deste recurso, botando man del con tino e sensibilidade de xeito que a acción avanza sen estorbar a manifestación das personaxes; de xeito que a acción avanza harmonicamente, sen brusquidades nin contrastes excesivos, medindo moi ben os tempos e dimensións de ocorrencia a fin de que non estorbe nin entoleza a acción e deixe unha lectura dinámica, envolvente, completa e atenta. Un discurso, que, tendo a historia e a conformación da personalidade como eixo, non é novela histórica senón novela sobre a historia, e de construción plenamente actual para que a súa lectura o sexa tamén.

Xosé Manuel Eyré

Desvelar o tempo dunha figura fundamental: crítica de Manuel Rodríguez Alonso sobre «Luís Soto. A xeira pola unidade galega», de Xurxo Martínez

Críticas,Crónica

Manuel Rodríguez Alonso publica no seu blog, Bouvard e Pécuchet, unha recensión crítica sobre Luís Soto. A xeira pola unidade galega, de Xurxo Martínez González.

 

Para non esquecer

A desmemoria histórica interesada fai que quen foron figuras sobranceiras do exilio ou do antifranquismos pasen a ser esquecidas, porque non lle convén ao poder vixente que se lembren os seus feitos e mais as súas ensinanzas. A cultura oficial e politicamente correcta de hoxe non tolera os que defenden a autodeterminación ou que simplemente seguen a declararse marxistas ou que non aceptan a sociedade de mercado neoliberal como a única forma posible de organización social. Por iso, parabéns para esta coidada biografía de Luís Soto, que nos ofrece un investigador mozo como é Xurxo Martínez.

Luís Soto foi unha figura senlleira do antifascismo e da loita antifranquista. A súa militancia lévao antes da Guerra Civil ao sindicalismo e ao Partido Comunista. A súa convicción nacionalista faino loitar pola fundación dun partido comunista galego, mais bate co centralismo do PCE español. Participa na fundación da UPG e o gran contacto entre o exilio republicano marxista e os mozos de Brais Pinto e os fundadores da UPG. Martínez González percorre toda a peripecia vital, mais tamén ideolóxica de Soto.

A primeira parte da biografía abarca desde 1902, ano de nacemento de Soto, a 1931, data da proclamación da II República. Ao presentarnos a infancia e xuventude de Soto, Martínez recrea moi ben a Galicia do primeiro terzo do século XX e ofrécenos unha imaxe dunha Galicia onde inzan os mestres de ideoloxía progresista (os pais de Soto) ou as asociacións agrarias. Tamén a Galicia dos emigrantes retornados de América, que non só traen cartos ou desenganos, senón tamén ideas e libros novos e revolucionarios, como o tío do propio Soto. Xa que logo, desbota o tópico da Galicia rural conservadora e católica e estamos ante unha colectividade onde non son alleos o progresismo, o sindicalismo e mesmo o socialismo ou o anarquismo.

Como tantos do seu tempo, Soto marcha á emigración arxentina con só dezasete anos, para volver, derrotado, coma o pai de Migueliño de Castelao, en 1921. O autor, con evidente acerto, alude á tremenda situación que está a crear entre os mozos galegos a guerra de Marrocos na década dos vinte. En África pasará Soto tres anos como soldado. De volta do servizo militar, Soto converterase en mestre, mais nun mestre laico, que retira da aula todos os símbolos relixiosos.

A chegada da Segunda República supón unha grande ilusión para Soto. Cómpre que o lector se fixe na ATEO (Asociación de Trabajadores de la Enseñanza de Orense) e comprenderá mellor a xenreira que Franco tivo contra o ensino público e que seguen a manter os seus actuais continuadores. Nesta etapa Soto pasa a ser un activo militante do PCE. O lector pode atopar non libro non só unha boa análise non só da vida de Soto nos tempos da República, senón tamén do ambiente político-social deste momento.

A terceira parte dedícaa á actividade de Soto durante a Guerra Civil. Desenvolve moi ben as relacións Soto-Castelao, así como o labor propagandístico realizado por Castelao-Soto entre os emigrantes galegos de América (Nova York, A Habana…). A fuxida de Soto cara á zona republicana é unha verdadeira novela de aventuras, que o historiador relata con bo pulso. Despois analiza polo miúdo a actividade de Soto durante a guerra, a prol da República. Unha sección importante é a xa devandita colaboración Soto-Castelao.

A cuarta parte presenta a actividade de Soto no exilio mexicano, entre 1939 e 1950. Asistimos ás actividades de Soto para articular e unir a oposición antifranquista no exilio, o choque entre o seu nacionalismo e a política centralista do PCE, á fundación do Fogar Galego ou á edición de publicacións. Debe lerse a influencia de Soto sobre Castelao cando este define o seu concepto de nación aplicado a Galicia en Sempre en Galiza. O autor tamén explica polo miúdo como se foi realizando a creación da revista Vieiros, a partir de precedentes como Saudade. Constituído o Padroado da Cultura Galega de México en 1959 xurdirá a revista Vieiros, dirixida por Carlos Velo, Florencio Delgado Gurriarán e o propio Luís Soto. O autor analiza acertadamente o impacto desta revista en Galicia, especialmente entre o grupo madrileño de Brais Pinto e sobre a UPG.            Dende os anos sesenta, Soto pode volver a Galicia. O libro incardina agora a vida de Soto con acontecementos fundamentais da última historia de Galicia como a fundación da UPG, a homenaxe en Ourense a Celso Emilio Ferreiro en 1966 ou os movementos nacionalistas e marxistas de oposición no tardofranquismo . Nesta etapa Martínez sinala acertadamente como a visión que de Castelao ofrece Soto (a do político republicano, antifascista e nacionalista) é a oposta á do grupo Galaxia, que incidía sobre o Castelao escritor, pintor e humorista. Cómpre ler tamén a xenreira que lle producían as emisión radiofónicas do Padroado, en 1966, ao o hoxe é presidente de honra do PP, Manuel Fraga, daquela ministro de Información de Franco ou como impediu este mesmo personaxe a difusión do número 3 de Vieiros.

En fin que se queremos comprender mellor a Galicia actual e máis a do inmediato pasado, así como coñecer unha das grandes figuras da nosa historia recente, cómpre ler este libro. Gústanos ademais que o autor empregue, aínda que non estean recollidos polo VOLGa, termos como feixismo, feixista ou antifeixismo. É un acerto así mesmo aludir sempre a Franco como Atila e agrádanos que non considere pexorativo un termo como bolxevique, que non dubida en aplicar a Soto. Non nos gustan tanto, máxime nun autor que é licenciado en filoloxía galega hiperenxebrsmos ou castelanismos como pitelo por cigarro, retrasar no canto de atrasar ou o emprego de marzal, adx., ´propio do mes de marzo´, no canto de marzo.

Manuel Rodríguez Alonso

 

 

Os novos títulos do Club da Ciencia, protagonizados por Morgana, no suplemento A Escola do Faro

Infantil,O Club da ciencia,Xuvenil

O Faro de Vigo, no seu suplemento A escola do Faro, publica unha anotación sobre os dous novos títulos da serie O Club da Ciencia: Quen lle ten medo a Morgana? e O caderno laranxa de Morgan de Pasqual Alapont.

 

Edicións Xerais acaba de publicar dos nuevos títulos de la colección infantil y juvenil que tiene como protagonista a Morgana. El escritor Pasqual Alapont (Catarroja,Valencia, 1963), con las habituales ilustraciones de Montse Español Rodié, entrega dos títulos en gallego de la serie Morgana. Libros recomendados para lectores de tercer ciclo de Primaria.

En “O caderno laranxa de Morgana”, la protagonista, una niña de 11 años y siete meses admite que su sus padres la llamaron Morgana “porque estaba de moda”; juega a baloncesto, estudia 6o de Primaria y a su compañero de clase Víctor se le caen las cosas de las manos cada vez que Morgana lo mira y por ello les cantan.“A Víctor le gusta Morgana, a Víctor le gusta Morgana, …”. En el libro también se cuenta que va a llegar una profesora nativa para dar clases de inglés y se espera un curso muy difícil.

En “Quen lle ten medo a Morgana?”, conoceremos a las compañeras y a las amigas de nuestra protagonista. Paula es una presumida que siempre le recuerda a Morgana que si se peinara se podría convertir en una criatura adorable. Lola es una buena amiga, Pili es una muy buena amiga, Uxía es ok y Silvia está sufriendo porque sus padres acaban de divorciarse. Con respecto a Víctor, apareció Xiana, le giñó los ojos y el chico acabó “colgado” de ella, lo que provoca en Morgana que se sufriese un ataque de celos.

«Extramunde», a estraña viaxe dos espiritados: Crítica de Manuel Gago sobre a novela de Xavier Queipo

29 Novembro 2011

Blogs,Críticas,Narrativa,Premios_Xerais

Manuel Gago publicou no seu blog, Capítulo Cero, unha recensión crítica sobre Extramunde, de Xavier Queipo, Premio Xerais de Novela 2011.

 

«Extramunde», a estraña viaxe dos espiritados

Leo Extramunde, o último premio Xerais de novela, do biólogo e escritor Xavier Queipo, dunha tacada cruzando de noite o Atlántico. Só durmo nos avións cando volvo rendido; da outra volta, gozo de ler, escribir e poder pensar un pouco de vagar, tomando tempo para cousas pendentes. Tiña gañas de ler esta novela sobre a intolerancia e a diferencia dun dos máis notables escritores do país. A novela ten dúas partes moi diferenciadas; nisto de facer reseñas literarias non me gusta moito explicar o argumento porque considero que é ser demasiado espoiler (cando eu vexo críticas desas que desgranan os feitos da novela fuxo delas como da peste). En todo caso, aquí compensa explicar un pouquiño para dar conta do que quero dicir.

A primeira parte de Extramunde é tal cal unha visión alucinada dun cadro de Brueguel o Vello. Queipo consegue con mestría trazar un panorama dun mundo pechado e ofegante, o dun santuario de espiritados do século XVII, no que un cre ver escenas vistas, se cadra, no Corpiño ou no San Campio de Outes; un mundo brutal e inxusto, onde a Igrexa dispón da vida e vontades, aínda que non dos espíritos. A brutalidade cultural da primeira parte lembroume as Comedias Bárbaras de Valle-Inclán e o territorio proceloso dunha Galicia tenebrosa e escura, pero tamén chea de poderosas imaxes visuais que ás veces nos gustarían que se estenderan máis na narrativa, como a vida da nai da pousadeira e a propia pousada. Igrexa e Monarquía dispoñen deportar aos espiritados que acuden ao santuario de Santo Andrés ás xunglas americanas, para que a natureza remate o que eles non queren facer, nunha sorte de depuración racial do diferente e enfermo. A prosa de Queipo móvese con facilidade construíndo un envolvente universo de lama, cheiro humano, maldade e miseria.

Un dos elementos interesantes é a viravolta que pega o libro e que conduce, realmente, toda o resto do libro. Tras un motín a bordo, os tolos conseguen facerse co control da nave que os levaba cara morte segura e emprenden unha longa viaxe bucaneira por África e o Índico. E velaquí acontece unha profunda viravolta narrativa: aqueles que eran diferentes, aqueles deixados da man de Deus, transfórmanse en persoas normais cando abandonan a sociedade que os concibe diferentes, que os relega e aparta, facendo seu aquel vello dito de que aos tolos fannos a xente. A nave dos tolos non é tal, xa que logo. Esta segunda parte, ben distinta da inicial, recupera a querencia de Queipo pola literatura do mar, na mellor tradición europea deste tipo de novelas de viaxes a voltas por destinos índicos. Primeira e segunda parte son ben diferentes no seu estilo e construción, demostrando que as mesmas persoaxes poden construír historias distintas de vez, e se cadra esa é a cousa que o lector deba ter máis presente nesta historia: que non é unha, senón dúas, en soprendente combinación. Unha sorte de Comedia Bárbara e de epopea marítima de Patrick O’Brian. Unha estraña e aleatoria epopea de liberación individual e colectiva.

Manuel Gago

Agustín Fernández Paz recollerá mañá en Guadalajara, México o Premio SM de Literatura Iberoamericana

Autores,Infantil,Premios,Xuvenil

O escritor galego Agustín Fernández Paz recibirá mañá martes, na Feira Internacional do Libro de Guadalajara, en México, o Premio Iberoamericano SM de Literatura Infantil e Xuvenil. O autor, que viaxou a Guadalajara, acompañado da súa filla, estará tamén acompañado polo seu editor Manuel Bragado.

O premio fóralle concedido ao escritor de Vilalba o pasado 12 de setembro en recoñecemento a toda a súa traxectoria como autor de literatura infantil e xuvenil. Daquela, o xurado destacou da súa obra ««o seu compromiso cos valores humanos universais e o seu papel determinante na construción dunha literatura infantil e xuvenil en lingua galega», destacando tamén a súa extensa obra narratiava, que aborda gran diversidade de xéneros e temas.

No marco da Feira do Libro de Guadalajara, Agustín Fernández Paz será entrevistado, ademais, pola escritora Rosa Aneiros, nun foro que leva por nome «El pracer de la lectura», que se celebrará o mércores 30.

«Suso de Toro e os destrutores de mitos»: anotación de Xosé Manuel Eyré

Uncategorized

Xosé Manuel Eyré publicou no seu blog, Ferradura en tránsito, a anotación «Suso de Toro e os destrutores de mitos».

Suso de Toro e os destrutores de mitos

Dúranme aínda os ecos da velada que en Codeseda (A Estrada) nos xuntou  a debater en conversa a  redor do mito. Temo e agardo que tampouco se apaguen agora.

Agora lembro que un dos meirandes destrutores de mitos da actualidade é Suso de Toro. Nunca cesou nese afán. E del se recollen algúns dos mellores froitos que a escrita de Suso de Toro deixou. Sé botamos unha ollada ao seu corpus narrativo resulta doado ver como hai un antes e un despois da Sombra cazadora- e non quero renunciar ao comentario que o título provoca: sombra, prsenza intanxíbel, tal que os mitos; cazadora, que, como se verá, remata por nos conquistar. Antes Suso de Toro movíase polas terras pouco exploradas aínda ( a narrativa galega estaba aínda no labor vertebrase e acadar dinamismo histórico fóra das gadoupas que historicamente a afogaron…desde o seu medieval nacemento), polas pouco exploradas terras da destrución dos  mitos, polas atraentes terras da liberdade que reclama o poder do agromar novo indicador de que non só existe unha corrente de auga. E lese, despois, un autor que tenta acomodar o seu discurso ao canon da novela clásica, onde deixa reaparecer ecos do primeiro Suso de Toro ( Círculo).

Hoxe Sartre é calquera. O papel do intelectual está ao alcance de todos e a figura do intelectual perdeu toda autoridade, o que diga non só é discutíbel é que vai ser discutido, negado, sometido a burla. Iso non hai autoridade que o resista. Internet cuestiona toda autoridade, mais iso non garante por si mesmo que o poder pase a toda a xente.

Estas palabras súas son ben claras. E veñen moi a conto, se do mito estamos tratando. Fala do intelectual, tanto dos que crean mitos como dos que nos in-ducen (ducere) coñecemento a partir do mesmo mito, á vez porque veñen sendo figuras residentes na mesma identidade. E rescato, delas, unha: autoridade. Non resulta lóxico o seu emprego. Nunca, o intelectual, pretendeu autoridade sobre nada, absolutamente nunca; iso é unha cousa e que os demais lles concedamos ascendencia na configuración da nosa maneira de pensar ( de ser, de existir)…iso é outra ben diferente.

Lembro outro artigo recente, que ben ilustra a actitude que sempre guiou a Suso de Toro.

Porén, nin o mesmo Suso de Toro é quen de vivir á marxe do mito. Poden comprobalo aquí, xa no mesmo título, e, se queren, deánlle un repaso á súa narrativa ( Calzados Lola, Non volvas, Trece badaladas…).

Vivimos nun tempo onde os cazadores de mitos se espallan e estercan por todos lados. O ser humano leva no seu sangue ese instinto cazador, e non se dá desfeito del senón que chega a coverterse no seu vórtice vital.

Neste noso mundo desacralizado e laico triunfan os esqueletos, as momias, os zombies. E os máis fermosos protagonistas son os vampiros, esa promesa de maxia, misterio da morte, eternidade. É ben razonábel, é o máis sensato, que esta mocidade romántica procure historias de vampiros.

Mais ha ser por algo que, malia tanto cazador de mitos, este revive e recobra forzas até cazar ou colonizar o imaxinario de ficcións consumidas. Ficcións: narracións: mitos.

A vida é así, unha sombra cazadora. Nin nos deixa ser só cazadores de mitos, nin tampouco construtores de mitos, e está a reclamar que tampouco haxa condutores no mito ( iso foi cousa da modernidade, cando o seu humano reclamaba que o seu intelecto era quen de gobernar o mundo e a súa vida).

A vida é así, mito permanente. Sempre foi así.

A diferenza, que agora, xa adestrados ou tempo tivemos diso, agora o mito reclama que sexamos nós quen nos adentremos, que o comprendamos, que o vivamos.

Sempre haberá maís mitos a cazar. Sempre haberá máis mitos a construír. Sempre nos quedarán máis mitos a coñecer, sempre nos quedará máis coñecemento a extraer dos mitos. Matalos antes de os coñecer só nos condena, como a Sísifo, á esterilidade reiterada.

Xosé Manuel Eyré

Agustín Fernández Paz, Rosa Aneiros e Marcos Calveiro participan na Feira Internacional do Libro de Guadalajara (México)

Autores,Feiras_do_libro,Noticias

Os escritores Agustín Fernández Paz, Rosa Aneiros e Marcos Calveiro participan na Feira Internacional do Libro de Guadalajara (México). Algúns xornais como Atlántico e El Correo Gallego, ademais da Asociación Galega de Editores, informan sobre a súa actividade alí a través de axencias.

 

Unha delegación de editores e escritores galegos atópase na cidade mexicana de Guadalaxara para participar na Feira Internacional do Libro, que comezou ou pasado 26 de novembro e prolongarase ata ou 4 de decembro. Agustín Fernández Paz, que ou martes recibirá ou Premio Iberoamericano SM de Literatura Infantil e Xuvenil; Rosa Aneiros e Marcos Calveiro, son vos autores que protagonizan as principais actividades, especialmente con público escolar.

Así, manterán diversos encontros con integrantes de clubs de lectura que “previamente estiveron traballando” coas súas obras, sinalou Rosa Aneiros, e con estudantes de distintas idades. Ou acto principal celebrarase ou xoves 1 de decembro, cando Rosa Aneiros e Marcos Calveiro recibirán a un grupo de nenos e meniñas indíxenas dá Sierra de Durango, na zona centro-occidental do país, lindante co estado de Jalisco.

Trátase de novos tepehuanos do norte, unha dás máis de 60 etnias existentes en México que, segundo destacou Rosa Aneiros, “reciben unha educación bilinge” tanto en español como na lingua autóctona. “Será interesante explicarlles que hai outros lugares onde tamén se fala e estúdase nunha lingua propia”, sinalou a autora, en alusión ó galego.

“Algúns deles non saíran antes de Durango e para todo será a primeira vez que vingan á FIL”, explicou Rosa Aneiros que, xunto con Marcos Calveiro, falaralles de “como se constrúe unha historia” desde ou punto de vista literario, e dá importancia dous libros e a lectura para a formación dous mozos.

En canto a Agustín Fernández Paz, será entrevistado pola propia Rosa Aneiros nun encontro denominado ‘Ou pracer dá lectura’, que se celebrará ou mércores día 30. Ambos, xunto con Marcos Calveiro, participarán ao día seguinte nunha mesa redonda coa lema ‘Voces de Galicia’.

EDITORES

Na caseta colectiva dá Asociación Galega de Editores (AGE) e a Xunta de Galicia, representada polo presidente do gremio, Manuel Bragado, e polo director xeral do Libro, Francisco López Rodríguez, exponse unha selección do catálogo dunha vintena de editoriais. Delas, a única que conta cunha caseta propia na FIL é Kalandraka, á que se suma a empresa distribuidora de libros Arnoia, situada non pavillón internacional xunto coa caseta dá AGE.

A caseta de Kalandraka atópase ou pavillón nacional de México, xa que a editorial galega especializada en literatura infantil e xuvenil abacele a esta feira representando ó seu selo mexicano Libros para Soñar. Alí mantén encontros con editores, distribuidores, bibliotecarios e libreiros latinoamericanos e estadounidenses, ademais de promocionar as obras distinguidas co Premio Internacional Compostela de Album Ilustrado.

A Feira Internacional do Libro de Guadalaxara celebra este ano a súa 25 edición, na que Alemaña é ou país invitado. Non programa de actividades destaca a presenza de autores e ilustradores como Herta Mller e Jutta Bauer en representación dá delegación alemá. Tamén participan ou poeta Juan Gelman, ou novelista Mario Vargas Llosa e ou artista plástico Anthony Browne.

Anotación sobre «Cidades», de Fran Alonso, en Trafegando Ronseis

Blogs,Críticas,Merlín,Poesía

Trafegando ronseis publica unha anotación sobre Cidades, de Fran Alonso.

 

Na procura dun libro de poesía axeitado para o meu alumnado de 2º de ESO cheguei -por recomendación de Carlos Negro- a Cidades, de Fran Alonso, publicado por Xerais, con ilustracións de Pablo Otero. Encantoume o poemario, pero veño de saber que está esgotado e por tanto é inútil falarlle del aos rapaces e rapazas, xa que nin sequera o hai na biblioteca do centro. Unha verdadeira lástima!
Resulta difícil escoller libros para esta franxa de idade, na que nin son tan maiores como eles cren nin tan pequenos como nós adoitamos pensar. Non están maduros, normalmente, para lectura máis “xuvenís” pero arrédanse das lecturas “infantís”. E se falamos de poesía temos aínda un problema maior. Un xénero no que pretendemos motivalos, pero non podemos facelo con poemarios que se lles quedan “pequenos” nin con poemarios complexos que os afastaríasn do amor polo xénero. Por iso, cando lin este libro pareceume tan axeitado. Fran Alonso deita unha fermosa mirada poética sobre as cidades, mergullándose nelas e ofrecéndonos as súas cores, os seus olores, a súa vida cotiá, que inclúe sensacións, pensamentos, nostalxias, amores, medos… Un mundo de cidades ou unha cidade feita mundo.

A Universidade de Bangor organiza un seminario sobre a obra de Xavier Queipo, que presentará alí «Extramunde»

28 Novembro 2011

Autores,Conferencia

A Universidade de Bangor organizou arredor un seminario arredor dalgúns aspectos da obra de Xavier Queipo, quen aproveitará a súa estadía no País de Gales para presentar Artico 2.0 e Extramunde, Premio Xerais de Novela 2011. Reproducimos o programa:

Xavier Queipo is one of Galicia’s leading, most original narrative voices. In 2011 he was awarded the prestigious Xerais literary award (which is granted every year by Galicia’s leading publishing house). This one-day symposium aims to bring his work to the attention of Welsh and British audiences, by bringing researchers, students and writer together and encouraging new discussions on the role of the literary writer in contemporary Galician culture.

Friday, 2nd December
1-4pm Conference Room 3.

13:00 Welcome by Dr Helena Miguélez-Carballeira

13:15 Dr Cornelia Graebner:
Poetic Disruptions of the Neoliberal Etiquette: The European Constitution in Verse

13:50 Coffee

14:00 Dr Kirsty Hooper:
Xavier Queipo’s Glosarios: a model of relational poetics?

14:40 Xavier Queipo:
Flux and mutability: Membranes and literature

15:30 Round Table Discussion
(Audience participation will be encouraged!)

16:00 Close

 

Presentación en Vigo de “Vigo. A explosión dos ’80″ de Víctor de las Heras

Fóra_de_colección,Presentacións

O xoves, 1 de decembro, ás 20:30 horas, terá lugar, no Auditorio Municipal do Concello de Vigo, na Praza do Rei, a presentación do libro Vigo. A explosión dos ’80 de Víctor de las Heras con textos de Fernando Franco.

No acto, no participarán o ex alcade Manoel Soto, o sindicalista Antonio Sangabriel, o músico Nicolás Pastoriza, o xornalista Fernando Franco, o director de Xerais Manuel Bragado e o autor, haberá unha proxección de fotografías do libro acompañada dunha selección musical dos ’80.

Máis de 300 fotografías sobre a vida social, cultural e política dos axitados ’80 en Vigo

Xurxo Martínez: «Luís Soto foi esquecido porque formou parte dos vencidos». «O acontecido na UPG debería ser contado dende a óptica dos expulsados»

Crónica,Entrevistas

Mundo Galicia e La Voz de Vilalaba publican unha entrevista  de V. Outeiro con Xurxo Martínez González sobre o seu libro Luís Soto. A xeira pola unidade galega, que Xerais acaba de publicar na colección Crónica.

 

Edicións Xerais acaba de publicar, entre as súas novidades, a biografía “Luís Soto. A xeira pola unidade galega”. Sobre esta figura polifacética do nacionalismo galego escribiu Xurxo Martínez González. Falamos con el.

Cal foi a motivación para emprender o teu traballo de reconstrución da figura de Luís Soto?

A sintonía e proximidade que sentín con protagonista, creadas por varias persoas como Ferrín, García Crego ou Xosé González (Pepe de Redondela). Estes trataron moito a Soto e animáronme a escribir algo sobre el. A idea inicial era facer un artigo de investigación pero a figura de Soto abranguía demasiados eidos. A súa actividade era digna de ser coñecida e recoñecida. Velaquí o resultado.

Suponse que no momento de comezar coa esculca tiñas algunha idea sobre Soto: deches con algunha sorpresa especial sobre a súa figura?

Polo xeral sábense tres cousas: que acompañou a Castelao por Cuba e Estados Unidos; que participou na fundación da UPG e que dirixiu Vieiros. Non son actividades banais.

Porén, Soto despregara unha tarefa monumental dende os tempos da República até o exilio en México. Aparece como unha das figuras máis dinámicas, con distintas responsabilidades políticas, sociais ou culturais. Citemos algunhas: dirixente da Asociación de Traballadores do Ensino de Ourense (ATEO), director de Nueva Galicia, membro da dirección do PCE en México, secretario xeral da Comisión Galega do PCE, delegado da Internacional de Traballadores do Ensino, redactor de España Popular e Nuestra Bandera, dirixente da Alianza Nazonal Galega, director de Vieiros, secretario xeral do Padroado da Cultura Galega, fundador da UPG e do PGP etc.

Parece difícil soster que Luís Soto foi un home de segunda fila. El foi un motor de explosión en múltiples iniciativas.

Que destacarías da personalidade política de Luís Soto?

 A coherencia e firmeza nos principios nos intres bos e malos. Soto sentiuse identificado coa liña do frentepopulismo e con esa idea morreu. Foi un dos responsábeis de integrar a ATEO na UXT dentro da liña deseñada polo PCE naquela altura. Na guerra civil potencia xunto a Castelao a Solidariedade Galega Antifeixista. No exilio aínda é máis clara esta postura. Mais sempre quixo engadir un matiz: as novas estruturas debían posuír autonomía. Se o PCE potenciaba a XSUN pois Soto potenciaba a Comisión Galega de Axuda á XSUN, por exemplo.

A súa gran teima foi a creación dun partido de orientación comunista ao servizo da nación galega. Eis a súa gran contribución política. Acadou o obxectivo co nacemento da UPG.

Sindicalismo, política, cultura… Podemos definir a Soto como un home total?

Pouco lle quedou por facer a Soto. O seu dinamismo e dispoñibilidade para a loita é digna de imitar. Malia as doenzas que sufría, que ás veces o tiñan encamado meses enteiros, non o afastaban do compromiso activo. Soto non era un militante pasivo, un que está por estar, que pasa por alí para ter un carné. Non hai actividade do exilio galego en México onde non estea Soto e fose sindical, política, cultural ou internacional.

 Non pensas que Luís Soto sería merecente dunha maior atención por parte das e dos nosos historiadores?

 Sen dúbida porque Soto ofrece un guión diferente para interpretar, por exemplo, o exilio galego. Polo xeral séguese, máis ou menos, o discurso oficial do exilio de Bos Aires. Soto foi crítico co Consello de Galiza no seu nacemento malia a amizade con Castelao, que manterían deica a morte do rianxeiro. Porque a vida de Luís Soto permítenos seguir a defensa da liberdade de Galiza dende unha interpretación marxista. Facer unha historia do nacionalismo non é cinguirse ao Partido Galeguista, a Castelao ou a Ramón Piñeiro. O nacemento da UPG, por exemplo, debe ser posto á luz da tarefa de Soto por teorizar un nacionalismo de práctica marxista.

O fondo privado de Soto foi entregado en 1993 , grazas á mediación de Elixio Villaverde García. Toda esa inxente documentación (até 18 caixas) debeu ter maior atención á hora de escribir a nosa historia.

Tampouco o mundo do nacionalismo político parece prestar a atención debida ao noso personaxe..

Luís Soto foi esquecido porque formou parte dos vencidos. Non só os da guerra civil senón os da historia moderna do nacionalismo galego. Se Soto decidise continuar na UPG tras o conflito de 1976 entón este libro xa se tería publicado.

 Un dirixente como foi Soto debía aparecer no discurso do nacionalismo de esquerdas. Seguramente foi o primeiro gran ideólogo dun nacionalismo de orientación marxista. Está detrás do primeiro xornal comunista monolingüe en galego. Os seus traballos teóricos están no Arquivo Provincial de Ourense. Ninguén pode dubidar de que era a persoa máis formada das que fundaron a UPG. Soto viña da dirección do PCE; da executiva da Federación de Ensino da UXT durante a guerra; viña de liderar a corrente interna dos comunistas galegos que quería un PCG; tiña un vasto coñecemento da cultura galega e da teoría marxista-leninista etc.

 Que outras figuras ou acontecementos da historia de Galicia pensas serían merecentes dun mellor estudo e proxección?

 Tense traballado arreo nos libros de memoria e biografías. En poucos anos apareceron cousas sobre Xoán Xesús González, Víctor Fraiz, Benigno Álvarez ou mesmo Placeres Castellanos, por citar algúns que tiveron relación con Soto. Hai anacos da historia que contan con importantes investigacións (o que máis, seguramente, o período bélico do 36). Mais hai outros tramos en claroescuros como boa parte do XIX galego (salvando as achegas de Barreiro Fernández para a francesada e o levantamento de 1846) ou a historia máis recente do nacionalismo.

 Considero, entre outros, que os episodios acontecidos na UPG deberían ser contados dende a óptica dos que foron expulsados deste partido. Non só dende o feito puntual senón tamén dende o ideolóxico. Cito os sucesos de 1976 ou a escisión da que naceu o PCLN. Descoñezo onde está gardada a memoria de persoas como Pepe de Redondela, García Crego, Xosé María Brañas, Manuel Reboiras, Ramón Muñiz, García Montes, Mariano Abalo, Xan Carballo etc. Estas persoas, que conformaron unha das xeracións máis determinantes do nacionalismo galego, deben contar a súa versión e deben aparecer persoas dispostas a recollela.

V. Outeiro

A movida resucita con «Vigo a 80 revolucións por minuto» de Emilio Alonso e «Vigo. A explosión dos 80», de Víctor de las Heras

Álbums,Crónica,Fotografía

Luís Pousa publicou en La Voz de Galicia unha crónica a partir da publicación dos libros Vigo a 80 revolucións por minuto de Emilio Alonso e Vigo. A explosión dos ´80, de Víctor de las Heras,

 

Los ochenta y su movida

TREINTA AÑOS DESPUÉS, DOS LIBROS DE XERAIS RESUCITAN EL ESPÍRITU DE LA ÉPOCA: «VIGO A 80 REVOLUCIÓNS POR MINUTO», DE EMILIO ALONSO, Y «A EXPLOSIÓN DOS 80», CON FOTOS DE VÍCTOR DE LAS HERAS. DOS PUERTAS QUE SE ABREN PARA UN HERMOSO (Y NOSTÁLGICO) VIAJE EN EL TIEMPO

La música que oíamos a los 14 años nos gusta de por vida no porque sea la mejor que escuchamos a lo largo de nuestra existencia, sino porque, sencillamente, esa música era la banda sonora de un fragmento de nuestra vida en el que éramos felices a tumba abierta. Por eso llevamos los ochenta incrustados en alguna recámara del cerebro. La Galicia de los ochenta no era el Manchester de The Smiths ni el Dublín de U2. Nin falta que fai, rezaba un lema de la época.

La movida, como cantaban Os Resentidos en Fai un sol de carallo, hizo que mucho yeyé usase gafas de sol de noche y de día. Incluso había lentes ahumadas dentro de los bares y pubs que, a fi n de cuentas, eran los epicentros de aquella forma lúdica e irreverente de entender la renovación cultural. Uno de aquellos locales estaba en Vigo y se llamaba nada menos que Kremlin. Todavía no se había desplomado el muro de Berlín. El sano e histórico pique entre Norte y Sur (ahora resucitado sobre el césped), en cuestión de movida musical no tuvo color. Goleó Vigo, cantera inagotable de bandas y solistas de eso que se llama, a vista de pájaro, rock. En aquella década A Coruña tuvo Radio Océano, un Noroeste Pop Rock memorable, la poesía de Lois Pereiro y el pub O Patacón. Al sur, todo arrancó en diciembre de 1981 con el concierto de Siniestro Total en el Cine Salesianos. Y ahí sigue Julián Hernández, al pie de la batería, treinta años después. Pero no todo se redujo a Siniestro. Coppini dejó la banda para fundar Golpes Bajos, exquisita formación siempre algo incomprendida. Otro cisma, el de Miguel Costas, derivó en Aerolíneas Federales.

Como la movida era una cosa muy de compartir, se inventó incluso un intercambio cultural con la capital bautizado Madrid se escribe con V de Vigo. Todos los alcaldes querían ser Tierno Galván. Eran los ochenta. Ya no volverán. Y ahora ni siquiera nos queda Portugal.

Luís Pousa

Cara á disolución da narrativa tradicional: Crítica de Armando Requeixo sobre «Ninguén», de Fran Alonso

Críticas,Narrativa

Armando Requeixo publicou unha recensión crítica sobre Ninguén, de Fran Alonso, nos xornais El Ideal GallegoDiario de FerrolDiario de Arousa e Diario de Bergantiños.

 

Os ruídos solitarios de Fran Alonso

Fran Alonso leva anos avanzando por un vieiro creativo que o proxecta cara á disolución da narrativa tradicional e que acabará por polarizalo, cada vez máis, arredor doutros espazos mestizos da escrita, hibridación interxenérica que xa se anuncia —e moi visiblemente— nos seus últimos volumes publicados.

Este é o caso de Ninguén, libro de relatos no que o mundo virtual da Internet e, moi especialmente, das redes sociais alimenta unha arañeira textual inzada de hoax ou bulos masivos na que habitan os internautas e, por extensión, os que non o son pero con eles tratan e interactúan.

Por súa vez, Alonso concentra a cada volta a súa direccionalidade temática nun único e omnívoro asunto que imanta calquera outra circunstancia ou motivo: a incomunicación. Unha incomunicación que nace da soidade na que vagan os seus protagonistas urbanitas, condenados ao suplicio de Tántalo: estar rodeados de ducias, de centos de persoas e, porén, continuar nunha transcendente e íntima soidade radical, case que ontolóxica, que os afasta dos outros definitivamente.

O causante deste mal endémico da soidade incomunicada non é outro que o ruído, a perturbación sonora de fondo, mais tamén toda a barafunda que nos envolve, que nos condiciona bloqueando a nosa expresividade potencial, obstaculizando a comunicación efectiva, anulando a conexión interindividual e colectiva.

Diso tratan, en esencia, as dez historias de Ninguén, aínda que, xaora, cada unha delas mudule argumentalmente escenarios diversos, nos que ten cabida tanto o retrato comunitario e psicosocial (como no moi carveriano “Veciños” ou en “O edificio Benestar Social”) coma o territorio simbólico (así no reencarnador “Home Vello e Muller Vella”), a relectura metacrítica (no inxel “Comunidade literaria”), o fantástico puro (caso de “Ninguén”, con recendos dos grandes do xénero), os relatos do obsesivo (igual na vagabundaxe de “Estilo de vida” ca no angustioso “Vacacións” ou o compulsivo “Pola boca morre o peixe”) e, por suposto, os ichós destrutores da identidade que ameazan no ciberespazo (o tópico “Esperando” e o iterativo “Lista de correo”).

Ganduxando todo este mosaico de retallos os e-mails hoax que serven para dar cohesión ao conxunto e ancoralo nesa real virtualidade na que, deliberadamente, se sitúa o libro, rematado por un epílogo do autor (“Os meus veciños”) innecesario, pois explica o evidente para os que son quen de ler un libro coma este e nada conseguirá aclarar aos que non están na clave de lectura axeitada.

Non quero rematar sen chamar a atención sobre a moi elaborada transposición alegórica que amosa a imaxe de cuberta realizada por Manuel G. Vicente, descritiva parábola visual na que o recoñecido fotógrafo soubo esencializar a mensaxe que transmiten os relatos de Alonso.

Ninguén é un berro mudo ante a perplexidade dunha sociedade que esfarela, que se distancia entrópica e agonia na súa imposible intercompresión global. Nunca antes foi tan doado aproximarnos, retroalimentar as nosas vidas co intercambio experiencial. Mais tamén endexamais foi tan notoria a distancia sideral que nos arreda, o solipsismo autoimposto no que nos encerramos, alleos a todos e a todo, insolidarios, ruidosos e bárbaros, nun mundo que camiña cara á incerteza do real e o espellismo do virtual.

Armando Requeixo

«Polaroid», de Suso de Toro: cando a innovación xa é un clásico. Crítica de Manuel Rodríguez Alonso

Blogs,Críticas,Narrativa

Manuel Rodríguez Alonso publica no seu blog, Bouvard e Pécuchet, unha recensión crítica sobre os 25 anos da publicación de Polaroid, de Suso de Toro.

A innovación xa é un clásico

Cúmprense agora vinte e cinco anos da publicación de Polaroid. A obra foi recibida daquela por moitos críticos como unha innovación na literatura galega. Ben é certo que houbo voces en contra, mais a opinión caeu máis do lado das gabanzas. Axiña pasou a ser obra de lectura en moitos institutos, porque os rapaces conectaban co que alí se contaba. Desde o meu punto de vista, a canonización definitiva viralle dada pola inclusión no volume Obras do Diccionario da Literatura Galega, de Galaxia, que opera como o gran canonizador de obras da literatura galega contemporánea, habitualmente con claro acerto.

Hoxe, aos vinte e cinco anos da súa primeira edición, Polaroid é unha obra de referencia na historia da literatura galega contemporánea. Polaroid supón, entre outras cousas, a entrada na novela do mundo urbano galego, especialmente os barrios das cidades, da década dos oitenta e máis concretamente dos anos da salvaxe reconversión industrial de Solchaga. Cando sae do prelo Polaroid (o ano 1980), a novela galega era, agás excepcións, unha novela culturalista. A historia ou os personaxes intelectuais, ao xeito dos protagonistas da novela da xeración Nós, privaban na novela galega daqueles anos (non en van Casares dixera no ano 75, no Alamanaque de Galaxia, que o futuro da novela galega tería que entroncar coa novela de Nós).

Algúns títulos inmediatamente anteriores ou contemporáneos de Polaroid proban este culturalismo da novela galega daquela década: Scorpio (1986), Bretaña Esmeraldina (1987), Os mortos daquel verán (1987), No ano do cometa (1986), Xa vai o griffon no vento (1984), Tertulia (1985), O enxoval da noiva (1988)… O certo é que na novela galega primaba o culturalismo naquela década, malia o éxito en 1984 da primeira novela policial galega Crime en Compostela.

Polaroid presentaba o mundo urbano da década dos oitenta, pero non o centro, senón a periferia. A cidade de Polaroid eran os barrios afectados pola reconversión brutal do neocapitalismo de Felipe González e Solchaga. A novidade de Polaroid neste eido non reside tanto en presentar o mundo urbano (iso xa estaba nalgúns anacos de Os camiños da vida, en Adiós María, en Blanco Amor…), senón o mundo urbano e proletario das novas cidades galegas da década dos oitenta cos seus parados, emigrantes retornados de Europa, campesiños de orixe instalados agora na cidade, a nova delincuencia relacionada coa droga… Os barrios periféricos e os seus problemas da década dos oitenta entraron na literatura galega. Iso explica o seu éxito entre os lectores dos institutos de bacharelato.

Aínda que incluído dentro do xénero da narrativa Polaroid, dun xeito posmoderno, rompe co xénero canónico do relato, pois aparecen desde parodias de manifestos ata anacos en ton de caricatura que podemos emparentar co novo xornalismo (o día de caza de Fraga). Non obstante, o libro, malia os seus distintos narradores ou esta mestura de xéneros, queda unificado ante o lector polo predominio da cidade, dos barrios periféricos da cidade. Realmente o lector sae, tras a lectura do libro, coa sensación de que o protagonista colectivo é a periferia urbana dos anos da reconversión industrial socialdemócrata.

Nos relatos breves, algúns case que microrrelatos, falan as voces do suburbio e aparecen tamén os personaxes deste mesmo ámbito. “Colacao” enfróntanos co maltrato e o alcoholismo; noutros casos os personaxes representan o mundo do agro que, a partir dos sesenta, abandonou a aldea para instalarse na cidade (“Un mal momento”). A delincuencia xuvenil urbana, froito da crise económica e mais da extensión da droga aparece en “Caída” ou “Chaman á porta”, “O quiosco de Mauro” ou “Ligando buga”. O realismo sucio mesturado co novo xornalismo e a parodia da pornografái aparece en “Carlos meu amor”. Non faltan os personaxes e argumentos emparentados co absurdo, o surrealismo ou os personaxes e tramas da Nova narrativa como “Un mal espertar” ou “Nada pola mañá”.

Todos estes textos urbanos producen no lector, como xa dixemos, a impresión dun protagonista colectivo, que é o devandito suburbio. Moitas veces, botando man da técnica obxectiva, temos a impresión de que o autor gravou retallos de conversas urbanas que pon diante de nós. A lingua, con cheísmo ou cun feixe de castelanismos, resulta acaída para este mundo do suburbio, pois é a lingua galega do suburbio, apartada tanto do estándar como da fala propia do agro. Velaí como a incorrección lingüística se converte en acerto estético.

A serie “Apoteose do churrasco” mestura nas súas diversas partes distintos tipos de textos, desde o relato breve ao manifesto, de xinea vangardista, pasando polo novo xornalismo e a parodia na pseudorreportaxe sobre un día de caza de Fraga. Aí figura tamén o famoso “Manifesto Kamikaze”, de tons que lembran o célebre “Máis alá”. A parodia quere amosar o desencanto coas forzas culturais e sociais galegas que, coa chegada da autonomía, se converten en estómagos agradecidos e constitúen ese fenómeno que hai uns días o propio Suso de Toro denominou “a compra de vontades”.

En definitiva, é o desencanto ante o que trouxo a Constitución do 78 e o Estatuto de Autonomía do 81, ante a pervivencia do franquismo, en definitiva, en Galicia, mais lexitimado en certo senso pola “compra de vontades” dos que dicían ser oposición antifranquista no remate dos sesenta e nos setenta. Mais tamén crítica ante un nacionalismo, político e cultural, acomodaticio, que segue a repetir os mesmos tópicos, comodamente instalado na oposición pagada e sen tentar conectar de verdade coa sociedade civil galega. A desmitificación é unha das características da literatura actual e a fe que Polaroi acada o obxectivo nestes textos.

Xa vimos ao referírmonos aos relatos urbanos que Polaroid presenta unha visión en fragmentos da cidade, especialmente do suburbio, asolagado pola reconversión industrial dos oitenta. O lector terá que ir artellando estes fragmentos, que parecen sucesivas reportaxes grabados nun vídeo en distintos momentos e lugares da cidade, mesmo dan a impresión de seren anacos de noticias de xornal ou de telexornal sobre a vida na cidade ou mesmo gravacións de conversas dos propios cidadáns sobre eses feitos. Velaí un dos acertos estruturais da obra. Por outra banda, a mestura de tipos textuais e de técnicas (realismo sucio, novo xornalismo, caricatura, pastiche…) danlle á obra un carácter multixenérico, característico da chamada narrativa posmoderna. E xa dixemos, que a lingua inzada de erros (castelanismos, cheísmo, algunha colocación incorrecta do pronome átono…) reproduce o galego popular do suburbio, por oposición ao galego estándar e tamén ao galego do agro. Convén esta lingua co tema e marco da obra.

Xa que logo, por todas estas razóns, cómpre reler neste vinte e cinco aniversario da súa publicación Polaroid.

Manuel Rodríguez Alonso

Antonio Reigosa: «As grandes marcas dítanos como temos que celebrar o Nadal». «Trece noites, trece lúas» en Radiofusión

Álbums,Entrevistas

Radiofusión, a programación das Radios Municipais Galegas, emitiu unha entrevista con de Antonio Reigosa  a raíz da publicación do seu libro Trece noites, trece lúas. Libro das marabillas do Nadal, ilustrado por Noemí López.

A entrevista pode escoitarse aquí en mp3 aquí.

 

Antonio Reigosa: “As grandes marcas dítanos como temos que celebrar o Nadal”

Xerais publica “Trece noites, trece lúas”

En Nadal seguimos fielmente tradicións que non son moi tradicionais, segundo podemos descubrir nas páxinas de Trece noites, trece lúas; un libro, editado por Xerais, no que Antonio Reigosa pon as palabras e Noemí López, as ilustracións. Un exemplo atopámolo nos Reis Magos. Melchor, Gaspar e Baltasar non se fixeron cun protagonismo dentro do amplo censo de repartidores de xoguetes ata o século XIX. “Santa Klaus ten moita máis antigüidade”, apunta Reigosa.

O que consideramos ceas típicas de Noiteboa ou Noitevella están compostas de produtos que ata hai relativamente pouco estaban prohibidos nesas datas do ano. A Igrexa impuxo unha vixilia, vixente ata 1918, que impedía comer nada de carne, coa única excepción do galo capado. De aí provén, explica o autor de Trece noites, trece lúas, a tradición da Feira do Capón de Vilalba.

A medida que a sociedade galega foi incorporando novos ritos, perdeu outros de seu, vinculados moitos deles á ilusión e as predicións relativas ao ano entrante. “Independentemente da relixión dominante en cada parte do mundo, o Nadal estase uniformizando de tal xeito que todos facemos practicamente o mesmo”, reflexiona Antonio Reigosa. “Obedecemos ao mercado, facemos caso ao ditado das grandes marcas que non só venden produtos, senón tamén comportamentos”, resume.

Escoitar a entrevista en mp3.

«Dicionario Xurídico Galego», un instrumento fundamental coordinado por Luciano Varela e Xosé X. Barreiro

25 Novembro 2011

Dicionarios,Novidades

O Dicionario Xurídico Galego, coordinado por Luciano Varela Castro e Xosé Xoán Barreiro Prado, é unha das novidades de Xerais do mes de Novembro.

O Dicionario Xurídico Galego recolle unha primeira e fundamental escolma de entradas (arredor de 2.000) nas que se presentan en galego normativo conceptos esenciais do Dereito, información crítica sobre a lexislación vixente en España e, de xeito especial, termos e institucións propias do Dereito Civil de Galicia. A obra foi redactada, baixo a coordinación de Luciano Varela Castro e Xosé Xoán Barreiro Prado, por 120 autoras e autores, organizados nas áreas de Dereito Administrativo, Dereito Civil común e de Galicia, Dereito do Traballo e da Seguridade Social, Financeiro e Tributario, Internacional, Mercantil, Notarial e Rexistral, Penal, Procesual e Teoría do Dereito e Dereito Constitucional. Este Dicionario, coeditado por Xerais e a Xunta de Galicia, e que contou coa colaboración de Rexurga (Revista Xurídica Galega), pretende, en palabras de Luciano Varela, ser «útil para se entender entre eles, cando menos, os que traballan no ámbito xurídico, sen perda do significado especializado dos termos nin do sentido dos enunciados usados nos escritos e conversas».

María Xosé Queizán recibirá mañá o Premio Voz de Liberdade 2011

Uncategorized

A escritora María Xosé Queizán recibirá mañá ás 12 h. en Santiago de Compostela o Premio Voz de Liberdade 2011, outorgado polo Pen Club de Galicia. La Voz de Galicia recolle a nova.

 

A escritora María Xosé Queizán gaña o premio Voz de Liberdade 2011

O xurado considerou de Queizán «a súa traxectoria independente e firme, tanto na defensa da liberdade de expresión como na dos dereitos das mulleres»

A escritora viguesa María Xosé Queizán vén de gañar o Premio Voz de Liberdade 2011, outorgado polo Centro Pen de Galicia. Este galardón -trátase da quinta edición e ten carácter bienal- premia a defensa da liberdade de expresión. O xurado, integrado por Luís González Tosar, Miro Villar, Xabier Castro, Inma López Silva, Marilar Aleixandre, Manuel Outeiriño, Román Raña e Manuel Guede, considerou de Queizán «a súa traxectoria independente e firme, tanto na defensa da liberdade de expresión como na dos dereitos das mulleres». A entrega -unha peza escultórica- farase mañá ás 12, na Sala de Conferencias do Centro Social Novacaixagalicia, en Santiago

«Fantasmas de luz», de Agustín Fernández, novidade do mes de novembro

Infantil,Novidades

Fantasmas de luz, de Agustín Fernández Paz é unha das novidades do mes de novembro.

Desde hai trinta e cinco anos, Damián traballa como operador de cabina no mellor cine da cidade. Cando recibe a noticia de que a sala vai desaparecer e que todos os empregados serán despedidos, a súa vida experimenta un cambio extraordinario que tamén afecta a Marga, a súa dona. Dun xeito progresivo, os seus corpos comezan a se volver transparentes, invisibles aos ollos das persoas que viven ao seu redor. Empregando recursos da novela fantástica e combinando o suspense cunha delicada melancolía, Fantasmas de luz fálanos dun dos grandes dramas contemporáneos: o da exclusión e a invisibilidade a que se ve sometida unha parte da sociedade. Fantasmas de luz tamén quere ser unha homenaxe ao cine, tanto ás vellas salas que foron esmorecendo como ás grandes películas que, sen ser a vida mesma, «axudan a entendela e enchen de esperanza o corazón».

A aventura da liberdade: Crítica de Francisco Martínez Bouzas sobre «Extramunde», de Xavier Queipo

24 Novembro 2011

Críticas,Narrativa,Premios_Xerais

Francisco Martínez Bouzas publica no Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha recensión crítica sobre Extramunde, de Xavier Queipo, Premio Xerais 2011.

Na cerna da aventura

Convincente relato

Esta singradura equinoccial dun barco de tolos coa que Xavier Queipo acadou o Premio Xerais de Novela é un perfecto mostrario desa forma novelesca que Bakhtin denominou“ novela de aventuras e proba”, que transcorre na primeira parte na Mariña galega e nas outras tres nos mares oceánicos e nas selvas de Borneo. A novela, enfatiza a viaxe, o misterio e o risco; e a proba é a superación dese esquema saída – viaxe – retorno, aínda que en Extramunde o lector chegará ás últimas páxinas na procura do destino dos heroes –nesta achega non hai un protagonista individual claro– e decatarase de que non hai retorno.

Extramunde é á vez un tremebundo retrato da sociedade galega do século XVI, absolutamente irracional, que cre nas lendas e dicires populares e no que lle contan os seus abades que teñen bula para queimar as mulleres por bruxería ou posesión diabólica e enviar os homes ao barco que, por orde de El–rei, os terá de levar ás Indias para que os devore o mato ou sexan comidos por animalias ou indios caníbales. Así viaxarán, nun periplo por dous océanos un cargamento de aloulados, ata que o último protagonista terá que sobrevivir nunha selva do afastado Borneo.O autor artella a súa historia en catro partes diferenciadas e con desemellantes doses de interese: convincentes e ateigadas de empuxe e alento a primeira e a última, reiterativas, tediosas e sobradas de coñecementos mariños as outras dúas, nas que se narra a errática navegación polos mares oecéanicos.

No libro predomina a retórica do acto: os diálogos perden importancia fronte aos feitos e acción impera sobre a reflexión. Con todo, podemos ler este libro en clave alegórica. A viaxe non é unha iniciación senón a metáfora da procura da liberdade e do dereito á diferenza contra o poder despótico do Santo Oficio. O autor mergúllanos, en efecto, nos meandros máis sombrizos da historia española e tamén da galega: o poder omnímodo da Igrexa nos tempos escuros e estarrecedores da Inquisición e na aventura / desventura desa navegación errática na busca da autonomía do eu e de mundos afastados. E como mandan os canons da novelade aventuras, o comportamento dos heroes é lineal e chéganos referido por un narrador heterodiéxetico, obxectivo e distante, posuidor dunha linguaxe vizosa, ateigada de forza descritiva que poboa o relato con personaxes perfectamente modelados. Xa que logo, e malia as eivas amentadas, unha convincente novela que non insire na cerna da aventura.

Francisco Martínez Bouzas

Apaixonante relato: crítica de Paula Fernández sobre «Febre», de Héctor Carré

Críticas,Fóra de Xogo,Premios_Xerais

Paula Fernández publica no Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha recensión crítica de  Febre, de Héctor Carré, Premio Fundación Nova Caixa Galicia-Claudio San Martín de Literatura Xuvenil 2011.

Apaixonante relato

Novela negra e cinema

Esta obra, que lle valeu ao director de cine e escritor Héctor Carré (A Coruña, 1960) o Premio Fundación Caixa Galicia de Literatura Xuvenil, contén todos os elementos precisos para gozar da aceptación e do entusiasmo do público adolescente a quen inicialmente vai dirixida.

Trátase dunha historia verosímil, que alguén que a viviu de preto lle conta á súa neta,con retallos da situación galega da primeira metade do século XX, ambientada arredor de minas de volframio en Noia. A esta vila chega Carmucha, a moza protagonista que exerce de heroína de familia ben enfrontada a seu pai.Esta profesora da Sección Feminina, que deixa o seu posto para se dedicar ao estraperlo do volframio, é unha defensora dos dereitos das mulleres que se ergue contra as inxustizas que imperan na mina, contra os malos tratos que estas reciben alí, sen temor de se enfrontar ás forzas vivas tan temidas daquela. Descríbese unha realidade crúa, represiva e violenta, que tal e como acontecería nunha novela negra non esconde o sexo nin os ambientes decadentes. Neste contexto xorde unha narración, que se desenvolve en secuencias organizadas ao xeito de escenas cinematográficas, vinculada ao volframio e aos fortes intereses derivados do seu negocio,nun mundo sucio e corrupto gobernado por homes no que destaca Carmucha, o personaxe nobre e idealista que axiña consegue a simpatía e a solidariedade de quen le.

Relato apaixonante con reminiscencias do western que ten que engaiolar a lectores de todas as idade, os cales poderán recrearse nesta historia coma se dun filme se tratase.

Paula Fernández

«Dark Butterfly», a próxima novela de Rexina Vega. Entrevista de Lourdes Varela coa autora de «Cardume»

Entrevistas,Narrativa

Lourdes Varela publica no suplemento Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha entrevista con Rexina Vega, que a principios de ano publicará Dark Butterfly.

«Autotraducirse é, en parte, unha experiencia estraña e desacougante»

Todo parecía indicar que a obtención do Xerais en 2007, con Cardume, marcaba o inicio de futuras xeiras na literatura de ficción. Porén, catro anos despois, a noticia non está na aparición dunha nova obra de Rexina Vega, senón da versión en castelán de Cardumen (Editorial Pendragón). Iso si, para xaneiro, Rexina anúncianos a saída do prelo de Dark Butterfly.

– Por que non volveu Vde. adentrarse (ou, polo menos, publicar) literatura de ficción dende que obtivo o Xerais (2007)?

-A maioría da xente cre que publicar é doado.É máis: certa xente pensa que publicar en galego é tan fácil que case non ten valor:“Nestas literaturas domésticas faise escritor calquera”. Porén, a realidade é outra. Eu levo case un ano na espera -co libro corrixido e enmaquetado- de saír ao mercado. Canda min hai outros creadores, moitos de renome e con obras valiosas, agardando pacientemente a quenda. Se comparamos a situación coa das literaturas “grandes”, como a castelá,cunha gran diversidade de editoriais e cun público potencial amplísimo, vemos,unha vez máis a nosa fraxilidade, as nosas dificultades, os nosos valados. Hogano existen en Galicia moi poucas editoriais grandes ou medias e unhas cantas máis pequenas ou moi pequenas, co que iso significa respecto da distribución e a visibilidade do libro. O que se produce é unha forte descompensación entre a oferta e a demanda: moitos creadores para unha poboación lectora reducida.Este teito, contra o que batemos, agudizouse nestes últimos dous anos por mor da crise económica. A mingua de títulos publicados é notable. Pero, por outra banda, coido que esta ralentización das novidades. editoriais ten tamén unha parte positiva. Axeitarse ao lectorado real, dar tempo a que os textos intenten suscitar interese, algo de reflexión, un debate de ideas… iso é importante. Se cadra, este novo ritmo á que a conxuntura nos obriga axude a dar máis vida e profundidade de recepción a cada libro publicado

-Ainda que é Vde. unha experta tradutora, supoño que non é o mesmo traducir a obra doutro autor que a dunha mesma. Que Cardume fose un texto seu, fixo máis doada a tradución ou, polo contrario, supuxo unha dificultade engadida?

-Podería responder que si ás dúas preguntas e non mentiría.Autotraducirse é unha experiencia estraña,desacougante; fórzate a pescudar na túa dobre identidade linguística e cultural, fai que se revelen perímetros que non sabías que existían, que aparezan carencias que non sabías que tiñas, que profundes, en suma, na esquizofrenia da nosa condición de bilingues“desequilibrados”. Por outra banda, o feito de volver enfrentarte ao teu texto significa tamén unha segunda oportunidade. Podes arranxar o que renxe, paliar as eivas, calibrar o estilo,descubrir o teu sentido do ritmo, da frase no outro idioma e, sobre todo, lerte nunha sorte de desdobramento introspectivo que che descobre aspectos da obra nos que non repararas.

-Decantouse, neste caso, por unha tradución “pura e dura” ou o que lemos neste Cardumen contén algúns cambios significativos respecto da obra orixinal en galego?

-Unha das normas que me impuxen á hora de facer a versión ao castelán,foi non alterar ningún dos aspectos da ficción.Iso, que tan ben facía Cunqueiro,e no só el: a re-creación, a alteración da historia orixinal con encanos e reviravoltas ten como resultado a obtención de dous textos diferentes, dúas variantes dun mesmo orixinal. Deste xeito,o carácter subsidiario do texto en castelán palidece, esváense as fronteiras e vólvese máis difícil determinar a adscrición a unha literatura ou outra. Nese sentido quixen que a miña autotradución se achegase o máis posible ao modelo de tradución“clásica”.

-A memoria, persoal e histórica, é o eixo sobre o que xira Cardumen. Como fixo Vde. para conxugar ambas memorias sen que unha delas acabase por fagocitar á outra?

-Non existe memoria persoal que non estea marcada pola historia,polo contexto no que se vive.Somos sempre unha caixa de resonancia: non só das circunstancias que experimentamos nós, senón tamén daquelas que herdamos dos nosos devanceiros ou daqueles cos que convivimos.Todos conxugamos ambas as memorias, todos convertemos o pasado nun relato no que os grandes feitos pasan polo cendal das cousas miúdas, do minúsculo,do cotián.

-É curioso que a súa tese se titulase “Bilinguismo e traducción en Álvaro Cunqueiro”, e de feito houbo críticos que opinaron que en Cardumen hai pegadas do realismo máxico cunqueirano. Confésase Vde. unha autora especialmente influída por Cunqueiro?

-Ás veces, teño a impresión de que pouco máis fixen na vida que ler a Cunqueiro. Porén, o meu achegamento a el ten un carácter reflexivo, académico, investigador. Estou fascinada polos textos de Cunqueiro, non pola súa figura, que sinto allea a min, en coordenadas moi diferentes. Nese sentido, non podo compartir a súa poética (de feito, Cunqueiro non ten descendentes, é moi difícil que os teña).As miñas fugas do real teñen outra orixe. O que pasa é que todos temos unha natural tendencia aos tópicos. Habería que revisar ese concepto de realismo-máxico que se converteu nun comodín para definir a nosa literatura e os nosos autores.De feito,teño serias dúbidas de que ao propio Cunqueiro lle acaia ese termo.

-E falando de D. Álvaro, e xa que estamos no seu centenario. Cre Vde. que aínda queda un Cunqueiro por descubrir ou do que agora se trata, máis ben, é de difundir a súa obra fóra de Galicia, de facela universal?

-Eu coido que sobre Cunqueiro continúa pairando un certo erro de enfoque, sobre todo na divulgación,nos discursos públicos, culturais,políticos…e,o que émáis grave, no sistema escolar.Aquí continúan privilexiándose textos menores, aqueles explicitamente identitarios, mentres os grandes,os verdadeiramente clásicos, adoitan recibir a penas unha mención de pasada. Hai que ser conscientes do enorme valor literario que agocha Cunqueiro, poñelo en valor. Neste sentido, conviría revisar a fondo os currícula da educación secundaria. Habería, na miña opinión, que varrer esas enormes listas de autores, moi desiguais, e dar espazo a análise demorada dos incontestables: Cunqueiro, Rosalía, Ferrín, Blanco Amor,Manuel Antonio… E si, tamén é preciso un maior apoio das institucións para centralizar desde Galicia a proxección dun escritor que é, verdadeiramente,universal.

-Hai quen di que os críticos da literatura galega son excesivamente “brandos”, que non se mollan. Como crítica, ten Vde. esa impresión tamén?

-Hai moitos críticos que cren, con boa intención,que o seu traballo ten que protexer os autores, a literatura galega. Parten da convición da extrema fraxilidade do noso mercado. Con todo, eu creo que ese non é o camiño. Unha crítica xornalística que non sexa valorativa, que non xulgue abertamente cualidades e defectos, non cumpre o papel que se lle demanda. Cantas veces aquí non levamos unha sorpresa desagradable cando nos enfrontamos á lectura dos libros gabados? A impresión que fica é que non hai unha xerarquía, que os bos e os ruíns merecen o mesmo tratamento, e iso non é bo. Pero, felizmente, existen tamén os que se mollan, malia seren escasos. Eu prefiro iso: aqueles que se implican, sempre que o seu xuízo estea ben fundamentado e non obedeza a intereses espurios. Por outra banda, a rede comeza a facer posibleoutro tipo de crítica menos mediatizada, aquela que se desenvolve nos blogs e que a min me interesa, se cadra, máis que a convencional. Probablemente, sexa aí onde haxa máis verdade, máis xusteza.

Lourdes Varela

Emoción ata o final: crítica de Dorinda Castro sobre «O espírito do cabaleiro», de Cornelia Funke

Críticas,Xuvenil

Dorinda Castro Soliño publicou no Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha recensión crítica sobre ela O espírito do cabaleiro, de Cornelia Funke.

Emoción ata o final

De fantasmas e primeiros amores

A Editorial Xerais ofrécenos a oportunidade de ler de novo na nosa lingua unha obra –O espírito do cabaleiro– obra da coñecida escritora alemá Cornelia Funke, autora de máis de corenta títulos de literatura infantil e xuvenil: con vendas millonarias,traducidos a ducias de idiomas e mesmo levados, algúns deles, á gran pantalla.

Desta xeira, María Xesús Bello Rivas realizou un meritorio e rigoroso labor de tradución para ofrecernos unha novela de pantasmas e horrendos espíritos que se aparecen para saldar vellas contas co pasado.Os feitos ocorren en Salisbury e están narrados en primeira persoa polo protagonista

JonhWhitcroft, rapaz que foi enviado pola súa nai ao internado da cidade e alí,coa catedralde fondo, terá que enfrontarse a unha serie de pavorosas situacións que o farán madurar como persoa.

Personaxes reais e ficticios, seres reais e imaxinarios,feitos históricos de transfondo, sapos e bruxas, primeiros amores, rebeldía adolescente,o valor da amizade, conflito e incomprensión por parte da familia,“concesións”á cuestión de xénero (“o meu mellor amigo é unha rapaza”), atmófera de terror emisterio ilustrada por Friedich Hechelmann e unha escrita na que se mantén a emoción ata o final, explicarían a querencia e a simpatía que suscita a escritora alemá.

Dorinda Castro Soliño

A movida sen movida, crónica da presentación de «Vigo a 80 revolucións por minuto», de Emilio Alonso

Crónica,Noticias,Presentacións

Atlántico Diario publica unha crónica de Ana Baena sobre a presentación onte, en Vigo, do libro Vigo a 80 revolucións por minuto de Emilio Alonso.

La movida, «sin movida»

“Vigo a 80 revolucións por minuto” es la década vista por Emilio Alonso
Periodista radiofónico en la década de los 80 en Vigo, Emilio Alonso, emitía un programa musical, lo que le permitió hacerse con documentación de primera mano de los principales grupos de la época y con el tiempo se convirtió en el cronista de la Movida viguesa: “A lo largo de esos años me junté con un montón de dossieres sobre las bandas que sonaban entonces y con fanzines de la época; todo fue a parar a una caja junto con varias cintas de maquetas; me acompañó en mi trayectoria laboral, siempre a punto de acabar en la basura, pero me daba rabia porque estaba convencido de que tenía algún valor”.

Emilio Alonso, ayer, en la Casa del Libro. foto: Veronica

Emilio Alonso, ayer, en la Casa del Libro. foto: veronica.Y su día llegó con la publicación, por Edicións Xerais, de este repaso personal por la década más célebre de la ciudad en el siglo pasado. Lo que para muchos fue la Movida con mayúsculas, para Alonso no fue más que una reacción ante una época de censura ya superada: “Aportó una visión muy subjetiva de esos años que para mí fueron los mejores de mi vida laboral, por su intensidad y variedad”.
Sin embargo, el autor quiere acabar con algunos tópicos sobre la época: “Es cierto que nos divertíamos, pero lo hacíamos los fines de semana; aquí de lunes a jueves estaba todo muerto; era una ciudad donde se trabajaba por el día y se dormía por la noche”. Como ejemplo cuenta la anécdota de Afonso Eiré, que vino de Santiago para “A Nosa Terra” y un amigo que “se horrorizaron al conocer la noche semanal viguesa y salían con un cartel que ponía algo así ‘Vigueses de merda, onde vos metedes? Saíde se sodes valentes’.
Reconoce que se hicieron cosas interesantes en música, fanzines, moda , y tuvo lugar la renovación del teatro, pero “quizás se sobrevaloró desde fuera, porque los que estábamos aquí no lo vivimos”.
Con respecto a la herencia de la Movida, es tajante: “Hay quien me pregunta si resucitará; ¡no, por favor!; ahora dan 40 conciertos a la semana, los mismos que en todo 1986; hay exposiciones, en los 80, los hoy renombrados, colgaban en bares; hay ópera, conferencias; de todo”.

Una portada del ilustrador de los 80: Pedro Sardiña

“Vigo a 80 revolucións por minuto” cuenta con una portada de lujo: la visión de la ciudad de Pedro Sardiña, “fue el ilustrador oficial de la época, conocido por todos al diseñar el logotipo del Kremlim, que permanece en la memoria de todos los que vivimos esos tiempos”. Además, Emilio Alonso quiso rodearse por otros protagonistas de los 80 para la presentación de su libro. Así, participaron en el acto que tuvo lugar ayer en la Casa del Libro, Mario Arbones y Xulio Gómez, implicados en el proyecto “A Trincheira”; y posteriormente, en la fiesta de presentación, en La Iguana Club, acudieron el intérprete Nicolás Pastoriza y los grupos que pegaron fuerte en la época como Inculpados y Los Cafres, que volvieron a los escenarios.

Ana Baena

«Ti non xogas», de Silvestre Gómez Xurxo, no Club Lendo Contigo de Espazo Lectura

Animación á lectura,Clubs_de_lectura,Infantil,Merlín

O libro Ti non xogas!, de Silvestre Gómez Xurxo, centrará este sábado 26 o Club Lendo Contigo, de Espazo Lectura, e contará coa presenza do autor na Biblioteca de Gondomar.

O Lendo Contigo recibe a Silvestre Gómez Xurxo para falar de «Ti non xogas»

O sábado 26 de novembro, a partir das 12.00 horas, terá lugar na Biblioteca de Gondomar a sesión mensual do Club de Lectura Compartida Lendo Contigo, dedicado a nenos e nenas de 8 a 12 anos, e seus pais e nais.

Nesta ocasión, o libro do que se vai falar é Ti non xogas!, do escritor Silvestre Gómez Xurxo (Xerais, 2011). Se aínda non tes a guía de lectura para esta sesión, podes consultala picando aquí.

Contaremos coa presenza do autor

Silvestre Gómez Xurxo estará con nós na Biblioteca de Gondomar para charlar cos nenos e nenas que participen na actividade.

O libro

Durante unha semana enteira non parou de chover e hoxe por fin saíu un sol radiante. Pero Suso, en vez de estar a xogar ao fútbol co resto dos rapaces, está sentado nun chanzo da escaleira do patio da escola. Está aburrido e amolado. O peor é estar amolado, e estao, porque cando quería xogar Róber chimpoulle: —Ti non xogas! Non houbo ninguén que lle dixese a Róber que iso non se podía facer, que todos poden xogar e ninguén ten dereito sobre os demais. Por iso Suso está amolado, porque non soubo que facer.

O autor

Silvestre Gómez Xurxo (Beba, Mazaricos 1951) é mestre, licenciado en Xeografía e Historia e Psicopedagoxía. Director da Escola de Formación Social de Vigo. Autor de numerosos materiais educativos destinados ao ensino da lingua galega, do coñecemento do medio e de matemáticas na Educación Primaria. Coautor, xunto con Ana María Llanes, do método de aprendizaxe da lectura en lingua galega De Vagar (2003). O seu primeiro libro foi Conversas do Pai Seixas (1985). Ten publicadas as seguintes obras de literatura infantil e xuvenil: Déixao medrar (2000), novela; Ith (2001), novela Todo vai ir ben (2005) e Ti non xogas! (2011).

«Historias de Oregón», de Diego Ameixeiras, novidade do mes de novembro

Narrativa,Novidades

Historias de Oregón, de Diego Ameixeiras, Premio La Voz de Galicia de Novela por Entregas, é unha das novidades de Narrativa do mes de novembro.

Diana Maroto, unha moza brasileira de vinte anos, desaparece en Oregón. A policía búscaa sen éxito ata que un equipo de mergulladores atopa o seu corpo a tres quilómetros da ponte do Bibei, desde onde fora tirada ao río tras ser apuñalada. A súa compañeira, Camelia V.P. encóntrase unha vez ao mes cun construtor no motel Trópico. A doutora Carme M. T. esfórzase por atopar as palabras axeitadas cando Rafael B.D. se presenta na súa casa cun ramo de rosas para expresarlle a súa admiración. Aurora P.G., unha doante cero positivo, sofre cada noite a violencia do seu home. Os membros da brigada antiinciendios enfróntanse a esa nube sucia que percorre a ladeira do monte. Eis algunhas das historias que se mesturan nos límites de Oregón, na cidade cero, ese lugar sombrío debuxado pola precariedade e os proxectos truncados pola sorte adversa. Vidas cruzadas de personaxes que viven nas marxes, tramas paralelas que conforman un mosaico incompleto, aínda que representativo das maiores inxustizas e contradicións das sociedades urbanas do noso tempo. Tras os éxitos rotundos obtidos por Asasinato no Consello Nacional e Dime algo sucio, premio da Semana Negra de Xixón, Diego Ameixeiras consolídase con Historias de Oregón, co seu característico estilo directo e conciso, como auténtico mestre do xénero negro máis contemporáneo.

Artigo de Alfonso Vázquez-Monxardín sobre a tradución dos «Sonetos de Shakespeare»

23 Novembro 2011

Artigos literarios,Poesía,Traducións

Alfonso Vázquez-Monxardín publicou en La región un artigo de opinión sobre a tradución dos Sonetos de Shakesperare, feita por Ramón Gutiérrez Izquierdo. Pódese ler completo en pdf.

Shakespeare, desde Ourense

Falamos dunha obre cume da nosa grande cultura –da europea occidental– que son os Shakesperar’s sonets, os Sonetos de Shakespeare. (…)

Si, o profesor Gutiérrez Izquierdo ispe o proceso do seu traballo e debulla nas noitas, soneto a soneto, verso a verso, o significado concreto das palabras daquel vello inglés e os entendmenotos que tras delas se acochan, para darnos, finalmente, as escollas romances. Estamos, pois, perante un esforzo lingüísitoc e estético enorme -levoulle dez anos- para que poidamos saborear co calma soneto a soneto. (…)

Ler o artigo completo en pdf.

Marià Arbonés: «Nos 80 en Cataluña, Vigo era o noso referente a seguir». O catalán participa hoxe na presentación de «Vigo a 80 revolucións por minuto»

Crónica,Entrevistas,Presentacións

Faro de Vigo publica unha entrevista de Mar Mato con Marià Arbonés, que participará hoxe na presentación de Vigo a 80 revolucións por minuto, sobre a movida viguesa e o libro de de Emilio Alonso Pimentel.

“En los años 80, en Cataluña, Vigo era nuestro referente a seguir”

El catalán presenta con Emilio Alonso “Vigo a 80 revolucións por minuto”

Esta tarde y noche, hay una cita con la movida viguesa de los 80.A partir de las 19.00 horas en la Casa del Libro,Manuel Bragado, Xulio Gómez y Marià Arbonés presentan Vigo a 80 revolucións por minuto (Xerais), de Emilio Alonso, que también acudirá. La fiesta proseguirá a las 21.00 horas en La Iguana con sorpresas. Desde Reus (Tarragona),el periodista Marià Arbonés vuelve atrás en el tiempo para FARO.

–¿Qué imagen había de la movida viguesa fuera?

–Acabo de oír una entrevista a Emilio Alonso para una emisora de Reus en la que mostraba modestia, diciendo que la movida viguesa no fue tan buena.Yo tengo una impresión al revés. Para nosotros, Vigo era una referencia a seguir como lo eran Madrid y Barcelona, por su agitación cultural. Vigo me atraía por ser una movida más irreverente, cachonda. Además las letras de las canciones también reflejaban los problemas laborales que había en aquellos años.

–Usted no solo conocía la movida desde la lejanía sino que la vivió varias veces.

–La viví directamente un par de ocasiones. La primera, había en el Parque de Castrelos actuaciones de música folk y rock. Era impresionante. También recuerdo salir por la zona de vinos y pubs. Era más joven, entonces me dejaba llevar por la vida lúdica.

–Pero también contribuyó a expandir el eco de esa fiesta en Cataluña…

–Yo hacía un programa de radio independiente.Cada 15 días, por correo,enviaba música a Emilio Alonso y él, que también tenía un programa de radio, me enviaba cintas de grupos gallegos y de Portugal.Esa fue la conexión.

–Mucha gente joven desconoce aquellos tiempos.

–Algunos tienen una impresión confusa, piensan que fue una cosa desfasada cuando había dos conceptos unidos: la diversión y la creatividad.

–¿Echa en falta algo en el libro Vigo, a 80 revolucións por minuto?

–Es una biblia del fenómeno. Encuentro bien que libros como el de Emilio Alonso hablen de aquella época que nos dejó una huella.Yo vivo con nostalgia de aquello. Con este libro, aprendí, además,cosas que no sabía.

–Usted dirige el periódico diario digital www.reusdigital.cat. ¿Considera que internet frena hoy en día manifestaciones culturales como las de antaño?

–Internet tiene muchas ventajas. Yo la tengo que defender. La Red conecta muy bien a la gente. Quizás haya mucha conexión y menos comunicación además de una sobreinformación brutal. Los 80 eran otros tiempos, salíamos del franquismo,de una transición mal hecha, queríamos llenar un vacío pasándolo bien, siendo felices de forma conjunta. Ahora, quizás es más individualista.

Mar Mato

Unha novela de aventuras que interpreta o século XXI: «Extramunde», de Xavier Queipo. Crítica de Xosé Manuel Eyré

Críticas,Narrativa,Premios_Xerais

Xosé Manuel Eyré publicou en Galicia Confidencial unha recensión crítica sobre  Extramunde, de Xavier Queipo.

O prezo da liberdade de ser

X.M. Eyré debulla desta volta o libro ‘Extramunde’ de Xavier Queipo, editado por Xerais.

Foron, no comezo, unha serie de personaxes definidas pola diferenza; definidas pola diferenza porque é a diferenza quen nos define e non quen nos estigmatiza, quen nos estigmatiza e condena é a intransixencia. Xavier Queipo deulles nome e chamáronse Mauxa a Loba ou María a Caduca e eran sabedoras de bebedizos e remedios e conxuros. E serán condenados, tamén, Antón Vázquez (por “incitar” ao sexo a un cura), Bernardo Campaña ( herexe a alquimista), Andrés Meixide ( invencíbel se o atacaban os nervios), Paulos Carballo (mal do mexo negro), Roi Reboiras ( escamas nos sobrazos e nas virillas), Bartolomeu Díaz (fanático do Ciprianillo), Ramiro Fonte ( un ollo de cada cor), Domingos Tarrío (cre que é unha ave), Alfredo de Corme e Manuel o Becho (convulsións, mal do demo), Paulos de Extramunde ( fala linguas extrañas), o Cego de Zas ( le no vento a evolución das nubes), o Hermafrodita de Lobios… En tempo de Inquisición (XVI) serán condenados a seren erradicados do mundo, do mundo que a Igrexa Católica describe e prescribe, erixíndose como único paradigma e intérprete do que pode ser ou non.

No século XVI? Non pasa hoxe tamén? Non nos están a dicir como debemos falar, como debemos escribir?, non estamos os galegos a sufrir a persecución “dos diferentes”? Porque os galegos, só por ser galegos e exercer de tales…incomodamos.

Extramunde, Premio Xerais 2011, novela debida á autoría de Xavier Queipo, non é unicamente unha novela de aventuras no XVI. Tamén interpreta a sociedade de hoxe, século XXI. Lela só como novela de piratas é posíbel, igual que conformarse cos entrantres do xantar. Só a reflexión inconformista e activa garante degustar máis sabores. Xavier Queipo é, precisamente, autor que se pode definir desde a reflexión inconformista, a súa obra sempre nace da reflexión social e é fondamente inconformista, non se esqueza.

Nas catro partes en que aparece dividida, mais introito e epílogo, Extramunde relata a condena da diferenza, primeiramente, para despois incorporar o periplo da procura da liberdade colectiva e rematar coa aventura de conseguir a liberdade individual ou a aceptación da diferenza. Nesta estrutura narrativa, o primeiro a notar é como o autor logra un retrato social amplo, con personaxes cheas de vida e forza, envoltas nun ambiente pre-tráxico que, cando estoure, o lector atopará sabiamente suxerido e naturalmente evoluída a entrada na segunda fase, a da liberdade colectiva. A novela está construída de tal xeito que  o lector non cese de proxectar sobre o texto a súa capacidade contrastiva. Para que se contraste, en primeira instancia, como naquela Castela imperial e católica (da que formaba parte o Reino de Galiza) era imposíbel a diferenza, ata que punto a irracionalidade e soberbia gobernaban unha sociedade que se tiña por vangarda do mundo. Para que se contraste como, ceibe delas, a tripulación do Nosa Señora das Augas Santas logra unha convivencia harmónica onde as diferenzas son moi útiles, non son estigmas senón dons. Para que se contraste como, lonxe do caos, o ser humano logra realizarse lonxe da irracionalidade, da soberbia, do despotismo, porque só así logra realizarse a partir do distintivo, da diferenza. Para que se contraste como o Roxo de Extramunde (que fala linguas estrañas) si é aceptado lonxe da sociedade imperial, soberbia, irracional e despótica, aló no cu do mundo, entre unha sociedade de caníbales, nos antípodas…

A calidade descritiva, a plasticidade de que Queipo impregna as páxinas deste periplo na procura da liberdade, deste periplo na procura das Illas Palaos ( que aparecen e desaparecen), é un aspecto salientar e que pode sinalar cara ao contributo da cultura cinematográfica. De igual xeito non queremos esquecer certos acenos presentes na novela; velaí ese Cego de Zas que lembra o tamén cego do Sinbad cunqueirián; velaí como a expedición pirata chanta o pendón galego nas terras que descobre, o que sitúa a novela nunha liña que, partindo do Retorno a Tagen Ata ferriniano, pasa pola O cervo na torre de Darío X. Cabana deica chegar á, xa, actual Obediencia. Unha reflexión sobre isto tampouco estará completa sen outra máis, outra na que se teña en conta o motivo polo cal na narrativa galega ten lugar, concentrado nos últimos anos, este agromar de discursos da piratería: velaí o Piratas ( María Reimóndez), velaí o Monbars o Exterminador ( Hixinio Puente), velaí esta Extramunde.

Canda a calidade descritiva, salienta a hábil construción dunha notábel galería de personaxes, rapidamente caracterizados e individualizados, tendo todos en común o estigma social de seren personaxes con algunha peculiaridade que os fai diferentes; aínda, para máis, esa construción vaise complementando segundo avanza o desenvolvemento da trama. E tampouco se pode deixar de mencionar que, malia botar man de varios narradores, a dosificación da intriga non sofre senón que mantén un notábel grao de efectividade que volve ingrato pousar a novela.

Finalmente, compróbese como ben se pode dicir que a novela antes era estudo da sociedade, pretendía achegar un estudo social, daba unha visión do mundo. Mais a novela de hoxe, lonxe de quedar en estudo ou retrato social estático, transfórmase, desde el, en plataforma verbal cuxa finalidade consiste en que o lector elabore o seu propio estudo social. Que o lector, máis libre e importante ca nunca, actúe. Porque do contrario… do contrario, se as personaxes que a inquisición condenou ficaran de brazos cruzados…entón non pasaría nada, nin a novela existiría nin o lector a tería mercado, se todo segue igual é que non melloramos, non é hora de ficar espectadores, monicreques sen valor.

Xosé Manuel Eyré

«Vigo, a 80 revolucións por minuto», de Emilio Alonso: A movida tarde trinta anos en ter a súa primeira crónica

Crónica,Noticias,Presentacións

B. R. Sotelino publica en  La Voz de Galicia unha crónica sobre o libro Vigo a 80 revolucións por minuto de Emilio Alonso, que se presenta esta tarde, ás 19.00 horas na Casa do Libro da cidade olívica.

La movida de Vigo tarda treinta años en tener su primera crónica

Emilio Alonso publica en Xerais «Vigo a 80 revolucións por minuto»

La movida de Vigo ya es historia. El primer concierto de Siniestro Total en el cine Salesianos, en diciembre de 1981, se considera su fecha fundacional. Sobre los años en los que la ciudad gallega cuya actividad cultural, nocturna y musical llegó a todos los rincones del país en los años ochenta se escribieron cientos de páginas, pero hasta ahora nadie se había atrevido a condensar en un libro la crónica razonada de los acontecimientos que convirtieron a Vigo en continua noticia de portada, y no por conflictos laborales ni por sucesos luctuosos.

El periodista, escritor y guionista Emilio Alonso fue testigo directo de la época. Vivió la movida en primera persona, y no solo como joven que la disfrutó, sino como profesional de la radio y colaborador en distintas publicaciones. Xerais edita ahora Vigo a 80 revolucións por minuto, que se presenta hoy en una fiesta que se celebra en La Iguana Club a partir de las 21 horas con la actuación de algunos de sus protagonistas, como Los Cafres, que se reúnen de nuevo para el evento, o Nicolás Pastoriza.

En su cabeza Emilio Alonso guardaba numerosos y agudos recuerdos y en su casa, abundante material que en sus muchas mudanzas a punto estuvo de acabar en la basura. Según cuenta, la obra, acompañada de fotos y otro material gráfico, es un repaso documental. «No hago una reflexión profunda, dejo que hablen los protagonistas, los cronistas y los observadores de la época», dice. El libro se articula en capítulos sobre música, los grupos y los locales donde se cocieron; los conciertos fundamentales, sobre todo en Castrelos, los fanzines, publicaciones y cómics; la radio; la moda y los peluqueros; la farándula, la videocreación, la plástica y también «aquella estupidez que se llamó Madrid se escribe con V de Vigo», indica el autor.

B. R. Sotelino

«Meu pai vaite matar», de María Xosé Queizán, é unha das novidades do mes de novembro

Narrativa,Novidades

Meu pai vaite matar, de María Xosé Queizán, é unha das novidades da colección Narrativa no mes de novembro.

Tras rematar un máster de criminoloxía, Diana, a filla dunha parella de progresistas, ingresa na Brigada da Policía Xudicial, onde coñecerá a Mario, un mozo aleitado no rural, co que axiña ennoivará. A tía Lola, a irmá solteira da nai de Diana, agocha no seu caserío de pedra os vestixios do que fora unha familia de certo avoengo. Entre aquelas antigallas, Diana atopará algunhas pistas que a levarán a emprender unha viaxe ata Patagonia, na Arxentina, na procura do seu tío Moncho. Meu pai vaite matar é unha novela que esculca dende unha ollada antipatriarcal e racionalista os segredos máis ocultos dunha familia. Unha novela de intriga, aventura e viaxes na que se abordan as principais preocupacións dunha autora fundamental do pensamento feminista galego.

«A razón do meu libro é explicar a presenza dos cataláns en Galicia». Entrevista sobre Poñente con Pere Tobaruela

22 Novembro 2011

Entrevistas,Narrativa

La Voz de Galicia, na súa edición compostelana, publica unha entrevista de M. Beceiro con Pere Tobaruela sobre  Poñente,

«A razón do meu libro é explicar a presenza dos cataláns en Galicia»

O autor presenta a súa novela «Poñente», editada por Xerais

O escritor catalán afincado en Galicia, Pere Tobaruela, presenta hoxe, ás 20 horas, na Sala de Profesores da Facultade de Xeografía e Historia, o seu libro Poñente, editado por Xerais, nun acto que contará coa participación de Juan Monterroso, Lourenzo Fernández Prieto, Xoán Carmona e Manuel Bragado. O poñente e a súa luz guían os dous protagonistas desta novela, Carme e Josep, ela obrigada a cuestionarse a súa identidade sexual, e el un dos pioneiros cataláns do século XIX que emigraron cara a terras galegas asentándose aquí para sacar adiante a industria da salgadura.

-¿Cal é o obxectivo que perseguiu ao escribir esta ficción?

-O motor do libro é a presenza dos cataláns que chegaron aquí para por en marcha a industrias das salgaduras. Ese é o motor do libro. A partir de aquí comeza a parte na que se mergulla unha situación especial e o coñecemento do mundo dos cataláns.

-¿Cal é a razón dese xogo do presente e o pasado?

-A razón do libro é explicar a presenza dos cataláns aquí para por en marcha a industria da salgadura. E a maneira de explicalo é establecendo esa relación do presente co pasado. Son como dúas novelas nunha, pero na que todo está entrelazado. É esa dobre mirada para permitirlle ao lector unha mirada hoxe en día, para explicar ese pasado desde o presente en primeira persoa.

-¿Por que lle interesou afondar nesa pegada dos cataláns na Galicia do século XIX?

-O meu interese é á mesma vez o punto de partida da obra. A protagonista principal está nun cemiterio de Pobra do Caramiñal onde ve, como o autor, unhas lápidas con apelidos cataláns. Entón, a pregunta é que pasou logo.

-¿Que cuestións descoñecidas aluma este «Poñente» sobre a estancia dos pioneiros cataláns aquí?

-Este tema tratouse moi colateralmente na literatura galega. Pero agora, tras esta novela, todos os críticos concordan en que é unha historia que todo o mundo sabe pero que ninguén lera. Entón, eu poño en orde unha serie de ideas, explicoas e xa está.

-¿O espazo da historia é só Galicia ou tamén Cataluña?

-Hai partes que transcorren tamén en Cataluña, en Sitges e Esplugues de Llobregat. Tamén en Porto, porque os cataláns movéronse moitísimo nesa época para buscar os mercados.

M. Beceiro

«Trece noites, trece lúas», de Antonio Reigosa: o libro das marabillas do Nadal

Álbums,Noticias,Presentacións

Jaureguizar publica en El Progreso unha información sobre Trece noites, trece lúas, e Antonio Reigosa, con ilustracións de Noemí López, a raíz da súa presentación onte en Lugo.

Reigosa considera a Feira do Capón vilalbés único resto do Nadal lucense


O escritor mindoniense presentou onte en Lugo o seu novo libro, ‘Trece noites, trece lúas’, no que contesta numerosos interrogantes e conta curiosidades sobre das celebracións

LUGO. O escritor Antonio Reigosa considerou onte na galería Sargadelos de Lugo que o único costume de vello relacionado co Nadal que se conserva na provincia é a Feira do Capón de Vilalba. O investigador de lendas e mitos informou de que a Igrexa establecera unha abstitencia de comer carne que incluía o galo, “pero o Consello de Aquisgrán do século IX aceptou que se comese no caso de que o galo fose capado, o que favoreceu que aparecesen moitas feiras de galo por toda Europa.

Outros restos desa vixilia, que se mantivo en vigor ata 1918, é o costume de comer bacallao e outros peixes nesa data, segundo comentou Reigosa na presentación de ‘Trece noites, trece lúas’, o libro editado por Xerais no que analiza o Nadal dende Galicia coa colaboración da ilustradora Noemí López.

Antonio Reigosa apunta que o volume, de 160 páxinas ilustradas a toda cor, “naceu das interrogantes que nos podemos facer sobre o que acontece entre 24 de decembro e o 6 de xaneiro. Como exemplo pon a pregunta sobre o costume de agallarnos. O experto afirma que nace da conmemoración da edificación dun templo a Saturno, “deidade de orixe grega á que os romanos consideraban promotor dunha idade de ouro, nunhas festas coñecidas coma Saturnais. Esas celebracións “cadran coas festividades do sol invito e de Mitra, e en Exipto cun festexo de culto a Dionisos no que as augas se converten en viño, coma a primeira milagre que fixo Xesús Cristo, o día ‘ de xaneiro.

O Nadal era unha época “na que hai unha serie de ritos en Galicia, sobre todo relacionados coa comida, pero tamén rebule a vida nas cidades asolagadas ou se fan as previsións premonitorias do tempo, como son as sortes, resortes e contrasortes. Bastante estendidos se atopan costumes como colocar cascas de cebolas nas ventás.

Na provincia de Lugo perdéronse algúns como o moneco de Anovello, que consistía nun monicreque “que elaboraban os mozos dunha parroquia para

deixárllelo aos de outra, co que se armaba unha liorta. Outras tradicións lucenses son os reiseiros, as persoas que van cantando na zona da Montaña, pero Reigosa matiza que “foi unha recuperación do padre Mato, que atopa meritoria, pero non ve garantida a continuidade pola falta de anovación xeracional.

O escritor lamenta a desaparición desas peculiaridades, un proceso que determino que “esteamos uniformizados, comendo as doce uvas e tomando o champán.

PROXECTO. O director de Xerais, Manuel Bragado, sitou ‘Trece noites, trece lúas’ como “un paso máis nun proxecto de recuperación do patrimonio oral a longo prazo, que vén tras a publicación o ano pasado de ‘Guía ilustrada da Galicia invisible’, coa que se inciaba a colaboración entre Antonio Reigosa e Noemí López.

Na súa opinión, esta obra “responde a preguntas importantes relacionadas co calendario cristián do Nadal, a orixe dos belén, a árbore, os ritos de cada día, as figuras que fan agasallos como O Apalpador, Xan Fiz, os Reis Magos ou as relacionadas con Papa Noel.

Un capítulo trata, por exemplo, as celebracións deste tempo no ano celta ou o Nadal en diversos países do mundo. Tamén hai capítulos dedicados aos preparativos, os beléns vivintes ou en movemento -no que se fala do de Begonte-, as lendas arredordo sorteo de lotería do Gordo de Nadal.

Jaureguizar

«Cita en Fisterra», de Luís Rei Núñez, unha das novidades do mes de novembro

Narrativa,Novidades

Cita en Fisterra, de Luís Rei Núñez, unha das novidades de Narrativa do mes de novembro.

O viaxeiro destas páxinas é deses tipos pouco dados a conxugar en primeira persoa heroísmos e bravuras. No canto das xeografías da anaconda, o tigre ou as moscas tse-tse prefire a máis modesta, é un dicir, da centola. Así emprende a viaxe a unha terra mítica, que el quere despoxada de calquera clase de verniz espiritual: non se trata dun Xacobeo bis. Mais non por iso deixa fóra da mochila as preocupacións dunha alma que, ante as paisaxes do Atlántico, combina un agarimo infinito cun sentido crítico encirrado polas desfeitas do feísmo. Con todo, o que á fin prevalece é a proximidade á xente, a curiosidade polo lendario e un cultivo case obsesivo da memoria (colectiva e individual), ademais da ambición, nunca menor, de dar unha imaxe do tempo que vai pasando. Deste xeito trázase o rumbo dunha viaxe que será tamén a de cada lector. Con cita en Fisterra.

Presentación en Ourense de “Un dedo manchado de tinta” de Manuel Portas

21 Novembro 2011

Narrativa,Presentacións

O xoves, 24 de novembro, ás 20:00 horas, terá lugar a presentación da novela Un dedo manchado de tinta de Manuel Portas na Livraria Torga, rúa da Paz, 12 de Ourense. No acto participarán Manuel Bragado e Manuel Portas.

Un dedo manchado de tinta non é unha novela, afirma categórico Gonzalo Salgueiro, ou polo menos non é unha novela ao uso, aclara el mesmo despois. E vai ser que si, que ten razón. Que isto non é unha novela e que el tampouco é un escritor que responda aos canons establecidos, nin Alberte vai ser un funcionario municipal arquetípico, nin Malulú un vendedor ambulante calquera, nin Carme, nin Cristina, nin Chus serán mulleres con historias do común. Mais a pesar da súa excepcionalidade, velaquí os temos, perfectamente verosímiles, pululando anónimos polas páxinas deste artefacto narrativo coa mesma naturalidade coa que transitan polas rúas de Compostela, coincidindo á espera de que se abra o semáforo da Senra, tomando café no Airas Nunes, sen rozárense, sen se coñeceren case, como moito intercambiando unha distraída ollada impersoal. Gonzalo certamente ten razón. Mais non toda.

«Esta crise foi posible porque comezamos a vivir nun entorno virtual»: Entrevista con Fran Alonso en Disquecool

Autores,Entrevistas,Narrativa

Disquecool, o medio de tendencias made in Galicia, publica unha entrevista, que asina Cris, con Fran Alonso sobre o seu último libro, Ninguén e sobre os seus proxectos.

«Desde a literatura trato de explicar o meu tempo»

Escrito por

Ninguén’ é o ultimo libro de Fran Alonso, un libro de relatos que fala das relacións humanas tal e como se establecen nestes tempos urbanos e tecnolóxicos. Tratáse de historias que, se ben poden botar man de certa hipérbole, resultan moi recoñecibles para todos nós. Quen non pensou estarse a volver tolo por culpa do veciño de arriba? Quen non esperou nun bar a un descoñecido coñecido en internet? Quen non puxo algunha vez as súas esperanzas nunha casa en medio da natureza? ‘Ninguén’ podería case case chamarse “todos”,  e iso gústanos.
Para falar máis a fondo de todos e de “ninguén”, Disquecool entrevistou ao seu autor Fran Alonso, un escritor de longa traxectoria e de moi agradable conversación. Se sempre (coma nós) sospeitaches que era un home salientablemente afable, ben, agora podemos confirmarcho. Aquí tes o resultado da nosa entrevista.

—O tema dos hoax (esas cadenas de emails que circulan tratando de convencerte de que se os reenvías Luisito poderá pagarse unha operación ou todo o mundo saberá por fin que os iogures de Danone en realidade matan) interésache tanto coma ao protagonista do último relato de ‘Ninguén’?

Agora xa non tanto, pero si, houbo un tempo en que estudiei bastante o tema. O interese dos hoax atópase na súa capacidade para constituírse en metáfora do que internet nos pode aportar tanto ás persoas normais como aos escritores, o que internet pode crear subvertendo a realidade, creando esa confusión entre ficción e realidade, e cara onde nos leva ese poder que os hoax teñen  e a súa capacidade para potenciar viralmente as mensaxes.

—A estrutura do libro bota man dos hoax para unificar os relatos, mesturando de certo xeito a forma co contido…

O libro ten unha estrutura que intenta que o lector vaia avanzando cos hoax como fío condutor, tratan de estar próximos aos relatos que os anteceden, pero ao mesmo tempo intentan conducir ao lector cara a esa meta final, o último relato, onde se atopa explicación de todo o que se fala ao longo do libro.

—E de que se fala ao longo do libro?

O que pretendía era abordar as relacións humanas en relación coas sociedades urbanas, entendido, desde dúas metáforas interconectadas, os veciños dunha comunidade, como se perciben entre eles, a partir das aparencias, como se relacionan entre eles, e ao mesmo tempo, as relacións das persoas coas novas tecnoloxías, que nos levan a novos hábitos, e que fan que esteamos cambiando moito máis do que pensamos. Sempre asumimos que as tecnoloxías cambian o mundo, pero non nos decatamos de que tamén nos están cambiando a nós coma persoas, unha realidade máis invisible pero seguramente máis importante.

—Ves perigosos eses cambios?

Eu como escritor intento lanzar unha mirada interpretativa, para, desde a literatura, tratar de explicar o meu tempo. Desde logo, trato de fuxir do adoutrinamento ou do didactismo. Eu non estou xulgando se o que ocorre no libro é bo ou malo, simplemente intento examinalo ou interpretalo, nada máis.

—Chama a atención o sós que están todos os personaxes dos distintos relatos.

Si, pero a miña intención non era subliñar esa soidade.  Por exemplo, cando escribín  ’Males de cabeza’, que se centra nos efectos da vida contemporánea sobre a psicoloxía das persoas, si intentaba subliñar a soidade das sociedades contemporáneas, pero aquí non era o meu obxectivo, aquí a soidade é unha consecuencia normal da evolución da sociedade e de como as tecnoloxías inflúen nela. Por exemplo, cando chegou a televisión, eu recordo de neno esa discusión na miña casa, “a televisión rompe o diálogo das familias”, era un debate candente na sociedade, pero eu digo que aínda así a familia diante do televisor comentaba a película, o partido de fútbol ou o festival de Eurovisión.

—E coas novas tecnoloxías xa non sucede así…

Hoxe a relación é moito máis individual, persoa-pantalla, aí hai unha serie de ventás que se abren a outro mundo lonxe de nós, pero non co entorno inmediato. As tecnoloxías lévannos cara un mundo máis individual. Esa relación moito máis individual coas máquinas que temos pódenos levar cara a un posicionamento de soidade. Pero non o xulgo, non digo que sexa malo, digo que é o que hai.

—Moi bo non parece. As túas personaxes non semellan especialmente felices.

Pode ser, pero creo que hai cousas mil veces máis perigosas que as novas tecnoloxías. Eu o que si creo que nos deshumaniza é economía como elemento especulativo e o distanciamento da política respecto das necesidades do cidadán, contra iso si son crítico, pero o que tamén é certo é que iso  pode ser unha consecuencia das novas tecnoloxías, e dicir, vivimos unha crise que foi posible porque comezamos a vivir nun entorno virtual onde certas operacións virtuais eran posibles.

—Como valoras a acollida de ‘Ninguén’?

Sabes que circula un hoax que é verdadeiro? Puxemos en marcha unha campaña, a través do correo electrónico, na que se di que Xerais agasalla con exemplares de ‘Tráiler’, a miña primeira novela, asinada por min. E é unha campaña que é real, realmente agasallamos co libro como modo de promoción, pero moita xente desconfía de que sexa real e non pide o libro porque cree que é un hoax.

Pero non che contestei a pregunta! Eu creo que a acollida foi moi boa. Claro, ti sempre tes unhas expectativas con cada libro que sacas. Eu tiña boas expectativas para este libro, pero recoñezo que non tantas como agora teño. Tivo moitísimas críticas practicamente nos primeiros quince días, nos medios… supoño que é consecuencia de que o tema resulta moi actual, e interesa.

—En xeral, na túa obra, destaca que non só é moi prolífica, senón que o é en xéneros moi diversos: narrativa, poesía, xornalismo, literatura infantil. Iso ás veces pode crear certa desconfianza?

Si, eu creo que tes razón. Os poetas pensan que es narrador, non poeta. Os narradores que es poeta, non narrador. Os xornalistas que es narrador ou poeta, pero non xornalista, pero non acaban de situarte en ningún sitio, incluso para os críticos pode ser confuso. Pero para min é enriquecedor, porque me permite expresarme a través de distintas manifestacións que no fondo son a mesma: a literatura, e creo que a obra literaria dun autor debe ser valorada globalmente.

Ademais os meus libros están todos interconectados, nada é explicable sen o resto dos libros, vou tecendo unha especie de arañeira global, evidentemente, funcionan individualmente, o lector pode ler un só libro, pero a min me permite romper coas barreiras xenéricas e entendo que hoxe iso debe ser algo superado. Vivimos nun mundo fragmentario, confuso e a literatura vai acorde con iso. Pénsoo cando leo os autores do século XIX e atopo un narrador omnisciente. Iso hoxe non funciona porque non é crible. E igual cos xéneros, xa non son ríxidos, todo é cuestionable e todo é posible hoxe,  a literatura ten que asumir as formas do mundo tal e como é se quere interpretar o mundo actual. Para min o máis importante para o escritor é ter unha visión do mundo que ofrecer aos lectores.

—E cales son os teus proxectos de cara ao futuro?

Se son sincero, eu, e o digo sen ningún tipo de alardeo, son moi caótico, e neste momento teño máis de 20 proxectos abertos, eu sempre teño 15, 20 ou 30 proxectos abertos, uns van máis rápidos, outros máis lentos e nunca sabes que sairá de cada cousa, pero neste momento teño xa rematados tres libros. Dous teñen editorial, o outro aínda non, e teño un cuarto moi moi avanzado, e logo a xigantesca carpeta dos proxectos para recuperar en calquera momento. O que teño de saída máis inmediata é ‘Transición’, que é un libro de poemas que vai saír nunha editorial de Ourense que se chama Franouren, é un libro de poemas cun CD no que os recitamos María Lado e máis eu. Chámase ‘Transición’ porque é un poemario de busca de novas formas de expresión.

Teño outro que sairá no 2012 en Editora 2.0. un libro máis relacionado con ‘Ninguén’, cunha estrutura que responde a unha concepción dixital e que tamén está pensando en función da rede. É un libro de descreimento da poesía, e neste sentido será moi polémico.

O terceiro que teño rematado é de literatura infantil, e é moi diferente do que fixen anteriormente porque me interesa moito manter un toque de frescura (dentro do posible).

Mentres esperamos polos próximos proxectos de Fran Alonso, anímovos a ler (ou re-ler) ‘Ninguén’, que está editado por Xerais. Para ir abrindo o apetito, déixovos aquí un fragmento dun dos relatos do libro: “Vacacións”, lido polo propio autor.

«Vigo a 80 revolucións por minuto» de Emilio Alonso: a movida viguesa a modo de crónica revolucionaria

Crónica,Noticias

O Diario de Pontevedra publicou unha información sobre Vigo a 80 revolucións por minuto de Emilio Alonso.

Emilio Alonso reconstrúe a movida viguesa dos 80 modo de crónica revolucionaria

O 27 de decembro de 1981, no cine Salesianos de Vigo, celebrouse o primeiro concerto de Siniestro Total, nun festival denominado ‘Nadal Rock’. ”Se quixesemos establecer un evento como ‘acto fundacional’ da movida poderiamos sinalar ese”, escribe Emilio Alonso en ‘Vigo a 80 revolucións por minuto’, unha crónica daqueles anos que vén de editar Xerais.

No libro inclúese ata unha fotografía dese concerto de Siniestro, cedida por Manolo Romón, na que se pode ver a uns rapaciños traxeados co telón do cine de fondo. Alonso repasa todo o que foi sucedendo a nivel cultural en Vigo dende ese intre ata o derradeiro concerto de Aerolíneas Federales en La Iguana, en 1992. Polo camiño vanse descubrindo acontecementos fundamentais do que se deu en chamar a ‘movida’ en Galicia (os concertos no Salesianos, a fundación da Asociación Colectiva de Músicos de Vigo, o papel dos pubs, os fancines e revistas) e vaise poñéndolles nomes e apelidos a personaxes fundamentais da época (de María Xosé Porteiro a Antón Reixa). Por riba de todos aparecen os denominados ‘cinco magníficos’, os grupos máis representativos do movemento: Siniestro Total, Golpes Bajos, Os Resentidos, Aerolíneas Federales e Semen Up.

PONTEVEDRA. Pontevedra xoga un papel secundario, pero interesante, na crónica de Emilio Alonso. Fálase da capital da provincia cando se identifica a orixe dalgúns dos seus protagonistas. É o caso do cantante Antonio Amblés e o guitarrista Antonio Rosales ‘Lápidas’, un alcume (que indica claramente que gaña os cartos traballando nunha marmorería), di Alonso.

Son, segundo explica o autor, (dous pontevedreses que pronto emigrarán a Vigo fuxindo das escuras perspectivas que lles ofrece a capital do Lérez). Fundan o grupo Sucursal Urbana.

Outro grupo pontevedrés, Mínima Expresión, protagoniza unha das anécdotas máis divertidas de ‘Vigo a ‘” revolucións por minuto’. A banda abriu un concerto no Ruralex cun tema chamado ‘Ni Vigo, ni Portugal, Pontevedra capital’. Alonso recolle a letra da canción *(Ni Vigo, ni Portugal, Pontevedra capital./ Yo no vivo en las Traviesas, /yo no conozco a Antón Reixa./ Yo no soy de Portugal,/ yo soy de la capital…), pero non explica como acabou a actuación.

FOTOS. Coincidindo coa saída á rúa do libro de Emilio Alonso, a editorial Xerais tamén publicou ‘Vigo, a explosión dos ’80, un álbum fotográfico de Víctor de las Heras, ‘Vitín’, o gran retratista da década en Vigo, que tamén inclúe algunhas imaxes en ‘Vigo a ‘” revolucións por minuto’.

O volume de De las Heras está dividido en catro apartados: ‘Crónica’, que fai un repaso á vida política e social viguesa; ‘Mobilizacións’, centrada nas manifestacións e episodios de enfrontamentos do sector naval; e ‘A movida’, que recompila as mellores imaxes do fotógrafo sobre os músicos e a actividade nocturna da década.

Os movidos anos 80 en Vigo: a crónica fotográfica de Víctor de las Heras en «Vigo, a explosión dos ’80»

Álbums,Fotografía,Reportaxes

La Voz de Galicia publicou unha información de Jorge Lamas sobre Vigo, a explosión dos ’80, de Víctor de las Heras.

Los movidos años ochenta

Víctor de las Heras publica una crónica fotográfica de cuando Vigo sufría de día la reconversión industrial y por la noche disfrutaba

El sector naval, que cantaron Os Resentidos, no salía de las calles en los primeros años ochenta. La reconversión atacaba, una a una, todas las empresas de la ría, dejando a miles de parados en las calles y dando demasiado trabajo a los exgrises, que ya eran entonces marrones. Allí estaba Víctor de las Heras, Vitín, un fotógrafo que alternaba su presencia en las convulsas mañanas de los ochenta con las intensas noches, que bailaban al ritmo de Siniestro Total, Aerolíneas Federales y muchos otros.

Parte de aquellos trabajos se recogen ahora en el libro Vigo, explosión dos ?80 (Edicións Xerais). Entre 1983 y 1987, Vitín está en todas. En el ascenso del Real Club Celta, en las manifestaciones de los estudiantes contra Vitrasa, en el cuerpo a cuerpo con la policía, en los clubes nocturnos y en todos los cambios que estaba experimentado la sociedad viguesa.

Curiosamente, la publicación de esta memoria fotográfica de De las Heras coincide en el tiempo con la salida al mercado de Vigo a 80 revolucións por minuto, de Emilio Alonso (Edicións Xerais. Este último libro, se centra más en los aspectos musicales de la década de los ochenta en Vigo, aunque contextualiza aquellas circunstancias culturales. También aporta fotos de Víctor de las Heras.

Jorge Lamas

Presentación en Vigo de “Vigo a 80 revolucións por minuto” de Emilio Alonso

18 Novembro 2011

Crónica,Presentacións

O mércores, 23 de novembro, ás 19:00 horas, terá lugar, na Casa do Libro, rúa Velázquez Moreno, 27 de Vigo, a presentación do libro Vigo a 80 revolucións por minuto de Emilio Alonso, no acto participarán, Xulio Gómez (Colectivo Sinsal), Marià Arbonés (Director de www.reusdigital.cat), Manuel Bragado e Emilio Alonso.

A partir das 21:00 horas, seguirá a festa con música en directo de novos e vellos músicos en LA IGUANA CLUB, rúa Churruca, 14

Vigo a 80 revolucións por minuto é unha crónica da movida viguesa da década de 1980 realizada por Emilio Alonso, colaborador activo deses acontecementos que supuxeron unha renovación conceptual das artes nunha época convulsa en Vigo, acabada a sociedade de saír dunha ditadura de corenta anos, con mobilizacións continuas de traballadores contra a reconversión do sector naval, con protestas estudantís en defensa dos seus dereitos, coa proliferación das drogas e as súas consecuencias…

O 27 de decembro de 1981, no cine do Colexio Salesianos, celebrouse o que se pode considerar “acto fundacional” da movida viguesa: o primeiro concerto de Siniestro Total (con Julián Hernández, Miguel Costas, Alberto Torrado e Germán Coppini) prendeu a chama deste fenómeno que deixou unha forte pegada no desenvolvemento cultural de sucesivas xeracións.

Nesta obra, cunha extensa e variada documentación gráfica e xornalística, ademais de falar da música, parte esencial da movida, concédeselle a relevancia que merecen a outras disciplinas como a poesía, a pintura, a moda e a estética, o teatro, a fotografía, o cine… E tamén ao xornalismo radiofónico e aos fanzines que difundían todo o que abrollaba na cidade atlántica que se chegou a converter por uns anos na referencia cultural da mocidade de toda a Península.

Unha novela cinematográfica. Crítica sobre «Febre», de Héctor Carré, en Trafegando ronseis

Blogs,Críticas,Fóra de Xogo,Premios_Xerais

Trafegando Ronseis publica unha recensión crítica de  Febre, de Héctor Carré, Premio Fundación Nova Caixa Galicia-Claudio San Martín de Literatura Xuvenil 2011.

Febre

Gustoume moito, moitísimo, a nova proposta da colección de Fóra de Xogo de Xerais, o libro no que recaeu o Premio Fundación Nova Caixa Galicia-Claudio San Martín da Literatura Xuvenil 2011. Estamos a falar de Febre de Héctor Carré, un libro sobre a igualdade da muller, sobre a posguerra, sobre a Segunda Guerra Mundial, sobre a falta de escrúpulos, sobre o abuso da autoridade, sobre a esperanza, sobre o Amor, sobre a vinganza… Unha novela moi cinematográfica que recomendarei con entusiasmo ao meu alumnado e que ademais vénme arestora de marabilla para a exposición que imos realizar no centro en contra da violencia de xénero. Porque tamén este libro serve para tratar este tema, esa supostamente superioridade masculina que algúns personaxes da novela reclaman constantemente, así como diversas escenas que nos desquician ante a impunidade con que eran cometidos certos delitos.
Pero ademais é este libro unha proposta interesante para calquera tipo de lector, teña a idade que teña. Renxen unhas poucas frases que amosan un certo grao de didactismo ou moralismo, e que sorprenden nun conxunto tan ben construído. Pero son fáciles de esquecer ante unha historia ben afiada que nos atrapa na súa arañeira dende a primeira páxina ata a última. Porque se algo encomiable ten o libro é precisamente iso: o seu xeito narrativo non permite que o lector tome un alento de folgo, posuidor dun temor constante ante o que poida ocorrer, ávido por seguir páxina tras páxina ata o final. Con el sentimos as inxustizas, a inexistencia da ética persoal, o ambiente opresivo da época. E gozamos dunha heroína que anhela unha liberdade case conquistada arestora confundíndoa mesmo coa imaxe de Katherine Hepburn, esa imaxe que a protagonista tomabaa como espello para loitar por ser muller, persoa, humana.
Un libro para celebrar nas aulas a boa escrita da nosa literatura.

O abalo das emocións en «O máis estraño», de Manuel Rivas. Crítica de Francisco Martínez Bouzas

Blogs,Críticas,Narrativa

O crítico Francisco Martínez Bouzas publica no seu blog Novenoites unha recensión crítica sobre O máis estraño, de Manuel Rivas.

«O máis estraño», a narrativa breve de Manuel Rivas

Cun esforzo loable sen ningunha dúbida Edicións Xerais reúne neste volume practicamente toda a narrativa breve de Manuel Rivas. Desde 1989, o ano no que viu luz Un millón de vacas ata hai uns meses cando na  terceira edición, corrixida e ampliada de  Ela, maldita alma aparecen dous novos relatos, “O espertar da criada” e “O misterio de Uz”, que completaban a edición. Nesta xeografía da alma -“psicoxeografía” é o termo que emprega a presentación editorial- M. Rivas esculca e pon a proba todos os rexistros, tanto da narrativa breve como de ese ser estraño, á vez sabio e demente, arrolado pola razón e a paixón, polo mito e a maxia e á vez polo “logos”, un ser polifónico e hipercomplexo. Todo iso, o máis estraño e o máis cotián, o riso e as bágoas, o erro e a desmesura, a ledicia e a tristeza é o que o lector atopará neste groso monllo de contos do máis coñecido escritor galego.

En efecto, con Un millón de vacas deu comezo o “fenómeno Rivas”, esa particular viaxe do escritor cara á fama e á universalidade dunha obra traducida a máis de vinde idiomas. Aquí están os dezaoito contos da primeira edición, ampliada con engadido do relato “O Sir” que tampouco aparecía na reedición de 2001. Relatos amables, politicamente correctos que seguen reflectindo a maxia da vida cotiá, o humanismo, as emocións, o urbanismo, a retranca, o xorne aventureiro e utópico, a nostalxia coa que os cativos enfían os seus soños. Inxenuidade, optimismo, ironía, escrita áxil que reflicte a épica do cotián dunha Galicia  que no ano 1989 vivía  á carón das vacas.

E aquí atopamos tamén “A lingua das bolboretas” da escolma Que me queres amor?, seguramente o máis célebre  dos contos de Rivas, no que o narrador, con mestría e sinxeleza, nos enfronta coa épica dos humildes e coa natureza fráxil da condición humana. Outros, porén, eses contiños de cinco ou seis páxinas non soportan o criterio primario e elemental de tirar con forza da atención lectora, porque son fracas as historias que argalla o narrador, malia esa orixinalidade ao presentarnos o mundo coa luminosidade e os feitizos da ollada pictórica e mesmo os finais abertos que permiten e demandan lectores activos.

Están igualmente presentes na antoloxía doce dos trece relatos da primeira edición de Ela, maldita alma. Contos unificados polo título dun deles e por esa persistente e témera pescuda da zona secreta á que lle chamamos alma. Relatos de desigual calidade, que nada lle engaden á narrativa do autor, aínda que no seu conxunto danlle corpo e forma  a unha colección digna e, por veces, engaiolante, na que se aposta polos valores, pola ambrosía do amor, mesturando ficción e realidade. Salientaría, por riba dos demais, o que no seu día rotulou o libro. Un relato ateigado de forza e tremor, como se a alma se fixese visible en certos momentos para pedirlle contas á protagonista e no que, de lonxe, semella que ecoan  a marea carnal e os pesadelos da narrativa de Julien Green.

Da ampla escolma de As chamadas perdidas tampouco están presentes nesta edición dous relatos que foron publicados en Contos de Nadal e aparecen baixo ese rótulo. Nos relatos de As chamadas perdidas, Manuel Rivas mantense na canle da ficción realista e sutura as súas prosas con eses fíos que suxire o título: a existencia humana concibida como un encadeamento de chamadas, destinadas moitas veces a se perderen no aire. E, máis unha vez, unha aliaxe de voces amables, variadas doses de traxedia e de épica que nos chegan da man de personaxes humildes que a forza do destino converte en pequenos heroes da vida cotiá.

Na achega de Manuel Rivas á literatura natalicia, o autor racha cos estereotipos da literatura de Nadal, alicerzada no folclore e na tradición. Os relatos dese fermoso libro que é Contos de Nadal afástanse de contornas fantásticas e marabillosas, tópicos da narrativa de tema natalicio, e agasállanos con historias profundas e á vez cotiás, que teñen en común o feito de aconteceren nos días de Nadal. A estampa sentimental acostuma colonizar a temática do Nadal. Porén, M. Rivas, malia que escribe coa tinta das emocións, elude sentimentalismos exquisitos  e introdúcenos na esencia do Nadal con prosas que agachan tras a súa face boas doses de épica e tamén de traxedia. Mágoa que a natureza desta edición prive ao lector das engaiolantes ilustracións de Miguelanxo Prado que recrean de xeito visual os relatos de M. Rivas na edición orixinal.

Logo do lido e do andado, a conclusión é obvia: un inmenso broslado de historias de gordura, feitura e calidade desigual, transidas polo abalo das emocións e unidas pola liame dunha lingua ateigada de forza poética, de bríos expresivos ao servizo da narratividade. Literatura seguramente con minúsculas dentro da obra do autor, sacada a singularidade dalgúns deses relatos amplamente popularizados, pero que, no seu conxunto, forman un libro ben apetitoso para hedonistas ben temperados e para toda clase de lectores.

Francisco Martínez Bouzas

A emotividade da lembranza: Crítica de Ramón Nicolás sobre «Vigo, a explosión dos ’80», de Víctor de las Heras

Álbums,Críticas,Fotografía

Ramón  Nicolás publica no seu blog unha recensión sobre Vigo, a explosión dos ’80, de Víctor de las Heras.

«Vigo, a explosión dos ’80»

Malia as obrigas non puiden resistir a tentación de devorcarme nesta amálgama de coidada edición, composta de fotografías e textos, mais tamén, non sei se a partes iguais, de memoria e saudade e que se titulada Vigo. A explosión dos ´80.

As fotografías de Víctor de las Heras, algunhas tamén do seu irmán Miguel, a carón dos textos de Fernando Franco, posibilitan facermos unha viaxe visual por feitos, acontecementos e sentimentos que unha cidade como Vigo viviu nos anos oitenta. Case é un lugar común afirmar que Vigo foi, neses anos, unha mestura de efervescencia pola súa propia dinámica industrial e social, polas innumerables mobilizacións políticas e sociais que viviu, polo asentamento e mesmo proxección que unha cultura, fundamentalmente de xinea musical, tivo a cidade como eixo irradiador…, mais velaquí a proba pois estas páxinas permiten perfilar con acerto as liñas que deseñan o latexo cívico, industrial, cultural, deportivo  e político dun tempo que xa se foi, mais que proxecta as súas luces, as sombras mellor esquecelas, no noso tempo.

Non é difícil conxecturar que as lecturas que se poden facer deste emotivo e case cinematográfico volume serán diferentes e dependenderán de moitos factores. Se quen se achegue a el viviu nesta cidade nestes anos decátase como esa captación do instante prende na memoria e destapa imaxes e vivencias que, malia semellar esquecidas só estaban adormecidas, trasladándonos a un tempo moi fulgurante e intenso, que en clave optimista sería posible valoralo cun “qué marabilloso é poder contalo”, malia o que xa quedou no camiño. Quen non o vivise en primeira persoa, por pura cronoloxía ou porque é doutra parte, sen dúbida atopará o retrato fotográfico doutros ángulos da cidade, outros perfís dos seus habitantes que ben axudan a explicar a idiosincrasia cívica viguesa, que existe coas súas singularidades.

Un libro, con todo, que non é só crónica local da “cidade e os días” dos oitenta, como diría Xosé Mª Álvarez Blázquez, senón que tamén é memoria e parte substancial do inequívoco motor industrial, talvez cultural e doutras tantas ordes, de Galicia. Convido a coñecelo coa seguridade de (re)descubrir unha cidade, de redescubrirse tamén nunha cidade.

Ramón  Nicolás

A tropa poética de Antón Cortizas. Crítica de Armando Requeixo sobre «Vaia tropa!»

Uncategorized

Armando Requeixo publica no seu blog unha recensión crítica de Vaia tropa!, un libro de poemas de Antón Cortizas ilustrado por Mª Reyes Guijarro.

Tropa poética

Antón Cortizas, vello coñecido do público infantoxuvenil, acaba de publicar Vaia tropa!, aparecido na colección Merlín de Edicións Xerais de Galicia, na que xa figuraban anteriores títulos seus como o memorable A merla de trapo (2001).

Poemario singular, anunciado dende a cuberta como “libro-xogo”, este volume, suxestivamente ilustrado por María Reyes Guijarro, incorpora unha setentena de composicións que animan a penetrar neles con espírito lúdico, facilitando o ameno exercicio da lectura como entretido argallar cos versos.

Arrincando dende as raiceiras da literatura galega de tradición oral e mesturando estas coa máis lucida tradición de autor, Cortizas crea un artefacto visotextual que resulta un verdadeiro circo poético: caligramas, poemas con ilusións ópticas, poesías escritas do revés que precisan para lerse dun espello (que o propio libro inclúe, por certo, en forma de cartolina prateada)… toda unha chea de engados para os ollos e a mente que en non poucas ocasións se ven acompañados doutras sorpresas gráficas, como os debuxos anamórficos que Guijarro ideou para algunhas planas e que só poden ser ollados cabalmente creando un tubulado cónico coa lámina-espello anexa ao libro.

Estes limericks de Cortizas, xenuíno álbum de tipos estrafalarios versalmente retratados, convencerán a aqueles lectores novos que anden na procura de títulos que atesouren nas súas páxinas, a un tempo, poesía ben tecida e escrita de lecer. Unha valiosa achega que ve luz, oportunamente, nestas datas prenatalicias.

Armando Requeixo

Manuel Lourenzo González gaña o Premio Blanco Amor de Novela

Noticias,Premios

O escritor Manuel Lourenzo gañou onte on Premio Blanco Amor de Novela que organiza, nesta edición, o Concello de Santiago, dotado con 12.020 euros. A obra gañadora titúlase ATL e desenvólvese nun mundo futuro, abordando os problemas de identidade e o sentido da vida. Desde Xerais, queremos expresarlle ao autor os nosos parabéns. Reproducimos a información oficial do Concello de Santiago sobre o fallo do premio:

7/11/2011 Manuel Lourenzo González é o gañador da XXIX edición do premio de novela longa Eduardo Blanco Amor que este ano organiza o Concello de Santiago e que está dotado con 12.020 euros. Así o decidiu o xurado do premio reunido o 11 de novembro no Teatro Principal cando elixiu a súa obra, presentada baixo o lema ATL. O premio será entregado ao gañador polo alcalde, Xerardo Conde Roa, nun acto que se celebra o 2 de decembro, ás 20:00 horas, na Sala Mozart do Auditorio de Galicia. O xurado, que fai constar na acta que “valora moi positivamente a cantidade e a calidade xeral das obras presentadas”, despois das correspondentes deliberacións acordou conceder o premio de novela longa Blanco Amor á obra presentada baixo o lema ATL, que unha vez aberta a plica resultou ser da autoría de Manuel Lourenzo González.

Tal e como recolle a acta, o xurado valorou “moi positivamente a coherencia do universo literario empregado. A intriga que desenvolve a trama está ben dosificada e consegue captar a atención do lector. O mundo futuro no que se desenvolve resulta sólido e sen estridencias. E, ao mesmo tempo, ATL ocúpase dos problemas da identidade e o sentido da vida que son manexados de maneira eficaz. O dinamismo da historia, a escrita entretida e áxil e a credibilidade do futuro no que nos sitúa, foron valores apreciados por este xurado para escoller a ATL como a novela gañadora desta edición do premio Blanco Amor”.

O xurado que elixiu ao gañador estaba integrado por Paula Carballeira Cabana, Francisco Macías Macías, Iván García Campos e Pablo Couceiro Caramés, asistidos polo concelleiro de Cultura, Educación e Normalización Lingüística, Ángel Currás, en calidade de secretario, con voz e sen voto.

Manuel Lourenzo, licenciado en Pedagoxía, é profesor de Lingua e Literatura Galegas no instituto Torrente Ballester de Pontevedra. Autor polifacético, cultiva a narrativa de adultos, aínda que el mesmo indica que se sinte especialmente cómodo como creador de literatura xuvenil e de contos para cativos. Tamén ten varios libros de teatro e de ensaio no ámbito da didáctica da lingua, así como libros de texto. Obtivo varios premios coma o Xerais de Novela, Pedrón de Ouro, Carvalho Calero, Café Dublín, García Barros, Narrativas quentes e Merlín en narrativa; O Facho e Estornela en teatro e máis recentemente o Premio de Literatura Infantil Barco de Vapor. Agora, ese listado vén agrandarse cos este Premio de Novela Longa Eduardo Blanco Amor.

Crítica de María Navarro sobre «Facemos a maleta», un libro de J. C. Girbés e Silvia Ortega para primeiros lectores

Álbums,Críticas,Infantil

María Navarro publicou no Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha recensión crítica sobre Facemos a maleta!, de J. C. Girbés, ilustrado por Silvia Ortega.

Compoñente lúdica

Xogar e viaxar

A procura demundos afastados soñados e ensoñados ten os protagonistas de Facemos a maleta! ocupados nun xogo que destaca pola súa compoñente lúdica, pero que vai máis alá do simple movemento de pezas articuladas entre si,que traspasa as fronteiras de múltiples posibilidades, que combina e harmoniza un conxunto de trebellos,porque o máis importante para eles é que esperta e estimula a imaxinación, propón resolución de conflitos,búsqueda de solucións ou reflexión acerca do que se debe ou non facer en cada circunstancia, feito que obriga os cativos a sopesar os pros e os contras que cada decisión pode traer consigo  e a tirar conclusións favorables.

Xogar a viaxar convértese neste senso nun exercicio valiosísimo se con el paseamos polo divertimento, se distraemos o ánimo,se denvolvemos a creatividade ou se nos permite vivir aquilo que desexamos.En décimas de segundo trasladámonos ao lonxano Oriente, plantámonos na selva amazónica ou nadamos cos delfíns no Pacífico e á mesma velocidade voltamos ao fogar para saborear a sobremesa que papá nos ten preparada.

Por iso,cando ao comezo sabemos que Marco e Xela viaxan moito, porque fan de todas e cada unha das súas saídas unha aventura, axiña nos decatamos da capacidade de autosuxestión que os cativos posúen e da riqueza que proporciona tal facultade á hora de medrar.

A interpertación que da viaxe fagamos ben sexa física ou psíquica, interna ou externa, próxima ou afastada producirá unha sensación de benestar que fará que a aprendizaxe sobre libros e lectura sexa cada vez máis pracenteira.

A literatura libre de Xavier Queipo en «Extramunde», anotación de Xosé Manuel Eyré

Blogs,Críticas,Narrativa,Premios_Xerais

O crítico Xosé Manuel Eyré publica no seu blog unha nova anotación da lectura de Extramunde, de Xavier Queipo.


Literatura libre de Xavier Queipo

Quero adiantarlles algúns puntos que vou tratar na miña crítica de Extramunde, premio Xerais 2011, pódeme a paixón.

Hai, en primeiro lugar, unha moi clara haomenaxe ao Sinbad de Cunqueiro, nese Cego de Zas, traficante de ventos, e contador de historias, unhas historias ás que se lles pode ver certo parecido coas de Cunqueiro na triloxía que pon cabo á súa obra. Iso é o de menos, o parecido, que comeza xa pola extensión, o importante é que sexa contador de historias e o valor que estas historias teñen á hora de manter o ánimo da tripulación libertaria. Adianto que pensar nunha función bárdica igual é excesivo, mais tamén lóxico, pensalo.

Tamén, e xa non podo que sexa propositado, atopo un punto de contacto co Rinocerontes e Quimeras de Marcos Calveiro. Eu dixera que me sabía a pouco, como se rematara antes de tempo, apetecíame ler como aqueles seres, deformes pola diferenza, desenvolvían a súa loita libertaria. Pois ben, isto é o que fai Queipo, xunta un bo mangado de seres diferentes, condenados pola iquisición, e regálanos este apaixonante periplo libertario.

Libertario. Necesariamente hai que retrotraerse ao Tagen Ata de Ferrín. Lembrar O cervo na torre (Darío X. Cabana). E, por actual, a Obediencia de Antón Lopo. Trátase de literatura liberada, mais o carácter de ficción política é menor  no sentido de que non ten a angustia de Tagen Ata ou O cervo na torre, nin reclama a futuridade de Obediencia. É narrativa de aventuras, onde un mangado de seres marxinais, condenados pola inquisición, deixan unha lección de convivencia e non só de convivencia.

Velaí unha liña narrativa na que convén afondar, tampouco é casualidade que estes dous discursos libertarios conflúan no tempo, nin que os seus autores sexan quen son. Iso tamén o hai que ter en conta, para o presente e para o futuro.

Falta agora saber o que van dicir os que tanto falaban do exceso de nacionalismo na literatura galega. Iso, nesta novela de Queipo, evoluciona até ser o único lóxico.

Xosé Manuel Eyré

«Vigo, a explosión dos ’80», de Víctor de las Heras, novidade do mes de novembro

Álbums,Fotografía,Novidades

Vigo, a explosión dos ’80, de Víctor de las Heras, é unha das novidades do mes de novembro.

Saíase das catacumbas da mobilización antifranquista e entrábase na «movida». Aquela década dos ‘80 –da que o fotógrafo Víctor de la Heras elixiu o que el considera o epicentro, entre 1983 e 1987, para nutrir visualmente este libro– foi un período de axitación preñado de día por sucesos políticos ou económicos de envergadura mentres pola noite unha tribo de modernos mesturaba euforia creativa cun desenfreado espírito lúdico entre concerto e concerto; foron os anos en que o naval saíu á rúa pero tamén os dos estragos da droga, cuxos efectos decimaban unha xeración de vigueses, ou os da sida que se coaba nos nosos cárceres. Foi unha fase eruptiva da historia local, anos de acelerada sucesión de acontecementos que a Víctor De Las Heras lle tocou vivir ao galope biográfico da súa cámara. Neses catro anos houbo dúas eleccións municipais gañadas polo socialista Manuel Soto, dous ascensos do Celta, o derrubamento do Scalextric ou, indo á anécdota substanciosa, unha provocadora Cicciolina paseando polas rúas cos peitos ao aire a bordo dun camión. A moda galega, con Vigo como eixe do que saían todas as decisións, sorprendía a toda España e convertía o sector téxtil en punta de lanza dunha nova imaxe para Galicia. Pola noite, Vigo era unha cidade raiada, atropelada, cachonda e encallada cunha produción intensa de bandas, as máis delas de efémera vida. Unha explosión de pelames e vestimentas coa música como expresión catártica. Foi todo un cóctel de política, deporte, cultura e sociedade. Franco Fernando

Xavier Queipo: «Extramunde é unha novela actual nas formas e nos contidos». Entrevista de Lourdes Varela

17 Novembro 2011

Autores,Entrevistas,Narrativa,Premios_Xerais

Lourdes Varela publica no suplemento Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha entrevista con Xavier Queipo, Premio Xerais 2011, sobre Extramunde .

«Identifico a liberdade colectiva co dereito á autodeterminación»

Coa obtención do Premio Xerais deste ano pola súa novela Extramunde, probabelmente se lle teña feito xustiza a Xavier Queipo (Compostela, 1957): un dos escritores galegos de prosa máis elegante, como así o definiu o editor Manuel Bragado no acto de presentación do libro.

Durante a presentación de Extramunde, o editor da mesma, Manuel Bragado, cualificou de sorprendente o pouco premiada que estaba a obra de Vde. malia a súa, xa longa, traxectoria e o prestixio do que goza. É que non cre nos premios literarios, non tivo sorte cando se presentou ou, simplemente, non adoita Vde. presentarse a eles?

-Manolo Bragado, ademais de ser un dos meus editores, é tamén un amigo e como tal quere o mellor para min. (Non esqueza que eu publico por amizade cos meus editores –varios- que me agasallan cos seus requerimentos,malia non ser eu un gran negocio). Os premios son algo necesario nun sistema literario como o galego: para que os libros teñan visibilidadenas mesas de novidades, nas listas de recomendacións e no tratamento doscríticos. Isto agudizouse recentemente coa desaparición de certos medios de comunicación, que prestaban atención preferente á nosa literatura. Un sempre pensa que houbo casos nos que os propios libros merecerían mellor sorte, mais os xurados teñenos seus gustos e logo está o azar. Un xurado pode premiar o que outros non premiaron.Non me vou queixar, pois non está no meu natural de corredor de fondo. Libros como Glosarios, Os ciclos do bambú ou Dragona, coido que merecían mellor tratamento, pero, como pode comprender, algúns pensarán aínda que fun premiado en exceso.Son visións do mundo.

-Como lectora, a min paréceme que o eixo central sobre o que xira Extramunde é o “asunto”da liberdade. As súas persoaxes procuran a liberdade, pero, en qué clase de liberdade acredita Vde. como creador delas mesmas?

-A liberdade na que eu creo é a liberdade individual e colectiva.A primeira, se cadra máis sinxela de entender como dereito a vivir como un mesmo, sen ter que procurar ser como os demais queren que un sexa. A liberdade colectiva identifícoa co dereito á autodeterminación dos pobos e das tribos.

-Malia datar a trama no século XVI, a ninguén se lle escapa que esta novela trata temas moi actuais. En Extramunde é a Inquisión a principal inimiga da liberdade nesa época. Quen son os principais inimigos da liberdade hoxendía? Iso que chaman as “entidades financeiras”, os partidos políticos, as ideoloxías, as pseudodemocracias…?

-Un pode ler a novela como estime de gusto. Se fai unha análise tanto da estrutura como dos temas que alí se tratan, é probábel que descubra unha novela actual, nas formas e mais nos contidos.Ao meu ver, unha novela cunha forte carga política,como,en realidade, son todas as miñas novelas. Por poñer un exemplo: Malaria sentimental falaba, entre outras cousas, da tortura, do secuestro político, da guerra de guerrillas, do maoísmo, da sexualidade en situacións límites…,todo isto baixo unha aparencia de novela de aventuras e descubertas. A Inquisición continúa existindo.Non coa mesma face,mais baixo a forma de ausencia de respecto aos dereitos fundamentais,de intolerancia relixiosa,de manipulación informativa,   de capitalismo salvaxe, que extrae a plusvalía aos traballadores,que trafica con persoas, mercadorías e capitais…a hidra ten moitas cabezas.

-Algúns destes personaces, ademaisde diferentes, son tamén politicamente incorrectos. A relixión segue a ser “o opio do pobo” ou ese papel xa o asumiu agora a política?

-As relixións son unha especie de sedantes, en particular aquelas que predican a mansedume e a non-acción,o conformismo e a non confrontación. Eu non teño nada contra a xente que consome psicofármacos para conter os seus nervios, por iso non teño nada contra as relixións, sempre que non me queiran obrigar   a seguilas como norma única, o que acontecía co Santo Oficio. Non quero  que ninguén me obrigue a engulir pílulas que non preciso nin ter eu que pagar as drogas psicotropas que eles consomen.Se as precisase, xa me encargaría de procurar un remedio.

-Persoalmente, atopo semellanzas entre a súa novela e as diferentes versións dunha película que Vde. supoño que coñecerá, ben sexa co titulo de Rebelión a bordo ou co de O motín do Caine. Acerto na miña apreciación? É Vde. expectador habitual de filmes deste xénero? Que é o que máis lle atrae deles?

-Son dous filmes que están no meu imaxinario, certamente, mais non o pensara. Agora que o di, cando era novo fixen o papel de capitán do Caine –o que no cinema fixera Humprey Bogart- xogando nerviosamente con dúas bólas de aceiro na man mentres o interrogaban. Mais o motín a bordo de O Nosa Señora das Augas Santas só significa un incidente na novela. Certo que muda o rumbo do navío, mais a partir dese momento a similitude cos filmes que Vde. cita, coido que desaparece.

-Hai quen di que a literatura galega débelle unha grande novela ao mar, nomeadamente ao mar no que navegaron e navegan os nosos mariñeiros. Está disposto a liquidar esa débeda con algunha das súas próximas entregas?

-Detesto que alguén nos indique aos creadores o que debemos escribir e mais o que non.Eu teño escrito bastantes textos sobre o mar, lembre O paso do Noroeste, Ártico e outros mares, recentemente revisado e corrixido como Ártico 2.0, incluíndo algúns ensaios para explicar a ausencia de tradición marítima na nosa literatura, unha boa manchea de contos…Se cadra unha das razóns polas que non se escribe máis sobre os nosos mariñeiros é porque se trata dunha historia de escravismo nos límites da ética.Se eu lle contara o que sei, o que vin e me contaron…

-Disque o futuro do formato libro está en entredito, que de aquí a dez/quince anos o formato dominante será o ebook. Que opina deste asunto?

-Non teño unha bóla de cristal e desconfío sempre dos profetas. Certo que hai un vector evolutivo no facer uso da tecnoloxía para mellorar a vida, mais tamén hai un vector de mimetismo acrítico e gregarismo (facer o que outros fan). O resultado dos dous vectores declínase no interese comercial dos que aman producir en serie,non acumular excedentes, non arriscar polo que non produza lucro instantáneo…

-Agora mesmo, en Galicia acaban de publicarse os primeiros audio-libros. Extramunde é unha novela axeitada para se “lida en voz alta”, e polo tanto, escoitada?

-Eu escribo con música e, polo tanto, os meus libros son aptos para ser lidos en alto. Se tivo Vde. a oportunidade de presenciar o espectáculo O embigo do mundo -onde dramatizaron algúns dos meus textos Quico Cadaval e Anabell Gago, onde recrearon personaxes como “Dragona” a través da danza contemporánea, como fixo Olga Cameselle, ou nunha mestura de música e textos como fixo o Colectivo“Rio Lagares”- decataróase Vde. de que os meus libros poden facilmente converterse en textos sonoros ou aínda en filmes de mérito.

-Nese acto, chamou a atención que en lugar da presentación habitual, montara Vde. unha especie de performance. Tiña medo de aburrir aos presentes con esas presentacións ao uso que, de feito, adoitan enfastiar, aínda que ninguén se atreva a dicilo en público?

-Tiña necesidade de reivindicar outro xeito de presentar os libros, de dar aos lectores unha satisfacción extra. Mágoa que os medios de comunicación non reflectiron isto nas súas páxinas nin nos seus programas televisados, mais coido que a xente que participou masivamente nas presentacións-espectáculo agradeceu o esforzo dos artistas.Tamén quería dar idea de que se poden facer espectáculos sen necesidade de subvencións institucionais,como foi o caso.

Lourdes Varela

Os cataláns e nós. Crítica de Francisco Martínez Bouzas sobre «Poñente», de Pere Tobaruela

Críticas,Narrativa

O crítico Francisco Martínez Bouzas publicou no Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha recensión crítica sobre Poñente, de Pere Tobaruela.

Os cataláns e nós

Identidades contra a desmemoria

Poñente é unha novela sobre identidades, pero tamén contra a desmemoria. Queirámolo ou non, a presenza dos empresarios cataláns que desde finais do século XVIII ata ben entrado o XIX se estableceron no litoral galego, fixeron suculentos negocios, pero tamén perfeccionaron os métodos da salga, forma parte da nosa memoria histórica. A narrativa galega ten practicamente esquecido este tema, aínda que o apelido Massiá, fundador dunha conserveira, é un dos personaxes dunha peza narrativa publicada nos últimos anos. Mais arestora, Pere Tobaruela,un escritor bilingüe catalán–galego, agasállanos cunha novela que abre a fiestra desas relacións entre Galicia e Cataluña e asemade afonda no motivo da identidade tanto individual como colectiva.

A novela amalgama dous fíos narrativos e discorre por dúas canles que se retroalimentan mutuamente. Por unha banda, a relación sentimental e sexual de Carme e Sarela e o interese da primeira en reconstruír a historia dos “fomentadores cataláns”, nomeadamente a da saga dos Sadurní, que se asentaron na primeira metade do século XIX na Pobra do Caramiñal.

Por outra, esa mesma historia contada por un narrador heterodiexético que nos retrotrae precisamente a ese tempo, a ese espazo e a esa historia, inseríndose no interior do primeiro relato. Nese primeiro plano, que se desenvolve no presente, unha voz homodiexética achéganos o seu propio conflito, a posta en cuestión da súa identidade sentimental e sexual,que o coñecemento dunha moza galega fai estourar, á vez que entre as dúas esculcan e intentan reconstruír a historia deses industriais cataláns que asentaron as súas industrias da salga na nosa beiramar.

O autor sutura con oficio estes dous fíos narrativos ofrecéndonos unha lectura no só amena, senón tamén ricaz, gratificante e afouta desde o punto de vista formal. Abondan as pausas descritivas con memorables retallos sobre as actividades dos cataláns,o seu estilo de vida e a súa integración en Galicia. Un xogo de tempos con frecuentes analépses e prolépses rompe a linealidade do texto, mais sen empecer a lectura. A novela está verquida ao galego por Ana Boullón, mais non se sabe desde que idioma. O paratexto pasou por alto ese dato nos créditos do libro. Descoñezo, xa que logo, se a súa é unha tradución creativa como quere Pere Tobaruela. Na miña estima o seu é un galego claro, diáfano, con emprego abondoso da fraseoloxía de noso. Verbo das virtudes e das posibles eivas que contela a tradución no terreo especificamente lingüístico, remito a outras voces máis autorizadas ca miña.

Francisco Martínez Bouzas

María Xosé Queizán, Premio Voz da Liberdade 2011 do Pen Club de Galicia

Autores,Noticias,Premios

O Pen Club de Galicia acaba de concederlle a María Xosé Queizán o Premio Voz de Liberdade 2011. Reproducimos o texto do fallo.

O xurado cualificador do Premio “Voz de Liberdade” 2011, outorgado polo Centro PEN de Galicia e de carácter bienal, integrado por Luís González Tosar, Miro Villar, Inma López Silva, Marilar Aleixandre, Manuel Outeiriño, Román Raña e Manuel Guede, decidiu conceder este galardón, na súa quinta edición, por unanimidade, á escritora viguesa María Xosé Queizán. Entre outros méritos, o xurado considerou, “a súa traxectoria independente e firme, tanto na defensa da liberdade de expresión coma na  dos dereitos das mulleres desde a década dos sesenta ata a actualidade. María Xosé Queizán, cunha obra de referencia na narrativa, na poesía, no ensaio e no teatro, destaca tamén polo seu labor de tradutora e por manter, ao longo de 28 anos, a revista “Festa da palabra silenciada”, verdadeira voz da escrita feminina e exemplo de pluralidade e proxección exterior da literatura galega”. O xurado fai constar, asimesmo, que María Xosé Queizán impulsou, xunto con outros 22 escritores e escritoras, o primeiro intento de creación do PEN Clube de Galicia, asistindo á asemblea constitutiva celebrada en Santiago o 7 de abril de 1977 e suscribindo a incorporación ao PEN Internacional.

Este importante recoñecemento da sección galega da organización mundial de escritores (o PEN Internacional é órgano consultivo clase A para temas culturais da ONU e da UNESCO), recaeu anteriormente en Bernardino Graña, Úrsula Heinze, Francisco Fernández del Riego e Isaac Díaz Pardo e, na última edición (2009), correspondeulle a Marcos Valcárcel.

A entrega do “Voz de Liberdade” 2011, unha peza escultórica da autoría do ourensán Xosé Cid, terá lugar no transcurso dunha actividade literaria aberta, na que a glosa da homenaxeada correrá a cargo da Catedrática de Lingua e Literatura Galegas da Universidade de Vigo, Prof. Mª Camiño Noia Campos. O acto terá lugar o sábado 26 de novembro, ás 12:00 horas, na Sala de Conferencias do Centro Social Novacaixagalicia, Praza de Cervantes, Santiago de Compostela.

Crítica de «Sete palabras», de Suso de Toro, nunha revista universitaria norteamericana

Críticas,Narrativa

A revista universitaria norteamericana Confluencia publica unha recensión crítica de Sete palabras, de Suso de Toro, feita por Antonio Francisco Pedrós-Gascón, da Colorado State University.

A recensión pode descargarse en pdf. Reproducimos algúns fragmentos:

(…)

A la sombra de la novela periodística de un Truman Capote en A sangre fría, y de lo real maravilloso americano de un Alejo Carpentier en El reino de este mundo, de Toro relata la investigación de ese tiempo perdido y esa figura fantasmal –su abuelo–, que fue abandonado en el torno de un hospicio en Toro en 1894, municipio de la provincia de Zamora de donde viene su apellido. Figura líquida que no se deja atrapar, los rastros del abuelo se pierden en el tiempo: archivos a los que faltan libros, fichas en las que se reproducen con errores los datos, etc. (…)

Este Hamlet compostelano convoca en el espíritu de su abuelo la reconciliación familiar con su padre, enfermo, y que ha perdido la memoria. (…)

Un texto íntimo, un ejercicio de striptease que nos abre la puerta a esa intimidad que muchos otros autores prefieren obviar. Texto equiparable en este aspecto a Tic-tac (1993) –aunque haya también claras discrepancias en cuanto al desarrollo de ciertos temas–, en él de Toro desnudaba su alma y sus obsesiones edípicas, con las que ahora en la madurez se reconcilia.

Texto íntimo y agónico que demuestra la madurez y el magisterio adquirido por su autor en sus tres décadas escribiendo, y que complementa, como anillo al dedo, las ideas teorizadas en múltiples textos y ensayos sobre literatura publicados desde mediados de los 90. Un hermoso ejercicio literario que nos lleva, de la mano del autor, a la casa del padre, a la agónica búsqueda de la cifra que justifique nuestra existencia. Si como anunció este año, de Toro se ha cortado la coleta literaria, ese último libro es el exponente de una excelente y última faena. Yo personalmente confío en que cambie de ida y vuelta por estos andurriales.

A recensión completa pode lerse en pdf.

O recuncho de Galicia de Fran Alonso. Entrevista

Autores,Entrevistas

O web El rincón de Galicia, centrada en turismo, gastronomía e viaxes, publica unha entrevista con Fran Alonso, baixo o título «O recuncho de Galicia de Fran Alonso, unha paisaxe íntima onde o tempo desafía a exitencia». A entrevista pode lerse aquí.

Pouco queda xa deste 2011 no que se cumplen 20 anos da publicación de Tráiler, a primeira novela deste escritor galego: Fran Alonso. Unha novela, por certo, que escribiu logo de viaxar en camión por España i Europa. Despois foi Cartas de amor, onde están presentes Filipinas, Cabo Verde, Senegal, Irak, Tinduf, Saraievo… Lisboa, Ámsterdam, Gales, Hamburgo, Galicia… están no seu libro Males de cabeza e Centroamérica en O brillo dos elefantes. No seu último libro, Ninguén, as viaxes convértense en virtuais.

Ler a entrevista completa.

«Trece noites, trece lúas», de Antonio Reigosa, con ilustracións de Noemí López, novidade do mes de novembro

Álbums,Infantil,Novidades

Trece noites, trece lúas, de Antonio Reigosa, con ilustracións de Noemí López, é unha das novidades do mes de novembro.

Síganos, se lle prace, nesta viaxe que lle propoñemos para percorrer este tempo mítico que vai desde o 25 de decembro, suposta data de nacemento de Xesús, ata o 6 de xaneiro, día do seu bautismo, outra forma de nacemento. Entremedias practicamos ritos, reunímonos para festexar, cantar, bailar e comer, tentamos a sorte, repoñemos enerxía e bos propósitos, e seguimos, ou cremos seguir fielmente tradicións que ao mellor non son tan «tradicionais» como cremos… No gran teatro das festas que se van sucedendo polo ano adiante, a escena que representamos colectivamente nos días de Nadal constitúe o clímax, a esencia e o resume de todas elas pois sendo, como é, un final, reverdece en cada un de nós unha ilusión e unha esperanza polo que se anuncia que vai comezar.

«Luís Soto. A xeira pola unidade galega», de Xurxo Martínez González, novidade da colección Crónica

Crónica,Novidades

Luís Soto. A xeira pola unidade galega, de Xurxo Martínez González, é unha das novidades de Crónica de novembro de 2011.

Luís Soto é apenas un descoñecido para a maioría da sociedade galega e con el vai parte do noso pasado. Esta obra afonda na súa vida e no seu tempo: o sindicalismo da ATEO e o PCE na II República, Castelao e a UXT na Guerra Civil; a Comisión Galega do PCE e a Internacional do Ensino na posguerra; o Consello de Galiza e a JSUN; o Padroado da Cultura Galega e Vieiros no exilio; a fundación da UPG, a súa teoría e pensamento; a crise do 76 na UPG e o nacemento do PGP. En todo isto, Luís Soto foi parte protagonista. O autor acudiu ao fondo Luís Soto (no Arquivo Histórico Provincial de Ourense), practicamente inédito, para realizar unha biografía que se botaba en falta. Xurxo Martínez González incorpora ao libro nova documentación sobre o exilio, o nacionalismo ou a revista Vieiros. Outros arquivos, co descubrimento de novos papeis, completaron unha obra necesaria para comprendermos mellor a esquerda, o exilio en México, a cultura e o nacionalismo galegos. Unha peza imprescindible para encaixar a historia máis recente.

Presentación en Santiago de “Poñente” de Pere Tobaruela

16 Novembro 2011

Narrativa,Presentacións

Esta presentación, que contará coa participación de Juan Monterroso, Lourenzo Fernández Prieto, Xoán Carmona, Manuel Bragado e Pere Tobaruela, terá lugar no martes, 22 de novembro, ás 20:00 horas na Sala de Profesores da Facultade de Xeografía e Historia da Universidade de Santiago na Praza da Universidade, 1 de Compostela.

O poñente e a súa luz guían os dous protagonistas desta novela: Carme e Josep. Carme é unha muller de hoxe en día mergullada nun fondo proceso de cambio emocional. Para ela a luz do poñente ten un perfil concreto: unha galega chamada Sarela que, entre outras cousas, a obriga a cuestionarse a súa identidade sexual.

Atendendo a coordenadas temporais diferentes, o poñente tamén constitúe o horizonte persoal de Josep Sadurní, un dos pioneiros cataláns do século XIX que emigraron cara a terras galegas e que asentaron aquí para sacar adiante con éxito a industria da salgadura, marcando para sempre o devir da poboación da beiramar deste país.

Carme é unha profesora que, motivada por Sarela, comeza unha investigación sobre os industriais cataláns que se dedicaron á salga. Esta pescuda ábrenos unha fiestra ao coñecemento das relacións entre Cataluña e Galicia.

Libro-CD «A caza do ghazafello»: Literatura ghazafella con banda sonora. Crítica de Armando Requeixo

Blogs,Críticas,Música,Narrativa,Xuvenil

Armando Requeixo publica no seu blog unha recensión crítica sobre o libro-CD A caza do Ghazafello, unha novela de Denís M. e música de Marcos Payno que reúne a importantes músico galegos e á ilustradora Sara López, con produción de Valentín Torrado.

Literatura ghazafella con banda sonora

Co evocador título A caza do ghazafello, Denis M. e Marcos Paino unen os seus talentos de escritor e letrista e mais de músico para ofrecer un suxestivo libro-disco pensado para os novos da casa.

En edición coidadosamente ilustrada por Sara López e con xenuíno prólogo de Xurxo Souto, este volume descóbrenos un entretido relato de aventuras onde un pequeno de doce anos, Lois, acabará por internarse nunha outra dimensión que o leva polo máxico mundo da Fraga, inzando de seres extraordinarios e tamén de perigos témeros.

Dende o literario, a historia debe moito aos clásicos do xénero marabilloso (Carroll, Lewis, por exemplo), mais tamén a outros referentes ben próximos para as nosas letras (poño por caso, Fernández Flórez) e incluso abondo bestsellerizados (Rowling & Co.). Non pode dicirse, xa que logo, que a orixinalidade sexa o forte destas páxinas, que, porén, gañan en humor e lexibilidade o que perden en previsibilidade.

Engastadas na propia trama literaria e amosando un atractivo musical innegable, as cancións que acompañan a novela son, ao meu ver, o verdadeiro prato forte do conxunto. Sete temas moi ben harmonizados, cunha variedade de rexistros e estilos que moito se agradece, pois confire grande amenidade ao conxunto que se deixa oír con sumo pracer.

Esta feliz banda sonora é posible grazas aos oficios da Orquestra das Ánimas, que interpretou a música dos diferentes temas, mais tamén aos vocalistas convidados para a ocasión, que deixaron a súa creativa pegada nestas cancións entre as que, con permiso de Ugia Pedreira, Pulpiño Viascón, García MC, Ico, Manolo Maseda, Coraile Yap Chine, Cata Prado, Teruca e o amentado Xurxo Souto, eu destacaría o redondo “Palleiro, can sensacional” ao que puxo voz Antón Reixa.

Parabéns merecidos, por tanto, para Denis Mutante e Marcos Paino, así como para todas e todos os músicos, cantantes e demais que fixeron posible este A caza do ghazafello, unha proposta literario-musical de gozo seguro tanto para júniors coma para séniors.

Armando Requeixo

Federico Cocho, Dionisio Pereira e Gonzalo Amoedo presentarán os seus libros de memoria histórica en Baiona

Crónica,Noticias,Presentacións

Valmiñor.info informa das xornadas que o IEM organizou en Baiona, durante o transcurso das que participarán varios autores de Xerais, presentando os últimos libros que publicamos na colección Crónica centrados na memoria histórica: Guerra Civil. Que pasou en Galicia e en España de Federico Cocho Loita de clases e represión no mar (1864-1939), de Dionisio Pereira; e A memoria e o esquecemento. O franquismo na provincia de Pontevedra; de Gonzalo Amoedo:

Presentación das novas achegas da historiografía da Guerra Civil e a represión franquista en Baiona

O Instituto de Estudos Miñoranos e a Comisión “Volta dos Nove” organizan un ciclo de actividades para lembrar e coñecer a sublevación militar de 1936 e os tristes e dolores acontecementos que lle sucederon. O ciclo consiste na presentación de cinco libros editados no ano 2010 e que percorren distintos aspectos tantos dos anos da Guerra como da represión posterior á mesma. Así mesmo farase unha achega ao acontecido na vila de Baiona e unha homenaxe artística aos “Nove de Baredo” e ás vítimas da persecución franquista.

As actividades desenvolveranse na Capitanía Marítima de Baiona (R/ Elduayen 20, 1º andar) segundo o seguinte programa:

17 de novembro, xoves, ás 20:30h

Presentación, por parte dos autores, dos libros:

  • Cruzados o herejes. La religión, la Iglesia y los católicos en la Galicia de la Guerra Civil (2010) de José Ramón Rodríguez Lago (Doutor en Historia Contemporánea. Profesor Asociado da U. Vigo)
  • Guerra Civil. Que pasou en Galicia e en España de Federico Cocho (Xornalista, traballa na reitoría da U. da Coruña, colabora na Radio Galega)

24 de novembro, xoves ás 20:30h

Presentación dos libros de:

1 de decembro, xoves ás 20:30h.

  • Domingo Rodríguez Teijeiro (Doutor en Historia, profesor de Historia Contemporánea na U. Vigo presenta o seu libro Presos e prisións na Galicia de guerra e de posguerra. 1936-1945 (2010)

3 de decembro, sábado ás 18h

  • Conferencia de Carlos Méixome Quinteiro (Instituto de Estudos Miñoranos): “Baiona, 1936
  • 19.30 Homenaxe poético-músical aos Nove de Baredo. Exposición de pintura e fotografía. Exposición “Atopados

Primeira impresión de «Extramunde»: Anotación de Xosé Manuel Eyré

Uncategorized

Xosé Manuel Eyré publica no seu blog, Ferradura en Tránsito, unha anotación sobre a súa primeira impresión na lectura de Extramunde, de Xavier Queipo.

Primeira impresión de «Extramunde»

Comecei a ler, a nova novela de Xavier Queipo, onte. Non houbo maneira de que puidera deixala até rematar a primeira parte. E agardo ansioso por continuar. Non terei moito tempo hoxe, o día máis atarefado da semana, aínda así é moi probábel que non resista volver abrila.

Sorprende, é o primeiro a dicir. Queipo non foi nunca un autor tirado á clásica maneira de de contar, porén, nesa primeira parte, acolle un discurso de clara pegada clásica. E non lle senta mal, agás algúns momentos onde cae na eacrita en liña, na escrita que aforra pausas e con cas pausas precisas delimitacións sintácticas, do resto logra un discurso ven competente.

Por certo, un clasicismo que vai moi acorde á complexidade da sociedade que retrata. Porque a finalidade é esa, o retrato dunha sociedade complexa, que lida coa vida como pode, e nesa loita está fortemente condicionada por unha relixión católica extremadamente arbitraria, deseñada para o control social mediante o apoucamento do propio ser humano, negadora afevoada e  combetente cruel de calquera que poña en perigo esa supremacía ou simplemente a conteste

Mais se iso é o que primeiro sorprende, o que te mantén preso á novela é ese ambiente tráxico, ese ambiente tráxico no que se moven un bo número de personaxes, bruxas, curas lascivos, homes dunha crueldade tan vertixinosa como epatante, enfermos… unha parte da sociedade que outra parte decide, moi arbitrariamente, tratar como inimigos da moralidade, o civismo e o progreso…cando o único que facían quelas pobres xentes era seren depositarios de cultura e saberes populares

Unhas personaxes moi ben trazadas. Un abano de personaxes moi ben trazadas, moi ben configuradas. Abano, non son dous ou tres caracteres fortes. Hainos fortes e outros que se fan fortes precisamente poal paciencia obrigada do seu carácter subalterno. Mulleres e homes. Ando na angueria de elaborar un dramatis personae.

Outro dos logros, precisamente posíbel porque as personaxes está  así de ben configuradas, é que en pouco espazo condensa un contido semático moi amplo. Ademais de que o discurso non queda fechado en si  propio, resulta moi difícil lelo sen tomar partido. Resulta moi difícil lelo sen facerse preguntas e opinar.

É dicir, trátase dun texto en permanente expansión. E esa expansión non afoga a lectura senón que a alimenta, méteche máis ganas de seguir lendo porque a túa lectura non é pasiva, non asistes a unha historia senón que a participas como lector….porque te atinxe, sénteste afectado por tan arbitraria crueldade.

Son consciente de que lin o que parece ser a primeira parte dunha novela de altura. Porque se así empezou, o lóxico é que aínda incremente o interese con que a leo, o raro sería o contrario, na república das letras o normal é o incremento. Vén a miña cabeza agora o dito sobre a importancia das primeiras páxinas. Non se pode dicir que sexa algo definitivo, porén o raro é lograr un título de altura cun comezo frouxo…

Xosé Manuel Eyré

Un blog de Emilio Alonso Pimentel para «Vigo a 80 revolucións por minuto» que aporta nova información gráfica

Blogs,Crónica,Noticias

Centrado na propia información do libro, o blog Vigo a 80 revolucións por minuto, que acaba de poñer en marcha Emilio Alonso Pimentel, amplía as informacións do propio libro sobre os anos 80 e a movida en Vigo, moi especialmente aquelas de carácter gráfico ou videografico, aglutinando, ademais, toda a información pública sobre o libro.

En palabras de Emilio Alonso Pimentel: «Este blog é un complemento a ese volume, unha crónica da movida viguesa dos anos oitenta, e acollerá material literario e gráfico que non se incluiu no libro. Tamén se poderán atopar nel vídeos e audios que, obviamente, o volume non recolleu. Non pretende ser este un blog nostálxico, senón unha fonte de información e de documentación para @s que teñan interese nos sucesos daquela “década prodixiosa” viguesa, ben sexa por razóns académicas, ben sexa por simple curiosidade».

Older Posts »