O próximo venres, 21 de outubro, ás 20:15 horas terá lugar, no Museo do Mar de Galicia, Avda Atlántida, 160 de Vigo, o espectáculo artístico “L’ombelico del mondo”. Este acto preparouse con motivo da presentación de Extramunde de Xavier Queipo, Premio Xerais de Novela, 2011.
Intervirán Manuel Bragado, Quico Cadaval, Olga Cameselle e o Colectivo Riolagares (MisterChoco e Xavier Queipo).
Aquí se pode ler a carta do autor convidando a asistir ao espectáculo.
O próximo venres, 21 de outubro, ás 20:30 horas, terá lugar a presentación do libro Como defenderes os teus dereitos lingüísticos de Carlos Callón. O acto, no que intervirán Luis Couto (responsable da MESA no Deza) e o autor, terá lugar no Museo Ramón Aller, rúa Ramón Aller, 9 en Lalín.
Pablo Vaamaonde publica en Galicia Confidencial un artigo sobre o libro Guerra Civil. Que pasou en Galicia e en España, do xornalista Federico Cocho.
Que pasou na Guerra Civil
O meu amigo Federico Cocho ven de publicar un libro necesario e oportuno: “Guerra Civil, que pasou en Galicia e en España” (Xerais, 2011). O texto está ordenado en trinta capítulos nos que o autor relata cronolóxicamente, en forma de crónica xornalística, a sucesión de feitos que levan desde as debilidades da II República e os movementos conspirativos (o que Azaña cualificou como unha “carreira cega cara a catástrofe”), ata os principais episodios da guerra, a cruel persecusión dos derrotados na postguerra e a lenta e sistemática eliminación dos maquis, despois de anos de estéril resistencia polos montes.
É un libro honesto e rigoroso, froito de catro anos de intenso traballo e do estudio de numerosa documentación. O autor fai un excelente labor de síntese e
constrúe un texto con vocación divulgativa e de gran valor educativo, que debería ser lectura obrigada en todos os centros de ensino de Galicia. Despois de anos de medo e silencio é preciso contar a historia con honestidade para evitar que se repitan os erros do pasado. “Honrar aos que sufriron. Rehabilitar a memoria dos asasinados naquel baño de sangue. (…) Interiorizar a lección contra a intolerancia, contra os salvapatrias, contra os extremistas. Aprender da historia para manter sempre viva a chama da liberdade e da paz”, tal como reclama o propio autor.
Cando ocorre unha catástrofe natural (Haiti, Fukushima) queda unha pegada de destrucción e morte. Máis cando se produce unha confrontación bélica permanece, ademáis, un rastro de temor, de xenreira e de contas pendentes que fai que as feridas permanezan abertas durante xeracións. Hai pouco estivemos en Mostar –conteino noutra crónica-, e alí puidemos ver o medo nos ollos da xente, o silencio receloso e a emoción asomando nos ollos. Tamén vimos os parques da cidade sementados de túmulos.
Nunha guerra, e máis nunha guerra entre irmáns, hai sempre un traballo previo para alimentar o odio, para afondar na crispación que leva á construcción das barricadas e o uso das armas. Nos preámbulos da Guerra Civil houbo unha extensa confabulación civil e militar que preparou o terreo para provocar e xustificar o derramento de sangue.
O hispanista Paul Preston (El holocausto) preguntábase, nunha recente entrevista, como puido chegar tan lonxe o odio. A súa muller atopouno algunha vez chorando sobre os documentos que lle serviron de base para contar esta historia, que él mesmo cualifica como inhumana. “Os franquistas –decía o historiador- vían España como un corpo donde se incrustara unha especie de veleno en forma de comunismo, anarquismo ou liberalismo, un veleno que compría quitar exterminando físicamente ás persoas portadoras”. Foi unha guerra cruel, na que morreron milleiros de inocentes, seguida dunha longa postguerra na que os vencedores practicaron unha represión sistemática e continuada sobre os vencidos.
Despois de tantos anos de medo e silencio, a Guerra Civil comezou, nos últimos anos, a ser tema literario para diversos autores (Rivas, Muñoz Molina, Mendoza), e hai historiadores e grupos de traballo que están a facer unha grande labor de investigación para procurar a verdade histórica. Débese mencionar o rigoroso traballo realizado polas universidades galegas (“As vítimas, as voces, os nomes e os lugares”), baixo a dirección do profesor Lourenzo Prieto. Tamén hai numerosas asociacións para a recuperación da memoria histórica que procuran a restauración da honra das víctimas do franquismo.
Pero era preciso un libro coma este, con afán divulgativo e coa pretensión de achegar unha lectura honesta da historia a quen queira comprender as causas e as consecuencias terribles desta guerra, que marcou o século XX deste país e mesmo de Europa. O propio autor explicaba nunha entrevista a orixe deste texto: “Foi por unha cuestión de interese persoal. O meu pai, Ángel Cocho, foi secretario das Mocedades Galeguistas e logo militante do Partido Galeguista. Nun proceso de busca de información atopei que faltaba un libro de síntese, que contase a guerra desde unha óptica galega”. Tamén afirma: “Galicia quedou axiña na zona nacional, e daquela moitos galegos foron mobilizados porque ‘lles tocaba`. Pero o mito da Galicia fascista é mentira: así o proban os 14.000 represaliados que contabilizou ´Nomes e Voces`. (…) O que pasou en Galicia é unha proba de que o golpe tiña unha intención exterminadora, pois non era para nada necesario. A guerra só durou uns días, pero houbo 5.000 fusilados ou ´paseados`”.
O xeneral Mola, que exerceu como “director” da conspiración enviou instruccións por escrito (maio do 36): “Se tendrá en cuenta que la acción ha de ser en extremo violenta para reducir lo antes posible a un enemigo fuerte y bien organizado”. Os militares sublevados empregaron o terror de xeito sistemático. Contaron, ademáis, coa cobertura ideolóxica da Igrexa: “Houbo complicidade e aberta colaboración represora para o que definiron como “Cruzada”. Foi un apoio clave na ultracatólica España do momento”.
En Galicia non houbo campos de batalla: os nosos mozos foron morrer noutras xeografías. Pero houbo unha represión cruel contra dos vencidos, durante e despois da guerra, e houbo campos de concentración que acolleron a miles de presos en condicións infrahumanas, milleiros de cidadáns honestos perseguidos e humillados, e outros que fuxiron de España para salvar a vida ou evitar a prisión…
Como dí o autor no prólogo do libro: “Bágoas, moitas bágoas. Dor e sufrimento inimaxinables na Galicia de hoxe. Milleiros de mozos levados a morrer nunha guerra da que tamén foron vítimas. Vidas estragadas en plena mocidade. Moreas de crimes impunes por todos os recunchos do país. Viúvas, orfos e nais desgarradas pola perda dos fillos. Cárcere e penalidades sen conto para milleiros de familias”. Esa é a nosa historia e convén coñecela. Para eso serve este excelente libro de Federico Cocho.
Manuel Rodríguez Alonso publica no seu blog, Bouvard e Pécuchet, unha recensión crítica sobre Ninguén, de Fran Alonso.
Historias urbanas
Os dez relatos breves que compoñen este libro de Fran Alonso presentan unha boa radiografía, tanto física como espiritual, nas nosas cidades e das persoas que as habitan.
Alonso articula os dez relatos a través dunha serie de hoax e fai que o derradeiro dos relatos se basee neste tipo de mensaxes electrónicas. Non obstante, o lector tamén
pode entender o conxunto dos dez relatos breves, nalgúns casos case que microrrelatos, como unha historia de personaxe colectivo, que podería ser unha comunidade de veciños de calquera das nosas cidades.
Nos relatos breves Alonso toca moitos rexistros. No primeiro relato, “Veciños”, o autor manexa con destreza o humor e mais o final en paradoxo. Pola contra, “Home Vello e Muller Vella” transita polos camiños do fantástico ou do marabilloso. “Estilo de vida” lévanos ao terreo da caricatura. “Vacacións” crea unha atmosfera kafkiana, que nos amosa como a nosa civilización é un monstro con pés de barro, pois o fallo dunha tarxeta pode desencadear case unha catástrofe vital. “Ninguén”, pola súa banda, emparenta o texto coa literatura do absurdo urbana e mesmo co mellor da Nova Narrativa. Se queremos algo de realismo social ben feito, de novo con boas doses de humor e ironía, cómpre ler “O edificio Benestar Social”.
A soidade urbana, que pode levar á tolemia ou a buscar relacións persoais na rede, aparece moi ben trazada en “Pola boca morre o peixe” ou “Esperando”.
O relato que pecha o libro, “Lista de correo”, non só é unha reflexión sobre os hoax, senón unha presentación axeitada da nova forma de vida e de relacionarse que achegou a rede.
Deixo para o final “Comunidade literaria” onde o autor, con boas doses de ironía e xenerosidade, trata das sempre difíciles relacións entre escritor e crítico literario, que resolve moi ben coa figura da lectora.
Non quero deixar de destacar neste libro o inxente labor de modernización do galego que realiza o escritor. As novas realidades do mundo técnico e do lecer urbanos aparecen acertadamente nomeados en galego, sen ningún tipo de complexo. Obras coma esta fan que se supere dunha vez por todas o famoso complexo lingüístico do que falaba Ramón Piñeiro, é dicir, o que di que o galego non serve para expresar o mundo urbano e moderno. Nun momento en que están a desaparecer e mesmo a ser perseguido o galego como lingua vehicular no ensino para as matemáticas e as materias científicas, hai que agradecer esforzos coma este que fai Alonso para adaptar o galego ao novo mundo urbano e supertecnficiado (tamén outros escritores galegos o fan). Ademais, o lector le ese galego como algo natural e espontáneo. Iso parece moi doado, aparentemente, pero entraña unha gran dificultade.
Malia que poidamos atopar algúns castelanismos (ese Para colmo da páxina 87), cómpre salientar, xa que logo, o bo galego coloquial urbano que consegue Fran Alonso. Por outra banda, o tema urbano e mesmo a extensión dos relatos fai a obra moi aconsellable para ser lida no mundo urbano (mentres esperamos a vez nunha consulta, cando viaxamos nun autobús ou no tren de proximidade, na praia, nunha terraza tomando do sol).
O Galicia Hoxe informa do espectáculo artístico que se vai celebrar hoxe en Compostela (ás ás 20:15 horas, no Centro Galego de Arte Contemporánea) para presentar o Premio Xerais de Novela 2011, Extramunde, de Xavier Queipo, e reproduce unha carta que o autor fixo chegar, a través da editorial, aos seus lectores e lectoras.
Espectáculo artístico en Santiago para presentar o libro «Extramunde», de Xavier Queipo
Edicións Xerais de Galicia organiza para hoxe, mércores 19 de outubro, o espectáculo artístico titulado “O embigo do mundo / L?ombelico del mondo”, con moitivo da presentación do libro
EXTRAMUNDE, de Xavier Queipo, Premio Xerais de Novela 2011.
O espectáculo, que contará coa participación de Manuel Bragado, Quico Cadaval, Olga Cameselle e o Colectivo Riolagares (MisterChoco e Xavier Queipo) terá lugar este mércores ás 20,15 horas no auditorio do CGAC, na rúa Valle Inclán de Santiago.
CARTA DO AUTOR:
Benquerido amigo, benquerida amiga:
Quero convidalo a asistir ao espectáculo «O embigo do mundo / L? ombelico del mondo» que preparamos con motivo da edición de Extramunde, a novela pola que obtiven o Premio Xerais de Novela 2011. Este espectáculo xorde dunha mestura de carraxe e narcisismo, chámeno ego, se prefiren unha aproximación psicanalítica. Perdoarán os excesos de sinceridade resultado, se cadra, dunha madurez súbita e non anunciada ou, se cadra máis prosaicamente, dunha enfermidade autoinmune. Xa o libro do Tao avisa dos perigos da sinceridade cando reza: «as palabras verdadeiras non son agradábeis, as palabras agradábeis non son verdadeiras.»
O narcisismo coido que o partillo con todos os meus colegas artistas, escritores en particular. Se así non fose coido que ningún deles escribiría, agás quizais por encarga, que é método ben ruín de vender a arte que practicamos.
A carraxe coido que a comparto con miles de galegos talmente «rebotados» cos excesos do poder que xa non saben onde procurar unha terapia que os devolva á normalidade. Excesos nos recortes en cultura e educación, mais tamén en axudas sociais, sanidade e outros servizos públicos. Paranoia declarada no uso da rebarbadora para tallar de raíz todo o que sexa cultura en galego (esa que lles fai acordar de onde veñen, de quen son fillos, o que lles custou tirar fóra esa cotra de galego de nación). Paranoia declarada neses seres bipolares que nos gobernan sen acerto.
O narcisismo e a carraxe poden semellar aspectos negativos da personalidade, mais non se apuren, pois neste caso constitúen ingredientes necesarios para preparar unha apócema que vai xerar optimismo, paixón polo traballo e ánimo renovado naqueles que a consuman con moderación. O feito de que este espectáculo non sexa subvencionado debería ter xa ese efecto balsámico de curar un aire maligno, de aventar escuros presaxios, de ter fe en nós mesmos. Individual e colectivamente.
Estou canso de ser considerado periférico (escritores periféricos, culturas periféricas; non sei se son parte dunha minoría ?doutra? ou se é canseira compartida, pois para nós, galegos de nación, o «central» é ser galego, falar en galego, soñar en galego, ler en galego, facer o amor en galego e ser quen de vivir toda a nosa vida en galego. Periférico é ter que falar en inglés, en castelán, rir as chanzas andaluzas e apandar co feito de que alancear touros constitúa a «festa nacional». Por iso, porque estou canso, para min Galiza é o embigo do mundo, o mesmo embigo polo que un día correu o sangue da nai, que o recibiu da avoa e así deica xeracións sen medida. Falo de sangue e de esencias transmitidas. Non falo de pureza de raza, non se confundan, que ben de mesturas que houbo e que se cadra van vir na miña estirpe, que coñeceu sen dúbida todas as razas e crenzas, pois sempre fomos de natural aventureiros e viaxantes, pouco dados á fidelidade e amadores de corpos diferentes.
Deste cansazo xorde a idea do «ombelico del mondo», do embigo do mundo, unha reafirmación persoal, un percorrido por unha traxectoria que se proxecta agora nesta novela, Extramunde, que hoxe celebramos.
Celebramos que antes existisen Ártico e Ringside, Papaventos e Mundiños, Malaria sentimental e O paso do noroeste; Os ciclos do bambú e O ladrón de esperma; Pegadas e Glosarios, Contornos e Dragona, por citar algunhas das entregas máis queridas, aquelas que fun ceibando para constituír un texto único, inacabado, unha cosmogonía propia, un mundo que xorde e se expande a partir dese embigo polo que me foran transmitidas a vida e a fala, o amor e a tenrura.
Celebramos, tamén, que outros soños virán, pois non hai nada que poida deter a un soñador crónico. A partir dese punto, e téndoo sempre como referente, xorden e xurdirán mil e unha historias, poemas, novelas e reflexións que abarcan o mundo todo, o de dentro e o de fóra, o que me foi dado e o que fun explorando co paso dos anos.
O espectáculo é, pois, un e diverso. Manolo Bragado glosará en breves palabras a súa experiencia como lector de Extramunde, a estrea que aquí nos convoca. A seguir, Quico Cadaval recollerá as esencias que encontrou en O ladrón de esperma e Papaventos. Olga Cameselle dará vida a Dragona, femia tráxica e feliz. E xa para rematar, o Colectivo Riolagares (MisterChoco e Xavier Queipo) presentará unha mestura de textos, imaxes e música que recolla esta traxectoria antes anunciada, con Galiza e o galego como puntos cardinais.
Unha aperta,
Xavier Queipo
Galiza, outubro, 2011
A chave da Atlántida, de Anxo Fariña, Premio Merlín 2011, é unha das novidades do mes de outubro.
Os científicos do «Proxecto Prometeo» crearon A-cero, un ser humano artificial. Un proxecto científico que os bioenxeñeiros da empresa Biomorph desenvolveron a partir da lectura duns pergamiños atopados na fosa Kermadec, cando indagaban sobre a cidade asolagada da Atlántida. Aqueles pergamiños, redactados nunha lingua descoñecida, deixaban ver uns planos nos que se identificaban segredos ocultos, capaces de construír un novo futuro para a ciencia e para a humanidade. A fuxida de A-cero e o seu encontro con Eva e o seu tío Fran desencadeará a busca da chave que permita entrar na Atlántida, unha civilización en estado de hibernación, á que semella poder accederse dende as viguesas illas Cíes. A chave da Atlántida é unha novela de ciencia ficción na que, a un ritmo trepidante, se mesturan os mitos dunha civilización antiga coas posibilidades ofrecidas polas biotecnoloxías e da robótica do futuro. Unha aventura que non dá tregua, onde non falta nin o amor nin as persecucións nin as probas fantásticas, na que se somete a indagación dos lectores e lectoras novos un dos tópicos da mitoloxía clásica.
Extramunde, de Xavier Queipo, Premio Xerais de Novela 2011, é unha das novidades de Narrativa do mes de outubro.
Extramunde narra, co alento prendido nas entrañas, unha viaxe alucinada que vai da freguesía de San Andrés deica a illa de Borneo, pasando por Senegal, Camerún, o Cabo de Boa Esperanza, Mozambique, a illa de Madagascar, a badía de Trincomalee, as illas de Anamán e o estreito de Malaca. Unha novela que retrata o poder omnímodo da Igrexa nos tempos escuros da Inquisición e a navegación polos océanos Atlántico e Índico na procura de mundos afastados, para rematar nun poboado da tribo dos Dayaks, os cortadores de cabezas.
Extramunde, escrita nunha prosa coidada, engaiolante, por veces vertixinosa, supón a culminación dun soño: a negación da diferenza, a procura da liberdade. Dividida en catro seccións, cada unha cun ritmo e cun alento diferenciado, admite varios niveis de lectura, pois é, ao mesmo tempo, novela de aventuras, de viaxes e de pausada reflexión. Unha novela que non vai deixar indiferente a quen se adentre no proceloso mar da escrita de Queipo.
XERAIS