Crítica sobre «A veiga é como un tempo distinto», de Eva Moreda, en Trafegando ronseis

30 Xuño 2011

Blogs,Críticas,Narrativa

O blog Trafegando ronseis publica unha recensión crítica sobre A Veiga é como un tempo distinto, de Eva Moreda.

A Veiga é como un sitio distinto de Eva Moreda, publicado por Xerais, é ante todo un fermoso exercicio de lirismo que nos conduce da man, paseniño, á emigración londinense de finais dos anos 60. Cunha prosa elegante e concisa -apenas 120 páxinas- aborda a autora a soidade, o traballo, a xuntanza, o amor, a amizade, o compromiso -sexa sindical ou non- dunhas persoas que por unhas ou outras razóns se viron obrigadas a esa especie de exilio que significa a emigración -esta emigración que nos resulta tan familiar porque a tod@s nos toca de preto. E esta decisión de vivir lonxe leva consigo a dobre solución que a parella protagonista presenta: adaptarse ao medio ou volver na memoria dun xeito case continuo ao país que nos veu nacer. Porque no fondo son estas dúas opcións as que transitan polo libro, dúas diferenzas demasiado arredadas que será imposible achegar, a pesar dun esforzo de cariño que une a ambos personaxes.
Interesante sobre todo o universo feminino que nos ofrece a autora, a busca dun xeito de vivir, dunha integración e a capacidade camaleónica de adaptación dalgunhas persoas que descobren que pola xustiza e pola igualdade hai que loitar, e que o mundo non avanzaría de non ser por elas. Porque a indignación do ser humano non é moda de agora.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Armando Requeixo sobre «Lois Pereiro. Breve encontro», a novela gráfica de Jacobo Fernández Serrano

29 Xuño 2011

Cómic,Críticas

Armando Requeixo publicou no seu blog unha recensión crítica sobre Lois Pereiro. Breve encontro, a novela gráfica de Jacobo Fernández Serrano. Reproducímolo integramente ao tempo que aproveitamos para informar de que xa está en marcha a fabricación da 2ª edición deste libro, dado que a primeira se esgotou con rapidez.

A banda de Lois

Jacobo Fernández Serrano ten un especial ollar para as cousas das nosas letras. Demóstrao sobradamente en Lois Pereiro. Breve encontro, o volume de banda deseñada no que biografa en imaxes ao autor monfortino.

En branco e negro, cun viñetado deliberadamente asimétrico, atinados xogos de fundidos en escuro, globizados puntuais e caricaturas que por veces se saen á matenta do enmarque, invadindo creativamente espazos contiguos, creando un sensación sinesticamente táctil de lostregueo visual.

Ben documentada, esta historia icónica que Fernández Serrano nos propón camiña a rente do Lois Pereiro máis humano e, sen escurecer o persoeiro literario, devólvenos unha súa visión definitivamente máis próxima.

Para o meu gusto, entre o melloriño as ilustracións a dobre plana e, tamén si, so retratos do poeta, moi elaborados e de trazo sutil.

Se o que procuran é unha aproximación amena a vida e a obra de Pereiro, este cómic é a súa escolla. Mágoa que Xerais acordase tan tarde e a publicación se distribúa acabando o curso. Centos de escolares perderon a oportunidade dunha recomendación oportuna dos seus profesores, porque xa se sabe que, neses eidos, ao pasar o día, pasa tamén a romaría.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Presentación de «Aníbal Otero. Lingüística e política en España na Guerra Civil e no franquismo» de Xesús Alonso Montero, mañá xoves en Ourense

Crónica,Presentacións

O libro Aníbal Otero. Lingüística e política en España na Guerra Civil e no franquismo de Xesús Alonso Montero ., será presentado en Compostela mañá xoves 29, ás 20:00 horas, no Liceo de Ourense (rúa Lamas Carvajal, 5). O acto  contará coa participación do autor Xesús Alonso Montero e do editor Fran Alonso.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Actos de Xerais na Feira do Libro de Vigo

28 Xuño 2011

Autores,Feiras_do_libro

Actos de Xerais na Feira do Libro de Vigo

Chuzame! A Facebook A Twitter

Recensión de Xosé Manuel Eyré en A Nosa Terra sobre «V Premio Diario Cultural de Teatro Radiofónico»

Audios,Críticas,Radio,Teatro

Xosé Manuel Eyré publica en A Nosa Terra unha recensión sobre V Premio Diario Cultural de Teatro Radiofónico. Reproducímola integramente:

Gran teatro para ler e escoitar

Unha das razón de ser da literatura é a de amosar relacións, cun mesmo, cos demais, co mundo. Desde sempre a agora tamén. O que mudou/está a mudar é a forma de relacionarse o lector coas historias que le. A aquel lector de macrohistorias, de historias prolixas en complexidades, estase a sumar outro que cada día reclama meirande protagonismo: é o lector que foxe das historias nas que só pode ser espectador, é o lector que reclama historias desde as que poida exercitar o seu dereito a pensar/repensar o mundo e as súas complexidades, o lector protagonista.

O volume do que escribimos contén un cd coa versión radiofónica, neste caso dirixida por Ana Vallés, mais é un libro e como tal libro a súa misión non é unicamente a de acompañar o cd; contén valores literarios que se deben xulgar desde unha perspectiva menos restrita que a da crítica/literatura tradicional herdada.

A fórmula é moi semellante á do audiolibro, inclusive pode e debe ser tida como tal. Sempre que entendamos o audiolibro como un libro que se escoite e se le á vez, telo como simplemente algo para oír significa renunciar a parte dos seus valores porque as dúas versións se reforzan mutuamente. Nisto, hai que sinalar que a correspondencia entre texto e versión radifónica, no caso que nos ocupa, non é total, hai distorsións, o texto tende a ser máis completo, máis extenso. Mais iso no invalida a consideración como audiolibro. Pois a incidencia vai destar a necesidade de reler (e se cadra reouvir), dándose o caso de que isto non é traballoso de facer debido ás dimensións da historia; e tal revisión significa meirande tempo de familiarización coa historia, meirande tempo de reflexión sobre a historia.

A primeira historia (Paraísos, de Xosé Manuel Pacho Blanco) presenta a necesidade de subversión, de rebeldía fronte ao mundo, de imaxinar as cousas doutra maneira. Imaxinen que o rei Juan Carlos morre, imaxinen unha entrevista radiofónica a Roberto Bolaño mentres se fai tempo para agardar os sucesivos boletíns informativos sobre a saúde do monarca. Imaxinen a vida mentres todo isto sucede. E noten como a radio é protagonista na radio. E despois lembren o título: Paraísos. Xa teñen suficientes datos para que a súa imaxinación se excite? Haberá quen diga que non, vivimos tempos históricos no que se refire ás formas de lectura, conviven dúas fórmulas lectoras, xa abondo temos falado, e con elas dous tipos de lectores, e ningunha das dúas é rexeitábel, simplemente son diferentes. E aínda un par de cousas máis: ben pode ser que esta iniciativa que xunta versión radiofónica e literaria constitúa unha estimábel ponte que axude os lectores tradicionais; observen a difícil adscrición xenérica, tanto desta como nas que seguen, o importante é a reflexión que suscite e o de menos que se ría ou chore.

A segunda (Como eliminar as manchas de vómito, de Eva Freixeira) igual que a anterior e a última, comeza con palabras introdutorias que obviamente non aparecen na versión radiofónica, textos nunca extensos que serven de marco para enteder as historias ou, como no caso de Señora Carme, convida á intervención lectora. Logo séguese, en secuencias veretixinosas, unha historia que precisa poucos comentarios, unha historia sobre un tema tan actual como a bulimia. Queremos salientar aquí a capacidade descritiva das personaxes, un necesario labor contextualizador que se ve acompañado polo da música e outros sons, o que indica a consciencia autorial da riqueza de recursos potencial da versión radiofónica.

Carne de Canón, a terceira historia, de Rebeca Montero, achéganos as voces das esquecidas, esas voces que á sociedade do benestar tan pouco lle gusta ouvir porque as súas palabras falan de xentes que viven continentes inxentes de marxinación, de precariedade e explotación para facer posíbel que uns poucos privilexiados non sintan carencia de nada no seu confort. Eis unha denuncia da inxustiza, outra máis, a denuncia dun mundo sen fillos, dun mundo sen auga, dun mundo con guerras. Outra denuncia do cinismo da sociedade actual. Unha denuncia coral que nos leva a pensar no distinto status das personaxxes neste tipo de historias teatrais caracterizadas pola brevidade expositiva. Así ten que ser, importan, máis que as personaxes, as historias e o impacto que estas teñan no lector, impacto que é arma contra o esquecemento inmediato pois procura unha intensa reflexión, por parte do lector, tamén contra os lindes das propias historias para que non reduzan nin migalla a extensión do tema tratado na historia..

Manuel Román, en Señora Carme, presenta unha historia con certa parentela no teatro do absurdo. Reclama a necesidade de imaxinación, de fabulación. Unha historia moi metafórica na cal a intervención do lector/ouvinte resulta imprescindíbel, ao que se lle pide que non esqueza o valor da beleza e das palabras como ancoraxes no mundo, que non deixemos a vida pasar sen vivila. Historia que é tamén reivindicación da liberdade e loita contra  a soidade.

Vistas as catro revélanse puntos de contacto entre elas, malia seren tan diferentes. Contigüidades moito más difíciles de descubrir se as obras foran doutra extesión máis convencional.

Xosé Manuel Eyré

Chuzame! A Facebook A Twitter

«A chamada da selva», de Jack London: a loita por sobrevivir. Recensión de Mar Fernández Vázquez

Críticas,Xabaril,Xuvenil

El Correo Gallego publica unha recensión de Mar Fernández Vázquez sobre A chamada da selva, de Jack London, da colección Xabaril.

Buck, a loita por sobrevivir

A violencia, crueldade e irracionalidade que Jack London retratou en ‘A chamada da selva’ aínda perviven no século XXI

A tradución de obras canónicas da literatura universal acostuma ser unha estratexia das distintas literaturas á hora de se configuraren e asentaren como sistema literario, e a Literatura Infantil e Xuvenil galega non ía ser menos. Como fomos apuntando nesta páxina semanal, o transvasamento ao galego de autores clásicos non se fixo de forma planificada, senón máis ben de forma improvisada como se pode seguir pola análise das traducións das décadas dos 60 e dos 70 que describimos no apartado “Para coñecela +”.

No ano 1982 Edicións Xerais de Galicia publicou A chamada da selva na súa colección “Xabarín” e desde ese momento fóronse sucedendo, case anualmente, ata o ano 2000, as reedicións desta obra canónica. O seu tradutor e responsable así mesmo das notas e introdución que esclarecen o texto foi Gonzalo Navaza.

As reedicións desta obra no século XXI respectaron a normativa vixente do galego no momento da publicación e as mudanzas desta colección, de aí que a reedición de 2002 vise a luz na nova colección que a substitúe, “Xabarín de ouro”, e esta de 2011 é a primeira da renovada colección denominada “Xabaril”.

Esta obra encádrase na tipoloxía das novelas de aventuras, a aventura individual de evolución do personaxe principal, como As aventuras de Tom Sawyer, de Mark Twain. O narrador omnisciente equipara a Buck, o can protagonista, co home cando xustifica as súas actitudes violentas ou cando lle atribúe cualidades e reflexións propias do ser humano.

Buck capta a atención do lectorado desde a cuberta de Javi Montes quen o deseña sorrinte sobre a neve e reflectido na auga como o novo can ouveando á luz da lúa no que Buck se acaba convertendo.

É mágoa que esta reedición non conte coa introdución de Gonzalo Navaza que precedeu as anteriores, xa que grazas a ela o lectorado xuvenil coñecía o contexto socio-político-económico de Norteamérica nos inicios do século XX cando Jack London (John Griffith Chaney, San Francisco, 1876-California, 1916) a publicou en 1903, e entendía a vida deste autor, o porqué dos temas da súa produción, a significación desta obra e a gran popularidade que lle reportou.

A aventura e evolución de Buck comezan ao ser vendido sen sabelo o xuíz Miller, e vai pasando, como Lázaro de Tormes, por outros donos que, a golpe de vergallo, lle provocan que esperte o seu primitivo instinto de animal salvaxe. Buck convértese no eixo da zorra de cans que levan á Alaska buscadores de ouro cando aprende a actuar ante a violencia, crueldade e irracionalidade doutros cans e dos amos, agás John Thornton, a quen o une unha fidelidade mutua.

Edicións Xerais tamén publicou en 1997 Cairo branco, complemento desta novela ao presentar a aventura inversa e transmitir asimesmo o amor á natureza e á vida salvaxe, a loita ben/mal e a amizade.

Mar Fernández Vázquez

Chuzame! A Facebook A Twitter

Anxo Fariña (Premio Merlín 2011) e Héctor Carré (Premio Fundación CaixaGalicia 2011), hoxe protagonistas en El Correo Gallego

Autores,Fóra de Xogo,Merlín,Noticias

Anxo Fariña (Premio Merlín 2011) e Héctor Carré (Premio Fundación CaixaGalicia 2011), son hoxe protagonistas en El Correo Gallego.

PROTAGONISTAS ELIXIDOS
Anxo Fariña (Vigo, 1977) e Héctor Carré (A Coruña, 1960). Son hoxe os nosos protagonistas estes dous escritores por seren merecentes do Premio Merlín de Literatura Infantil 2011 e do Premio Fundación Novacaixagalicia-Claudio San Martín de Literatura Xuvenil 2011, convocados por Edicións Xerais de Galicia e outorgados o pasado 11 de xuño na Illa de San Simón. O escritor e ilustrador Anxo Fariña, coñecido sobre todo polas súas coleccións “Os Pelelliños” e “Os Megatoxos” e que acaba de sacar do prelo Os Megatoxos e a cara oculta de Lúa (2011), conseguiu o galardón por A chave da Atlántida, unha novela de ficción científica sobre o mito do continente perdido da Atlántida na que “os mitos dunha civilización antiga se misturan coas posibilidades das biotecnoloxías e a robótica”. Pola súa parte, o director de cine e escritor Héctor Carré abéirase por primeira vez á LIX con Febre, unha novela de temática histórica que acontece na comarca de Noia nun tempo en que o wolframio era o ouro galego.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Colección Xabaril Clásicos, de Literatura Xuvenil, en A Escola do Faro

Infantil,Xabaril,Xuvenil

O suplemento a Escola do Faro, de Faro de Vigo, recomenda hoxe a colección Xabaril.

Edicións Xerais creaba en el año1983 la colección Xabarín, con la intención de acercar los libros clásicos de la Literatura juvenil a los jóvenes gallegos en su lengua.  Títulos como “A pantasma de Canterville” o “A chamada da selva” se convirtieron en lectura de miles de jóvenes que gozaban de estas obras contraducciones realizadas por expertos y reconocidos autores, que lograron importantes alabanzas a su trabajo. Durante las pasadas décadas, la colección fue ampliando su catálogo hasta llegar a los más de sesenta títulos y alcanzar los 400.000 ejemplares vendidos. Con  esta renovada colección Xabaril, Edicións Xerais continúa la senda abierta hace casi treinta años y ofrece la mejor literatura clásica en lengua gallega. Entre los títulos  figuran “O escaravello de ouro e outros contos”, de Edgar Allan Poe; “O can dos Baskerville”, de Arthur Conan Doyle; “Venres ou a vida salvaxe”, de Michel Tournier; “Viaxe ao centro da terra”, de JulesVerne; “Bertleby, o escribente”, de Herman Melville; “Avolta ao mundo en 80 días”, de Jules Verne, ou “O bosque animado”, de Wenceslao Fernández Flórez. Las traducciones corren a cargo de reconocidos autores como Gustavo Luca de Tena, Xela Arias, Valentín Arias, Alberto Avendaño, Eva Díaz Rodríguez, Marisa Méndez Anta o Gonzalo Navaza. Una colección recomendable como lectura para este verano.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Adianto de «Extramunde», de Xavier Queipo, Premio Xerais 2011, no suplemento Culturas, de La Voz de Galicia

27 Xuño 2011

Uncategorized

O suplemento Culturas, de La Voz de Galicia, ofreceu o pasado sábado un adianto da novela Extramunde, de Xavier Queipo, Premio Xerais 2011. Reproducimos o texto introdutorio:

Viaxe ao XVI nunha nave de tolos
Culturas adianta o Introito» de Extramunde, a novela de Xavier Queipo galardoada co Premio Xeras, que narra a historia dun grupo de condenados pola inquisición.

«Unha hoste de condenados pola  Santa Inquisición, formada por  eivados e torturados, parte do  santuario dos embruxados cara  ao porto de Betanzos, guiados  pola man do Capitán Mourelle.
Alí, outra man, a de ferro do Capitán Lourenzo de Sousa, tomará o relevo para conducilos, a través dunha viaxe transoceánica, nunha goleta que ten como misión abandonar os condenados á súa sorte na selva de Guiana».
Este é, brevemente, o argumento de Extramunde, a novela do escritor Xavier Queipo (Santiago, 1957) galardoada co Xerais 2011.
O xurado do premio destacou especialmente «a calidade da súa escrita, na que destaca un arranque espectacular e unha enorme plasticidade».
O escritor, licenciado en Bioloxía e Medicina e Cirurxía, vive en Bruxelas desde 1989, onde traballa como funcionario da Unión Europea. Este galardón vén coroar o seu brillante labor como narrador ao longo de vinte anos «de dedicación constante, de persistencia na escrita e, dalgún xeito, de resistencia contra a ignominia», segundo o propio  autor.
Queipo explicou que Extramunde xorde «dunha forza interior, da ansia por escribir, por contar historias que ninguén contara, por retorcer a linguaxe ata abrir novos camiños formais.
Na escola aprendéranme o importante que é o contrato que o escritor establece co lector nas primeiras páxinas e así foi que arranquei a escrita desta novela cun inicio alucinado que nos ha  levar, tras múltiples navegacións e peripecias a un final reflexivo».

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica sobre «Despois da medianoite», da escritora india Salma

Críticas,Narrativa,Traducións

O Xornal de Galicia publicou unha recensión sobre Despois da medianoite, da escritora india Salma, asinada por A. M. Reproducímola integramente:

O que se tece na sombra
Xerais abre unha porta á literatura tamil

Hai xa algunhas semanas que Xerais tirou do prelo a impoñente Despois da medianoite –650 páxinas, incluíndo un glosario de palabras frecuentes na lingua da autora–, primeira obra publicada en galego da escritora india Salma (Thuvarankurichi, 1970). É a versión galega, a cargo de María Reimóndez, de Irandaan Jaamangalain Kathai, un fito na literatura de Támil Nadu, un estado indio que conta con 65 millóns de habitantes.

Despois da medianoite supón un controvertido berro crítico dende o interior da minoría musulmá, un berro nidio e complexo. Cunha prosa de fiar moi fino, atenta ao detalle, aos tirapuxas de quen loita con forzas desiguais contra cumprir as normas e rachar con elas, a voz destemida de Salma axúdanos a penetrar no escuro, lonxe dos estereotipos e máis preto dun entendemento liberador.

No entorno abafante dunha pequena aldea, do outro lado da luz, no lugar pechado das casas e das cociñas, no reverso das normas da comunidade, transcorren as vidas de Rabia, Wahida, Rahima, Zohra, Firdaus e o resto das mulleres da novela. As súas arelas, os seus problemas e solucións van levando o lector por un camiño de dificultades onde a busca da liberdade se atopa fanada de maneira constante. As finas estratexias de cada unha das protagonistas amosan os atrancos que as mulleres atopan para desfacer as posicións que lles veñen dadas, inoculadas na infancia.

Salma provén dunha aldea próxima a Tiruchirapalli, e como moitas mozas da súa rexión non rematou a escola primaria. Aínda así, escribe dende os trece anos, primeiro na clandestinidade e logo abertamente. Xa ten publicadas varias antoloxías poéticas, amais desta novela. En 2001 accedeu de xeito accidental á política –polo sistema de cotas indio– e hoxe é directora xeral de Asuntos Sociais en Támil Nadu.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Ánxel Vázquez de la Cruz presentou «Luz de Tebra» da man de Barbantia

Narrativa,Noticias,Presentacións

Ánxel Vázquez de la Cruz presentou Luz de Tebra en Ribeira da man de Barbantia. Reproducimos a información de Moncho Ares en La Voz de Galicia:

O suplemento A Voz de Barbantia é como o curso escolar: cada tempada empeza en setembro e remata en xuño. Por este motivo, a cita do pasado venres, que tivo lugar en Ler Librerías da Pobra , converteuse nun brillante broche de ouro que contou cun convidado de excepción, Ánxel Vázquez de la Cruz, que compareceu para facer a presentación do seu primeiro libro de relatos, Luz de Tebra, que, editado por Xerais, xa acadou a súa segunda edición.

O encontro estivo animado e divertido grazas á personalidade deste médico nado en Tui pero radicado e exercendo na Coruña, que, como confesou, sempre tivo unha visión literaria da vida, pero que deixou para moi tarde a publicación dun libro, que era precisamente do que se falaba nun escenario adornado por centos de volumes.

En primeiro lugar, interveu o presidente de Barbantia, Xesús Laíño. Despois de lembrar aos presentes a importancia de seguir mantendo viva a chama do suplemento cultural, que acadou este mes o número 66, falou de Luz de Tebra. Contrastado crítico literario como é, Laíño sinalou que o volume é fácil de ler, aínda admitindo que esa consideración de facilidade non ten hoxe boa prensa, pero remarcou a complexidade de escribilo, polo que invitou aos lectores a penetrar nesta obra de Ánxel Vázquez.

Nadador de río

Tomou logo a palabra Fidel Vidal, psiquiatra, escritor e amigo de Vázquez. Este ribeirense empezou a súa intervención en ton de humor, sinalando que sempre sentiu envexa da xente que era capaz de cuspir polo medio dos dentes e dos nadadores de río, referíndose neste último caso ao autor de Luz de Tebra, porque medrou na beira do Miño do que se notan influenzas na obra. Vidal explicou os animados e agradables momentos que pasou con Vázquez na súa casa, e asegurou que é un magnífico narrador que, agora, tivo o acerto de poñer negro sobre branco na obra que se estaba a presentar.

Tamén dirixiu unhas palabras ao autor e ao público o socio de Barbantia Xosé Ricardo Losada. Fíxoo porque, con motivo dun traballo sobre Faustino Rei Romero, pediulle unha entrevista a Ánxel Vázquez e o trato que recibiu del comparouno co que un avó acostuma a dispensar a un neto. Este mestre de Filosofía do instituto de Espiñeira coincidiu cos seus antecesores no uso da palabra, ao destacar os atractivos da obra que se estaba a presentar, facendo fincapé nas situacións opostas que se poden atopar ao longo da lectura dos relatos que integran o libro.

Ánxel Vázquez de la Cruz meteuse ao público no peto porque todas as referencias á súa personalidade, que os seus compañeiros expuxeron publicamente, quedaron de manifesto na simpatía e na forma de explicar como chegou a escribir un libro de relatos.

Viño en Casa Florinda

Vázquez expresou a súa honra por ter a oportunidade de estar nunha comarca que cualificou como «centro do mundo literario» polos escritores que saíron das súas terras. A continuación explicou como decidiu empezar a escribir o libro hai tres anos. Foi nunha ocasión que foi cun amigo á taberna Casa Florinda, á que, de mozo, acudía con Faustino Rei Romero, e pediron tres botellas de viño: «Unha para min, outra para o meu amigo e a terceira para Faustino, pero como non a bebía, tivémola que tomar nós».

Chuzame! A Facebook A Twitter

Entrevista con Agustín Fernández Paz sobre «Non hai noite tan longa»: A ollada da xeración estafada

Entrevistas,Narrativa

O Atlántico Diario publicou o domingo unha entrevista de Rosé Carrera con Agustín Fernández Paz, baixo o título «A ollada da xeración estafafada». Nela, Agustín Fernández Paz declara que «Quixen mostrar o que foi a represión e o mal que poden facer as persoas en casos aparentemente pequenos coma este».

«Trátase dunha novela honesta, na que se fai unha autocrítica de moitos aspectos da nosa sociedade e que Fernández Paz fai fluir cunha prosa áxil e un estilo e unha trama que entran de cheo no xénero da novela negra, con numerosas refereneias literarias, históricas e cinematográficas», asegura Rosé Carrera na introdución.

A entrevista, completa, pode lerse aquí.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Entrevista con X. L. Méndez Ferrín: «non quixen facer unha edición completa da miña poesía porque creo que aínda non está completa»

Autores,Entrevistas,Traducións

Mar Mato publicou onte en Faro de Vigo unha entrevista con X. L. Méndez Ferrín, a raíz da tradución da súa obra poética fundamental ao castelán. Reproducímola integramente:

«Me gustaría soñar que escribo alguno de los poemas de Antonio Gamoneda»

La editorial Calambur traduce al castellano poemarios del presidente de la Academia Galega

Nació en 1938. Entre su amplia obra de poemas, figuran Con pólvora e magnolias, Poesía enteira de Heriberto Bens o Estirpe. Desde el año 2000, forma parte de la Real Academia Galega, institución que preside desde enero del pasado año.

MAR MATO – VIGO La musa de la vanguardia rusa Lilya Brik se suicidó en 1978, dos años después de la primera edición de Con pólvora e magnolias. Su imagen de perfil con una pañueleta en la cabeza gritando en 1924 ha dado la vuelta al mundo. Primero, gracias al cartel del constructivista Rodchenko; posteriormente reinventada en una de las portadas del grupo Franz Ferdinand. La última versión se ofrece abriendo el libro, edición bilingüe gallego-castellano, “X.L. Méndez Ferrín. Poesía fundamental. 1976-2005” (Calambur). En ella, el Photoshop ha hecho que Lilya Brik grite FERRIN, con mayúsculas incluidas.
“Hacía ya algún tiempo –explica Ferrín– que la editorial Calambur tenía la idea de este libro y yo acepté la propuesta con mucho gusto. Xosé Manuel Outeiriño y Eloísa Otero más Antonio Gamoneda estuvieron también muy activos en esa idea”.

–En cuanto a la selección de las obras en esta recopilación en castellano y gallego, ¿echa de menos alguna?

–Yo los dejé en paz a ese respecto; no quise hacer una edición completa de mis poesías porque pienso que aún no están completas y espero que tarden mucho tiempo en estarlo.

–En una pequeña introducción de la editorial, lo tratan de “escritor de culto”. ¿Son palabras que provocan rubor o le expanden el alma?

–Ninguna de las dos cosas. Escritor de culto es uno que tiene algunos seguidores que son especialmente fieles. Pero creo que en esto existe el politeísmo. Yo le rindo culto a muchos autores. En todo caso, a mí me alegra que haya algunos lectores que me sigan.

–Gamoneda rememora cómo lo conoció a usted a través del poema “Roi Xordo” cuando lo leyó en gallego, sintiendo un “impulso pasional”. ¿Cree que ese es un poder de todas las lenguas o en especial del gallego?

–No creo que nuestro idioma (la entrevista con Ferrín fue realizada en gallego y el autor exige que se aclare) tenga un algo especial. Gamoneda es un leonés; por lo tanto, siente al igual que José María Merino o la propia Eloísa Otero su proximidad más a Galicia que a Castilla. Es lo que Mateo Díaz llama cultura del noroeste, lo de poder escribir en castellano “tojo” es para ellos muy importante. Nadie en la Meseta sabe lo que es un tojo. Esa llamada a lo ancestral que tienen los leoneses hizo que Gamoneda se fijase en la poesía gallega del siglo XX.

–¿Cómo empezaron a tener contacto con él? Usted incluso ha llegado a llamarlo “irmán”.

–A mí, me gusta tanto lo que hace que, a veces, me daría gusto soñar que yo escribí algún poema de Gamoneda. Hay una cierta simpatía mutua. Nos conocemos desde la revista “Claraboya” de los años 60 en León.

–Se cumplen 35 años de Con pólvora e magnolias, poemario que abre el libro de Calambur. ¿Puede echar la vista atrás?

–Lo recuerdo perfectamente. Era el año 1976. No conseguí ningún editor; fue rechazado por todos. Tenía un diseño de Luís Mariño, lo edité y lo distribuí con él; era una edición de autor. No tuvo ninguna repercusión mediática; no hubo críticas; sin embargo, se agotaron rápidamente dos o tres ediciones. Ese fue el fenómeno. Tuvo más repercusión de la que yo podía pensar.

–Leyéndolo ahora, ¿cambiaría algo, cargaría más tinta?

–Hay que resistirse. Yo soy de los que no reescribo nada. Lo que está escrito, debe permanecer tal cual se escribió.

–En el poema “Irlanda” cantaba a un Derry libre (ceibe). Días atrás, se registraron disturbios en Belfast.

–El proceso de paz es muy lento y en Irlanda no fue una rendición de las fuerzas independentistas y republicanas. Fue un alto el fuego para seguir discutiendo condiciones de incorporar Irlanda del Norte a la República. Las voces que quieren romper el proceso son, principalmente, las unionistas, los ingleses. Les molesta la paz. Pasa parecido en muchos lugares.

–En España…

–Es distinto.

–¿Piensa que hay que dar tanta importancia a la retirada de la imagen del rey en el consistorio de Donosti?

–Desde luego no me produce ninguna molestia; todo lo contrario.

–El poema “Contra Maquilero” arremete contra la usura del siglo pasado pero sigue vigente.

–En estos momentos, la locura es la banca, producto de la usura. Con la crisis, están intentando una reaparición del esclavismo, aparentemente.

–En las últimas semanas, se solicitó a la RAG, mayor presencia femenina. ¿Qué opina?

–No tengo comentarios.

–Última cuestión, ¿sintió dolor existencial alguna vez por no parir literatura?

–No, al contrario. Al no necesitar escribir para vivir, siempre me permití una situación de amateur, de persona que está fuera del sistema. Eso fue cuando era joven y ahora mucho más. Nunca escribí mucho y ahora de mayor quizás sí tenga un poco más de prisa porque se me acaba el tiempo. Tal vez escriba más ahora pero de manera privada, no tengo prisa ninguna en publicar.

Mar Mato

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Que lle podo ofrecer a quen me intente?», en Atlántico Diario

Homenaxes,Monografías

O Atlántico Diario publica unha breve recensión de Que lle podo ofrecer a quen me intente?, coordinado por Anxo Angueira e Teresa Bermúdez:

En Xerais / Universidade de Vigo, 170. Este monográfico “Que lle podo ofrecer a quen me intente?” é un estupendo e variado estudo coordinado polos profesores Anxo Angueira e Teresa Bermúdez, do Grupo de Análise e Estudo da Literatura e Tradutoloxía, GAELT. Este volume constitúe o primeiro resultado eoneebido polo grupo mencionado vinculado á Faeultutade de Filoloxía e Tradución da Universidade de Vigo. Arredor da figura e a obra do poeta Lois Pereiro a quen este ano se lle dedieou o Día das Letras Galegas, se reúne unha aehega importantísima tanto dende o punto de vista e análise ensaístico como de creación.
Así ternos as sinaturas de X. M. Pereiro, Paeo Maeías, M. Foreadela, Teresa Seara, Xavier Seoane, Alberto Valverde, Teresa Bermfidez, e tradueión a outras linguas por distintos autores e autoras (Xavier R. Baixeras, Isaae Xubín, Itxaroi Borda, Erín Moure, etc.). Nas aportacións de creación ternos os estupendos e fermosos traballos de Xabier Cordal, Estíbaliz Espinosa, Chus Pato e Dores Tembrás. Os parabéns a todos e a todas.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Paco Martín, homenaxeado pola AELG

Autores,Homenaxes

O sábado celebrouse en Lugo a homenaxe que a AELG lle rendeu a Paco Martín, a XVII edición de O Escritor na súa Terra. Iago Martínez, no Xornal de Galicia, fai memoria da traxectoria de Paco Martín e inclúe tamén unha entrevista de Alberto Ramos co autor lugués.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Reportaxe de Mar Mato sobre «Lois Pereiro. Breve encontro», a novela gráfica de Jacobo Fernández Serrano

Uncategorized

Mar Mato publicou en Faro de Vigo unha reportaxe sobre Lois Pereiro. Breve encontro, a novela gráfica de Jacobo Fernández Serrano. Reproducímolo a continuación:

Un cómic convierte a Lois Pereiro en el antihéroe Figadoman de la poesía

El escritor e ilustrador vigués Jacobo Fernández plasma las vivencias y sueños del homenajeado por las Letras Galegas en un libro de relato biográfico a través de viñetas

El poeta Lois Pereiro (1958-1996) aseguró una vez “ter o subconsciente colonizado polo rock”, lo que no le impedía ser abducido por las aventuras de Tintín, superhéroes como Conan el Bárbaro o las historias del Corto Maltés. Poco a poco fue adentrándose en un mundo de viñetas underground como el de la revista El Víbora. Ahora, en el año en el que se le dedican las Letras Galegas el autor monfortino se convierte en protagonista de un cómic sobre su propia vida.
El creador es Jacobo Fernández Serrano (Vigo, 1971) quien ha acometido el relato en imágenes y palabras. El autor se ha valido de la imaginación, documentación y testimonios para ofrecer una historieta gráfica titulada Breve encontro (Xerais) que, en 158 páginas, recorre la vida y muerte del poeta lucense.
Precisamente, el pulso con la guadaña a la que Pereiro dejó plantada antes de escribir su gran obra Poesía última de amor e enfermidade fue lo que animó a Serrano a convertir al poeta durante unos segundos en Figadoman, una mezcla de héroe y antihéroe que surge en alguna de las páginas como superviviente y reminiscencia de su propia crónica vital.
Por el protagonismo del cómic, lucha también la muerte convertida en personaje con la apariencia de esqueleto trajeado. Dicha personificación conecta esta obra de Jacobo Fernández con otras anteriores del autor vigués, ganador del premio Castelao de banda diseñada y el Merlín de Literatura Infantil.
En esta ocasión, la elige para arrancar la narración a modo de capítulo cero de un storyboard de fondo negro donde un tren (el medio de locomoción preferido por Lois para recorrer Europa) llega a una estación. En ella, la muerte, disfrazada de dama elegante, recibe el ofrecimiento de Lois Pereiro a secuestrar una arenilla de su ojo. La imagen en viñeta de Pereiro mete el dedo en la calavera. “Así empezou todo. Con algo que se me meteu no ollo. Esquecín por completo o incidente. Non significou nada para min. Ou polo menos iso cría”, expresa la mujer en el andén en un guiño al filme Breve encontro (palma de oro en Cannes) de David Lean, autor de películas como Lawrence de Arabia o Doctor Zhivago.
La elección de la muerte como arranque sirve a Fernández para “introducir al lector en la obra de Pereiro y sus aficiones por el cine o los viajes. La muerte la trato de forma humorística. A la idea de poeta maldito que tenía de él, le añado la de un hombre con retranca y un tipo especial de humor que hasta ponerme a investigar no lo identificaba con él”.
Le seguirán a este capítulo otros doce con autopsia del periplo del poeta como si de un filme se tratase. Entre los momentos claves, el año del intento de golpe de Estado de Tejero, cuando Pereiro inició su relación con la heroína. A diferencia de otras biografías publicadas que pasan de puntillas o no tocan este episodio, Fernández Serrano ha defendido su presencia en el libro ya que “es una parte importante de su vida. No se puede hablar de su obra, sin hablar de las circunstancias que lo afectaban”.
Hacia el final, la muerte regresa a la historia con un fondo otoñal, el pelo suelto y un vestido plisado. “Tes que ver iso, Lois, non o vas crer”, asegura el esqueleto. “Están todos reunidos falando de ti. Penso que desta acabóuseche o de poeta maldito. Bota un ollo”, añade mientras deja ver entre la selva una colección numerosa de animales que entonan desde los versos “Durmo no desastre” a “Todos aqueles que me amaran morto amábanme máis vivo” o “E as veas convertidas en túneles de acougo e perigo”.

Mar Mato

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Ramón Nicolás sobre «Aníbal Otero. Lingüística e política en España na Guerra Civil e no franquismo» de Xesús Alonso Montero

Críticas,Crónica

Ramón Nicolás publicou a pasada fin de semana nas páxinas do suplemento Culturas de La Voz de Galicia, unha recensión do libro Aníbal Otero. Lingüística e política en España na Guerra Civil e no franquismo de Xesús Alonso Montero. Reproducímola integramente:

Hai libros que un evoca, pasado o tempo, porque se  lembra algún detalle perpetuado con teimosía na memoria; outras veces  valórase a oportunidade da súa publicación, a información nova que achega ou a atinada interpretación que, respecto de determinados acontecementos, se realiza; mesmo en ocasións tamén se recorda pola presenza de capítulos inesperados. Non ten sentido afirmar aquí o que, este lector, lembrará ou non da lectura deste ensaio que subscribe Xesús Alonso Montero, no ronsel deses últimos traballos que vén ofrecendo e que se abeiran á investigación literaria, política, sociolóxica e cultural do tempo republicano, da guerra civil, do exilio e do (anti)franquismo, pero talvez non estea errado ao aseverar que a este libro se lle poden aplicar, con pertinencia, todos e cada un dos trazos que se sinalaron.

É un libro oportuno porque este mesmo ano se celebra o centenario do nacemento do biografado: un filólogo sobre o que se abateu unha sorte dramática en moi diferentes sentidos.  Un libro informativo, e formativo, pois o profesor Alonso Montero deita nestas máis de catrocentas páxinas un valioso caudal documental como son as abondosas referencias epistolares exhumadas ou a Causa xudicial que se instruíu contra Aníbal Otero por só citar dous exemplos, ademais doutros moitos textos escasamente coñecidos que son presentados e interpretados con claridade, resultando operativos para desfacer as lendas que gravitaban arredor da detención e posterior encarceramento de Aníbal Otero, tras a sublevación militar, en base a seren descubertos no seu poder uns documentos interpretados erroneamente cando eran transcricións do seu traballo filolóxico, dando conta así das verdadeiras causas que xustificaron a pena que lle foi imposta. Non resultan de menor interese as pasaxes centradas en recuperar unha parte substantiva da nosa filoloxía e da filoloxía hispánica, con referencias abondosas a figuras como Ramón Menéndez Pidal ou Navarro Tomás, ambas as dúas moi vinculadas co filólogo lugués. Finalmente, preséntase un capítulo inesperado, como o que se titula “Réplica a esta biografía”, no que o ensaísta realiza unha afortunada e ben fiada incursión nos terreos da ucronía, á que tan ben lle acae o que o propio autor sinala neste libro: “quizais a literatura (…) é unha defensa contra as ofensas da vida”.

Un ensaio, en fin, do máis salientable entre o aparecido neste ano e que entendo de lectura obrigada para interesados na Filoloxía, na Lingüística, nos eidos biográficos e para os que desexen mergullar, con garantías, nalgunhas das claves da nosa historia máis recente.

Ramón Nicolás

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica sobre «Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz, en Trafegando ronseis

Blogs,Críticas,Narrativa

O blog Trafegando ronseis publica unha recensión crítica sobre Non hai noite tan longa de Agustín Fernández Paz.

Creo que a estas alturas, media Galicia, senón Galicia enteira, ten lido xa este libro de Agustín Fernández Paz, Non hai noite tan longa, publicado por Xerais. Porque falar de Agustín é falar de persoa coherente, entrañable, querida, admirada. E porque cando soubemos da súa última novela todos pensamos en lela. Se me demorei tanto foi por andar metida noutras moitas lerias que me afastaron da que é agora a miña última lectura.
Nada imos dicir do argumento, entón, de sobra coñecido. Si podemos falar de detalles, por tanto, que tan facilmente nos achegaron un sorriso, que nos percorreron por dentro, que nos lembraron esoutra vida que se viviu en España non hai tanto tempo. Podemos incidir no feito de sermos lectores, de levalo nos xens, coma o protagonista da novela. Podemos asegurar que nos encanta que cite títulos que coñecemos, autores que admiramos, gustos que compartimos.
Alguén me comentou que este era un libro sobre a vinganza. Quizais. Pero eu case preferiría resaltar outros aspectos non menos importantes que están, si, intimamente unidos ao anceio de vinganza que procura o libro, pero que considero debo ter presentes por máis esquecidos: a esperanza, a xustiza, o futuro liberador do pasado, o “día” porque Non hai noite tan longa. Porque este é precisamente o resultado final do libro: liberarse do pasado, das pantasmas testemuñas deste, para encarar a vida con enerxía renovada e prolongada. Podemos volver atrás, dar moitas voltas, furgar nas vidas e nos corazóns, pero o que ao final queda é a esperanza da vida que inda queda por vivir. Ao fin e ao cabo, calquera vitoria presente non nos vai dar a felicidade. É esta, convertida en futuro, quen nola volverá.
Non hai noite tan longa non é unha obra mestra -cantas o son?-. Pero lese decontado, cun guión que empurra ao lector a non deixar que o tempo escorregue por mor doutros quefaceres. Consegue Agustín que queiramos seguir avanzando, que a caracterización de lugares e personaxes evidencie unha perfecta fotografía da Galicia rural daqueles anos, que nos enfademos coas inxustizas e que pidamos unha xustiza que quizais sexa inexistente aínda que queiramos crer nela, porque o necesitamos. Consegue, en fin, que calquera lector quede atrapado entre as súas páxinas agardando a que saia a luz do día. E iso é moito conseguir, sen dúbida ningunha.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Entrevista con Ramón Caride: «En “Exogamia 0.3″ está a clonación, a enxeñería xenética, a rede…»

24 Xuño 2011

Entrevistas,Fóra de Xogo

O suplemento Luces de El País inclúe hoxe unha entrevista de Óscar Iglesias con Ramón Caride pola publicación do seu libro Exogamia 0.3. Reproducímola integramente:

«A literatura galega aínda ten déficit de se introducir no mundo de hoxe»

Máis de trinta libros despois, Ramón Caride (Cea, 1957), biólogo e profesor en Cambados, mantén a ficción fantástica como marca da casa. Dos primeiros autores, canda Fernández Paz, en achegarse ao público xuvenil, recunca no relato (social, de tema científico) en Exogamia 0.3, publicado na colección Fóra de xogo de Xerais.

O autor da triloxía De sombras e de lume -composta por Soños eléctricos, Sarou e O sangue dos camiños (Premio Risco 2003), publicada en México e Portugal como Tempos de fuga e agardando reedición en Galicia- prepara tamén outra novela para adultos ambientada no verán dos incendios de 2006.

Pregunta. Debutou con poesía e relato, foi dos primeiros en probar co infanto-xuvenil e non abandona a ficción para adultos. Cómpre estar dacabalo de todo?

Resposta. A vida diaria xa ten repetición dabondo, trato de fuxir diso na literatura. Si é certo que primeiro publiquei poesía, pero xa daquela publicaba contos. Tardei máis en entrar na novela [Soños eléctricos, Premio Blanco Amor en 1992], e xa no 95 publiquei o primeiro da saga de Said e Sheila, Perigo vexetal.

P. Pódese dicir que deixou de lado a ficción realista do comezo?

R. Non, de feito teño unha novela de ficción realista que empecei en 2006 e agardo rematar este ano. Ambientada ao comezo do bipartito, naquel verán dos incendios… Un momento interesante. A literatura infanto-xuvenil publícase sen a demora típica, pero eu sigo traballando nas dúas.

P. Por que se foi arrimando ao público novo?

R. Perigo vexetal presenteino ao Merlín coa idea de que se publicase, pero ao obter o premio tan rápido… Ves que aí tes unha vía. Non se sabe por que, pero conectas… Aquilo foi máis ben pola insistencia da miña filla maior, Lucía. Non pensaba daquela que ía ter esa saída, pero logo vas a unha escola e quédanche ganas de volver.

P. Logo está o criterio editorial que prescribe Exogamia 0.3 como libro xuvenil e Made in Galiza, por exemplo, para adultos.

R. Son cousas dos editores. Eu podo saber o que é ou non para adultos, pero nunca saberei se é para oito anos ou para 12, e de feito iso muda segundo os países.

P. Cal é a medida pedagóxica na escrita escolar?

R. Sei que Exogamia 0.3 non pode ir a Primaria porque se falas de biotecnoloxía ou reciclaxe, pode que ese lector non se entere de nada. Pero si penso que podería publicarse nunha colección para adultos. Por outra parte, a historia importa máis cós valores, non hai que hiperpedagoxizala.

P. Ponse os límites un mesmo, alén das marcas editoriais?

R. O único que teño feito é quitar algún taco, por exemplo n?O frío azul, que saíu en galego como narrativa para adultos e en Anaya, en castelán, nunha colección xuvenil. Na edición galega escribía quirica, e houbo que quitalo, fixémoselle aí unha perífrase… Pero sigo sin saber por que unha editorial considera unha obra para adultos e outra como xuvenil. Eu non o penso á hora de escribir.

P. Séntese parte dunha xeración?

R. Hai unhas constantes nos narradores coetáneos, como tamén en Lois Pereiro: o rock, escribir tipo colaxe incluíndo voces noutros idiomas, o relato curto, a influenza do cine… Eu leo a Suso de Toro ou Bieito Iglesias e vexo moitos puntos en común, é normal. En moitos casos fomos os primeiros universitarios da familia, vimos dunha cultura agraria, atopamos as mesmas cousas á mesma idade, estabamos na Universidade cando morreu Franco…

P. Para escribir en liberdade hai que vivir doutra cousa, como di Ramiro Pinilla?

R. O oficio de escritor ten que ser libre. Hai quen se poderá atopar libre gañando a vida doutro xeito e escribindo no lecer. Pero se gañas a vida doutro xeito tes menos tempo para escribir…

P. “Sae máis rendible escribir para a escola” tamén é algo que se lle pode escoitar a algún escritor que pasou ao infanto-xuvenil.

R. A literatura infanto-xuvenil é escolar, pero iso non é bo nin malo de seu. A través dunha gran campaña podes facer moito diñeiro co Código Da Vinci, pero que alguén se acorde del en cinco anos… Ao final, queda o ben feito.

P. Falta fantasía política na literatura galega?

R. Fantasía é toda, pero unha. Non toda a fantasía é a materia de Bretaña, hai videoconsolas.

P. Cando empezou aínda se falaba diso.

R. A diversidade é riqueza. N?O frío azul, ambientada en 1525, hai lendas de época sen ruptura temporal. Creo que segue habendo certo déficit á hora de introducir a literatura galega no mundo de hoxe. Inténtoo facer en Exogamia 0.3, coller elementos que xa están aí: a clonación, a enxeñería xenética, a Rede… Non como valor de seu, pero forman parte do cotián e, como tal, teñen que estar presentes.

P. Nos 90 fixo realismo sucio. Mudou fontes ou estaba todo aí?

R. Leo todo tipo de cousas, e iso abrolla na escrita. Realismo sucio é contar a realidade poñendo o foco nunha parte, e o fantástico non deixa de ser literatura realista. Unhas memorias xa son literatura fantástica cando as escribes. J. G. Ballard escribiu Noites de cocaína, e podería asinala Graham Greene como realismo sucio. Pero tamén ten historias máis puramente especulativas, iso é o bonito. Como el dicía, vivimos nunha sociedade ficcional, a realidade que vivimos é unha ficción. Condiciónanos xente que nunca veremos, desde Rajoy a Belén Esteban, pero non somos quen de reelaborar iso. Dicía Ballard que o labor da ficción é crear a realidade. Dalgunha maneira, con todo no mesmo plano, eu intento experimentar con iso.

P. Inflúe a falta de hábito á hora de situar todo nun mesmo plano, tradición incluída?

R. É que cando empezabas a escribir en galego coñecías a Curros polos Tamara, moito máis non. Eu tiña vintepico anos cando lin o cancioneiro galego-portugués. Se escribín en galego é porque o falaba, non por tradición. É bonito ter unha tradición literaria, mais non para pensar ‘se Cunqueiro fixo literatura fantástica, voume colocar ao seu carón, e o seguinte son eu’. Sobre isto escribiu cousas moi divertidas Bolaño n?Os detectives salvaxes

P. Se tivese que sincronizar a súa obra coa literatura galega, onde a poría?

R. A miña tradición é Ferrín. En Elipsis e outras sombras, o primeiro relato, Prólogo á impunidade, sobre a represión franquista, é realista a tope. E despois escribe sobre o mundo de Huxley e máis a materia de Bretaña… Non é que se adiantase, senón que naquel momento xa tiña aquela visión. Como el di, o escritor é coma un pirata. E as literaturas que aspiren a estar no mundo teñen que botar man do propio e do alleo, porque nada lles é alleo.

P. Cría que nesta altura ía ter que estar asinando manifestos en prol do galego?

R. A verdade é que non, pero o galego, a fin de contas, será o que nós queiramos. Está ben asinar manifestos, pero falando galego non agredes a ninguén. E quen se sinta agredido por iso ten un problema psicolóxico que ti non vas solucionar. Eu teño libertade de cátedra e ninguén me vai imponer o idioma das miñas aulas.

Óscar Iglesias

Chuzame! A Facebook A Twitter

A poesía de X. L. Méndez Ferrín, traducida e reunida nun volume en castelán

Autores,Noticias,Poesía,Traducións

A maior parte da poesía de X. L. Méndez Ferrín acaba de ser traducida e reunida nun volume único en castelán, na editorial Calambur, malia que algúns dos títulos xa foran editados nesa lingua por separado. No libro, que leva o título de Poesía fundamental, figura o corpus básico da obra poética do presidente da Real Academia Galega:  Con pólvora e magnolias (1976), Poesía enteira de Heriberto Bens (1980), O fin dun canto (1982) e Estirpe (1994) e Contra maquieiro (2005).

O xornal El País trae hoxe unha reportaxe sobre esta edición no suplemento Luces, e pode lerse aquí.

Chuzame! A Facebook A Twitter

A xeración dos 50 volve a Monteverde. Reportaxe de Iago Martínez sobre «Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz

Narrativa,Reportaxes

Iago Martínez publica no Xornal de Galicia un ampla reportaxe sobre Non hai noite tan longa de Agustín Fernández Paz. Reproducímola a continuación:

A xeración dos 50 volve a Monteverde

Agustín Fernández Paz reconstrúe unha vila galega dos 70 para retratar a violencia e a miseria moral do tardofranquismo

Xerais prepara a segunda edición de Non hai noite tan longa, primeira novela do vilalbés nunha colección para adultos

Cando Agustín Fernández Paz (Vilalba, 1947) era un neno e vía pasar os señoritos ben arrimado ás casas do barrio das Fontiñas non pensaba nas diferenzas de clase. Ían xogar ao tenis, limpísimos, e ao cativo atravesáballe o corpo unha sensación incómoda. A intuición dunha inxustiza que agora xa é capaz de poñer en palabras: “Eramos como os negros das películas vendo pasar os exploradores brancos pola selva”. Gabriel Lamas, o protagonista de Non hai noite tan longa (Xerais, 2011), a primeira novela do vilalbés que se publica en galego nunha colección para adultos, da que se prepara xa a segunda edición, tampouco acertou a poñerlle nome á primeira a esa violencia. Pasaron trinta anos e un fantasma até que se rebelou de vez.

Gabriel Lamas e Agustín Fernández Paz teñen máis ou menos a mesma idade. Ambos padeceron a ditadura franquista, aínda que as súas biografías foron distintas. O protagonista da novela ten 50 anos cando regresa en 2002 a Monteverde, a súa vila natal, despois de tres décadas en París. Aínda non sabe moi ben por que cruzou a fronteira dos Pireneos en 1972, deixando o seu pai no cárcere por un delito que non cometera, nin por que regresa. Non é soamente para soterrar a súa nai. Ten unha conta pendente co seu pasado: facer xustiza e limpar a memoria do seu pai. Como Fernández Paz.

“Esta novela é un axuste de contas comigo mesmo e coa miña xeración”, recoñece o escritor. “Eu non son Gabriel Lamas. Non escapei, coma el, dunha situación que o afogaba, e por iso non experimento a súa carraxe. Pero si que teño a sensación de ter sido estafado. Vólveme cada vez que vexo unha película e comprobo que hai moitas imaxes que foran censuradas, ou cando consigo ver por fin algunhas que sabía de memoria polas revistas de cine e que xa non me serven agora. Pasoume hai uns anos con If…, a de Lindsay Anderson. Eu sabíao todo desa película por Triunfo, que lía todas as semanas, e por Film Ideal e Nuestro cine. Devecía por vela, pero era imposíbel. Cando a vin, despois de tantos anos, xa non me fixo graza. Pasáralle o momento”.

A investigación que emprende Gabriel Lamas en Non hai noite tan longa na procura do verdadeiro culpábel do delito polo que encarceraron o seu pai, roubándolle o resto da súa vida, permítelle ao escritor reconstruír a época na que o protagonista abandonou Galicia. “Fálase moito da inmediata posguerra, e ten lóxica, pero aqueles últimos anos dos sesenta e os primeiros anos setenta foron horribles”, recorda o autor. “Aínda existía o Tribunal de Orden Público (TOP), e esa foi a época do proceso de Burgos, o estado de excepción, os secuestros editoriais, o de Ferrol no 72. No libro tamén menciono, de pasada, a Enrique Ruano e a Humberto Baena”.

MONTEVERDE SOMOS TODAS

Monteverde é Vilalba, pero tamén outras vilas nas que viviu Fernández Paz ao longo da súa vida, como Betanzos, Pontedeume ou Guitiriz. “Se quixese que o lector identificase o que conto con Vilalba, chamaríalle Vilalba. Non o fixen porque estas cousas acontecían en calquera vila galega –e creo que española– da época, talvez de maneira algo menos acusada na costa”. Os antagonistas cos que bate Lamas, como sucedería tamén en calquera outro lugar do estado español, son os mesmos que torturaran o seu pai. Descendentes sociolóxicos ou de sangue dos que se levantaran contra as aspiracións dos seus antepasados, de tradición anarquista. “Esa é a outra estafa. Repasa a lista dos altos cargos das institucións e dos consellos de administración das empresas e compáraa coa dos xerarcas do franquismo, a ver que pasa. Están todos os apelidos, seguen no poder. O das fosas comúns é o síntoma máis evidente, pero hai outras fosas, simbólicas, que tampouco queren abrir”.

O protagonista cruza o seu Rubicón moral. De súpeto, como Rosa Parks, descobre que está canso de ceder e ceder. Porén, a súa investigación non empeza aí. O inicio da novela, a faísca, escribiuna Agustín Fernández Paz nun caderno de 2006 sen saber onde conducía. Un home entra nunha casa deshabitada e atopa o fantasma de seu pai, coma no primeiro capítulo de Non hai noite tan longa: “Moito tardaches! Levo máis de trinta anos agardándote”.

“Foi esa imaxe a que me moveu a escribir a novela”, concede o autor, afeccionado a historias de fantasmas como as do inglés M. R. James. “É un bo recurso para comezar a historia, porque impacta o lector e deixa abertas moitas cousas arredor da trama. E ademais, pensa que nos anos 50 en Vilalba, coma en calquera sociedade agrícola, contábanse moitas historias de aparecidos, nas que por certo todos criamos”.

O título da novela está tirado de Shakespeare, de Macbeth. Comparte con L. P. Hartley e Luis Cernuda o pórtico do libro: “Reunide todo o ánimo que poidades. Que non hai noite tan longa que non remate en día”. A noite é o que teñen en común Gabriel Lamas e Agustín Fernández Paz. A estafa que privou o escritor de ler, cando lle tocaba, as novelas polas que devecía. A inxustiza que o protagonista se propón resolver, estiñando tamén a ferida do seu propio sentimento de culpa. O día que persegue Lamas encárnao tamén Milena, a súa sobriña, bautizada co nome da muller pola que Kafka perdía o siso.
“Milena é unha rapaza nova, xa non ten medo. Está aberta ao futuro e ten ganas de saber”, explica o vilalbés, que depositou no personaxe da adolescente o reverso da súa propia frustración. “Malia a súa idade, ten unha enorme bagaxe intelectual. Pode parecer excesiva esa cultura, pero non o é. Na miña vida profesional como docente de ensino secundario coñecín mozos e mozas que lían o que le Milena, ou incluso máis. Eles poden. Para nós estaba prohibido. Chegamos tarde”.

Iago Martínez

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Poetízate», a antoloxía de poesía galega de Fran Alonso, actualízase na súa 8ª edición logo de vender 9.000 exemplares

Antoloxía,Fóra de Xogo,Noticias,Reedicións,Xuvenil

Poetízate, a desenfadada antoloxía da poesía galega creada e ideada por Fran Alonso, e destinada a lectores que non están habituados a ler poesía, constitúe xa un referente inevitable para a edición de libros de poesía e para os centros de ensino galegos, con máis de 9.000 exemplares vendidos, todo un éxito para unha antoloxía poética. Convertida nun instrumento fundamental para a animación á lectura, para navegar pola poesía galega e para a captación de novos lectores e lectoras de poesía nos centros de ensino, a nova edición de Poetízate amplíase e actualízase: incorpora algúns dos autores e autoras recentes, amplía o seu corpus poético, introduce un fermoso prólogo do poeta Carlos Negro e actualiza o seu deseño de cuberta.

Cunha viaxe poética que vai de Rosalía de Castro (1837) a Rosalía Fernández Rial (1988), a poeta máis nova da antoloxía, é dicir, de Rosalía a Rosalía, Poetízate fai un percorrido ameno e divertido pola pola poesía galega co fin de seguir gañando lectores para un xénero tradicionalmente rodeado de tópicos, eses mesmos tópicos que a antoloxía de Fran Alonso se encarga de botar abaixo.

Porque a poesía non morde. E, aínda que haxa quen pense o contrario, non é aburrida, cursi, nin difícil. E a divertida antoloxía poética de Fran Alonso demóstrao.
¿Para que serve a poesía? Para cantar, para berrar, para recitar, para rapear, para susurrar, para vivir intensamente, para musicar, para rebelarse contra o mundo, para falarlle a alguén ao oído suavemente.

Poetízate é un libro pensado para as persoas que non están afeitas a ler poesía. Un libro para sentir, gozar e intuír a poesía.  A poesía permíteche recoñecer cousas que non hai outro xeito de expresalas. Ofréceche esa forza rebelde da súa lectura. Así que, xa o sabes: poetízate.

Fran Alonso (Vigo, 1963) escribe poesía e narrativa, practica o xornalismo e traballa como editor.  Durante os anos 90 dirixiu a colección de poesía Ablativo Absoluto, de Xerais. Ademais de Poetízate, como poeta publicou O meu gato é un poeta (2011), un libro seu que se prolonga nunha web á que se accede con contrasinal e que tamén leva un CD con poemas recitados pro el e musicados por Xurxo Souto. Outro dos seus poemarios coñecidos é Cidades (1997), que foi Premio Rañolas ao mellor libro infantil e xuvenil do ano, aínda que tamén destacan Persianas, pedramol e outros nervios (1992), Tortillas para os obreiros (1996), Subversións (2001) e Balada solitaria (2004). Na colección Fóra de Xogo tamén publicou Cartas de amor (2006).

Chuzame! A Facebook A Twitter

Antonio García Teijeiro fala de «Non hai noite tan longa» na súa columna de A Nosa Terra

Artigos literarios,Críticas,Narrativa

Antonio García Teijeiro fala de  Non hai noite tan longa de Agustín Fernández Paz na súa columna de A Nosa Terra. Reproducimos o parágrafo:

Gocei moitísimo co libro de Agustín Fernández Paz, Non hai noite tan longa. Coa súa prosa limpa, o seu estilo pulcro, o compromiso de poñer o dedo na ferida, conseguiu emocionarme cunha historia moi ben contada. Posúe a novela moitos valores literarios e, estou seguro, valores didácticos que nos permiten conxugar literatura-vida-periodo histórico dunha maneira maxistral sen rebaixar, en ningún momento, a súa calidade literaria. O escritor vilalbés, coa súa mestría, non nos deixa esquecer o valor da literatura con esta novela, todo un canto á dignidade do ser humano. Case nada nesta época  de mediocridade social tan acusada.

Chuzame! A Facebook A Twitter

A libraría Banda Deseñada Cómics recomenda «Lois Pereiro. breve encontro», a novela gráfica de Jacobo Fernández Serrano

23 Xuño 2011

Cómic,Críticas

A libraría Banda Deseñada Cómics recomenda no seu blog Lois Pereiro. Breve encontro, a novela gráfica de Jacobo Fernández Serrano. Reproducímolo a continuación:

Siguiendo la senda de las biografías institucionales, inaugurada con A voz herdada, llega ahora al mercado Lois Pereiro Breve Encontro, una biografía sobre el finado poeta gallego. Y sí, esta vez no me equivoco cuando uso la palabra “mercado”, puesto que corrigiendo errores pasados, esta edición coeditada por la Consellería de Cultura y Xerais, sí va a tener una distribución comercial a mayores de la distribución institucional. Por fin los lectores y compradores podrán acceder a un libro demandado sin tener que ejercer de prófugos por las ferias del libro de nuestra región en busca del libro perdido. De la misma manera que protestamos y damos palos cuando las cosas no se hacen bien, bueno es destacar cuando se realizan de forma correcta.

Pero dejémonos de politiqueos y pasemos al libro. ¿Qué nos ofrece el Sr. Fernández, Jacobo, en esta aproximación biográfica a la figura de Lois Pereiro? La respuesta está implícita en la pregunta. Ni más ni menos que una biografía. De Perogrullo.

Breve encontro es una biografía…. atípica. Si bien se revisa la vida de Lois Pereiro, la obra no se limita a un repaso lineal de sus vivencias. Estas tienen cabida e importancia, pero lo original de la propuesta viene dado porque su obra y su esencia también están presentes. Además del relato vital, Jacobo Fernández incorpora fragmentos de la obra del artista como si ésta fuera una extensión de su vida física (y de hecho así era).

El despliegue gráfico y narrativo puesto en escena por Jacobo no creo que sorprenda a los que ya lo conocemos, puesto que solo nos reafirmara en lo que ya teníamos claro; este autor es uno de los grandes autores de cómic de nuestro país. La facilidad con que varia del registro narrativo y gráfico según las necesidades del relato, es una lección digna de ser mostrada en las escuelas de cómic. De unas partes más informativas y realistas, a unos interludios más oníricos y poéticos, perfectos para acompañar a los versos de Lois Pereiro.

Más allá del interés sobre la figura del poeta, o de la militancia de cada uno, este Breve Encontro tiene validez como obra en sí misma. Lo mejor que se puede decir de este tebeo, es que Jacobo ha conseguido transformar un trabajo de encargo en una obra personal donde podemos ver todas y cada una de las características de este gran autor. Algo que, a priori, es muy fácil de decir, pero muy difícil de conseguir.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Contos por palabras», de Agustín Fernández Paz, no blog de Ramón Nicolás

Críticas,Infantil,Merlín

Ramón Nicolás publica no seu blog unha breve recensión sobre Contos por palabras, de Agustín Fernández Paz. Reproducímola a continuación:

Afirmar algo novo, a estas alturas, dun clásico da nosa literatura infantil e xuvenil como Contos por palabras, Premio Lazarillo en 1990, incluído na Lista de Honra do IBBY en 1992, Premio lecturas Galix no  2003 e elixido como un dos dez títulos imprescindibles da LIX española do século XX, é labor ben complexo e só significaría reiterar o que a crítica e o favor dos lectores veñen testemuñando desde hai xa vinte anos. Por esta razón aplaudo esta nova e especial edición que, ademais, vén acompañada tanto dun epílogo do autor como do galano que representa un novo relato.

O epílogo, titulado “Vinte anos de anuncios”, exposto en clave evocativa e literaria, resulta operativo para percorrer as principais razóns que levaron a Fernández Paz a idear este libro, a dinámica seguida no proceso de creación e mesmo algúns elementos de filiación biográfica que o autor confesa ver espellados nestas páxinas. Por outro lado, o novo relato que se  rescata da mesma época en que os restantes contos se escribiron, xúntase con acerto aos anteriores. Neste “Un león en apuros” reaparece aquel Doutor Nogueira que protagonizara algún libro do autor e que nos achega, nun exercicio tecido con fina ironía e fluidez narrativa, a un universo en que a homenaxe ao mundo do circo resulta ben palmaria…., universo tan precisado por certo deste tipo de recoñecementos, aínda que só sexan por plasmar o que significaba aquel espectáculo para os que o viviamos con ilusión. Sen dubidalo deséxolle mil primaveras máis a estes Contos por palabras, ben as merecen.

Ramón Nicolás

Chuzame! A Facebook A Twitter

Os verdugos do 36 en Pontevedra. Reportaxe de Iago Martínez sobre «A memoria e o esquecemento», de Gonzalo Amoedo

22 Xuño 2011

Críticas,Crónica,Reportaxes

Iago Martínez que publicou no suplemento Contexto do Xornal de Galicia unha longa reportaxe sobre sobre A memoria e o esquecemento. O franquismo na provincia de Pontevedra, de Gonzalo Amoedo López: Reproducímola a continuación:

Os verdugos do 36 en Pontevedra

Gonzalo Amoedo verte n’A memoria e o esquecemento tres anos de investigación sobre a represión dos golpistas e as estruturas do poder franquista na provincia de Pontevedra. As vítimas tiñan nome e apelidos. Os verdugos, tamén.

O golpe de estado de 1936 acabou con moitas vidas en Galicia. Unhas oito mil, segundo o historiador Dionisio Pereira. En proxectos como Nomes e Voces, un equipo de especialistas dirixido polo catedrático Lourenzo Fernández Prieto, traballan na súa identificación. Para saber como e onde foron asasinados, de que os acusaban, que foi dos seus corpos ou cal dos eufemismos escolleu para eles o aparato de represión dos golpistas. Con que mentira certificaron a súa morte. As vítimas, todas, tiñan nome e apelidos, pero os verdugos tamén. A eles dedicoulle Gonzalo Amoedo (Redondela, 1959) tres anos de traballo e case 600 páxinas. A memoria e o esquecemento. O franquismo da provincia de Pontevedra (Xerais, 2010) recompila os nomes deses cómplices da barbarie, estrados até agora en multitude de publicacións especializadas, e difunde por primeira vez a identidade de seis mil falanxistas. Non o fai, precisa o autor, coma se fose un inventario da ignominia –“Nin todo era branco nin todo era negro”–, senón como unha ferramenta para a memoria. A pescuda conduciuno a outra constatación: nada cambiou no 36. Nin no 39. Nin sequera no 75. Como n’O Gatopardo.

“Hai castas que se moven de maneira transversal pola historia”, explica Amoedo. “Mandaban antes do golpe e seguiron mandando despois”. Iso é o que acertaba a ver Giuseppe Tomasi di Lampedusa na súa novela. O aristócrata Don Fabrizio Corbera, príncipe de Salina, sabía que o desembarco de Garibaldi en Sicilia en 1860 marcaba o principio do fin da súa época, pero consolábao ver o seu sobriño Tancredi Falconeri entre as tropas do inimigo. Garantía a continuidade do seu sangue no bando dos vencedores, nas novas estruturas de poder. Que todo mude para que todo siga como está. “A familia Calvo Sotelo leva 200 anos no poder”, explica o autor do libro, volvendo ao século XX. “Ten pólas no PSOE e no que foi a UCD, pero tamén tiña unha importantísima no entramado inmediatamente anterior ao 36 e mesmo algún deputado por Ribadeo a principios da Restauración borbónica. Ás veces despístannos os apelidos porque os maternos van desaparecendo, pero seguen aí. Por iso a Transición tamén foi un engano. Fíxoselle crer á esquerda que podía mudar as cousas cando realmente non mudou nada. De aí que se fabricase unha esquerda, a do PSOE, que non tiña nada que ver coa que loitara contra Franco”.

Un dos textos máis citados no libro de Amoedo é El poder de la banca en España (1970), de Juan Muñoz. A Guerra Civil, argumenta, non foi unha contenda ideolóxica senón económica, “coma todas”, protagonizada polo capital, o Exército e a Igrexa. Nin sequera pola Falanxe Española, “un instrumento usado polos militares para os seus propios plans que nunca contou demasiado, nin na elaboración do golpe de estado nin na forma de levalo a cabo”. En todo caso, matiza, a organización que fundaran José Antonio Primero de Rivera, Ruíz de Alda e Alfonso García Valdecasas en outubro de 1933 “proporcionou o substrato ideolóxico” do que carecían os sublevados no intre de atentar contra a II República. Antes da guerra, de feito, a súa popularidade en Galicia era practicamente nula. Non máis de 160 militantes, segundo o redondelán, “e a maioría mozos ou estudantes”.

“Nun informe do ano 37 ou 38, unha vez que o golpe triunfara, un señor que fora presidente da Deputación de Pontevedra recoñecía que tiveran verdadeiros problemas para compoñer as xestoras municipais”, explica Amoedo. “Non tiñan xente, e ao final non lles quedou máis remedio que usar os antigos dirixentes da Restauración, que estiveran na Unión Patriótica de Miguel Primo de Rivera. Os que mandaran toda a vida”. A memoria e o esquecemento inclúe un cadro con todos eses gobernos municipais na provincia, indicando quen estaba e de onde procedía. Só houbo quince alcaldes que pertencesen á Falanxe Española antes da obrigatoria unificación de abril de 1933, os chamados “camisas vellas”. En Forcarei e Moraña, por exemplo, repetían os republicanos. En Baiona, Cambados, Marín e Pontevedra, os que xa estiveran á cabeza na ditadura de Primo de Rivera. En Rodeiro, O Grove, Moraña ou Mos, entre outros casos, recuperaban o poder aqueles que o tiveran entre outubro de 1934 e febreiro de 1936, todos membros da CEDA ou do Partido Radical. Tamén houbo algúns que pertenceran ao Partido Galeguista, e non só o coñecido Xosé Filgueira Valverde, rexedor de Pontevedra, senón tamén José Barreiro Álvarez (Baiona), anteriormente alcalde monárquico, ou Perfecto García Lemos (Bueu).

O PAPEL DOS GALEGUISTAS

A historia do galeguismo está atravesada pola represión. No capítulo dedicado á intelectualidade que colaborou cos golpistas, Amoedo recorda os asasinatos de Ánxel Casal, Roberto Blanco Torres e Camilo Díaz Baliño, ademais das dificultades polas que pasaron no exilio personaxes como Luis Seoane, Lorenzo Varela, Rafael Dieste, Castelao ou Isaac Díaz Pardo. Non todos os casos, porén, foron coma estes. “O Partido Galeguista era unha formación demasiado nova, e había moita xente que intuía que ía ter un certo protagonismo no futuro. Apuntáronse como se podían ter apuntado a calquera outra cousa”, explica o autor. “Había moita xente moi dereitas dentro do partido, de misa diaria, e algúns procedentes desas familias das que falaba antes. Na primeira xestora da Deputación de Pontevedra había membros de Dereita Galeguista, a escisión do partido, e podo dicir que en Redondela os galeguistas que se integraron na Falanxe foron bastante crueis”.

A memoria e o esquecemento recorda as complicidades que tiveron co novo réxime intelectuais galeguistas –ou que escribían en galego– como Álvaro Cunqueiro, Antonio Noriega Varela, Celestino Luis Crespo Crespo, Aquilino Iglesia Alvariño –antigo membro das Mocedades Galeguistas, a quen se lle dedicou o Día das Letras Galegas en 1986–, Álvaro das Casas ou o vigués Jaime Solá, director de Vida Gallega e membro da Real Academia Galega.

A PLANIFICACIÓN DO TERROR

Gonzalo Amoedo desmente co seu traballo un dos mitos máis recorrentes sobre o que aconteceu en 1936: non houbo, agás contadísimas excepcións, axustes de contas. “As mortes tiñan que ver cunha selección previa, non se mataba a calquera”, arrisca. “Escolleron sobre todo a aqueles que se significaran na folga da sardiña, en defensa dos traballadores, e dous sectores en concreto: os mestres que abrían os ollos da xente e os funcionarios que non se implicaron con eles, tanto militares como gardas civís e membros da administración local”. Mataban, segue o redondelán, en lugares afastados das vilas que fosen visíbeis para todo o mundo, como os accesos das vilas. “Lembremos que na cúpula militar mandaban os militares da Guerra de África, xente que queimara aldeas enteiras en Marrocos. Aquí non se trataba de gañar unha guerra senón de estabelecer un medo perpetuo para que ninguén ousase nunca dicir nada”.

Todas as execucións pasaban polo exército, aínda que fosen outros os executores. A Garda Cívica, encargada de manter a orde na retagarda mentres os militares se ocupaban da fronte, non actuaba soa. “Na provincia de Pontevedra era un comandante quen mandaba o corpo, aínda que houbese tamén civís como Víctor Lis Quibén na xerarquía. Non existiu represión que non estive estudada e coordinada co Exército. Ás veces podíaselle ir a man a algún onde non debía, pero sempre había alguén que poñía no seu sitio a quen non fixese o debido”.

Tampouco a Igrexa se salva da ollada de Gonzalo Amoedo, que xuntou aos testemuños orais e a bibliografía publicada nas últimas décadas un importante traballo de pescuda no Arquivo Histórico Provincial e nos fondos da Xefatura Provincial do Movemento que o profesor Xosé Ramón Barreiro Fernández depositou na Real Academia Galega, da que foi presidente. “Houbo curas que axudaron os fuxidos, pero en xeral o papel da Igrexa como institución foi tremendo. Destacan personaxes como o padre Nieto ou o famoso Reisiño de Vigo, que organizou arredor da revista Martin Códax un auténtico viveiro de fascistas. Unha das crueldades máis grandes, ademais de que che matasen a alguén, era que non cho deixaban enterrar no cemiterio ou obrigaban a xente a cavar foxas á porta do recinto para que todo o mundo as pisase ao entrar. Ese tipo de prácticas e de curas di bastante do espírito que aniñaba no seo da Igrexa”.

A Amoedo, autor tamén de traballos como Memorias de Manolo Barros. Autobiografía dun militante comunista (2006) e Episodios de terror durante a Guerra Civil na provincia de Pontevedra (2007), quédalle material abondo para ampliar unha hipotética segunda edición do libro co que pasou entre os anos corenta e os setenta, onde a represión continuou. Datos que axudarían a entender a penúltima conclusión do seu traballo: “A Transición foi unha gran mentira. Nin foi modélica nin foi santa nin a Constitución se fixo por todos e para todos. Foi unha componenda feita por uns poucos. Ninguén someteu o nomeamento do rei a un referendo. E aí está o PSOE, que naceu de novo coa conivencia dos servizos secretos do franquismo”. Don Fabrizio Corbera e Tancredi Falconeri, outra vez. Que todo cambie para que todo siga como está.

Víctor Lis Quibén: o paradigma do represor

Quen foron os elementos máis duros da represión na provincia? A pregunta non parecía tan doada, pero Gonzalo Amoedo ten moi clara a resposta: “Víctor Lis Quibén, sen dúbida. É o paradigma do represor. Non hai vila en Galicia onde non teñan algo que contar sobre el”. Nado en Bos Aires en 1893, fillo único de Fulgencio Lis e Perfecta Quibén Bermúdez, o médico Víctor Lis fixo máis carreira como asasino que como salvador de vidas humanas, e logo de trazar un curioso arco político dende a fe monárquica ao fascismo, cada vez máis radical, acabou morrendo só en 1963, “no máis absoluto esquecemento, abandonado polos seus, sen ningún peso político no réxime. Non o podían ver diante nin os seus antigos correlixionarios. Había demasiado medo”.

Xa en 1923 se anunciaba como médico cirurxián con despacho no número 68 da rúa da Oliva, en Pontevedra, e seis anos máis tarde aparecía como socio da Policlínica de Urxencias da rúa Benito Corbal canda Amancio Caamaño Cimadevila –fusilado na Caeira o 12 de novembro de 1936–, Francisco Pereira e Tomás Abeigón Pazos. En 1931 presentouse ás eleccións municipais pola candidatura monárquica, acompañado por Plácido García, Peregrino Fariña, Ramón Segura, Celso López –tamén médico, sería despois membro da FET das JONS–, Francisco Rodríguez e o seu compañeiro de despacho Tomás Abeigón.

En decembro do mesmo ano aparecerá como un dos impulsores da tradicionalista URD, da que chegará a ser secretario local, e da Acción Nacional de Vigo, ambas formacións finalmente integradas na CEDA. En novembro de 1933 obterá acta de deputado por Pontevedra, pero un ano máis tarde pasará a Renovación Española, o partido de José Calvo Sotelo, co que renovaría a praza en febreiro de 1936. Para entón, segundo Gonzalo Amoedo, levaba unha dobre militancia, xa que mantiña estreitos contactos coa Falanxe Española a través do seu secretario, Pío Domínguez Vigo.

“Víctor Lis Quibén pasou á historia por ser un dos principais responsábeis da creación dos escuadróns da morte, tamén denominados brigadas do amencer, que tanto dano fixeron nos días aciagos de 1936 e 1937 en toda a provincia de Pontevedra”, explicita Amoedo no seu libro, “e así, a súa figura de miserable carnicero será nomeada por calquera aldea da provincia sempre que alguén relate unha historia tráxica”. Primeiro na Garda Cívica, da que era o xefe práctico, e logo na fronte, unha vez disolta, Víctor Lis entregou a súa vida ao exterminio, pero tamén á etnografía. O médico “traballou na recollida de datos sobre a menciña popular, o cantareiro, as crenzas e costumes, así como na recompilación da verba dos canteiros e noutros traballos de divulgación histórica, participando en coloquios galego-portugueses”, conta A memoria e o esquecemento dun personaxe que mantiña correspondencia con Ramón Cabanillas. No Museo de Pontevedra consérvanse autógrafos, impresos e fotocopias dos seus traballos de antropoloxía cultural galega, que ocupan un total de catro caixas. Un traballo seu sería prologado por Fermín Bouza Brey e a Fundación Penzol dispón na súa colección doutro sobre a ermida da Peneda e as súas tradicións centenarias.

Amoedo alcuma a historia de Víctor Lis Quibén, un home de clase media, non asociado as grandes familias que detentaban –e detentan– o poder político, económico e social na provincia, “parábola do asasino de bo berce”. Poucos personaxes pasaron desa maneira á memoria local, argumenta o redondelán, agás contadísimas excepcións como as de Bruno Schweiger Damboeck e a familia Ferrín en Redondela. En oposición a estes perfiles sitúanse os daqueles “chibos expiatorios” que, sendo alleos ás clases que imaxinaran deseñaran e mandaran o golpe de estado e a represión posterior, se viron dun ou doutro xeito implicados na barbarie. Cita, por exemplo, o caso de Fernando Lago Búa, inspector provincial de Prisións, a quen se responsabilizou das extorsións e paseos que sufriron os presos de San Simón.

O doutor Víctor Lis Quibén converteuse nun cidadán corrente ao rematar a guerra. “Nin sequera recibiu un cargo de edil en pagamento polos seus moitos servizos, como recibiron outros, ou de simple directivo do colexio profesional médico ao que pertencía, ateigado daquela de vellos e novos falanxistas”, explica Amoedo ao final do capítulo que lle dedica no libro, “que ben podería dar lugar a unha biografía, se alguén ten interese”. “A súa estrela, que tanto brillara durante os anos da República e durante a guerra, foise apagando até a súa morte, desprezado incluso por moitos dos que foran os seus compañeiros de tropelías”.
Chuzame! A Facebook A Twitter

«Un dedo manchado de tinta», de Manuel Portas: unha novela de novelas

Autores,Críticas,Entrevistas,Narrativa

A xornalista Montse Dopico publica no Galicia hoxe unha reportaxe sobre Un dedo manchado de tinta, de Manuel Portas. Reproducímola integramente:


O extraordinario do cotián

Manuel Portas retrata na súa segunda novela a variada casuística social duns personaxes conectados, sen sabelo, no espazo compostelán

Un dedo manchado de tinta, a segunda obra narrativa de Manuel Portas, é unha novela que contén varias pequenas novelas. Historias de persoas que poderiamos atopar un día calquera pola rúa, en Compostela. Proba da grandeza que o cotián, a xente anónima, pode acadar.

Polas páxinas deste libro desfilan, a partir das fantasías dun aspirante a escritor, as vidas de Alberte, funcionario municipal que se mergulla nos arquivos na procura de respostas para un fillo de emigrante; Malulú, vendedor ambulante senegalés que se encontra cunha muller galega, María, e que é socialmente condenado por ser quen é; Carme, que se debate entre a súa filla e o seu amor polo home encarcerado acusado de violala; Cristina, nai e sindicalista incansable e Chus, investigadora que se enfronta a unha trama de corrupción con recualificacións de terreos.

Son personaxes conectados entre si, aínda moitas veces sen sabelo. “Na novela hai un xogo entre a ficción e a realidade, que é un tema clásico na literatura… E novelas dentro da novela, e un xogo de puntos de vista, de quen conta, que é Gonzalo, un personaxe máis e un narrador que vai cambiando de estilo nos relatos. Ademais da pluralidade de puntos de vista, está a dos xéneros narrativos, que cambian de relato a relato. E a pluralidade da casuística social que poderías atopar nun espazo como Compostela”, explicou o autor.

Como na súa primeira novela, Denso recendo a salgado, o narrador leva o lector da man, aínda que se mantén até o final a ambigüidade entre realidade e ficción, entre verdade e imaxinación, a través del. Denso recendo a salgado presentaba primeiro os numerosos personaxes, e despois armaba os lazos entre eles. Un dedo manchado de tinta fai algo semellante, deixando, o primeiro, só entrever as conexións entre os protagonistas de cada historia.

Nada teñen que ver, en principio, as historias dun funcionario ou dunha avogada investigadora coas dun inmigrante que comparte con outros compañeiros un piso de camas quentes, ou coas dunha caixeira de supermercado namorada dun home pouco aconsellable.

Pero hai fíos invisibles que os unen a todos. A pegada da emigración, por exemplo. Ou a dos afectos rotos, problemáticos. Do mesmo xeito que os personaxes da primeira novela compartían unha mesma insatisfacción coa súa existencia. “Son biografías que se poderían dar na realidade. Busquei certo realismo, aínda que claro, hai vidas que son literariamente máis atractivas que outras”, sinalou. Alberte conduce o lector por unha historia familiar que se desenvolverá a contrafío das normas sociais, e que desembocará en emigración por vergoña. Malulú representa a auténtica odisea dos africanos que perseguen en patera e a golpe de precariedade o soño europeo. El séntese, en xeral, ben tratado en Galicia, pero ten que loitar, coa axuda de María, contra os prexuízos que o acaban levando ós calabozos. O libro está cheo de antiheroes que son heroes. Carme está atrapada nun dilema autenticamente dramático, pois non sabe se crer a súa filla ou o home do que está namorada. A través deste home, Jonnathan, o lector adéntrase no ambiente do cárcere, nun relato con algúns puntos de confluencia coa trama de fondo de Denso recendo a salgado: as drogas, a delincuencia…

Cristina, a caixeira que foi nai antes de tempo e se vai envolvendo na loita sindical no supermercado no que traballa, e Chus, a investigadora de éxito que non dubida en ir ata o final aínda que arrisque a súa vida, son mulleres fortes, valentes, decididas. “Non pretendía que fose algo pedagóxico nin nada así. Pero si é certo que teño personaxes femininos así. Máis que nada quixen reflectir a grandeza, o extraordinario que agocha o cotián, as vidas anónimas”, subliñou o autor.

En canto ó estilo, respecto á lingua, non é moi diferente de Denso recendo a salgado. “É unha lingua moderna, urbana, desruralizada. Temos que ter un estándar de lingua urbana. E creo que este é un esforzo que se está levar á práctica na literatura actual”, indicou. Acompaña ó libro un CD do grupo Loaira, cun tema composto para cada un dos personaxes principais da novela.

“Creo que o futuro pasa pola multidisciplinariedade. Xuntar distintas expresións artísticas: literatura, danza, música… Clara Pino fixo as letras a partir da novela, e compuxo tamén a música con Rubén Abel”, comentou, por último.

POLÍTICA LINGÚÍSTICA

“É lamentable o que está a pasar”

Manuel Portas foi concelleiro de normalización lingüística en Compostela, e de feito fixo o primeiro plan de normalización.

É profesor de lingua e literatura galegas, e autor dun coñecido ensaio sociolingüístico, Língua e sociedade na Galiza.

“Creo que a xente non é consciente do mal que se lle está a facer á lingua, indo contra elementos do pacto social básico sobre a lingua, como a lei de normalización ou a toponimia. É lamentable o que está a pasar, e non só pola repercusión directa das medidas que están a supor un retroceso, senón por como van afectar ó prestixio social da lingua”, opina.

O actual alcalde da Coruña desafía a lei de toponimia, a Xunta aplica un decreto sobre o uso do galego no ensino “feito en alianza coa ultradereita….”.

“A lingua é de todos, e é de todos a obriga de defendela. E mentres no se decaten disto, non imos avanzar. Non vale nin atacala, nin apropiarse dela”, reflexionou Portas.

Montse Dopico

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Manuel Rodríguez Alonso sobre «Resurrección», de Lea Tobery

Críticas,Xuvenil

O crítico Manuel Rodríguez Alonso publica no seu blog Bouvard e Pécuchet unha recensión sobre Resurrección, de Lea Tobery, que se pode ler aquí.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Manuel Bragado, intervención nos Premios Xerais 2011

2011,Discursos,Premios,Premios_Xerais,Vídeos,Xerais

Chuzame! A Facebook A Twitter

María Xosé Queizán, intervención nos Premios Xerais 2011

21 Xuño 2011

2011,Autores,Discursos,Ensaio,Feminismo,Poesía,Premios_Xerais,Vídeos

Eis un amplo resumo da intervención de María Xosé Queizán no acto de entrega dos Premios Xerais 2011. Moi emocionante foi o seu remate cando a escritora viguesa cantou a capela a cantifga de Mendinho (a partir do minuto 11).

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de «O souto escuro e perigoso», de Miguel Vázquez Freire, en Trafegando ronseis

Álbums,Blogs,Críticas,Infantil,Merlín

O blog Trafegando ronseis publica unha recensión crítica sobre O souto escuro e perigoso, de Miguel Vázquez Freire, ilustrado por Xosé Tomás.

Publica Xerais este orixinal libro con texto de Miguel Vázquez Freire e ilustracións de Xosé Tomás: O souto escuro e perigoso dentro da colección Merliño. E digo orixinal porque o primeiro que chama a atención son as ilustracións: un libro absolutamente negro onde destaca o gris do debuxo e as letras do texto en branco, todo isto posto en función do medo que debe provocar o relato. Un texto que nos fala dos perigos aparentes do bosque porque alí moran animais moi, moi grandes e perigosos; tanto, que nada poden facer contra animais pequenos e nada perigosos que amosan a súa intelixencia: e é que máis vale maña que forza!
Por certo, encantoume o coelliño no seu tobo papando a cenoria tan tranquilo: é absolutamente adorable.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Artigo de David Balsa sobre a escritora Teresa González Costa

Artigos literarios,Autores

David Balsa dedícalle un artigo de opinión a Teresa González Costa. Pode lerse aquí. Reproducimos un fragmento:

Pero hai unha obra especialmente significativa, e tamén vencellada o ámbito do Circo, na escrita da autora grovense da que xa tiven ocasion de falar brevemente e recomendar ardorosamente aos nosos leitores. Estou a falar, coma non, de A filla do ladrón de bicicletas (Xerais, 2010) que se alzou co XXV Premio Merlín de Literatura Infantil e na cal Serafina, unha nena inqueda e soñadora, e a sua bicicleta Celerifera pasan por múltiples e engaiolantes aventuras a pesares da sua tía Dona Perfecta, a antítese dos valores da meniña Serafina. Nesta ocasión, outro xurado destacou “a perfecta combinacion de tenrura e humor” do libro.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Cama e conto», de Gonzalo Moure, en Trafegando ronseis

Animación á lectura,Blogs,Críticas,Infantil,Sopa de Libros

O blog Trafegando ronseis publica unha recensión crítica sobre Cama e conto, de Gonzalo Moure.

Fermoso texto de Gonzalo Moure e fermosas ilustracións de Lucía Serrano constitúen este libro publicado por Xerais: Cama e conto. Un relato tenro e delicioso que é en si mesmo unha petición: non deixedes de contar contos aos vosos pequen@s, igual que os seguides alimentando, a lectura en voz alta, compartida, é un alimento en si mesmo que eles procuran. Porque a lectura non é individual, senón que tamén é compartida; porque axuda a soñar, porque enriquece. E para que cada lector comprenda a importancia desta lectura en voz alto, ao anoitecer, ese pequeno tempo que unha nai ou un pai ofrece a cada fill@, o libro mestura as voces das personaxes, invítanos a sentir o mesmo cá nena pero tamén o mesmo cós pais, para que non permaneza ningunha dúbida.
Un libro sobre a lectura e pola lectura. Pero tamén un libro sobre o tempo compartido, sobre a importancia dos soños, sobre a infancia, sobre a familia, sobra a maxia dos relatos, sobre a marabillosa fantasía que cada un agocha no seu interior e que grazas á lectura desvélase.
Un libro para agasallar a todas as familias que comezan a selo para que non esquezan nunca a importancia da “cama e conto”.
A xente que ten asistido a encontros das Bibliotecas Escolares ten coñecido o traballo de Ballobar. Sentímonos preto do libro e das palabras e sentimentos de Gonzalo Moure para con esta xente que tanto ten traballado pola lectura e pola cultura.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Xosé Manuel Eyré sobre «Fundación Libélula», de Yashmina Shawki

Críticas,Narrativa

Xosé Manuel Eyré publica en A Nosa Terra unha recensión sobre Fundación Libélula, de Yashmina Shawki. Reproducímola integramente:

Fundación Libélula, unha novela semente

Mentres me dispoño a comezar esta crítica, un pensamento cruza as miñas mentes: a creación é, en definitiva, unha reacción, unha indignada reacción fronte á nada. Tal pensamento resulta de aplicación tanto na vida que habitan os nosos días como na que escribe en letras sobre papel. Mais nós, que noticiamos crónicas librescas, ficaremos unicamente na dimensión literaria; logo, vostedes, caros lectores, que son libres, poden ser libres, abonda que queiran.

A Fundación Libélula é unha novela breve auténtica, de sempre, non esas que a miúdo se fan pasar por tal; a primeira novela en galego de Yashmina Shawki. Como tal novela breve, é un discurso moi intenso, desde a primeira liña á última (ollen que non dicimos derradeira, xa verán a razón), como adoitan ser as novelas breves. E comezando a súa trenzada lectura, non resulta doado abandonala, e han ser moitos os lectores que a rematen en poucas sesións. E cando dicimos trenzada lectura estamos xa dando unha imaxe da estrutura sobre a que se ergue. Consiste na exposición alternativa de varias historias, que son conflúen e teñen como vértice unitivo a avogada María Xosé Muradas, fondamente preocupada polas mulleres en situación precaria e que se propón crear unha fundación que as axude, a Fundación Libélula, da que a novela é crónica da súa creación.

Isto é importante, a novela é a crónica da creación da Fundación Libélula. Esa é a súa finalidade. Ou, dito doutra maneira, a finalidade non se esgota na exposición de varias vidas (de muller) rotas, cousa que a estas alturas non supón novidade ningunha aínda que os noticiarios non deixen de lembrar a necesidade de que a sociedade non volva consentir, nunca, tanta vergoña.

Mais o trenzado non se esgota na exposición alternativa das vidas rotas, no espazo adicado a cronicar cada unha delas. Tamén se habilita lugar onde o lector acceda, de primeira man, aos pensamentos destas mulleres. O que significa unha re-actualización dos problemas destas mulleres –e feminina, por extensión– ou maneira de que non se perda de vista, habida conta de que a finalidade é a creación da fundación.

Velaquí as mulleres, velaquí as protagonistas. María Xosé, avogada, moi independente, que ten dificultades para deixarse rodear por quen a quere, enferma de cancro. Ao camiño da súa vida xurdirán Helena (moza da que a nai é prostituta, drógase, bebe e maltrata os fillos; a moza coida os fillos de Maribel, que traballa para María Xosé), Laura (casada cun preguiceiro, sostén a familia e está farta dunha sogra que ten como misión na vida rebaixala) e Gladys (estranxeira, explotada en prostíbulos). Elas son as mulleres de vida en precario, non todas as mulleres, pois tamén será moi importantes Dolores (mentora de María Xosé) e despois Branca (casada con Lois, acolllen os irmáns de Helena) sen esquecer aquela nai de Helena, ou a Natacha ( tamén explotada en prostíbulos).

Obviamente, para o éxito da novela, é preciso que as personaxes –pois nelas asenta a novela– estean ben configuradas, teñan personalidade e esta impacte no lector. E precisamente é unha das primeiras cousas que a lectura da novela de Shaeki deixa moi claro. Sobre todo desde uns diálogos ben construídos, que lembran un tanto o xénero negro. O cal non quere dicir que de cando en vez non paire sobre eles a sombra interferinte da voz autorial, e que iso se note. Ou que, tamén de cando en vez, a tamén sombra do melodrama percorra a narración.

Mais queremos salientar que, en si, esta Fundación Libélula semella en todo momento ser o inicio, o inicio de algo máis grande. E este é o achado realmente importante, o máis trascendente. Fartos xa de tanto vampiro e similares (en series de TV, e tamén literarias), non cabe dúbida que na Fundación Libélula debe agacharse unha problemática humana moito máis interesante e, esta si, autenticamente vital. Polo que cabe agardar futuras achegas neste sentido. Certo, morre a protagonista central desta novela coral; e Dolores,a súa sucesora, non ten moitos folgos. Mais a Fundación Libélula é algo máis grande. Aínda un espazo que admite o trenzado de moitas máis historias. Como a vida mesma.

Xosé Manuel Eyré

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Sonetos de Shakespeare», novidade do mes de xuño

Novidades,Poesía

Os Sonetos de Shakespeare, en tradución de Ramón Gutiérrrez Izquierdo, son unha das novidades do mes de xuño.

Os Sonetos de Shakespeare son un dos cumios da poesía lírica de todos os tempos. As circunstancias que rodearon a súa publicación e a ambigüidade no relativo á identidade e ao sexo dos destinatarios teñen servido de escusa a múltiples conxecturas que, se ben non contribúen á comprensión dos sonetos, proban non obstante o continuo interese que desperta esta obra. Catrocentos anos despois de ver a luz, a modernidade destes textos segue resultando sorprendente, e o enfoque singular do bardo de Stratford fai que fique neles para sempre un halo de misterio. Nos sonetos asistimos a unha sorte de representación dramática onde unha voz meditativa vai debullando, en loita contra o tempo, os vaivéns do afecto e da paixón, da amizade e do amor, do anhelo e do desengano. Nesa percepción múltiple do teatro dos sentimentos danse cita os motivos máis diversos, desde a visión da natureza até a denuncia social ou a procura dunha trascendencia alén da morte. Ramón Gutiérrez Izquierdo presenta esta versión exemplar dos Shakespeare´s Sonnets acompañada de comentarios e notas sobre todos e cada un destes poemas, máscaras diversas do home das mil caras que foi William Shakespeare.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Francisco Martínez Bouzas sobre «Non hai noite tan longa», de Agustín Fernández Paz

20 Xuño 2011

Críticas,Fóra de Xogo,Xuvenil

O crítico Francisco Martínez Bouzas publicou en El correo gallego unha recensión sobre Agustín Fernández Paz sobre Non hai noite tan longa. Reproducímola integramente:

Algúns comentaristas dan por suposto que todas as reseñas que se publiquen sobre a nova entrega narrativa de Agustín Fernández Paz, han facer mención do feito de aparecer editada a novela nunha colección destinada a priori para adultos. Pero esta é “unha novela máis”. Iso si, unha excelente novela, como o son tantas outras coas que nos leva agasallando o escritor vilalbés, á marxe das fronteiras marcadas pola idade dos seus lectores. Xa hai abondos anos que, unha desas explicacións persoais coas que A. Fernández Paz acostuma arroupar os seus libros, permitiume tomar conciencia de que a literatura infantil e xuvenil é a que tamén poden ler os nenos. Un novo galano, pois, de Fernández Paz, un exercicio narrativo que se proxecta  cara ao pasado, un pasado escuro que recupera a memoria, neste caso non a da contenda bélica, pero si as das súas prolongacións na década dos 70 e que chega ata os nosos días, na figura de certos personaxes do relato, comprometidos coa xustiza e coa liberdade, que serán os que, ao final, consigan que non haxa noites tan longas e que nalgún intre escintilen as claridades da alba.

Na cerna da novela, a reparación das mancaduras da ignominia que, como a inocencia  e a indignidade, nunca prescriben, aínda que o poidan facer os delitos trinta anos despois. O protagonista é un home que, a idade de 50 anos, regresa desde París a súa vila natal, mergullado nun alude de lembranzas e co amargor da culpa e da covardía trabándolle a alma, porque desconfiara da inocencia do seu pai, detido, acusado, torturado e condenado pola violación dunha rapaza. Unha investigación ateigada de pistas que nunca se seguiron por desidia ou polo desexo deliberado de ocultar a verdade, convertérao a el, desafecto ao Réxime, na vítima propiciatoria. Na conciencia do fillo, soa a voz fantasmal do pai pedindo xustiza. Tirando dos escasos fíos do novelo, este atormentado personaxe acaba por descubrir a identidade do miserable violador.

A prosa limpa e xenuína de A. Fernández Paz, nun relato en primeira persoa cun ton persuasivo, enfeitada cos trazos de sempre (dominio do ritmo e da progresión narrativa, relampos cinematográficos, ecoloxismo, paixón polos libros…) achéganos unha moi interesante investigación da verdade, que se tinxe de tons shakesperianos e odiseicos; unha acaída  visión  daqueles tempos miserentos na Galicia de finais dos 60 e comezos dos 70. Ese optimismo esencial antropolóxico que caracteriza a súa escrita: a pesar das covardías, felonías, da tortura e do calvario dos inocentes, sempre hai homes e mulleres comprometidos coa xustiza e coa liberdade que lle dan razón ás palabras de Shakespeare no pórtico do libro: “Que non hai noite tan longa que non remate en día”


Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Manuel Rodríguez Alonso sobre «Exogamia 3.0», de Ramón Caride

Críticas,Fóra de Xogo,Xuvenil

O crítico Manuel Rodríguez Alonso publica no seu blog Bouvard e Pécuchet unha recensión sobre Exogamia 0.3, de Ramón Caride. Reproducimos os principais parágrafos:

Baixo o título de Exogamia 0.3 reúnense seis textos breves que oscilan entre a narración e a reportaxe xornalística de ciencia ficción. O autor tivo o acerto de situar estes relatos non nun futuro afastado de nós, senón case á volta da esquina, na segunda metade do século XXI, entre unhas datas que, a partir das informacións que nos fornece o texto, podemos situar entre a actualidade e 2080, é dicir, que é o futuro que está aí xa e que tanto depende da enxeñaría xenética, da globalización ou do cambio climático.

O primeiro texto, “Reciclado”, pon en contrapunto a vida de cinco rapaces na actualidade, catro deles no mundo subdesenvolvido e un deles no desenvolvido, concretamente en Galicia. Os catro teñen a teima de posuír unha videoconsola. Ao lado da narración, temos unha especie de reportaxe sobre como viven os adolescentes do mundo desenvolvido do Norte e en como o fan os rapaces do Terceiro Mundo. Mentres o rapaz de Lanzós (en Galicia, no mundo desenvolvido, no Norte opulento) vive como un lacazán ao que lle cumpren todos os caprichos, mesmo o regalo da videoconsola máis moderna, aínda que sexa aos dezaseis anos incapaz de aprobar todo 4º de ESO, os rapaces do Terceiro Mundo, do Sur, teñen que traballar en condicións insalubres, especialmente Tarim, o que busca cobre nun vertedoiro de Gana.

Acerto deste texto de apertura é o contraste entre o mundo rico do Norte e o pobre do Sur, centrado na vida da infancia e da adolescencia,  así como o descubrimento das mentiras que se agochan detrás da reciclaxe e tamén a globalización dos entretementos dos nosos rapaces. Pobres e ricos aspiran á videoconsola. Difícil o teñen as culturas tradicionais.

O segundo texto transcorre cara ao 2026 e amosa un financeiro millonario que practica a carta furtiva no contorno de Chernóbil, pois as radiacións produciron unha fauna superdesenvolvida moi do gusto dos cazadores ricos. O desenlace resulta moi soprendente e axeitado.

“Mnemotécnica”, o terceiro texto, transita polos eidos dos fármacos que nos fan esquecer e ser felices. Apréciase a pegada do célebre soma de Huxley.

O cuarto relato-reportaxe do libro entra no tema da enxeñaría xenética e da biotecnoloxía presentando a creación de mascotas de deseño, que reproducen a cara do dono. Arrepían eses cans que teñen a cara do amo.

No penúltimo texto a ciencia ficción únese claramente coa denuncia social a partir das historias dos inmigrantes que procedentes de África chegan cara ao 2058 a unha Costa do Sol que está asolagada en gran parte pola suba do nivel do mar causada polo cambio climático.

O derradeiro texto presenta os cambios que na especie humana produciron o cambio climático e mais a contaminación e como os vai solucionando, nos que teñen cartos para o pagar, a enxeñaría xenética. É un bo exemplo do que ao principio chamabamos mestura de relato de ciencia ficción e reportaxe de ciencia ficción.

Xa que logo, estamos ante un conxunto de textos que resultan atractivos non só para o público xuvenil, ao que se dirixe a colección en que se publica o libro, senón tamén para calquera persoa preocupada polo que será do noso mundo xa non dentro de varios séculos, senón no futuro próximo, na segunda metade do século XXI. A contaminación, o cambio climático, a globalización económica e cultural e a enxeñaría xenética están a crear un mundo novo, que pode ser moi duro, especialmente para as clases menos favorecidas ou para os países do chamado Sur subdesenvolvido.

Cómpre salientar neste texto o emprego que se fai da linguaxe técnico-científica, especialmente da terminoloxía. Aparecen termos como organoxénese, xene, clon, clonar, ovocito, chips… e non sei cantos máis ata hai pouco non aparecían nos dicionarios e repertorios léxicos galegos máis extensos. Hoxe xa teñen carta de natureza nos dicionarios dos nosos escolares, así como na lingua coloquial culta. E isto débese indubidablemente a que foron popularizados polo Ensino. Sabido é que a mellor fonte de difusión dos tecnicismos son os libros e as materias de ESO e Bacharelato. De aí a importancia que ten que o galego teña unha presenza efectiva no Ensino de todas as materias, especialmente das científicas. Cómpre non perder isto que se conseguir nestes últimos vinte anos e do que é bo exemplo o léxico e en xeral a lingua deste libro. Xa que logo, queremos máis galego.

(…)

Manuel Rodríguez Alonso

Chuzame! A Facebook A Twitter

Entrevista de Manuel Vidal Villaverde con María Reimóndez

Autores,Entrevistas

Manuel Vidal Villaverde publica no Galicia Hoxe unha entrevista con María Reimóndez, na que dá conta dalgúns dos seus proxectos próximos, que dará á luz en Xerais e reparasa a súa traxectoria.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Ramón Nicolás sobre «A memoria e o esquecemento. O franquismo da provincia de Pontevedra», de Gonzalo Amoedo

Críticas,Crónica

Ramón Nicolás publica no seu blog, Caderno da crítica, unha recensión sobre A memoria e o esquecemento. O franquismo na provincia de Pontevedra, de Gonzalo Amoedo López: Reproducímola integramente:

Precedido dun acaído limiar de Dionisio Pereira publícase este voluminoso ensaio de Gonzalo Amoedo que analiza, incorporando unha inxente documentación, a presenza e evolución do franquismo na provincia de Pontevedra, na liña doutras achegas que foron, van e irán vendo a luz, neste caso adoptando un criterio referencial e delimitativo como é o ámbito provincial.

O traballo resulta verdadeiramente meritorio pois así cómpre entender a análise de asuntos de corte histórico, máis ou menos recentes e que por iso remexen nos rescaldos da dor e da inxustiza de vítimas inocentes. As dimensións do ensaio requiren de seu un relevante investimento de esforzos e tempo á busca de información, para logo abordar o necesario contraste de datos e, finalmente,  expor e interpretar as conclusións ás que conducen o material obtido.

O propio Gonzalo Amoedo, no preámbulo do libro, afirma que non procura a contestación dos descendentes daqueles que foron, dalgún xeito, ferramenta do franquismo, sobre todo no que eufemisticamente se chamou “poda de la mala hierba” senón, e moi polo contrario, deter esa sorte de “amnesia colectiva” que paira arredor das tres mil mortes violentas ocorridas na provincia de Pontevedra, moitas delas producidas despois de concluída a guerra; o obxectivo, máis ben, discorre polo camiño de facer saír á luz o que ocorreu, apuntando quen son ou foron as vítimas e quen os verdugos, tomándolle o pulso así a toda a sociedade daquel tempo convulso.

Non é desprezable, tampouco, o espazo dedicado a ofrecer unha visión de carácter xeneralista dos fenómenos que facilitaron o acceso ao poder dos fascismos nos anos vinte e trinta do pasado século. O autor, asemade, entende que o escrito por el  non pertence ao ámbito histórico, senón que ofrece un libro de “memoria construída con paixón”; sexa como for, velaquí as razóns, por exemplo, da chegada da República ou as do estoupido da guerra civil, alén de todo o que ten que ver  cos integrantes do núcleo inicial da Falanxe pontevedresa, o papel que esta desenvolveu e a presenza dos seus membros nos cargos públicos ou en salientables actividades económicas tras a guerra civil.

Especial interese revisten, ao meu ver, tanto o desasosegante capítulo dedicados á represión, coa revisión de casos particulares e arrepiantes como as actuacións dos tristemente famosos “escuadróns da morte” ou “brigadas do amencer”, como o que se detén na intelectualidade que se sumou aos golpistas…; é neste epígrafe onde se cita a Celso Emilio Ferreiro, entre outros, como adscrito á Falanxe. Entendo esta afirmación como inexacta,  pois non coñezo documento ningún que probe a súa filiación nin aínda menos a proximidade ideolóxica á Falanxe, cuxos membros destruíran a biblioteca da Federación de Mocidades en Celanova nunha queima “exemplar” dos seus fondos  no ano 1936. Que eu saiba só se suxire esta vinculación, sen achegar probas, nun libelo falsario e cheo de despropósitos publicado en 1989 por un tal J.L. Rodríguez Otero. Nunca, o autor de Longa noite de pedra, como confirma X.L. Méndez Ferrín nunha serie de artigos xornalísticos publicados hai algúns anos, pertenceu á Falanxe.

Reformular ou matizar este punto sería importante porque unha afirmación deste xeito contribúe a propalar inexactitudes que logo se reiteran sen contrastar. Unha chata, ao meu ver, nun libro que sigo a considerar ben necesario e de grande utilidade.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Vídeos da homenaxe da CGENDG a Agustín Fernández Paz

Autores,Homenaxes

Publicamos os vídeos elaborados pola Coordinadora Galega de Equipos de Normalización e Dinamización Lingüística (CGENDL) para a homenaxe que se lle rendeu a Agustín Fernández Paz o pasado 4 de xuño no marco da comemorarción dos vinte anos dos Equipos de Normalización Lingüística.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Ramón Nicolás sobre «Lois Pereiro. Breve encontro», a novela gráfica de Jacobo Fernández Serrano

Cómic,Críticas

Ramón Nicolás publica no seu blog, Caderno da crítica, unha recensión sobre  Lois Pereiro. Breve encontro, a novela gráfica de Jacobo Fernández Serrano sobre a vida do poeta das Letras Galegas 2011.

Esta bóla de neve que foi, e é, a celebración do Día das Letras dedicado a Lois Pereiro non deixa de ofrecer sorpresas. Unha delas é esta novela gráfica que subscribe Jacobo Fernández Serrano, baixo o título de Lois Pereiro. Breve encontro e subtitulada como “un achegamento comiqueiro á biografía e á obra do poeta”.

Teño para min que Fernández Serrano, responsable tanto do texto como da parte gráfica, realiza aquí un traballo a todas luces espléndido, inspirándose no coñecido poema de Lois Pereiro titulado precisamente “Breve encontro”, en que o poeta interpreta e retrata a esencia que nel ficou do visionado da película Brief Encounter de David Lean:

Sobrevoabas un día o meu espacio aéreo
rozándome coas plumas levemente
e desaparecerías cun rumor menguante
como a visión dun soño
fracasado”.

Desde esta referencia de xinea cinematográfica, presente no título e mais na novela como elemento axial e estruturador dos contidos, vaise introducindo o lector nunha atractiva e sólida proposta que reinterpreta persoalmente a vida do autor de Conversa ultramarina. Para cumprir ese obxectivo aplica grandes doses de imaxinación, verismo e, cando cómpre, alicerza unha suxestiva e libérrima visión reservada a algúns capítulos inesperados e fantásticos. Baixo esta concepción poliédrica avanza unha revisión visual e textual que serpea, documentada e intelixente a un tempo, irónica nalgunhas ocasións, polas diversas etapas vitais de Lois Pereiro, mais tamén pola súa obra literaria, revisitando as claves que a dominan sen deixar de manter un diálogo fiel coa memoria da súa presenza e co herdo literario que legou.

Todo un acerto esta publicación, por orixinal, intensa e inmensamente atractiva. Moi recomendable sen ningún xénero de dúbidas.

Ramón Nicolás

Chuzame! A Facebook A Twitter

Premios Xerais 2011, a fotogalería de Paula Gómez del Valle

18 Xuño 2011

Facebook,Fotogalerías,Premios,Premios_Xerais,Vídeos,Xerais

Magnífica fotogalería de Paula Gomez del Valle (só para usuarios de Fb).

Aquí a  versión en vímeo con música do Leo.

Untitled from Paula Gómez del Valle on Vimeo.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Anxo Fariña, entrevista en «Faro de Vigo»: «A lectura é para divertirse»

2011,Adiantos_para_ler,Autores,Descargas,Entrevistas,Merlín,Premios,Premios_Xerais,Xerais_nos_medios

Agatha de Santos entrevista na última páxina da edición impresa de Faro de Vigo de hoxe a Anxo Fariña, gañador do Premio Merlín de Literatura Infantil 2011. Un entrevista moi recomendable.

Aquí pode baixarse en pdf un fragmento do texto da obra gañadora.

Chuzame! A Facebook A Twitter

O Leo i Arremecághona nos Premios Xerais 2011

17 Xuño 2011

2011,Música,Premios_Xerais,Xerais

Chuzame! A Facebook A Twitter

Adianto dun capítulo do orixinal do Premio Merlín 2011, «A chave da Atlántida», de Anxo Fariña, para descargar en pdf

Adiantos_para_ler,Autores,Descargas,Merlín,Premios,Premios_Xerais

Hoxe poñemos a disposición dos lectores e lectoras un adianto dun capítulo do orixinal, aínda sen maquetar, do Premio Merlín 2011, A chave da Atlántida, de Anxo Fariña, que pode descargarse en pdf.

Descargar aquí o capítulo 3 de A chave da Atántida

A chave da Atlántida, a obra gañadora da 26ª edición do Premio Merlín de Literatura Infantil, recupera o mito da busca da Atlántida, o continente perdido, asolagado, esa civilización antiga dos atalantes da que non se sabía en que parte do planeta quedou agochada.

Foron os científicos do chamado «Proxecto Prometeo» os que crearon A-cero, un ser humano artificial, un organismo sintético de silicio, un robot capaz de amosar curiosidade polos sentimentos humanos. Un proxecto científico que os bioenxeñeiros da empresa Biomorph desenvolveron a partir da lectura duns pergamiños atopados na fosa de Kermadec, cando indagaban sobre a cidade asolagada da Atlántida. Aqueles pergamiños, redactados nunha lingua descoñecida, deixaban ver uns planos no que se identificaban segredos ocultos, capaces de construír un novo futuro para a ciencia e para a humanidade. A fuxida de A-cero e o seu encontro con Eva e o seu tío Fran desencadeará a busca da chave que permita entrar na Atlántida, unha civilización en estado de hibernación, á que semella poder accederse dende as viguesas illas Cíes.

A chave da Atlántida é unha novela de ciencia ficción na que a un ritmo trepidante se mesturan os mitos dunha civilización antiga coas posibilidades ofrecidas polas biotecnoloxías e da robótica do futuro. Unha aventura que non dá tregua, onde non falta nin o amor nin as persecucións nin as probas fantásticas, na que se somete a indagación dos lectores e lectoras novos un dos tópicos da mitoloxía clásica.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Entrevista con Xavier Queipo, Premio Xerais 2011: «A pobreza e a violencia sempre son parecidas. Agora na posmodernidade a apocalipse é a ausencia de emprego»

Entrevistas,Narrativa,Premios_Xerais

O suplemento Luces de El País publica unha entrevista de Teresa Cuíñas con Xavier Queipo, sobre Extramunde, a novela gañadora do Premio Xerais 2011.

«Hai un ataque e cómpre reconstruírmos isto pedra a pedra»

Cando Extramunde saia do prelo, en outono, os lectores e a crítica poderán comprobar os méritos da novela gañadora do 28º Premio Xerais. O pai da criatura, o escritor e tradutor compostelán Xavier Queipo, da vizosa colleita intelectual de 1957, é quen de cáseque reproducir o extenso relato, con exactitude abraiante, sentado á mesa dun restaurante tailandés de Matongé, o barrio africano de Bruxelas, a cidade na que reside desde hai máis de 20 anos e que lle proporciona “a distancia suficiente para ser independente e a desvantaxe de non participar no ambiente cultural galego, nos contactos e no ensino”. Dúas décadas publicando nas que Queipo, quen se sinte “pouco coñecido en Galicia”, conformou unha carreira literaria prolífica e diversa que se abriu coa saída de Ártico e outros mares (1991, Premio da Crítica Española), que Galaxia reedita agora nunha versión ampliada, Ártico 2.0. Con Extramunde marca na súa traxetoria outro fito que, de novo, conta con escenarios marítimos nun convulso século XVI.

Pregunta. Un mundo no que reina a maldade, a fame e un clima desfavorábel para a vida mais “unha serie de sucesos ensarillados como as doas dun colar de desgrazas” comparecen no inicio de Extramunde. Un cadro apocalíptico…

Resposta. No século XVI houbo unha microglaciación que provocou esa paisaxe gótica, de película de medo, que se describe. Hai que pensar que estamos na fin do feudalismo e que o punto de partida é unha sociedade pechada, de casamentos consanguíneos, miseria extrema, enfermidades e un poder omnipotente por parte da Igrexa que se mestura con crenzas ancestrais. Existe outro esoterismo en Galicia alén da brétema morriñenta, as pedras de abalar e a Santa Compaña que fai palidecer ao realismo máxico. É menos mediático, pero é máis real. Agradecínlle ao xurado que a escolla fose por maioría e non por unanimidade. Que houbera debate até o final é síntoma de boa saúde na literatura galega.

P. No seu discurso de recepción tamén lle mandou un recado ao conselleiro de Cultura, presente no acto.

R. Dirixínme a Roberto Varela para dicirlle o que penso: “Somos galegos, moitos momentos da nosa vida son en galego, facemos o amor en galego, queremos que os nosos fillos vaian á escola en galego. Dígalle ao Goberno da nosa parte que queremos galego”. Despois agradecínlle que estivera alí nese día. A xente, que até entón estivera un pouco tensa, merecía esa alegría e penso que todos saímos gañando.

P. Un grupo de condenados pola Inquisición inicia unha travesía en barco cara a unhas selvas ignotas onde ían ser abandonados á súa sorte, o que enlaza coa figura da ordalía, ou xuízo de Deus, que se aplicou desde a Grecia clásica para probar a inocencia ou a culpabilidade dos acusados mediante probas de forza que os enfrontaban coas potencias superiores. Por que recorre a unha ambientación histórica para este libro de aventuras? Trátase dunha fábula sobre os tempos actuais?

R. A pobreza e a violencia sempre son parecidas. Agora na posmodernidade a apocalipse é a ausencia de emprego. Puidera ser que hogano houbese menos miseria, pero que significa que a cocaína sexa máis popular nas aldeas có café? Ou que haxa máis anuncios de prostitución feminina e masculina ca ofertas de emprego? É miseria mental. Metáforas tan primitivas como esta permiten extraer a esencia dunha idea. O que me interesa é que a xente poida ler con varios niveis de atención. Nesa nave de tolos están á mercé da providencia… Dicían que non os mataban, simplemente deixábanos alí, que era o mesmo! Hai personaxes secundarias moi potentes, como un hermafrodita, descricións moi plásticas de treboadas, episodios de violencia contra as persoas, unha conspiración da curia de Compostela, unha rebelión a bordo, desembarcos en portos africanos, encontros con criaturas e paisaxes descoñecidas e motivos clásicos… O relato está engarzado de varios xeitos: un narrador principal, outro que se chama o cego de Zas e que ten o seu referente no cego de Gondar de Valle Inclán, o escribán que vai tomando nota de todo o que pasa e, ademais, acontece que a personaxe central nunca é a mesma.

P. Adivíñase un esforzo importante de documentación detrás da novela.

R. Moitas delas son lecturas que teño feito desde pequeno, dos libros de aventuras que me gustaban! En particular, é froito de soños que tiven e de dous anos mergullado en Conrad, Cortázar, García Márquez, as películas de vaqueiros, Lévi-Strauss, Wallace, n’ O rinoceronte do Papa, de Lawrence Norfolk, en moitas lecturas das que non lembro nada pero deixan pouso. Coido que Extramunde terá preto de 500 páxinas, pero co material que xuntei tería para moitas máis! Tiven que frearme! Pensando no lector e pensando en min, porque chega un intre no que cómpre pechar as historias. En calquera caso, quedan apuntamentos para proxetos futuros.

P. Que hai de aprendizaxe nesta viaxe?

R. É o sentido de procura primixenia que guiaba aos exploradores naturalistas, aos adiantados e aos descubridores: querían ver mundo para contalo, recrealo, gozalo ou o que fose. Estas xentes non tiñan nada que perder, porque viñan dunha miseria inmensa e saían dun ambiente de represión. Eran como os emigrantes nosos polo mundo coas súas maletas de cartón. Outros aspectos son a solidariedade que nace entre presos e mariñeiros, que ao final son todos iguais a bordo, e o choque coas forzas da natureza, con descricións de tempestades formidábeis inspiradas, en parte, na Historia Natural do conde de Buffon, do século XVIII, porque eu nunca vin unha néboa negra por riba do mar, aínda que existe! É no confronto onde as persoas ven a medida de si mesmas e que non son tan distintas das demais. Tamén o home precisa arredarse de si mesmo e buscar espazos abertos non opresivos, como o mar, para ser un mesmo, un novo mundo no que expresarse como é, como seguimos procurando nesta sociedade, na que xa estivemos mellor.

P. Cando foi iso?

R. Cando había menos paro, menos agresión á lingua e existía outro pudor. Os Gobernos de Fraga, sobre todo os primeiros, non nos odiaban. Eran conservadores e protofachas, pero con Rosalía e con Castelao. O seu carácter non era antinacionalista; tamén é verdade que o nacionalismo estaba daquela menos organizado e polo tanto non era considerado un enemigo potencial. “Como non nos fai dano, non o imos masacrar”. Ademais, cando hai, como agora, un momento de crise económica e ética, e hai que dicir ética porque senón os encausados por casos de corrupción non sairían elexidos nuns comicios como ven de pasar, a xente é menos espléndida e cada un vai máis polo seu. Diso falei no discurso do Xerais, da solidaridade entre os creadores galegos, mesmo en sentido guerreiro.

P. Que propón vostede?

R. Hai un ataque e cómpre unha estratexia para reconstruírmos isto pedra a pedra. Como formulou, no século V a. C., o chinés Sun Tzu n‘A arte da guerra, se amosas febleza cando te atacan, o inimigo arrisca máis para acabar contigo dunha vez por todas, envalentónase. A loita é crónica cando levas 16 anos na oposición, houbo unha vitoria parcial durante catro anos, e despois o desencanto foi terríbel e é maior cando desaparecen Vieiros e a edición en papel d’A Nosa Terra, o símbolo que foi Sargadelos está fóra de combate, vai pechar a sala Nasa e as axudas culturais desaparecen na súa meirande parte porque todo está absorbido pola gran chupadeira que é a Cidade da Cultura. Este país non ten infraestrutura empresarial para semellante megalópole. Cómpre recuperar a idea das comarcas e colocar a cultura nos lugares que están ao alcance da xente, ao xeito das capitais culturais europeas.

Teresa Cuíñas

Chuzame! A Facebook A Twitter

Premios Xerais 2011, intervencións dos premiados no acto de entrega

2011,Autores,Fóra de Xogo,Lingua,Merlín,Narrativa,Premios,Premios_Xerais,Vídeos,Xerais,Xuvenil

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Lois Pereiro, unha vida de cómic»: reportaxe sobre a novela gráfica de Jacobo Fernández

Cómic,Reportaxes

Jorge Lamas publica hoxe en La Voz de Galicia unha reportaxe sobre Lois Pereiro. Breve encontro, a novela gráfica de Jacobo Fernández Serrano sobre a vida do poeta monfortino. Reproducímola a continuación:

Lois Pereiro, unha vida de cómic

Jacobo Fernández publica a biografía do poeta en clave de novela gráfica

Unha plataforma escuro e invadido polo fume gris sérvelle a Jacobo Fernández Serrano para introducir a Lois Pereiro nunha escena de Breve encontro, de David Lean. Ou chiscadela a unha dás películas favoritas do poeta de Monforte de Lemos convértese non limiar a «un achegamento comiqueiro» á biografía e á obra do protagonista do último Día dás Letras Galegas. A novela gráfica ven de ser publicada por Edicións Xerais de Galicia.

«Dentro dous seus gustos estaba todo ou campo dá contracultura, ou rock, a poesía, ou cine e ou cómic, ao que era moi afeccionado, polo que non houbo antes un homenaxeado a quen lle viñera tan ben unha versión cómic dá súa biografía», explica ou vigués Jacobo Fernández Serrano.

Ou autor do libro quería que a súa novela ofrecera información biográfica, unha escolma dás obras do seu protagonista e, ao mesmo tempo, «que fose un cómic meu, que non fora algo aillado e se tivera puntos de unión co que levo feito».

Circunstancias difíciles
Fernández Serrano afronta ao seu personaxe sen tabús porque é consciente dá «imposibilidade de achegarse a súa poesía sen ter en conta as circunstancias dá súa vida». A adicción á heroína, a intoxicación pola colza e a súa diagnose de sida son circunstancia que ou autor trata de narrar, alonxadas do dramatismo dous propios feitos. «Aos rapaces dá súa xeración tocoulles afrontar cousas sen información, chegáronlles todas de golpe», afirma Jacobo, que recoñece ou atractivo gráfico de Lois: «A personaxe xa estaba feita, o era un personaxe reconocible e distinto a todos vos demais».
A ex noiva de Lois Pereiro, Piedade Cabo, ou ou propio irmán de Lois, Xosé Manuel, foron fontes directas para ou autor, pero tamén lle serviron vos traballos desenvolvidos, e publicados en Xerais, por Iago Martínez e Marcos Calveiro.

Jorge Lamas

Chuzame! A Facebook A Twitter

«A modesta proposición e outros ensaios», de Lois Pereiro, dispoñible en formato e-book

E-books,Ensaio

Xa é posible ler a Lois Pereiro en formato e-book. Modesta propisición e outros ensaios está a disposición dos lectores e lectoras desde o espazo de Xerais en Todoebook.

Deste xeito, unha das obras máis emblemáticas de Pereiro pasa a estar dispoñible en formato e-PUB ao prezo de 8 euros.

Con este título, Xerais amplía a súa oferta dixital, á que se incorporou tamén nas pasadas semanas Mary Wollstonecraf Shelley e a súa criatura artificial, de María Xosé Queizán.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Ramón Nicolás sobre «Despois da medianoite», de Salma

Críticas,Narrativa,Traducións

Reproducimos unha recensión de Ramón Nicolás en La Voz de Galicia sobre Despois da medianoite, da escritora india Salma:

Quen guste de inmiscirse e coñecer, mesmo emotivamente, a cerna dos  costumes e da idiosincrasia, as esperanzas e desesperanzas cotiás e vitais que alentan no espírito dunhas xentes, talvez de ficción, que poboan unha pequena vila india e musulmá, emprazada en Támil Nadu,  ten á forza que se achegar esta proposta.

Nela constrúese un fresco vivísimo e cheo de plasticidade, tamén deseñado con crueza cando é preciso, de homes e mulleres que conviven cos altos muros que erguen os fundamentalismos de toda clase, mais faise axotando os posibles estereotipos pois tamén se acollen eses trazos que nos igualan a todos como seres humanos. E Salma deseña este universo cunha vontade hiperrealista, deténdose nos pequenos detalles da vida cotiá e debruzándose, con efectividade literaria, sobre asuntos que se consideran tabús na sociedade india: o propio corpo, a sexualidade ou a crítica á relixiosidade.

No fondo, Salma foi tecendo un tapiz no que ficase constancia dunha vontade reivindicativa á busca teimosa da liberdade nun contexto ofegante  para trazar unha fermosa e dura metáfora sobre a opresión de todo tipo (patriarcal, política, económica, relixiosa, social…) que se exerce sen miramentos contra os máis febles. Unha sorte poder ler unha novela coma esta: vai directamente ao cerebro, mais tamén ao corazón.

Ramón Nicolás

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Que lle podo ofrecer a quen me intente», novidade sobre Lois Pereiro a iniciativa da Universidade de Vigo

Monografías,Novidades

Que lle podo ofrecer a qun me intente? é un monográfico sobre Lois Pereiro coordinado por Anxo Angueira e Teresa Bermúdez Montes e coeditado por Xerais e a Universidade de Vigo.

Este volume é o primeiro resultado dun proxecto concibido polo grupo GAELT (Grupo de Análise e Estudo da Literatura e a Tradutoloxía), vinculado á Facultade de Filoloxía e Tradución da Universidade de Vigo. En consonancia coa actividade que literaria e socialmente se desenvolve arredor do Día das Letras Galegas, o noso grupo quere contribuír ás numerosas achegas realizadas ó estudo e análise do autor ou autora ó que se dedica esta celebración. A figura de Lois Pereiro, que protagoniza este 2011, é pois quen centra esta primeira entrega. Trátase dun autor complexo e senlleiro, ás veces periférico, coma un outsider, ata o de agora lonxe da canonización académica. Porén, Lois Pereiro gozou e goza de certa admiración, e mesmo culto, por parte de sectores minoritarios pero relevantes no campo cultural galego. O Día das Letras Galegas vai permitir que a súa presenza irrompa de xeito definitivo na sociedade galega, chegando por fin a novos e amplos círculos. Trátase, si, dun escritor complexo, pero tamén transgresor, que o sistema literario galego, desde o canon, ten dificultades á hora de clasificar, etiquetar… Desde a súa pertenza ou inclusión nun determinado grupo xeracional, á súa novidosa estética que incorpora trazos da cultura underground contemporánea do rock e do punk anglosaxóns, pasando polas súas fontes e referencias da poesía e da literatura centroeuropea en lingua alemá. Ningunha outra figura do seu tempo ten un perfil biográfico similar, cunha actitude vital na que se proxectan as mesmas tensións que tamén toman corpo nos seus textos.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Entrevista con Anxo Fariña, Premio Merlín 2011: «’A chave da Atlántida’ explora as posibilidades da biotecnoloxía»

16 Xuño 2011

Entrevistas,Merlín,Premios_Xerais

Xornal de Galicia publica unha entrevista de Héctor J. Pena con Anxo Fariña, Premio Merlín 2011, sobre a súa novela A chave da Atlántida. Reproducímola a continuación:

Anxo Fariña: «É máis difícil facer literatura infantil»

Fariña gañou o Merlín na primeira ocasión en que se presentou a un Premio Literario

Anxo Fariña (Vigo, 1977) vén de facerse co Premio Merlín de Literatura Infantil 2011 pola súa novela A chave da Atlántida. Ilustrador ademais de escritor, cunha longa traxectoria avalada por máis de 30 títulos publicados, o éxito no concurso chégalle na primeira ocasión na que se presenta a este tipo de certames literarios.

Que supón para vostede o Merlín?

A nivel persoal chega nun momento excepcional, un deses intres nos que necesitas un empurrón. A nivel profesional supón un gran recoñecemento, pois é a primeira vez que me presento a un premio e a primeira que o gaño. É a confirmación de que non só lle gusto aos rapaces, tamén á crítica.

Di que este libro non só lle gusta aos rapaces. Os adultos tamén poderán gozar coa lectura do seu texto?

Si. Curiosamente é unha das cousas que valoraron no xurado, e ademais é unha tónica que veño seguindo nos meus libros, que son nun principio para rapaces, porque eles son os protagonistas, pero enganchan aos pais. Este libro trata temas como as posibilidades da biotecnoloxía, xunto co mito da Atlántida, que son capaces de satisfacer tamén os adultos.

Pasa un pouco como con Harry Potter, que transcendeu o seu público obxectivo e converteuse en algo universal…

Si, é un pouco así. Tamén me comentaron algo parecido en referencia ás películas de superheroes que agora poboan os cines, pensadas para un público adolescente pero que chega tamén aos adultos. Ao final todos os temas que teñen que ver coas persoas son universais, e poden enganchar teñas a idade que teñas.

Que achega de novo a súa perspectiva sobre un tema que no mundo da literatura non é nin moito menos novo, pois leva falándose da Atlántida dende os tempos da antiga Grecia?

Exacto, e de feito eu baséome na descrición de Platón para a miña interpretación da Atlántida. Logo doulle unha volta e fago que a xente se dea conta de que hai moitas posibilidades. Entón, o que eu formulo é que pasaría se hoxe en día alguén tivese a oportunidade de atopar a Atlántida, que no fondo está vinculada con Galicia e coas costas galegas, e penso que a historia está moi ben.

Na novela hai certos factores, como o uso da tecnoloxía, a explotación dos recursos… Que mensaxe quere transmitir aos lectores?

Hai varias mensaxes transmitidas a través de varias personaxes, que teñen varias procuras. A do ser artificial, que se busca a si mesmo, porque non entende como habendo varios millóns de persoas na terra o constrúen a el. E logo está a busca da Atlántida, onde están implicados moitos personaxes que a buscan polos seus propios motivos. Non son mensaxes directas, pois o meu obxectivo non é adoutrinar a ninguén, pero si pretendo que se reflexione un pouco sobre que pasaría se. Logo, tamén está a cuestión de, se un mesmo tivese na man algo tan importante como é o descubrimento da Atlántida, por que renunciaría?

É dos que reivindica a dignidade da literatura infantil e xuvenil?

Por suposto. Eu penso que a literatura infantil é máis difícil de facer que a de adultos, sobre todo hoxe en día. Un rapaz é máis esixente ca un adulto, e subvalorizar a literatura infantil porque se tocan temas máis sinxelos é unha falacia. Eu acabo de gañar o Premio Merlín cunha novela que ten como tema central a busca dun ser de si mesmo. É un exemplo de que é moito máis complexa do que se cre.

Héctor J. Pena

Chuzame! A Facebook A Twitter

Entrevista a Xavier Queipo: «’Extramunde’ é unha novela clásica con estrutura moderna»

Autores,Entrevistas,Premios_Xerais

Faro de Vigo publica unha entrevista de Elena Ocampo con Xavier Queipo, gañador do Premio Xerais de Novela 2011 con Extramunde. Reproducímola a continuación:


«En el siglo XVI como hoy, la sociedad tiene problemas para aceptar lo diferente»

El escritor y biólogo aborda en Extramude el «poder esmagador» de la ideología única

Cuarenta y ocho horas después de recoger el Premio Xerais de novela 2011 por “Extramunde” en la Illa de San Simón, Xavier Queipo responde al teléfono desde Bélgica. Viene del cine y comenta la última de “X-Men”, cuya crítica nos reservamos. En algún momento de la conversación, el escritor se identifica con un corredor de fondo y es que, lejos de prácticas atléticas cual Murakami, cruzar dos décadas con más de una docena de títulos publicados tiene mucho de tenacidad.

–Su currículo dice que es un hombre de ciencias imbuido en un mundo de letras. Cree que la oposición Ciencias versus Letras, ¿ha quedado ya desfasada?

–La mayor diferencia entre ciencias y letras es el método de estudio. Pienso que son complementarias. Cuatro biólogos y escritores: Xosé Miranda, Xabier Paz, Marilar Alexandre y yo participamos en una conferencia en Santiago organizada por el Consello da Cultura Galega en 2009, donde aseguramos que esa frontera debe ser cada vez menor.

–Pero, ¿usted piensa en números o en letras?

–Pienso, más que en números o letras, en establecer relaciones entre variables.

–El jurado del premio ha destacado la calidad literaria de su novela “Extramunde” y su espectacular arranque. Adelante algo más.

–Hay que revelar que es una novela de aventuras. Arranca con una hueste de condenados por la Santa Inquisición hacia el puerto de Betanzos en el siglo XVI. Allí embarcan. Hay quien tiene ´don de lenguas´ gente ´hermafrodita´, condenados por herejes o descreídos, quien se cree un abejorro, alguien que dijo que los huesos del Apóstol no estaban en Santiago o simplemente, quien tiene epilepsia. Hay una serie de personas, discapacitados o iluminados, que fueron dados por endemoniados.

–Salvando las diferencias y sin taras, es algo así como lo que está ocurriendo con los “condenados” del 15-M.

–Sí, algo así. Lo que pasa es que, tanto en aquel momento como ahora, la sociedad y sobre todo, el poder, tiene problemas para aceptar lo diferente. Es uno de los males de nuestro tiempo: la laminación intelectual. Una especie de mimetismo en el que todas las familias tienen que tener una segunda residencia, dos niños, un perro, un coche para mamá y otro para papá… ir a la Universidad. Todos los que tienen familias o ideologías que no entran en la óptica socialdemócrata o en la liberal, no son aceptados. Es el poder esmagador de la ideología única. Entonces estaba representada por el poder fortísimo de la Iglesia y hoy probablemente sea el capital, que es quien pone y quita gobiernos.

–¿Alguna referencia actual?.

–Escribo para lectores inteligentes que se darán cuenta que esas estructuras de poder, dominación y violencia no se diferencian de otras de hoy.

–El protagonista es el viaje. Define su novela como clásica pero, ¿eso no es postmoderno?

–Es una novela clásica pero con una estructura que yo clasificaría como moderna. No hay un personaje central, es la navegación. Como es un barco en el que se amotinan los locos entre comillas, se convierte en una especie de barco cuasi anarquista. Va recalando en Senegal, Camerún, Mozambique, Madagascar… Para acabar en Borneo, donde uno de los protagonistas entra en una tribu cortadora de cabezas.

–¿Hay mucho trabajo de documentación detrás?

–Cada planta o fenómeno meteorológico está puesto porque estaba ahí.

–Ya había sido ganado el Premio de la Crítica española en con Ártico e outros mares. Este llega con mucha más veteranía.

–Yo creo que soy un escritor nuevo en cada libro. Así lo afronto.

–A pesar de haber nacido en Santiago, su obra es recurrente en temas marinos.

–Tengo una serie de obsesiones con la vida en el mar y las aventuras. Aunque estudié Biología Molecular y Medicina, mi primer trabajo fue como biólogo marino y a partir de los días vividos en el mar, aparecieron los primeros relatos de Ártico, libro que acabo de reeditar y revisar.

Elena Ocampo

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Francisco Martínez Bouzas sobre «Svea kött (carne sueca)», de Domingo Tabuyo

Críticas,Narrativa

O crítico Francisco Martínez Bouzas publica no Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha recensión crítica sobre Svea kött (carne sueca), de Domingo Tabuyo. Reproducimos algúns parágrafos:

O bo poeta pontevedrés que é Domingo Tabuyo, decidiu no ano 2002 apostar tamén pola narrativa. Froito daquel desafío foi a súa novela Carmín,que sen pasar desapercibida, non levantou demasiadas paixóns lectoras. Tabuyo repite arestora con outra peza, enmarcable así mesmo no subxénero policial detectivesco. Mais, contrariamente ao que adoitan facer os narradores que en Galicia cultivan o xénero negro e o policial, D.Tabuyo non recunca co seu primeiro detective, senón que crea un novo investigador, o comisario cambadés Sindo Romero, xefe da sección de Investigacións Especiais. Como tal,vese enleado na resolución dunha trama criminal. A investigación do caso dun asasinato que semella estar conectado con outros dous máis,no eixo Madrid –Arousa –Toledo, con esquemas milimetricamente repetidos e con escenarios tan cuspidos que semellan fotocopias.
Despois de dar moitos paos de cego, por se soa a frauta e atopa a pista definitiva, unha repentina intuición de Sindo Romero, allea á esa lóxica das máquinas de pensarque acostuman ser os detectives más modélicos, permítelle resolver o enigma: unha conspiración de terrorismo biolóxico e terrorismo de estado, non por suposto a nivel dos responsables políticos do Ministerio de Interior, senón, como sempre, doutros mandos intermedios, que pensan que o fin xustifica os medios. No haber da novela de Tabuyo rexistro as clásicas convencións do xénero detectivesco: a investigación como elemento estruturador, aínda que,como acabo de dicir,o éxito da  pescuda é consecuencia dunha repentina intuición; o entretemento e a lectura fácil, unha certa narratividade e  unha acaída atmosfera de suspense que tira do lector.

(…)

Ler a recensión íntegra.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Paula Fernández sobre «Draga II. A metamorfose do Dragón», de Elena Gallego Abad

Críticas,Fóra de Xogo

Paula Fernández publica no suplemento Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha recensión crítica sobre Dragal II. A metamorfose do Dragón de Elena Gallego Abad. Reproducímola integramente:

Potencia argumental
Amizade, amor e compañeirismo

Con Dragal II. A metamorfose do dragón chega a segunda entrega dunha triloxía –a anterior entrega fora Dragal I. A herdanza do dragón– na que Elena Gallego Abad (Teruel, 1969), considerada xa por algúns como a Rowling galega, continúa a historia e mais as aventuras de Hadrián, o adolescente que, tras a morte en estrañas circunstancias de seu pai e grazas a un medallón, descobre o seu fantástico destino: converterse no último dragón galego. Porén, os obstáculos son inevitables –esencialmente, nesta sorte de novelas– e agora Hadrián debe protexerse de Dragal, que quere absorber a materia gris do seu cerebro.A axuda de Mónica e Don Xurxo será fundamental para o protagonista desta historia de reminiscencias medievais universais onde dragóns, profecías, cabaleiros, catacumbas e segredos milenarios, en lugar de existiren en mundos paralelos –sen dúbida a opción máis doada–, son trasladados ao século XXI. Motivos xa recorrentes na literatura xuvenil de corte fantástico, que se actualizan en Dragal ao inserilos na tradición galega ou ao revés, de maneira que a cultura de noso está presente en diversos aspectos que van dende a escolla de espazos tan característicos como a Poza da Moura até a idiosincrasia dos protagonistas. Aventuras de adolescentes, que parten dunha potencialidade argumental apoiada nun ritmo áxil, con valores e sentimentos inherentes a estas entre os que cómpre salientar a amizade,o amor e o compañeirismo, que veñen encher o interese e a demanda obxectiva de lectores satisfeitos despois da primeira entrega desta serie.

Paula Fernández

Chuzame! A Facebook A Twitter

«En castellano no hay problema», presentación en Tui o martes 21 de xuño

Críticas,Presentacións

O libro En castellano no hay problema, de Carlos Callón, será presentado o martes 21 de xuño, ás 20,30 horas, na Biblioteca Municipal de Tui (ala Félix Rodríguez, Edificio Área Panorámica). O acto contará coa participación de Ricardo Alonso  e Carlos Callón.

Chuzame! A Facebook A Twitter

A ‘espectacular’ novela gráfica «Lois Pereiro. Breve encontro», de Jacobo Fernández Serrano, en Trafegando ronseis

Uncategorized

O blog Trafegando ronseis publica unha recensión crítica sobre Lois Pereiro. Breve encontro, de Jacobo Fernández. Reproducímolo a continuación:

Espectacular, non teño outra palabra para definir esta proposta de Jacobo Fernández Serrano: Lois Pereiro. Breve encontro. Un achegamento comiqueiro á biografía e á obra do poeta.
Encantoume por diferente, por radical, por un sincero e profundo traballo de documentación non só sobre a biografía do poeta senón tamén por un exhaustivo repaso dos gustos musicais, cinéfilos e literarios do autor a quen lle adicamos este ano o Día das Letras Galegas, así como un achegamento peculiar, breve e necesario á obra do poeta. En branco e negro, debuxos fantásticos que ás veces semellan case caricaturas e noutras son reproducións fieis da realidade, cunha estrutura case circular -pois comeza xa co personaxe da morte, tan evidentemente necesario para retomalo ao final-, un repaso completo e persoal de Lois en breves capítulos que facilitan -se cumprir- aínda máis a lectura do libro.
A edición é froito dunha coedición de Xerais e da Consellaría de Cultura.
Unha alfaia das nosas letras.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Manuel Rodríguez Alonso sobre «A agonía do león», de Carlos Reigosa

Críticas,Crónica

O crítico Manuel Rodríguez Alonso publica no seu blog unha recensión de A agonía do león, de Carlos Reigosa. Reproducimos os principais parágrafos:

A fin dos fuxidos

Manuel Girón foi posiblemente o fuxido que máis sona acadou entre os guerrilleiros leoneses. Na comarca de La Cabrera leonesa Girón rematou convertido nun mito.  Reigosa analiza a súa figura desde diferentes perspectivas e así dános unha visión poliédrica non só da figura deste maquis, senón tamén en gran medida do movemento da guerrilla antifranquista dos anos corenta e comezos dos cincuenta. Un grande acerto do libro é esta visión de Girón desde diferentes puntos de vista, tanto desde a dos seus seguidores coma o dos seus detractores.

O autor emprega técnicas propias da novela para presentar este relato histórico sobre a figura do mítico fuxido de La Cabrera Manuel Girón. Deste xeito, como xa indicamos e lonxe da haxiografía fácil, o autor presenta unha visión perspectivista e poliédrica da figura de Girón e dos seus. Mesmo o relato da morte de Girón enfronta versións profundamente antitéticas. O mesmo acontece sobre a posible traizón da súa compañeira Alida. Terá que ser o lector o que elixa a versión que lle pareza máis verosímil.

Do mesmo xeito, recorrendo a analepses ou voltas atrás no tempo, o autor reconstrúe na medida do posible o pasado de Girón anterior á súa vida como fuxido. Mesmo bota man do xénero do libro de viaxes, na liña popularizada por Cela ou por Goytisolo, para describir a comarca de La Cabrera nos anos anteriores á Guerra Civil, durante a inmediata posguerra e na actualidade.

Incluso o autor utiliza técnicas propias da metaliteratura cando vai pondo ante os ollos do lector o proceso de investigación e de construción do libro e non faltan tampouco as intertextualidades, entre as que destacan as alusións ao libro de Ramón Carnicer Donde las Hurdes se llaman Cabrera.

Xunto á ben construída figura de Girón, o protagonista indiscutible, destacan así mesmo a da súa compañeira Alida González ou a do seu astuto e implacable perseguidor, o comandante da Garda Civil Miguel Arricivita. Non menos interesante e ata enigmática resulta a do suposto traidor e asasino de Girón, José Rodríguez Cañueto.

Cómpre sinalar así mesmo o ben trazado que está o ambiente vivido na República (impresiona a figura do mestre-alcalde comunista que ensina a ler por quenda a todos os veciños do lugar, desde os cativos ata os vellos, e que rematará asasinado polos falanxistas en 1936), o estoupido da Guerra Civil e as condicións difíciles da posguerra. Como di un dos personaxes a Guerra Civil na Cabrera durou quince anos, ata que morreu Girón.

Xa que logo, cómpre ler este libro para ter unha visión de primeira man e apartidista non só sobre os fuxidos, senón sobre a Guerra Civil e tamén sobre as condicións da posguerra e mesmo da actualidade.

(…)

Manuel Rodríguez Alonso

Chuzame! A Facebook A Twitter

Premios Xerais 2011, as entrevistas a gañadores, membros do xurado e participantes

15 Xuño 2011

2011,Autores,Entrevistas,Fóra de Xogo,Merlín,Narrativa,Premios,Premios_Xerais,Vídeos,Xerais

Blogaliza.tv realizou unha magnífica cobertura dos Premios Xerais 2011. No blog de Xerais podemos atopar todas as entrevistas que Alfredo Ferreiro fixo aos gañadores, membros do xurados e algúns dos asistentes. Un material documental ben interesante.

Eis a relación e os seus enlaces:

cid

Chuzame! A Facebook A Twitter

Carlos Negro, entrevista nos Premios Xerais 2011

2011,Autores,Entrevistas,Narrativa,Premios,Premios_Xerais,Vídeos,Xerais

Chuzame! A Facebook A Twitter
Older Posts »