Primeiro capítulo en pdf de «Non hai noite tan longa», a novela de Agustín Fernández Paz

29 Abril 2011

Descargas,Narrativa

Ofrecemos hoxe a todos os nosos lectores e lectoras o primeiro capítulo en pdf de Non hai noite tan longa, a novela de Agustín Fernández Paz, que estará nas librerías a mediados do mes de maio.

Non hai noite tan longa conta o regreso de Gabriel Lamas, un home de 50 anos asentado en París, á vila galega na que naceu. É a primeira vez en trinta anos que pisa a súa terra. Non volveu nin sequera para darlle sepultura ao pai, condenado e encarcerado a finais dos sesenta por un delito que non cometeu. A Galicia coa que se atopa en 2002, tras a morte da súa nai, é moi distinta da que deixara en 1970. O que non cambiou foi a ferida que o arredou dos seus e o levou a Francia, aínda sen estiñar. A mala conciencia segue intacta. “A novela é un axuste de contas coa miña xeración”, explica Agustín Fernández Paz. Para máis información, aquí.

Descargar o primeiro capítulo de Non hai noite tal longa.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Presentación de «Aníbal Otero. Lingüística e política en España na Guerra Civil e no franquismo», de Xesús Alonso Montero o próximo mércores en Lugo

Crónica,Presentacións

O próximo mércores 4 de maio, ás 20:00 horas, terá lugar na Galería Sargadelos de Lugo (Praza de Santo Domingo, 4), a presentación do libro Aníbal Otero. Lingüística e política en España na Guerra Civil e no franquismo, de Xesús Alonso Montero. O acto, organizado por Xerais e a Galería Sargadelos, contará coa participación de Alexandre Veiga Rodríguez (Decano da Facultade de Humanidades de Lugo), Manuel Bragado e Xesús Alonso Montero.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«En castellano no hay problema», de Carlos Callón, será presentado hoxe en Boiro

Crónica,Presentacións

O libro En castellano no hay problema, de Carlos Callón, será presentado o hoxe 29 de abril, ás 20.30 h, pola Asociación Cultural Barbantia, La Voz de Galicia e o Concello de Boiro no Centro Social, coa intervención de Xesús Laíño (presidente de Barbantia), Antón Riveiro Coello (escritor), Gerardo Piñeiro (concelleiro de Cultura de Boiro) e Xosé Deira (alcalde de Boiro), ademais do autor, Carlos Callón.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Presentación de «Dragal II. A metamorfose do dragón» o próximo mércores en Cangas

Fóra_de_colección,Presentacións

O próximo mércores 4 de maio, ás 20:00 horas, terá lugar na sede da Federación de Comerciantes do Morrazo FECIMO (Avda de Vigo, 91), en Cangas, a presentación do libro Dragal II. A metamorfose do dragón, de Elena Gallego. O acto, organizado por Xerais e aFederación de Comerciantes do Morrazo FECIMO, contará coa participación da editora Helena Pérez e de Elena Gallego Abad.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Entrevista de Lourdes Varela con Xaime Toxo: «Concibo a memoria como algo que está presente e vivo»

28 Abril 2011

Autores,Entrevistas,Narrativa

O suplemento Faro da Cultura, de Faro de Vigo, inclúe unha entrevista de Lourdes Varela con Xaime Toxo a raíz da publicación do seu libro As palabras que move o mar. Reproducímola integramente:

«Concibo a memoria como algo que está presente e vivo»

Gañador de varios certames literarios, non foi ata este ano que XaimeToxo (Bueu, 1955) se decidiu a publicar un libro en solitario. O resultado é As palabras que move o mar (Xerais), un volume constituído porcatro relatos longos e xunguidos pordous fíos condutores: o mare mais a memoria.

–En As palabras que move o mar, as lembranzas persoais mistúranse cunha paisaxe marítima. De que xeito interactúa o mar na súa escrita?
–O mar é a primeira paisaxe deste libro. As vidas dos nenos que, coma mín, vivimos nas vilas mariñeiras, estaban loxicamente moi vencelladas ao mar. A miña foi unha infancia de praia, de pés mollados, de gamelas, de dornas, de chalanas… de maneira que, consciente e inconscientemente, resultou unha necesidade que omar estivese moi presente neste libro como o fio de unión dos relatos.


–Tamén o mar como “motivo de inspiración”?

–Nesa liña de que o mar deixa moitas pegadas na nosa vida, si, igual que tamén o son as casas mariñeiras, que conforman outra das paisaxes deste libro: unhas casas tocadas pola area das praias mentres nós iamos medrando, influenciados polo ventomareiro…


–No libro está o mar e, parellamente, está tamén a memoria…

–Si, a memoria é outro dos fios do libro, pero como un transcorrer do tempo, non como unha fixación ou como un tempo detido. Eu tentei extraer o emocional da memoria, e iso é algo presente. Quería que as pegadas que aparecen neste libro fosen esas que nos acompañan nesa viaxe que é a vida, de maneira que eu xogo coa memoria, si, pero cunha memoria presente e actual.O que aconteceu segue vivo no día a día dos protagonistas.

–Coida que a literatura galega ten algunha débeda co mar? Quero dicir, non lle parece que se bota a faltar a “novela maior” do mar” dentro da historia das nosas letras?
–Non; coido que non. Hai grandísimos escritores galegos relacionados co mar, dende Manuel- Antonio a Manuel Rivas, pasando por Ramón Cabanillas; ata o propio Castelao tocou o tema do mar. Penso que a relación mar/home está ben literaturalizada. Ao mellor, si quedaría un oco a hora de escribir unha obra do mar do alén; moitos galegos pasan a vidas en mareas eternas, de meses, en mares lonxanos, e quizais ese tema é o que está por tocar: unha novela das sagas dos mariñeiros de altura, das súas expedicións a África do Sur, os caladeiros de Irlanda, o Gran Sol… Iso si que aínda se bota a faltar na literatura galega.

–Por que agardou tanto para publicar o seu primeiro libro en solitario?
–Non teño unha resposta concreta para iso, o que si sei é que levo escribindo desde sempre. O que pasa é que, claro, hai que enfrontarse a unha vida, a un traballo, e escribir esixe dunha disciplina rigorosa. Polo que a min respecta, ata que non atopei que os relatos tiñan a feitura que eu lles procuraba,non quixen dálos ao prelo da publicación. Son circunstancias da vida, non penso que haxa outra explicación.

–O caso é que as críticas que foi recibindo con este libro non puideron ser mellores. Vano animar, a curto ou medio prazo, a “atreverse” cunha novela?
–Como xa dixen antes, eu teño un concepto da escrita que necesita de moito traballo, de moitísima dedicación, de pasar moitas horas en soidade, e iso require unhas circunstancias persoais e vitais que non sempre se atopan. Hai que conxugar o factor tempo, esixencia e calidade da escrita, e que iso se dea a un tempo, non é doado. Se me vou meter nunha novela? Non o sei,o que si sei é que sigo escribindo, e que vou seguir escribindo.


–Vostede ten gañado varios certames literarios. Coida que tanta proliferación deles é necesaria para a literatura galega? Non pensa que aquí premiamos con exceso?

–É que eu coido que non hai moitos premios literarios en Galicia. A literatura galega está comprometida cunha lingua en condicións difíciles e cun sistema literario en condicións complexas. Dende este punto de vista, xa que logo, os premios son un recoñecemento e dan un pulo e animan a que a xente nova mande o que escribe. E, ao mesmo tempo, estes certames actúan como unha peneira do que se está a facer. Dende a miña óptica, son moi necesarios e non podemos prescindir deles.

–Súmase Vostede a un grupo, máis ou menos xeracional, que forman varios narradores, poetas e xornalistas de Bueu. Aos que non somos de alí, chámanos poderosamente a atención esta especie de “República da Letras”. Que ten Bueu, que mesmo Torrente Ballester, no escaso tempo que viviu alí, foi quen de escribir una triloxia, Los gozos y las sombras, con Bueu (Pueblanueva) e a súa xente como paisaxe humana e literaria?
–Das vilas do Morrazo, Bueu foi, e aínda o é, a que quedou máis illada. Sempre foi unha extremeira, e esa calidade conferiulle certa peculariedade social de vila que gardou máis tempo algunhas das súas esencias e identidades que se reflectiron despois na necesidade de contalas. Por outra banda, Johán Carballeira, o xornalista, poeta e alcalde republicano fusilado que hoxe dá nome aos premios literarios do concello, foi un facho que fixo de imán para atraer a Bueu a xentes que devecían pola poesía, pola narrativa,polo descubrimento e polo renacemento cultural republicano e galeguista.

–Na súa obra aparecen dous Abril moi significativos: o Abril do poema “A terra erma” de Elliot e o Abril da Revolução dos Cravos. Á marxe do mes, resulta cando menos unha relación difícil de entender…
–Pouco antes do 25 de Abril portugués, eu, que xa estaba daquela en Compostela, estiven nun concerto do Zeca Afonso no que cantamos “Grándola Vila Morena”, e unha das frases que xorden no libro, e con isto estou desvelando aspectos autobiográficos que aparecen nos meus relatos, é casi literal do que dixo o Zeca naquel concerto “En Portugal estan mudando os tempos”. Eu intento recoller no libro todo o que foi o movemento estudiantil en Santiago nos últimos anos do franquismo, case tan sanguiñentos como os primeiros. A Revolução portuguesa, para nós, para todos aqueles estudiantes, foi unha festa e representou unha esperanza. A viaxe en tren que aparece no libro aconteceu de verdade porque cando nos enteiramos de que nas radios portuguesas, aquel día, estaban emitindo “Grándola Vila Morena” tentamos chegar ata Porto e, ao pasar pola estación de Viana do Castelo, ollámola cuberta por unha pintura cun tren debuxado na nube de vapor no que se lía: “A todo vapor polo socialismo”. E todo isto que eu estaba a vivir contraviña o verso de Eliot (“Abril é omés mais cruel do ano”) que a min tanto me gustaba porque aquel Abril concretamente foi o mes máis fermoso do ano e incluso de toda unha década das nosas vidas.

–Ten Vostede tamén unha salientable traxectoria de activismo cultural. Agora mesmo, por exemplo, preside o Ateneo de Pontevedra. Corren bos tempos para a cultura “de base”?
–É un momento complexo, non cabe dúbida. Entre as novas tecnoloxías, os cambios sociais,os cambios políticos…O activismo cultural de base é fillo da sua época. Galicia está vivindo unha mudanza forte nas súas estruturas urbanas e sociais, e os mozos e mozas que veñen son os que deben decidir o papel que queren desempeñar na Galicia do presente noso. Eu son optimista sobre o futuro da cultura entre nós e sobre a potencialidade da xente nova; son optimista porque necesito ser optimista, vaia.

Lourdes Varela

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Paula Fernández sobre «Poderosa 3», de Sérgio Klein

Críticas,Fóra de Xogo,Xuvenil

O suplemento Faro da Cultura, de Faro de Vigo, inclúe unha crítica de Paula Fernández sobre  Poderosa 3, de Sérgio Klein. Reproducímola integramente:

O mundo na  man

Chiscadela feminista

A terceira entrega da saga protagonizada por Joana Dalva, que contou cun éxito notable no Brasil, presenta de volta novas aventuras desta rapaza adolescente que ten literalmente o mundo na man, pois posúe a abraiante calidade de vir transformar en real todo aquilo que escribe coa súa man esquerda. Desde logo,todo un valioso don que agora corre o risco de perder ao tempo que vai salvando aventuras que poñen de manifesto valores como a amizade, o amor, a lealdade, a solidariedade, o altruísmo ou a xenerosidade. Todo iso dentro dunha novela para adolescentes e na cal as relacións entres os personaxes,a linguaxe da protagonista e mais as referencias ao ámbito da informática achegan a quen le a un mundo que mestura o real e omáxico dunha maneira moi verosímil, próxima ao seu contornomáis inmediatomalia os aspectos sobrenaturais que non fan senón aumentar o interese pola trama e polos acontecementos que se van desenvolvendo ao longo das páxinas.
Sérgio Klein (Brasil, 1963–2010) recreou en todas as entregas de Poderosa un mundo respectuoso coas relacións entre os humanos: algo que fai deste volume,dos anteriores e dos que poida que veñan despois,–xa que a saga conta con cinco números dos que mesmo se falou de seren levados ao cinema– unha lectura moi recomendable para o alumnado de secundaria que, abofé, ha de gozar coas aventuras da poderosa Joana,unha protagonista digna da admiración dos lectores e que, sen dúbida, oferta unha chiscadela feminista a un xénero tradicionalmente dominado por magos e demais personaxes dotados de poderes extraordinadarios; nin que dicir, todos eles do xénero masculino.

Paula Fernández

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Dolores Martínez Torres sobre «O bebedor de rakia», de Xesús Manuel Marcos

Críticas,Narrativa

O suplemento Faro da Cultura, de Faro de Vigo, inclúe unha crítica de Dolores Martínez Torres sobre  O bebedor de rakia, de Xesús Manuel Marcos. Reproducímola integramente:

Alento de veracidade

Do que omiten os telexornais

“¿Queres que falemos con vagar, aquí sentados, agora que me soltaron? Non sei se haberá roca que fíe o envurullado nobelo que teño na cabeza.”Así Alberte, un militar acabado de saír do calabozo, onde fora detido detido por protagonizar un brutal episodio de violencia, inicia un longo e difícil monólogo no que intenta dar forma ao inenarrable e explicarlle á súa irmá como chegou a converterse no que agora é: un alcohólico, un maltratador, un descoñecido que a todos dá medo. Non pretende facer confesións, tampouco quere xustificarse. Recoñece o monstro que habita nel e nada espera da comprensión allea; mais, se cadra coma un acto de valentía,o derradeiro do que se sinte capaz, saca á luz uns recordos dos que xamais falara,mais que o atormentan des que, quince anos atrás, a súa compañía fora destinada á guerra dos Balcáns para levar alí a cabo unha desas misións que, modernamente, se dan en chamar “humanitarias”. Despois, ao seu regreso, xa nada fora igual. Alberte, dalgún xeito, morrera en Iugoslavia.
O relato das súas experiencias, un crescendo de espanto e embrutecemento que o conduce cara á autodestrución, intercálase na obra cos capítulos dedicados a outra narración, en terceira persoa, centrada esta no personaxe da irmá e nas complicadas relacións de familia.
Vítima dun pai maltratador e odioso,Alberte termina por repetir o mesmo comportamento que despreza.
O discurso do protagonista, dotado dun convincente alento de veracidade, resulta á vez, documentado e emotivo: con sobrio realismo, reflicte a crueldade e o absurdo do día a día na base española, as penurias dos cascos azuis e a ferocidade dos bandos enfrontados, ao tempo que debuxa un retrato robot do sufrimento dos afectados polo estrés post–traumático.
Neste caso, un mozo do Courel que cumprira en Bosnia vinte anos.Velaquí o que omiten os telediarios, o que a épica hipócrita –“sodes forzas de paz, non tedes inimigos”– agocha baixo a alfombra. Ben acaída na forma e no tratamento do conflito, a novela posúe unha forza comparable a doutros clásicos de parecido tema.
Proporciona unha ollada descarnada sobre o rostro obsceno dunha guerra que, no seu momento, acaparou portadas e conversas e abarrotou de expertos as tertulias e que, como tantas outras, esvaeuse no tempo; pero, sobre todo, fai que non esquezamos as consecuencias que, aínda hoxe, proen nas súas vítimas e mesmo provocan (“colateralmente”, coma tamén se di) outras novas.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Presentación de «Aníbal Otero. Lingüística e política en España na Guerra Civil e no franquismo», de Xesús Alonso Montero o próximo luns en Compostela

Crónica,Presentacións

O próximo luns 2 de maio, ás 20:00 horas, terá lugar na libraría Couceiro de Santiago de Compostela (Praza de Cervantes, 6), en Camariñas, a presentación do libro Aníbal Otero. Lingüística e política en España na Guerra Civil e no franquismo, de Xesús Alonso Montero. O acto, organizado por Xerais e a libraría Couceiro, contará coa participación de Antón Santamarina, Manuel Bragado e Xesús Alonso Montero.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Ramón Nicolás sobre «Ti non xogas!», de Silvestre Gómez Xurxo

27 Abril 2011

Críticas,Infantil,Merlín

O crítico Ramón Nicolás publica no seu blog unha recensión sobre Ti non xogas!, de Silvestre Gómez Xurxo. Reproducímola integramente:

Sigo con moito interese, por diversas razóns, as achegas literarias de Silvestre Gómez Xurxo que comezaron desde o saudoso Conversas co Pai Seixas (1985), cando os libros de conversas eran ben pouco comúns. Desde aquela, o profesor natural de Mazaricos achegouse, polo de agora e case con exclusividade, ao ámbito da literatura infantil e xuvenil con novelas de grande éxito entre lectores como son Déixao medrar (2000), Ith (2001) e Todo vai ir ben (2005), nómina á que acrecenta, desde hai pouco máis dun mes, o título Ti non xogas! (2011), proposta narrativa para lectores de nove ou dez anos en diante e que condensa, ao meu parecer, algúns dos motivos que máis preocuparon ao autor en boa parte da súa obra como son, á marxe da recreación histórica perfilada en Ith, a exposición de conflitos que se formulan a idades temperás, polo xeral protagonizados polos propios rapaces e rapazas e sempre reflectidos con afán verista no medio dos ámbitos máis comúns nos que estes se moven acotío.

Dalgún xeito a expresión que lle dá título ao volume convértese na faísca, nesta ocasión, que prende un argumento a abalar entre os esteos que van conformando a propia personalidade, seguindo o devalar do  protagonista, un rapaz de nove anos chamado Suso, e  a denuncia dos abusos de poder e as discriminacións que se exercen a instancias do antagonista, neste caso outro rapaz chamado Róber. Como nexo de unión recórrese a un sorprendente recurso, focalizado nun branco pano de man que, con complicidade, introduce o factor  máxico.

Isto último outorgará moita rendibilidade ao desenvolvemento da novela pois o devandito obxecto de filiación fantástica contribuirá, de maneira destacada e sen nunca perder a verosimilitude que ofrece a naturalidade con que se transmiten os espazos domésticos e escolares, a solventar o reto que se formula na necesaria resolución dos propios problemas por si mesmo e a través do diálogo, sen por iso pechar a porta á solidariedade colectiva, que tantas veces incide de xeito favorable. Por todo o dito beizóns, mestre!

Ramón Nicolás

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Dragal II», de Elena Gallego: A metamorfose do último dragón galego

Fóra de Xogo,Reportaxes

O Faro de Vigo publicou unha información sobre Dragal II. A metamorfose do dragón, de Elena Gallego. Reproducímola integramente:

A metamorfose do último dragón galego
A xornalista Elena Gallego Abad presenta a segunda entrega da triloxía “Dragal”

“Coa policía investigando o estraño roubo da igrexa de San Pedro, Mónica prepárase para acudir á súa cita na Poza da Moura. A moza non sabe aínda que a noticia da desaparición de Hadrián corre pola vila coma un regueiro de pólvora nin que alguén vixía de preto os seus pasos…”.

G.M.P. – O MORRAZO Ao rematar de escribir o primeiro libro, a Elena Gallego quedáballe a historia incompleta, moitas interrogantes sen contestar e outras que habería que abrir para darlle resposta na terceira parte desta triloxía que conta a historia de Hadrián, un rapaz que se transforma no último dragón galego. A autora faino ao longo de 350 páxinas –un cento máis que a primeira parte–, nas que utiliza ingredientes dun xénero moi en boga nos últimos anos, pero dándolle perspectiva propia, buscando nas tradicións galegas e manexándoas como o fai un alquimista. Iso si, agora de forma máis documentada, aproveitando referencias históricas como materia de ficción, e con personaxes máis “traballados”.
Como soe acontecer, eses personaxes van guiando a historia por donde lles peta, o que a enriquece. Ao igual que o fai a resposta dos lectores en cada entrega, ainda que non foi este o caso. “Ao finalizar a primeira novela comecei a segunda, que leva case un ano rematada. Impoñíanme moito respeto as reaccións do público, pero non quería que me condicionara a continuidade da historia”, sinala a autora, que acaba de poñer nas librerías “Dragal II” (publicado por Xerais, e que en maio fará a presentación en Fecimo) e xa ten bastante avanzado o terceiro, co que rematará, alá por marzo ou abril de 2012, esta triloxía concebida como unha obra única que optou por estructurar en dosis de máis fácil consumo.
“Estou moi contenta coa resposta que está tendo Dragal. Tanto polas ventas como pola presenza nas bibliotecas dos centros de ensino, convidando a que se lea”, celebra a autora.

G.M.P.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Presentacións de Xerais na Feira do Libro de Santiago

Feiras_do_libro,Infantil,Merlín,Narrativa,Noticias,Presentacións,Sopa de Libros

Este sábado día 30 de abril arrinca a Feira do Libro de Santiago de Compostela, que será inaugurada ás 13:00 horas cun pregón de Diego Ameixeiras, de quen, recentemente, os libreiros elixiron Asasinato no Concello Nacional como Libro do Ano 2010.

Informamos das presentacións de libros de Xerais na Feira do Libro de Santiago de Compostela:




Día 30 sábado, 19:00 horas:
Presentación de Svea Kött (carne sueca) de Domingo Tabuyo.
Intervirán:
Francisco Camaño (Ministro de Xustiza), Manuel Bragado e o
autor.












Día 3 martes, 18:30 horas:
Presentación de O meu gato é un poeta de Fran Alonso.
Intervirán:
Fran Alonso e Xurxo Souto (autor da música do CD que acompaña ao libro), que realizarán un espectáculo infantil poético-musical. Dirixido especialmente ao público infantil.











Día 5 xoves, 19:00 horas:
Presentación de O misterio das badaladas de Xabier P. DoCampo.
Intervirán:
Manuel Bragado manterá unha coversa con Xosé Cobas (ilustrador do libro) e Xabier P. DoCampo.












Día 5 xoves, 20:00 horas:
Presentación de As palabras que move o mar de Xaime Toxo.
Intervirán:
Manuel Bragado e o autor.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Vicente Araguas sobre «O bebedor de rakia», de Xesús Manuel Marcos

26 Abril 2011

Críticas,Narrativa

O crítico Vicente Araguas publicou unha recensión sobre O bebedor de rakia, de Xesús Manuel Marcos, nos xornais Diario de Ferrol, Diario de Arousa e El Ideal Gallego, que reproducimos integramente:

A vida pola rakia

Esta rakia da novela de Xesús Manuel Marcos, e o seu nada santo bebedor, vai ser a bebida aquela da canción sefardita que nos dera coñecer Joaquín Díaz: “La vida do por el rakí, no puedo yo dexalo…”. Un brebaxe potentísimo que deixa aos seus usuarios tan dopados que nin sequera unha guerra como a última de Bosnia é quen de espertalos. Dun pesadelo longuísimo que a Alberte, o protagonista de “O bebedor de rakia” (Edicións Xerais, Vigo 2011), terminará levándoo ao cagarrón por un “Glasgow kiss” propinado á súa dona. Iso si, despois de volto á irrealidade de quen nin tiña porvir dentro do exército nin parece que o vaia ter fóra del.
No interín Alberte, home inestable nos sentimentos, fillo de pai tocado polo alcohol aparece nunha guerra totalmente allea, onde os que van impoñer a paz acaban disparando a quen non deben e sendo disparados á súa vez. Por aí Alberte e os seus conmilitóns, personaxes desta novela decididamente naturalista onde hai quen come coello cru porque non hai outra maneira e cando un autor describe esta escena –hai algunha similar– sen que lle treme a man de termar da pluma é que non está superado pola trama. Que para o caso ten moito de plasticidade cinematográfica, e Marcos (Seoane do Caurel, 1967) aponta, compre dicilo, maneiras de reporteiro bélico, aínda que obviamente non o sexa –e si funcionario da Administración de Xustiza–, por máis que a tramoia guerreira, co ardor consabido, vaia acompañada de historias sentimentais e familiares en paralelo, para rematar nun “in crescendo” que nos falan dun artífice habelencioso cal é o autor de “O bebedor de rakia”.
Un libro que se le con interese porque Xesús Manuel Marcos vai dispoñendo nel doses precisas, non xa de rakia, veneno que se vai apoderando de Alberte cal un amor maldito, senón de intriga intercalada coas avanzadas e avanzadiñas bélícas, ao tempo que os personaxes –militares ou non– van aparecendo nun “timing” impecable.
Con este libro Xesús Manuel Marcos, dono xa dunha certa biliografiaaparente, con novelas de xéneros ben diferentes e libros de relatos, demostra ser un autor moi seguro. Deses que non máis precisa dun golpe ben forte na táboa, onde ás veces cansan os consabidos sota, cabalo e rei, para que ninguén teña dúbida da súa existencia e poderío.
“O bebedor de rakia” é unha boa mostra de novela cosmopolita, por máis que o seu “background” sexa inequivocamente galego, que non deberá adiar a súa tradución a outros idiomas. Trátase dun libro abondo universal, e iso a partir dese mundo tan propio –naturalismos incluídos– que abandeira este francoatirador da literatura que vive, ben alonxado de saraos, cenáculos e tertulias, en Madrid.

Vicente Araguas

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica sobre «Exogamia 0.3», de Ramón Caride, no Atlántico Diario

Críticas,Fóra de Xogo

O Atlántico Diario publicaba a pasada semana unha pequena valoración crítica sobre Exogamia 0.3, de Ramón Caride. Reproducímola integramente:

En Edicións Xerais de Galicia, 89 páxinas. Ramón Caride Ogando é xa unha das figuras sobranceiras da literatura galega, cunha longa e sólida obra tanto en narrativa, ensaio ou poesía; se cadra -inaugura- con Exogamia O3 un novo xeito do que el chama “relato aberto’, é dicir, que esta novidosa obra de Caride Ogando, constituida por media ducia de singraduras, e “non estritamente literarias”, afonda de maneira suxerente nas deseurbertas e debates científicos do mundo actual, dende a internet, á SIDA, o ADN ao evidente cambio climático; a astrofisíca e as novas/vellas patoloxicas inherentes ao horno sapiens desque somos tal. Todo o que nestes sinxelos e amenos relatorios expón o noso amigo, sen excepción, son suseeptíbeis de ser debatidos un por un, xa que todas as propostas que aquí se inclúen naeeron con esa pretensión, que nós como lectores apludimos e celebramos. É este un libro que non debe pasar desapercibo entre os moitos que podemos consultar nos andeis das librarías galegas. Os nosos parabéns.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Segunda entrega de «Dragal», de Elena Gallego: A fantástica historia da J.K. Rowling galega

Autores,Entrevistas,Fóra de Xogo,Reportaxes

O Xornal de Galicia publicou este domingo, no suplemento Contexto, unha longa reportaxe a dúas páxina de Héctor J. Pena sobre a publicación de Dragal II. A metamorfose do dragón, de Elena Gallego. A reportaxe pode ser descargada nestes dous pdf. Tamén a reproducimos integramente:


A fantástica historia da J.K. Rowling galega

Xerais tira do prelo Dragal: A metamorfose do dragón, a segunda parte dunha historia que naceu como un conto para un fillo que só lía, precisamente, a Harry Potter

Harry Potter é o nome dun rapaz que protagoniza un dos maiores éxitos editoriais da historia. Con máis de 500 millóns de copias vendidas –dende a publicación do primeiro título, A pedra filosofal, no ano 1997–, os libros da saga do neno meigo son os responsables de crear toda unha xeración de lectores nun tempo no que as letras tiñan perdida a batalla fronte á televisión, internet ou as videoconsolas. Porén, o mundo que habita Harry Potter é 100% británico, como así reflicten as súas localizacións. Sirvan como exemplo o Castelo de Alnwick, onde se sitúa Hog­warts nos filmes, ou o comedor da escola de maxia, que na vida real pertence ao Christ Church College’s de Oxford.

Por iso, tomando como referencia ese mundo de fantasía, a xornalista Elena Gallego Abad pensou que ela tamén podería levar a cabo a súa propia novela de aventuras e fantasía, pero creando un universo netamente galego. E así naceu Dragal. A autora explica que no momento no que empezou a escribir, o seu fillo tiña en torno a 15 anos, “unha idade na que os rapaces teñen aínda moitas ansias por devorar fantasía”. O problema para ela era que se deu de conta de que todos os títulos que lía o neno eran “en castelán ou de autores foráneos traducidos, como o caso de Harry Potter, había moi pouca cousa en galego”. “Así foi como se ocorreu a idea dunha historia para dar vida a un dragón galego”, explica Elena Gallego.

O obxectivo da autora, unha vez concibida a idea, foi “demostrar que se podía contar coas tradicións galegas para facer unha fantasía interesante”, e así foi como veu a luz o conto do último dragón galego, que ten uns fondos alicerces nas tradicións do país, que son realmente fantásticas”. Non obstante, a autora enfrontouse con outro reto: o editorial. “Eu quería escribir un libro fantástico, si, pero unha vez feito queres publicalo, o que en Galicia é moi difícil, sobre todo cando non se é coñecido nos circuítos literarios, pero para iso están os premios de literatura fantástica en Galicia, para que todos o podamos intentar”, expón. Por iso, quedar finalista na edición 2009 do Premio Caixa Galicia de Literatura Xuvenil foi fundamental para que Dragal chegase a ver a luz.

Pouco despois do seu éxito no concurso, no 2010, a editorial Xerais lanza Dragal: A herdanza do dragón no marco da colección Fóra de Xogo. Esta primeira parte conta a historia de Hadrián, un rapaz aparentemente normal, pero que está destinado a converterse no último dragón galego. Nesta novela danse cita dende elementos do imaxinario fantástico galego, como un templo medieval ou certos poderes máxicos, até os valores que son recorrentes nesta clase de traballos destinados a un público xuvenil, como o compañeirismo ou a amizade, que nesta primeira entrega de Dragal representan Don Xurxo, o sacerdote da parroquia e Mónica, unha compañeira de clase de Hadrián.

Non obstante, a nai da criatura considera que, se ben o público obxectivo de Dragal son os mozos, o texto “ten cousas que lectores de 50, 60 ou 70 anos me teñen dito que son interesantes, pois abordo temas, por exemplo, de arquitectura e de historia, como o románico tradicional galego. Ese é un valor engadido que gusta e sorprende a moita xente”.

A SEGUNDA PARTE, XA DISPOÑIBLE

Con respecto ao éxito acadado pola primeira parte de Dragal, a súa responsable síntese moi satisfeita, pero recoñece, sincera, que non o esperaba. “Non pensaba que ía triunfar tanto, pero mentiría se dixese que non soñaba con iso. O certo é que me sorprendeu grata e positivamente”, sinala Elena Gallego, que considera que co éxito “o libro deixa de ser do seu autor e comeza a ser dos lectores”.

Asemade, a escritora considera a labor creativa que hai detrás de Dragal “todo un reto”. “É unha historia protagonizada por un dragón e ambientada na vida actual do século XXI, é moi complexo manter en pé a historia e buscar as coartadas necesarias para que o dragón poida seguir vivindo na vida e tempo real”. Por outra banda, Gallego afirma que “hai moito esforzo documental no texto” e, ademais, recoñece que “en cada capítulo tento sorprender o lector, pois eles saben que teñen que chegar a un punto e hai que darllo. Ás veces fago o que debo e lévoo directamente, outras veces métome nun compromiso e teño que ver logo como saio de alí…”, indica a autora entre risos.

Con respecto á elaboración da segunda parte da historia, Dragal II: A Metamorfose do Dragón, que xa está dispoñible nas librarías do país, Gallego Abad apunta que “cada vez é máis difícil afondar na historia”, e explícao establecendo un paralelismo coas pequenas mentiras dos nenos pequenos. “Eses contos, canto máis grandes se van volvendo máis custa mantelos. A min pásame algo parecido, porque canto máis grande é o libro máis me custa desenvolvelo, porque son moi esixente comigo como escritora e quero que cada libro sexa, cando menos, tan bo como o anterior, se non superalo”.

A xornalista di que nas páxinas do novo volume de Draga, este decatase por primeira vez na súa milenaria historia de que existe certa limitación nos seus poderes, e para poder superala terá que absorber a materia gris do cerebro de Hadrián, e así acadar a simbiose coa súa alma. Don Xurxo e Mónica acadarán maior protagonismo nesta segunda parte, pois terán que tratar de salvar o seu amigo. “Esta segunda parte ten de todo: unha orde de cabaleiros medievais, máis referentes da cultura mitolóxica ou o alquimista máis coñecido de Galicia”, expón Elena Gallego Abad.

Con respecto á terceira parte, a escritora adianta para Xornal de Galicia que a súa idea é que estea na rúa en abril ou maio de 2012. “Cando empecei a escribir a saga de Dragal dinme de conta de que quedara curta. Entón, a partir do segundo libro, empecei a deseñala como se se tratase dunha triloxía, na que se poidan ir dando respostas a todas as preguntas que vou deixando, para que os lectores sintan as súas expectativas colmadas”, explica a escritora, que parece ter ten un obxectivo ben diferente a, por exemplo, o dos guionistas de Lost.

DRAGAL, UNHA AVENTURA UNIVERSAL

A súa responsable considera que Dragal “é unha fantasía universal, porque os dragóns existen en todas as culturas. Eu estiven en China, e alí teñen dragóns; na cultura dos Estados Unidos hai dragóns moi importantes e ,de feito, nas principais igrexas de Nova York, como San Patricio ou San Xurxo, teñen o seu dragón correspondente. Tanto a cultura cristiá, como a árabe ou calquera outra, ten dragóns, así que creo que por esa parte funcionaría en todo o mundo”.

Cuestionada sobre a posibilidade de que a súa novela cruce os Ancares e sexa traducida a outros idiomas, como o español, Gallego Abad está segura de que, se se dese esa posibilidade, Dragal “funcionaría como o que é, unha aventura xuvenil deseñada para uns rapaces que investigan, pescudan, tentan descubrir os segredos de por que pasa isto ou o outro”.

“O que pasa”, sinala Elena Gallego, é que “eu escribo en galego porque foi como soñei Dragal, porque se non fora pola nosa cultura e tradicións, o libro non existiría”. “Ademais, para traducilo a outras linguas ten que haber alguén a quen lle interese, un interese editorial. Quizais algún día apareza ese interese que eu creo que debe merecer. Chegado ese momento poderase ler noutras linguas”, conclúe.

Héctor J. Pena

Chuzame! A Facebook A Twitter

Agustín Fernández Paz, o primeiro galego incluído na antoloxía Best European Fiction 2012

25 Abril 2011

Autores,Noticias

Tal e como informaron diversos medios de comunicación, Agustín Fernández Paz é o primeiro autor galego que vai ser incluído na antoloxía Best European Fiction 2012, que edita a editorial Dalkey Archive Press. Agustín formará parte da antoloxía, que é responsabilidade de Aleksandar Hemon, co relato «Esta estraña lucidez», que forma parte do libro O único que queda é o amor. O libro foi traducido ao inglés por Jonathan Dunne. A devandita antoloxía aparecerá publicada no mes de novembro cunha tirae de 15.000 exemplares. Para Dunne, «Esta estraña lucidez» é formalmente máis anovador que outros relatos do conxunto, porque a voz narradora é o fantasma dun can. 


Chuzame! A Facebook A Twitter

«Recendos do aire sonoro», de Antonio García Teijeiro: un libro para ler cos cinco sentidos

Infantil,Sopa de Libros

O Xornal de Galicia deu conta o día do libro da saída de Recendos do aire sonoro, de Antonio García Teijeiro. Reproducimos a información:


Recendos de aire sonoro

Antonio García Teijeiro escribe un libro para ler cos cinco sentidos

En Recendos de aire sonoro, as notas musicais e as palabras danse a man e camiñan xuntas polos vieiros que trazan os versos. Nos seus poemas ecoa o violín, treme a arpa, percute o timbal, láiase a gaita e Beethoven saúda a Bob Dylan mentres berran as guitarras de rock e a orquestra se despista.

Trátase dun libro para ler cos cinco sentidos. As dúas paixóns de Antonio García Teijeiro, a música e a poesía, establecen un diálogo fascinante neste poemario fermosamente ilustrado por Fino Lorenzo, que pretende espertar nos lectores e lectoras sensacións vivas e profundas, cargadas de emoción.

O autor acredita unha traxectoria de máis de 20 anos na literatura infantil e xuvenil, ao longo da cal recibiu galardóns tan prestixiosos como o Premio Merlín de 1996 ou o Premio Pier Paolo Vergerio do ano 1998.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Resurrección», de Lea Tobery: letras en clave de vida

Fóra de Xogo,Xuvenil

O Xornal de Galicia deu conta o día do libro da saída de Resurección, de Lea Tobery. Reproducimos a información:

Letras en clave de vida

Lea Tobery lanza en Resurrección (Xerais) unha mensaxe de superación

“Morta e viva asemade. Tiven que morrer para coñecelo… Para descubrir o que é o amor verdadeiro. Para sentir que todo, ao final, si ten un sentido”. Emma, aos seus dezasete anos, viviu unha experiencia próxima á morte. Nela non viu túneles luminosos nin nada semellante: pola contra, coñeceu un ser fascinante, Ethan, con quen axiña sentiu unha conexión especial, coma se por fin atopase a súa alma xemelga, o amor da súa vida.

Pero, unha vez de volta á realidade, Ethan desaparece sen deixar rastro. Era un anxo? Unha ilusión?, Un soño? Ou alguén que lle traía unha mensaxe que podería cambiar a súa vida para sempre? Con axuda das súas amigas, e acompañada de dúbidas e ilusións, Emma emprenderá unha busca incansable a través de médiums e cemiterios.

Resurrección desenvólvese nunha paisaxe urbana que podería á súa vez pertencer a calquera país e a calquera continente, e representa uns sentimentos que, como a súa localización, son extrapolables a calquera parte do mundo.

Misterio, amor, desamor, soños e superación son os elementos principais que se combinan nas páxinas do libro de Lea Tobery. A través desta obra, malia que aparentemente non o pareza, lanza unha mensaxe de superación, reflectido na evolución de Emma, a personaxe protagónica.

A autora, Lea Tobery, é unha muller natural de Alburquerque licenciada en Saúde e Servizos Socias pola New Mexico State University. O seu interese polo máis alá e a súa paixón pola lectura das novelas de amor clásicas foi o que a levou a escribir Resurrección. Amante dos fenómenos paranormais, a autora goza con estes sucesos case tanto como pasando as horas mortas nas librarías.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Francisco Martínez Bouzas sobre «Exogamia 0.3», de Ramón Caride

Blogs,Críticas,Fóra de Xogo

Francisco Martínez Bouzas publica no seu blog Novenoites unha recensión sobre Exogamia 0.3, de Ramón Caride. Reproducímola integramente:

Exogamia 0.3, retratos do presente

Recolle Ramón Caride neste pequeno volume, que acaba de saír dos prelos de Edicións Xerais, seis relatos breves nos que o autor, un dos narradores galegos que máis achegas ten feito no eido de ficción científica, debuxa, dun xeito enxeñosamente crítico, o momento presente. E faino mediante a anticipación dun porvir que será a irrevogable consecuencia  da consumación das actuais tendencias que imperan no noso mundo. Son, pois, relatos nos que a ciencia ficción, a anticipación do futuro nos mergullan nos grandes inquéritos e inquedanzas que a tecnociencia e os imperativos comerciais proxectan sobre o presente da especie humana. Xa hai tres décadas que G. Rophol conectaba a pregunta kantiana que debo facer? a aquilo “do que son quen de facer”. No noso tempo o ámbito do quefacer humano  atópase de tal maneira agrandado que mesmo a morte esencial da nosa especie é un perigo específico dos nosos días.

Nalgúns dos relatos de Ramón Caride podemos verificar as consecuencias desas tendencias do presente, cando a tecnociencia está gobernada polos imperativos comerciais  e o home tecnolóxico, como no seu día dixera Teller, un dos pais da bomba nuclear norteamericana, debe producir todo o que lle sexa posible e debe aplicar os coñecementos acadados sen ningún límite. Esta ausencia de lindes escraviza os mesmos desexos dos cativos do primeiro relato. Para que o rapaz galego posúa o último modelo da vídeo – consola, outros rapaces no Sur son vítimas  dun traballo de escravos, aínda que tamén eles soñan coas vídeo – consolas, porque soñar é de balde.

Porén, este futuro preñado de aglaios e anticipado ao presente, amósase con maior claridade nos outros relatos. Desde esa utilización dos desastres nucleares da rexión de Chernóbil, convertida agora nunha fabulosa rexión de caza, para satisfacer a cobiza dos dirixentes das transnacionais e políticos destacados  por matar as pezas senlleiras, ata esa aleatoriedade da lotaría de Nad.Al  do último relato, cuxo premio consiste nunha biotransformación. A trama deste relato amosa dun xeito nidio ese futuro que estamos inzando desde o presente: o incremento da temperatura do planeta, a mediados do presente século, acaba cos casquetes polares. A elevación do mar arrasa coas instalacións industriais, militares e atómicas, liberando contaminantes letais. Daquela,  a tecnociencia tivo que acelerar a evolución da especie humana coas armas da biotecnoloxía. O resultado é a biotransformación dos seres humanos. O único problema é o seu elevado custo económico. Endalí que só acontecementos como as lotarías agraciaban  a alguén do inframundo coa oportunidade de ingresar na caste dos privilexiados. Mais o proceso implicaba tamén unha psicotransformación. Deste xeito, e aínda que a ciencia  non acadara a inmortalidade, permitía que os poderosos mudasen o envoltorio corporal como quen fai un transplante (páxina 89).

Saliento finalmente outro relato, “Observador”, porque, desde a ficción, Ramón Caride anticipa as solucións coas que, nestas datas, matina algún dirixente político da vella Europa. O relato amosa un mundo de novo pechado, restrinxido, con visados para circular por Europa tras a anulación dos acordos Shengen de libre circulación na U.E. Seguramente que cando o lector lea este relatorio de esquilmacións do Sur, da renacida presión da inmigración clandestina, agora en pateras con motores solares, e a anulación en 2045 do convenio Shengen coa reaparición das fronteiras interiores, decatarase de que Ramón Caride non fai unha prospección no futuro. Retrata o presente.

Francisco Martínez Bouzas

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Armando Requeixo sobre «Modesta proposición e outros ensaios», de Lois Pereiro

Blogs,Críticas,Ensaio

Armando Requeixo publica no seu blog Criticalia unha recensión sobre Modesta proposición e outros ensaios, de Lois Pereiro. Reproducímola integramente:

A Modest Proposal

Moito –e ben– anda a falarse sobre o Lois Pereiro poeta estes días. Mais non é tanta a atención que está a merecer a súa faceta ensaística, que, ao meu ver, non desmerece en absoluto da dimensión creadora.

Escribo isto a propósito da oportuna publicación de Modesta proposición e outros ensaios, compilación de, ao que parece, toda a súa escrita articulística sobre os máis diversos temas.

Prologados por seu irmán Xosé Manuel, a ducia escasa de textos recollidos no volume (algún deles inédito) devólvenos una imaxe moito máis vizosa do escritor de Monforte da que adoito acostumaba a darse. Lector voraz das máis variadas tradicións literarias, Pereiro foi tamén un moi lúcido pensador, que non dubidou en plasmar por escrito as consideracións que lle merecían cuestións sociolóxicas e civilizacionais (“Modesta proposición para renunciar a facer xirar a roda hidráulica dunha cíclica historia universal da infamia”), musicais (“Radio Océano”), estéticas (“Chove sobre mollado”, “Dandys, eterómanos e infames. O vicio como luxo”), hemerográficas (“Nas libres coordenadas do futuro”), arquitectónicas (“Polígono de Elviña. O frío edificado”), antropolóxicas (“A elocuencia dos cemiterios”) e, por suposto, literarias (“Explicación dunha reanudación”, “Ezra Pound”, “Thomas Bernhard, o móvil do suicidio”).

Modesta proposición e outros ensaios péchase cun breve anexo no que se reproducen tres textos sobre Pereiro, dous deles debidos a Manuel Rivas e o terceiro a Miguel Munárriz, iluminadoras prospeccións no seu universo sempre sorprendente.

Armando Requeixo

Chuzame! A Facebook A Twitter

Entrevista a Elena Gallego sobre «Dragal II. A metamorfose do dragón»: a alquimia do imaxinario galego

Autores,Entrevistas,Fóra de Xogo

Galiciaé publicou a pasada semana unha entrevista con Elena Gallego con motivo da publicación do segundo libro de Dragal (a metamorfose do dragón). Reproducímola integramente:

Elena Gallego: «Quería facer unha novela que afondase nas raíces galegas e que xogase coa maxia e a alquimia que agochan»

A continuación da historia de Dragal, o último dragón galego, chega ás librarías co segundo tomo da triloxía. A súa autora, a xornalista Elena Gallego, confesa que a idea de Dragal xurdiu cando viu que o seu fillo adolescente comezaba a interesarse pola lectura a través da literatura fantástica como Harry Potter. Así, ocorréuselle facer unha ‘’novela que afondase nas raíces galegas’’ e que xogase coa ‘’maxia e coa alquimia que agochan’’ as historias do imaxinario popular.

P: Vostede é xornalista. Que lle moveu a escribir un libro?

R: Desde moi cativa sempre tiven o soño de escribir, de feito fíxenme xornalista porque me gustaba escribir, a radio, o xornalismo… Teño que confesar que o primeiro libro escribino con doce anos pero é infumable. A miña nai gardouno nun caixón, aínda mo deu hai pouco e non fun capaz de abrilo porque as cousas que se fan con doce anos, evidentemente non dan moito de si. Cando xurdiu Dragal xa tiña algunha cousiña pero esta en concreto xurdiu porque teño un fillo, que tiña daquela quince anos e a habitación chea de dragóns. Aparte diso, era un rapaz ao que non lle gustaba ler e comezou a collerlle gusto á lectura con novelas fantásticas do estilo de Harry Potter. Chega un momento no que ti dis ”é unha pena que estas cousas que está lendo sexan de fóra”. Entón empecei coa historia: un rapaz de dezaseis anos que está na aula do instituto. Mira pola fiestra e na portada dunha igrexa románica que hai enfronte ve que unha das figuras, que é un dragón, chíscalle un ollo. A partir de aí empecei a imaxinarme que acontecería se ese dragón se reencarnase, que Hadrián chegase a converterse no dragón. É un rapaz dun pobo, dunha aldea da costa galega e un dragón cunha profecía de 2000 anos de existencia agochado nun templo románico.

P: O protagonista, Hadrián, é un adolescente. En que se poden sentir identificados os mozos de hoxe en día con Hadrián?

R: En realidade é unha novela coral, hai varios protagonistas e varias historias. Para un rapaz de dez anos, o que lle vai interesar é a historia da investigación da Hadrián. Por outra parte eu quería facer unha novela que afondase nas raíces galegas. Nós en Galicia temos historias no nos imaxinario coas que podemos xogar. Con elas e coa maxia e coa alquimia que agochan e facer unha historia fantástica. Lendo Dragal descobres que debaixo da igrexa de San Pedro hai unhas catacumbas e que nelas podes seguir unhas sendas que levan a unha cripta fantástica. Ao mesmo tempo hai unha poza moura. Eu creo que en Galicia debe de haber unha vinte pozas da moura e cada unha ten unha lenda diferente. Para a novela eu inventei unha que non ten nada que ver coas lendas que eu coñecía.

P: As comparacións son inevitables. En que se parecen e en que se diferencian Hadrián de Harry Potter?

R: Cando empecei a escribir a historia o que non quería era que ninguén se metese nun armario e entrase nun mundo marabilloso. Unha das dificultades que para min tivo Dragal foi que en todo momento está situado na vida real. Hadrián vaise transformar en Dragal na vida real e incluso vai haber probas científicas da transformación. Hai unha mutación xenética que temos que buscar na vida real para que sexa posible. Outras historias de vampiros e de magos teñen un mundo paralelo. En Dragal o que intentei é que poda manterse todo o tempo na vida real, con problemas da vida real. Hadrián é un rapaz que chega novo a un instituto e ten problemas de bullying. A diferenza entre Hadrián e Harry Potter é que viven en mundos diferentes. Harry Potter está no mundo de Hogwarts que non ten nada que ver co mundo real e Hadrián vive nunha vila da costa e vai ó instituto, ten que ordenar a súa habitación, facer deberes, etc.

P: Por que escolliches contar a historia de Dragal nunha triloxía?

R: Non pensaba que ía ser unha triloxía, non escribín Dragal cun guión previo. Empecei por facer unha cousa curta e foi collendo vida. Claro, cando rematei a primeira novela quedaban moitas cousas por contar, rematas un libro de 265 páxinas e tes que seguir. Pero non podes seguir cun libro de 700, entón chega un momento no que teñen que ser tres. Non é que fixera algo adrede por alongalo nin porque estea de moda que sexa unha triloxía. As propias personaxes foron facendo un pouco o que eles querían. Empezou sendo unha historia moi sinxela para demostrar que se poden facer historias moi interesantes en galego e empezou a medrar ela soa.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Lorena Domínguez Mallo sobre «O bebedor de rakia», de Xesús Manuel Marcos

Críticas,Narrativa

Lorena Domínguez Mallo publica en LG3, o soportal da literatura do Consello da Cultura Galega, unha recensión crítica sobre O bebedor de rakia, de Xesús Manuel Marcos. Reproducímola integramente:

O xogo de Itzik

No contexto do paso dos soldados españois pola guerra de Bosnia en suposta “misión de paz” velaquí unha poderosa novela que cómpre ler para para non pechar os ollos a todo aquilo que non nos amosan na televisión, unha novela que demostra que a arte serve como testemuño máis veraz que os medios informativos, a verdade escudada na ficción como xeito de saída, a verdade non supervisada. A novela de Xesús Manuel Marcos non deixa vagar para coller aire.

“apóiase o fusil, co seguro quitado, na sen. Ao mesmo tempo, presiónase o resorte que retén o cargador e o gatillo. Se o cargador cae, a bala non sae, e gañas o xogo. Se non cae, a morte é case segura, e o xogo remata” (154)

Non souben o que era a rakia até case mediada a novela. Tárdase máis aínda en saber o que é o xogo de Itzik, iso que Alberte o protagonista di que require un sangue frío que moi poucos teñen. Tamén a novela de Xesús Manuel Marcos supón botarlle un pulso ao lectorado, procurar só a aquelas e aqueles lectores que queren saber e que non teñen medo de saber. Como o propio autor afirma nunha entrevista n’A Nosa Terra publicada o 15 de abril, hai persoas que estiveron na guerra e que teñen un testemuño sobre o que son as misións humanitarias no estranxeiro moi diferente do que se nos transmite nos medios. Esta novela é unha pequena peza dese quebracabezas de intuicións e sospeitas que podemos ter xa a medio formar sobre o tema, ou comezar ao longo das súas páxinas, se non nos preocupa a idea de botar por terra sen volta a ficción que consumimos como verdade, con esta verdade que non deixa de ser ficción.

O testemuño en primeira persoa sobre a guerra dos Balcáns por parte de Alberte está enmarcado na súa longa confesión á súa irmá Branca logo dunha noite no calabozo. Non obstante, ese marco do presente, dous irmáns a cada lado da mesa dun bar, e un deles a desennobelar o remexido de pensamentos da súa cabeza, non é un encadramento secundario en absoluto. Alberte pode saír libre grazas a que Branca lle pediu á súa cuñada: “Algo que unha muller non debería pedirlle a outra muller” (24). Nese longo enfiar de pensamentos tamén a infancia e a adolescencia dos irmáns se coloca sobre a mesa, a relación cos pais pasada e presente, e o esboroarse da mocidade alegre de Alberte na fronte e logo do seu retorno. A violencia atravesa de parte a parte a vida do protagonista, desde a casa dos pais á súa propia vida familiar quince anos despois de tornar da fronte, un pasado que non logra deixar atrás. As secuelas psíquicas non son coma a cicatriz que conserva detrás da orella dereita, sete puntos de sutura sen perigo de infección, senón unha desas feridas que el mesmo di que “non sollan” (15). Por se couber a dúbida, o retrato da vida familiar non desmerece a forza nin a crueza da memoria da guerra.

“lembrar. É a maior demostración de valentía da que son capaz hogano” (18), é unha das cousas que Alberte lle di á súa irmá Branca, quen ao longo da novela mantén a vontade de levalo consigo pasar o Nadal. O contraargumento de Alberte é o Nadal que non se acordaron del, cando estaba na fronte, ou os meses que semellaban telo esquecido, mesmo no seu aniversario, para que agora ela aspire a que se xunten nesas datas sinaladas “coma patacas podres no cu dun cesto” (20). E el lembra. Lembra o frío dos Balcáns, o odio feroz que lles tiñan alí cando se supoñía que só ían a axudalos, os amigos caídos, os ataques covardes, os delatores, as prostitutas que lles levaban á base, a cantina que lles montaron a carón, a escolta a camións de intercambio de cadáveres, a supervisión de troco de prisioneiros, as persoas ás que mataron, a dependencia do alcohol e da violencia, e as mentiras dos medios de comunicación nas mans dos cales non eran máis que monicreques.

A novela de Xesús Manuel Marcos non deixa vagar para coller aire. “Verdadeiramente, estaba aprendendo moito e moi rápido naquela misión de axuda humanitaria. Tivera que ir a unha para matar”(99). Ese é o nivel de contundencia do libro que temos entre as mans. Iso pensa o mesmo mozo que entrara no exército fuxindo cara adiante desde unha vida familiar dura e abafante na que sobranceaba un pai violento e alcohólico. A guerra era unha hipótese baleira, impensábel, para moitos coma el que se alistaran buscando unha oportunidade. E ese mozo cobrará conciencia da ruindade humana e da fráxil raia que separa os homes con ganas de vivir e os homes aos que a vida lles é indiferente. A vida preséntase cruel nun país alleo, atacados por aqueles aos que se lles quere axudar, enganados por aqueles que os mandan, esquecidos polos que presuntamente os aman, incapaces para sempre de seren quen eran. Alberte fuxía cara adiante e quince anos despois toca fondo, incapaz de saír desa terra de ninguén na que caeu, atrapado entre os muros altos que son as olladas de dous cativos: a da súa filla Sara, unha ollada aterrada; e a de Jakov, baleira do Neretva, as dúas mostras para el do seu absoluto fracaso.
Unha das tres citas que abre a novela di que: “A gran derrota, en todo, é esquecer, e sobre todo aquilo que te matou, e espichala sen comprender nunca ata que punto son fillos de puta os homes” (Louis-Ferdinand Céline). Xesús Manuel Marcos sírvenos a rakia máis poderosa imaxinábel, a rakia da memoria, e sírvenola en vaso fondo e sen nada co que aliviar o que nos queima na gorxa. Velaquí unha novela que cómpre ler para coñecérmonos mellor a nós mesmos, para lembrar e para non pechar os ollos a todo aquilo que non nos amosan na televisión, unha novela que demostra algo cada vez máis frecuente: a arte como testemuño máis veraz que os medios informativos, a verdade escudada na ficción como xeito de saída, a verdade non supervisada. Bébedos como estamos do que nos contan os medios, tamén nós podemos velo todo máis claro ao fondo do vaso. Para min, unha novela poderosa (a mellor palabra que se me ocorre para describila), e unha lectura moi recomendábel.

Lorena Domínguez Mallo

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Armando Requeixo sobre «O misterio das badaladas», de Xabier P. DoCampo

Críticas,Infantil,Sopa de Libros

No seu blog Criticalia, Armando Requeixo publica unha recensión sobre O misterio das badaladas, de Xabier P. DoCampo. Reproducímola integramente:

O misterio de Xabier P. DoCampo

Cando hai agora un cuarto de século Xavier P. Docampo publicaba O misterio das badaladas acometía a proeza do pioneiro que se interna en terra incógnita, descoñecedor das dificultades que ha de superar.

É verdade que noutras literaturas existían abondosas obras narrativas protagonizadas por un afouto grupo de mozos que deben superar o reto do desvelamento dun enigma, dun misterio por resolver. Mais non é menos certo que, neste sentido, a nosa escrita en xeral e a infantoxuvenil en particular apenas se tiñan unha mínima tradición na que mirarse e, xaora, nada semellante ao que propuña Docampo coa aventura de Cristina, Elisa, Pedro, Miguel e Delio, aqueles singulares “cinco” galegos que, émulos dos de Blyton, habían de resolver a intriga das trece badaladas do reloxo do lugar.

Tiven a fortuna de ler aquela primeira edición do libro ao pouco de chegar ás librerías. A recomendación partira dun meu vello profesor de ensino medio que pensou, atinadamente, que podería ser de proveito para un rapaz de quince anos. Daquela, a miña memoria sentimental como lector vai xunguida a este O misterio das badaladas, que agora reedita Xerais acompañada das magníficas imaxes de Xosé Cobas, ilustrador de cámara do escritor chairego, co que forma unha parella de feito artística que xa leva procreado moitos e ben lucidos fillos de papel.

Fáganme caso e, se algún de vostedes queda aínda sen ler O misterio das badaladas, non deixen pasar a ocasión e mergúllense nesta trepidante pescuda que, lonxe de avellentar, garda intacta a emoción que só saben transmitir as grandes obras.

Armando Requeixo

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Manuel Rodríguez Alonso sobre «Mary Wollstonecraft Shelley e a súa criatura artificial», de María Xosé Queizán

Uncategorized

O crítico Manuel Rodríguez Alonso publica no seu blog unha recensión sobre Mary Wollstonecraft Shelley e a súa criatura artificial, de María Xosé Queizán. Reproducimos os principais parágrafos:

Bo estudo sobre un mito universal

A figura do doutor Frankenstein e a súa criatura convertéronse por mor do cine nun dos mitos da cultura contemporánea. María Xosé Queizán analiza neste ensaio dun xeito acaído tanto a creación do mito, como a figura da súa creadora, Mary Wollstonecraft, situada acertadamente no seu ambiente familiar, histórico-cultural, social e tamén afectivo.

A ensaísta comeza por situar a Mary no seu medio familiar. A nai, chamada Mary coma a filla, foi unha das creadoras do feminismo. A vida da nai coincide coa Revolución Industrial e coa Revolución Francesa. Mary, a nai, foi, xunto con Olympe de Gourges, una das creadoras do feminismo co ensaio Vindicación dos dereitos da muller (1792). Previamente tratou de organizar a súa vida cun traballo de seu e sen depender do matrimonio, como mestra dunha escola fundada por ela mesma ou de institutriz. Trata cos escritores e intelectuais progresistas do momento. Visitará Francia para vivir en directo os acontecementos da Revolución.

De volta a Inglaterra, e tras unha relación amorosa traumatizante, vive unha curta etapa de felicididade xunto co intelectual progresista William Gowin, futuro pai de Mary. Tamén analiza a ensaísta, de xeito moi apropiado, algunha das ideas fundamentais de Mary, a nai, como é a da desmitificación da maternidade, tal e como se entende tradicionalmente, ideas que seguen a ser hoxe perfectamente válidas. Mary morrerá precisamente como consecuencia do parto da súa filla tamén chamada Mary.

A nena e adolescente Mary séntese orgullosa das ideas feministas da nai. Queizán presenta moi oportunamente tamén a contradición entre o pensamento progresista do pai de Mary e o seu comportamento cotián. Mary fórmase nas lecturas e na asistencia ás xuntanzas de intelectuais e escritores que se celebran na casa paterna, ás que asisten personaxes tan cualificados como Coledrige. Os libros convértense nos mellores amigos da adolescente Mary, que ata aprende francés para ler na súa propia lingua a Rousseau e Voltaire. Queizán consegue darnos unha visión moi boa do período de formación de Mary.

Nunha das xuntanzas de intelectuais da casa paterna Mary vai coñecer o poeta Percy Shelley, que será o grande amor da súa vida. Malia que Shelley está casado, os dous iniciarán unha relación amorosa, que non rematará ata a temperá morte do poeta.

A seguir, Queizán analiza a vida en común de Shelley-Mary, as viaxes e estadías en Francia, Suíza, Alemaña e Holanda, así como os sucesivos embarazos de Mary e incluso a morte dalgúns dos seus fillos case acabados de nacer. De especial interese é o comportamento machista de feito que mantén non só o pai de Mary, senón tamén o propio Shelley, en franca contradición, como xa indicamos, co seu pensamento progresista. A ensaísta dálle moita importancia a este aspecto e amosa como as dúas Mary, a nai e a filla, foron no seu tempo vítimas dos estereotipos machistas que dominaban na sociedade, incluso no comportamento de homes teoricamente progresistas como o pai de Mary ou o poeta Shelley. Esta parte do ensaio é unha das mellores, para nós, e das máis atractivas e que debía ser de lectura e comentario obrigados en todos os centros de ensino, pois segue a manter, por desgraza, plena actualidade.

Outra parte importante do ensaio dedícase a explicar o proceso de creación e mais á análise da obra literaria que lle dará a Mary filla unha fama universal: Frankenstein, el moderno Prometeo. Queizán analiza a obra dentro das coordenadas ideolóxicas e estéticas en que se move a autora, ofrécenos a visión do mundo que informa a obra e resulta unha análise modélica do que debe ser un estudo dunha obra literaria, sen descoidar o ambiente ideolóxico, social, histórico e mesmo autobiográfico en que se desenvolve o escritor. É un modelo de crítica para seguir, fronte a tanta crítica puramente interna só ao texto que trouxeron a Galicia os semióticos e similares, que non buscan outra cousa que separar as obras do seu contexto histórico, político e ideolóxico.

Se a análise que Queizán fixo da obra de Pondal foi modélica no seu día, esta volve selo e debería ser lectura obrigada para os estudantes de filoloxía e mesmo para os profesores de literatura, pois forneceraos dun método adecuado de análise crítica da literatura para empregar nas aulas, especiamente nas de Secundaria e Bacharelato. Non caben máis neste eido que parabéns para a ensaísta.

(…)

Para rematarmos, só nos queda engadir que estamos ante un verdadeiro ensaio, non unha tese de doutoramento ou similar que se presenta como ensaio. Ademais trata un tema universal desde o galego, co cal se volve a demostrar a universalidade da lingua e cultura galegas, fronte aos representantes do pailanismo (termo do sociólogo Fermín Bouza) ou tuzarismo (termo de Manuel Rivas) que din que o galego e a cultura galega non teñen unha visión dos fenómenos culturais de ámbito universal.

Manuel Rodríguez Alonso

Chuzame! A Facebook A Twitter

Artigo de Daniel Ameixeiro sobre o «Dicionario dos seres míticos» en Redelibros

Artigos literarios,Dicionarios

O escritor Daniel Ameixeiro publicou en Redelibros un longo artigo sobre a xeografía do imaxinario colectivo galego a partir do Dicionario dos seres míticos galegos, de Xoán Cuba, Antonio Reigosa e Xosé Miranda. Reproducímolo a continuación:

Este artigo pretende ser un pequeno percorrido a través do noso imaxinario colectivo, unha viaxe feita tomando como guía o Dicionario dos seres míticos galegos, de Xoán Cuba, Antonio Reigosa e Xosé Miranda.

Abelurios, Abeluiro: ser semellante ao trasno. Trátase, sen dúbida, dunha familia de trasnos xa extinguida e da que só sabemos o nome, e iso aínda non moi seguro.

Non sei a vós, pero a min, cando lin esta definición, déuseme por pensar que non é posible que estean realmente extinguidos, en todo caso (seguín matinando eu) puidera ser que marchasen a outras terras. Un pouco aquelado polo feito de que os trasnos tamén emigren, fun pasando páxinas ata que, atraído por un son que semellaba de auga pero que era tremendamente harmonioso e engaiolador, encontrei…

Ana Manana: moura encantada que vive nunha fonte que leva o seu nome, nuns penedos próximos ao Pozo Meimón, no río Miño.

As mouras, segundo se explica neste dicionario, son uns seres que viven baixo terra ou baixo a auga e que, ademais de lavar, tecer, fiar e peitear os seus cabelos, gostan de gardar tesouros. Os que viron a Ana Manana dan fe de que é fermosísima e viste de branco, e aínda que houbo intentos de desencantala, fracasaron sempre. Cóntase que nunha ocasión un home lle preguntou a un galego que viña da sega de Castela:

—¿Ti queres ser rico?

—¡Home!

—Pois verás, vas onda o Meimón, achégaste á fonte que hai ao lado e berras por tres veces: ¡Ana Manana!

Ben, como é de supoñer, non é tan fácil facerse rico, sobre todo cando tratamos con seres que teñen as súas regras e as súas normas e que gustan de poñer condicións que os humanos as máis das veces non somos quen de cumprir (dáme a impresión de que as mouras coñecen a nosa psicoloxía e os nosos puntos febles mellor ca nós).

Seguindo a viaxe a través deste dicionario, e sen esquecer os tesouros que nos prometía Ana Manana, chego ao libro de referencia no que se refire a buscar tesouros…

Ciprianillo: libro máxico que lle permite, a quen o interprete, descubrir tesouros, levitar, conxurar perigos e demiños ou nubeiros, etc. Existen múltiples versións deste libro, pero ningunha é a verdadeira.

Non é que anime moito iso de que “ningunha é a verdadeira”, pero, certamente, é mellor sabelo pois así non habemos perder o tempo buscando en balde. A non ser, claro, que deamos coa obra orixinal…

Circulou a especie de que un exemplar singularísimo do Libro de San Cipriano, probablemente o orixinal, estaba nunha sala especial, moi reservada, da Biblioteca da Universidade de Santiago. Para maior seguridade, o libro estaba fortemente amarrado con cadeas e metido nunha gaiola de ferro. Ninguén puido corroborar ese dato apuntado por Risco e xa antes por Bernardo Barreiro.

Un libro desas características, que inclúe a descripción exacta dos lugares onde atopar tesouros, os máis deles encantados, é tan perigoso que é lóxico que estivese nunha gaiola e amarrado cunha cadea. E digo perigoso porque xa causou os seus problemas…

É un feito constatado a enorme difusión do libro en Galicia e que “algúns chegaron a desatender as terras e os traballos para atender só á súa dedicación a buscar tesouros, circunstancia da que se queixou Curros nos seus coñecidos versos, onde chega a pedir a intervención dos bispos”.

Os galegos temos unha especial querenza polos tesouros. E non o digo soamente por esa especie de “febre do ouro” á que se refire Curros, senón tamén pola grande cantidade de lendas relacionadas con tesouros recollidas en numerosos libros. Un deses libros é: Mouras, serpientes, tesoros y otros encantos. Mitología popular gallega, de Buenaventura Aparicio Casado, no que se nos subministra información sobre 525 localizacións. Unha desas localizacións é o Con das Sete Pías, situado en San Andrés de Vilariño, en Cambados. Algunhas das testemuñas recollidas asegúrannos que nese lugar:

Hai unha cadea de ouro desde o Con ao Monte de Lobeira.

Hai un túnel hastra A Toxa e por el unha cadea de ouro.

Á parte destas, que fan referencia ao ouro, hai outras testemuñas que nos subministran información moi interesante sobre a xente que moraba no Con das Sete Pías:

Cando vivían alí os mouros e tiñan que mandar algún mensaxe aos que vivían en Lobeira, ataban un papel escrito a unha flecha e lanzábanlla, a flecha sempre iba dereita.

Sabemos, pois, que os mouros tiñan frechas e que había liortas entre eles (¿e por que serían?). E sabemos que eran excelentes tiradores e que usaban as frechas tamén para mandaren mensaxes, talmente ao estilo Robin Hood.

Neste mesmo libro de Buenaventura Aparicio Casado atopamos información moi interesante respecto á natureza e o motivo desas liortas que ás veces había entre os mouros. Refírome á testemuña sobre outra das localizacións: o monte da Siradella, situado no Grove. Dísenos que nese lugar hai un pozo que era a saída secreta dos mouros da Siradella, e tamén se nos di que aí houbo unha cidade de mouros, con tres castelos. Engade o relato recollido de Petronila Mascato no ano 1960 que unha princesa moura estaba en amores cun mouro dos que vivían na illa de Ons e que eran inimigos deles; os pais da princesa, que se opoñían a eses amores, convocaron aos sabios da Siradella que lles dixeron que, segundo unha profecía escrita en libros moi antigos, se casaban, desaparecerían os mouros de todo o mundo.

O final é talmente como o que poderiamos atopar nas traxedias clásicas ou nunha obra de Shakespeare. Dísenos que os pais minaron toda a Siradella e destruiron a cidade, morrendo eles e a princesa e todos os mouros que alí habitaban. Sacrificáronse eles e a cidade e os tres castelos para salvar o mundo dos mouros, pois sabían que eran incapaces de impedir o amor da princesiña e o mouro de Ons.

Unha cidade con tres castelos, amores fatais, un consello de sabios, unha profecía escrita en libros moi antigos… Perante historias coma esta, un non pode senón quedar marabillado…

Eu, que estiven bastantes veces na Siradella, podo dar testemuña de que o que se ve alí son os restos da desfeita: na aba dun dos tres outeiros aínda se pode ver unha morea grande de pedras, sen dúbida o que queda dun dos castelos. E se a un se lle dá por remexer, non sería de estrañar que debaixo desas pedras encontrásemos unha carta de amor da princesiña despedíndose do seu namorado (unha carta preparada para ser mandada cunha desas “frechas que van dereitas”). E se seguimos a remexer entre os cachotes, quén sabe, mesmo poderiamos atopar o libro de profecías no que consultaron os sabios…

Segundo ía pasando as páxinas do dicionario, ía viaxando no tempo e tamén no espazo, volvendo agora de novo á provincia de Ourense:

Antela: lagoa coa que lindan oito concellos da comarca da Limia. Nesta lagoa ou lago Beón viven acuáticos os habitantes da cidade asolagada de Antioquía. Por veces vense as torres máis altas e escóitase o badalar das campás. Entre as torres de Pena e Sandiás hai un túnel ateigado de tesouros e todo o vixían, transformados en mosquitos, os cabaleiros do rei Arturo.

Se cadra (pensei) a lagoa de Antela é a mesma de onde, tal como nos conta sir Thomas Malory no seu libro Le Morte D’Arthur, saíu a Dama do Lago para lle entregar Excalibur ao rei Arturo. Nesa lagoa, segundo explicou Merlín, hai unha cidade (“e dentro do lago hai un gran penedo, e nel un fermoso palacio como non existe outro na terra, e ricamente enfeitado”). ¿Será acaso Antioquía a cidade na que vive a Dama do Lago? Poida que si, e que desa lagoa saíse a famosa Excalibur. Ademais, como ben sabedes, o mesmo Merlín foise retirar moi pretiño, ás terras de Miranda, que todo iso e moito máis nolo contou moi ben don Álvaro Cunqueiro.

E así, páxina a páxina e entrada a entrada, seguín a ler o Dicionario dos seres míticos galegos e seguín a descubrir novas marabillas (souben da existencia de libros que se poden ler e desler; descubrín que Ith, fillo de Breogán, divisou a fermosa terra de Irlanda dende a Torre de Hércules, e que foi alá e atopouna chea de verdor, leite e mel…).

E cando cheguei á última páxina, despois desa fermosa viaxe (acompañado por Ana Manana, o Ciprianillo, a lagoa de Antela, o Con das Sete Pías, a Siradella), sentín que a miña capacidade de mergullarme nese mundo marabilloso era moito maior, tan grande que teño o convencemento de que se os abelurios volven algún día (e estou convencido de que si, de que han volver) eu hei ser quen de recoñecelos e heilles dar a benvida a unha Terra que sempre foi, e que sempre será, tamén, deles.

Daniel Ameixeiro

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Terra de Soneira no corazon da Costa da Morte», presentado en Camariñas

Etnografía,Presentacións

Tal e como recolleu La Voz de Galicia, o libro Terra de Soneira no corazón da Costa da Morte foi presentado en Camariñas o sábado 16 de abrilno Centro Cultural Casa da Pedra. O acto contou coa participación de Manuel Bragado (Director de Xerais), Manuel Valeriano Alonso de León (alcalde de Camariñas)  e os autores. Terra de Soneira no corazón da Costa da Morte está coordinado e dirixido por Xosé María Lema Suárez, e nel participan tamén como autores Evaristo Domínguez Rial, Xan Fernández Carrera, Roberto Mouzo Lavandeira e Xosé María Rei Lema.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Entrevista de Lupe Gómez a Fran Alonso sobre «O meu gato é un poeta»

Autores,Entrevistas,Infantil,Sopa de Libros

Reproducimos a entrevista que Lupe Gómez lle fixo a Fran Alonso o pasado 16 de abril no Galicia Hoxe con motivo da publicación de O meu gato é un poeta.

A serenidade vixiante

O escritor Fran Alonso publica en Xerais o libro O meu gato é un poeta, que inclúe CE e clave de acceso á web, para darlle un novo enfoque á poesía infantoxuvenil

É autor de libros como O brillo dos elefantes ou Males de cabeza. A súa escrita sempre está alerta ante a realidade, como se Fran Alonso fose un gato de mirada magnética. El cre que a poesía debería estar en todas as partes: nos autobuses, nos supermercados, nos bocadillos de papel, nos globos azuis que ascenden no aire…Con O meu gato é un poeta consegue chegar aos rapaces e rapazas cun enfoque divertido, ameno, interactivo. El pensa que “a poesía acompaña o ser humano dende as cavernas, e seguirá acompañándoo porque é consubstancial a el. Outra cousa é que as súas formas vaian cambiando e, nese sentido, eu intúo os cambios máis radicais nun futuro próximo.” Fran Alonso é un xardineiro que coida moi ben do xardín das palabras, con serenidadade vixiante.

De onde veñen o teu nome e os teus apelidos? Por que te chamas Fran Alonso? Que importancia cres que teñen os nomes? Daríache igual chamarte doutra maneira?

Evidentemente, as persoas non escollemos o noso nome. Pero afacémonos a como nos chaman na casa, a como nos chaman familiarmente. A min sempre me chamaron Fran, desde neno. É curioso, porque cando publiquei os meus primeiros libros había xente á que lle daba por chamarme Paco, en vez de Fran. É un apócope coma outro calquera, pero eu nunca me identifiquei con el; soábame estraño, alleo a min. Foi daquela cando decidín empregar Fran Alonso como nome literario. Ademais, singualizaba a miña identidade pública. Se cadra, se chego a facer esa reflexión antes de publicar, optaba por un nome literario moi diferente. Entre outras cousas, porque me gusta separar a miña vida privada da pública. Nese sentido, son pudoroso.

Como recordas aquel Vigo da túa infancia? A que xogabas cando eras un neno? Lembras os teus compañeiros e compañeiras de xogos?

A miña primeira infancia non transcorreu en Vigo senón na aldea de meu pai, que era en Crecente. Leváronme para Vigo para escolarizarme definitivamente, aos seis anos, e lémbroo como un choque asfixiante, de falta de espazo, de aire, de liberdade. Estaba afeito a saír da casa e desaparecer, sen renderlle contas a ninguén. En Vigo iso non era posible. O primeiro día de clase, miña nai dixérame que non cruzase a rúa se non era da man dalgún profesor. Á saída, o autobús estaba do outro lado da rúa, e como ninguén me deu a man, non crucei. Quedei alí, vendo marchar o autobús, ata que, varias horas despois, deron comigo. Claro que lembro, e moito, os meus compañeiros de xogos. Os xogos aínda eran estacionais, e iso era fantástico. Todo tiña o seu tempo, desde xogar ó trompo.

Ti realmente tes ou tiveches algunha vez un gato? Era un animal poeta con ollos bonitos e moita imaxinación? Por que os ollos dos gatos nos dan un pouco de medo pero ao mesmo tempo resultan máxicos?

A miña casa é unha especie de cruce de camiños de todos os gatos do barrio, que entran e saen sixiliosamente, ao seu xeito. Entre eles, hai varios gatos poetas, pero especialmente un, de ollos brillantes e imantados. Ese é o que me dita os versos. Os gatos son animais máxicos, enigmáticos, con moita tradición literaria. Eu mesmo, xa botei man deles en Males de cabeza e A casa da duna. Gústame deles a súa radical independencia e a súa serenidade vixiante.

O traballo de editar libros é bonito e interesante como facer traxes para as palabras? Un editor é dalgun xeito un costureiro?

O editor ten moito de costureiro ou, se cadra, de xardineiro. Coida as árbores máis fermosas do xardín para que luzan e arrecendan. O editor tamén é un mediador, pero un mediador que intervén sobre o libro, sobre o seu resultado final, e sobre a creación dun estandar socioliterario. Creo que o do editor é un papel fundamental, que hoxe por hoxe está en perigo debido á voracidade do mercado, e que debe ser reforzado máis ca nunca. Ademais, esa revolución fabulosa que supón a rede e o libro electrónico tamén supón, por desgraza, unha desvalorización do seu rol. Se queremos apostar por unha literatura de calidade, é necesario reivindicalo.

O libro “O meu gato é un poeta” lévanos a unha páxina web. Esa é a mellor forma de achegarse aos rapaces e rapazas de hoxe en día? É como se o libro tivese distintos camiños, e así resulta máis dinámico e está “máis vivo”. Resulta interactivo, e o lector-a tamén participa no libro.

Non sei se é a mellor, pero si unha forma moi próxima á súa sensibilidade e ás súas inquedanzas. A web de O meu gato é un poeta posibilita que os nenos participen activamente: poden opinar, poden votar, pode escoitar os poemas en mp3, poden navegar ao seu xeito. Paréceme importante darlle un papel preponderante ao lector. Eu non quería que o libro rematase no papel; quería que continuase máis alá, para sentir a poesía a través doutras propostas, ben sexa na web ou no disco, e que os nenos puidesen percibir os poemas a través de todos os sentidos posibles. Ademais, no futuro a poesía acabará trasladándose á web, e non tardará moito.

Como definirías a sensibilidade? Ti dis que a escrita é unha forma de estar no mundo, moi ligada á infancia. A sensibilidade é un valor precioso e ás veces non lle damos toda a importancia que ten?

Eu creo que a sensibilidade é unha actitude, en boa medida connatural, de apertura fronte ao mundo, fronte aos demais e fronte á creación artística. A min paréceme fundamental á hora de enfrontarme ao papel en branco.

É certo que a poesía ten propiedades terapéuticas e diuréticas? Non debemos perder de vista a capacidade subversiva da literatura?

Eu creo que a poesía ten propiedades terapéuticas porque permite recoñecernos nela, salvarnos a través dela ou compartir, tamén a través dela, a nosa soidade. E, se cadra por iso, tamén é subversiva, porque converte o individual en colectivo, o persoal en social. E potencia o poder da palabra. E é diurética porque a súa lectura alivia profundamente.

Xurxo Souto acompaña coa súa música o teu recitado de poemas no CD que acompaña ao teu libro. Resultouche fácil entenderte e traballar con el? A súa música anima extraordinariamente os teus poemas.

Desde que coñezo a Xurxo Souto, hai moitos anos, sei que é moi doado entenderse con el. Xurxo é unha persoa con talento e moi xenerosa.

Evidentemente, nos ensaios el podía máis ca min, porque ten esa insuperable resistencia dos músicos enriba do escenario. A música que compuxo para o disco de O meu gato é un poeta é sensacional e deume a oportunidade de poder levar o libro a unha nova dimensión, fascinante, excitante, na que eu me recoñezo grazas ao traballo de Xurxo. E aos nenos encántanlles os poemas con música!

Por que comparas a poesía cun globo azul que incha e voa e desaparece no aire?

Poucas cousas hai máis fermosas para un cativo que ver como un globo desa-parece no aire, sempre que non sexa o seu, claro. Para falar da poesía, no libro eu comparo as palabras cun globo, porque na poesía as palabras hai que inchalas moito, para que signifiquen moitas cousas, máis do que significan normalmente. Así constrúense os poemas: hai que soprar moito para inchar as palabras, que son como globos, e logo esas palabras son libres para expresar o que precisen expresar. Desa imaxe da poesía como un globo tamén procede un recital-espectáculo de poesía infantil galega que levo varios anos facendo en centros de ensino e bibliotecas e aos nenos encántalles. Esa experiencia foi fundamental para min á hora de escribir O meu gato é un poeta.

Cres que debemos reivindicar que os políticos lean poesía? Se lesen poesía, os seus discursos serían máis intelixentes, máis divertidos e máis profundos?

A política, hoxe por hoxe, está deteriorada, ensimesmada, cegada, lixada, endeusada. A súa práctica necesita ser destruída para reinventala, porque as reformas xa non valen. Precisa do poder da imaxinación, da liberdade. O exercicio da política, que ten que garantir as liberdades, non é libre. A lectura de poesía por parte dos políticos axudaría a reinventala, a devolverlle a capacidade creativa, a entrega, a intelixencia, a profundidade, o matiz, liberdade, a oportunidade da discrepancia. Sería facela máis crible, máis digna, máis orixinal e divertida. Que os políticos lean poesía non debe ser un consello, debería ser unha esixencia da cidadanía, o lema dunha pancarta: esiximos que os políticos lean poesía.

Por que escribir un poema de amor é tan difícil?

Escribir un bo poema de amor é dificilísimo porque o amor é o sentimento máis universal e ten tanta forza que cega o poema.Unha das maiores virtudes da poesía é que a súa palabra é a liberdade absoluta. Pero hai que transmitirlle á xente esa verdade, de xeito que a sintan próxima. É necesario que os nenos saiban que a poesía vale para todo: para namorar, para merendala nun bocadillo de papel, e parar berrar a palabra liberdade.

Lupe Gómez

Chuzame! A Facebook A Twitter

Fina Casalderrey contará contos e asinará libros o xoves 28 na librería Bule Bule de Marín

Asinatura,Autores,Infantil

A escritora Fina Casalderrey estará o xoves 28 de abril, a partir das 19,00 horas na librería Bule Bule de Marín, contando contos e asinando libros, nun acto coorganizado pola devandita librería, o Concello de Marín e Xerais. O enderezo da librería é Avenida Jaime Janer, 25.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Lois Pereiro. Vida e obra», de Iago Martínez, a biografía de referencia sobre Lois Pereiro

16 Abril 2011

Biografía,Crónica

O Xornal de Galicia informa hoxe da chegada ás librerías de Lois Pereiro. Vida e obra, de Iago Martínez. Reproducimos a información:

Xerais tira do prelo a «biografía de referencia» de Lois Pereiro

O xornalista Iago Martínez, xefe de Cultura de Xornal, narra a peripecia vital e literaria do monfortino a partir de trinta testemuños nun libro “inescusable”

Durante algunhas semanas, ao periodista Iago Martínez, xefe de Cultura de Xornal de Galicia, púxoselle cara de biógrafo en apuros. Mentres os prazos para entregar o libro finalizado ían fuxindo sobre os calendarios, a vida de Lois Pereiro (Monforte, 1958 – A Coruña, 1996), parecía que non deixaba de medrar nas marxes das follas nas que Martínez escribía u­nha biografía que, despois de meses de traballo e de moitas reviravoltas sobre o texto, xa está nas librarías baixo o título Lois Pereiro. Vida e obra (Xerais, 2011). O proceso de creación non foi sinxelo e o propio autor recoñécelle ao editor Manuel Bragado nos agradecementos do libro que o nacemento desta biografía tivo bastante de “calvario”.

Pero despois de todo esforzo –ou sufrimento, segundo se mire– chega a redención e dende a súa editorial sublíñase a relevancia que a obra pode chegar a acadar neste ano no que o Día das Letras Galegas homenaxea a Lois Pereiro. “É a biografía de referencia. Neste ano no que aparecen moitas contribucións, dende estudos, antoloxías e publicación, esta é a biografía inescusable, é a que quedará”, sinala Manuel Bragado, director de Xerais.

“TRABALLO DE DECANTACIÓN”

Un trazo do libro que destaca o editor é a base documental coa que conta. “É unha obra que se fixo por decantación, na que o autor contou con grande cantidade de información conseguida noutros proxectos anteriores”, destaca Bragado. Este “traballo de decantación” que fixo Martínez comezou hai xa varios anos, cando o xornalista iniciara, xunto a Alexandre Cancelo, a preparación do documental sobre Pereiro titulado Contra a morte. Para ese proxecto –que aínda está pendente de estrea–, Martínez realizou unha longa lista de entrevistas con persoas da contorna do poeta monfortino. En total, a base documental empregada para a biografía inclúe conversas con máis de trinta persoas.

Con todo ese traballo previo, Martínez artellou unha biografía dividida en 17 capítulos que só racha unha estrutura cronolóxica no capítulo inicial, no que o autor se sitúa nos momentos previos á morte de Lois. A partir dese arranque con sabor a final, nárrase a vida do escritor e énchense as páxinas das abondosas referencias musicais, cinematográficas e literarias que Pereiro empregou na súa obra. “O propio título do libro de Iago xa o di: Lois Pereiro. Vida e obra. No caso de Pereiro a vida e a obra están pegadas. Iso vese na biografía, que é un retrato da súa vida, pero tamén do Lois lector, do Lois cinéfilo ou do Lois melómano”, explica o escritor Marcos Calveiro, que vén de publicar outra obra sobre Lois Pereiro titulada Náufrago do paraíso.

Nese mesmo sentido opina Xosé Manuel Pereiro, o irmán de Lois, quen tamén subliña as relacións entre a vida e a obra do poeta que se reflicten no libro de Martínez. “É unha biografía exhaustiva, que debulla a vida de Lois e lígaa bastante ben coa súa obra”, explica o xornalista Xosé Manuel Pereiro.

Pereiro, ademais, observa unha constante en todos os libros, biografías ou antoloxías que se están a publicar nos últimos meses sobre Lois Pereiro: “Os autores están seducidos polo personaxe”. Martínez non é a excepción.

A. R.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Palabras de Luis Eduardo Aute sobre «Recendo de aire sonoro», de Antonio García Teijeiro

15 Abril 2011

Críticas,Infantil,Presentacións,Sopa de Libros

Luis Eduardo Aute tamén estivo presente na presentación de Recendos de aire sonoro, aínda que fose de palabra. O cantautor enviou un texto sobre o libro de Antonio García Teijeiro que se leu na presentación e que reproducimos a continuación:

Estos Recendos de aire sonoro son una desbordante, irrefutable, apasionada declaración de amor a la MÚSICA con Mayúscula. A todas las músicas de la Música ue uno ama, que uno necesita como el aire que respira, a la Música de sus palabras, a la música de sus instrumentos… desde Beethoven hasta The Clash parando por todo el universo más diverso de este latido sonoro del milagro de la vida.

Este poemario de Antonio García Teijeiro está construído con los materiales del aire que respira la música eterna de la escritura. Besos.

Luis Eduardo Aute

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Alfredo Iglesias Diéguez sobre «A agonía do león», de Carlos Reigosa

Críticas,Crónica

No suplemento Faro da Cultura, de Faro de Vigo, publicouse onte unha recensión de Alfredo Iglesias Diéguez sobre A agonía do león, de Carlos Reigosa. Reproducímola integramente.

Año e león
Fundamental ensaio novelado

En Galiza ou León, territorios nos que os oficiais sublevados o 18 xullo de 1936 se fixeron co control das gornicións militares alí destacadas e, en apenas tres días –os tráxicos “tres días de Xullo, do 18 ao 21, da historiografía galega–, lograron facerse co control absoluto deses territorios, non houbo nin grandes batallas nin apenas frontes de combate –só as barricadas que durante uns poucos días puido levantar o pobo nalgunhas localidades, como en Lavadores–; non obstante, o acontecido eses días: a usurpación do dereito a defensa dun pobo que, a xulgar polos resultados electorais de febreiro de 1936,podía considerarse leal á República, iniciou unha longa guerra civil que se prolongou durante moitos anos (1936-1954), nos que a práctica do terror franquista –execucións extraxudiciais, desaparicións, violacións e torturas das presas e dos presos, depuracións do funcionariado leal á República…–, foi unha constante.

Precisamente nese contexto tan concreto, determinado pola imposibilidade de que aquelas persoas máis ou menos compremetidas coa democracia republicana puidesen defender, non só a legalidade vixente, senón mesmo ás súas propias vidas, foron moitas as persoas –sobre todo homes, pero tamén unhas poucas mulleres– as que se botaron ao monte para salvar as súas vidas: son os fuxidos.Non obstante, a partir dese primeiro grupo, que xurdiu espontaneamente por puro instinto de supervivencia –deslabazado organicamente, diverso ideoloxicamente e disperso xeograficamente–, organizouse,paseniño, un eficaz exército guerrilleiro, dotado dunha eficaz estrutura militar e un mando político unificado, durante os anos corenta, antes de que a dirección do Partido Comunista ordenase a disolución das guerrillas,nos primeiros anos da década dos cincuenta, ao renunciar á loita armada como estratexia política.

A traxectoria vital dun deses fuxidos de primeira hora, o berciano Manuel Girón Bazán, que co tempo foi quen de aglutinar ao seu carón un eficaz grupo guerrilleiro –que contaba entre outros membros con Mario Morán, César Ríos, O Gafas, Zapico ou Quico–, que se movía polas terras de La Cabrera, onde deran en constituír un territorio liberado arredor da utópica Cidade da Selva, é o obxecto que centra a atención de Carlos G. Reigosa, quen co libro A agonía do león (2010),vélvenos regalar un novo ensaio novelado fundamental para recuperar a nosa memoria histórica.

Alfredo Iglesias Diéguez

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Lois Pereiro. Vida e obra», de Iago Martínez, novidade do mes de abril

Biografía,Crónica

O libro Lois Pereiro. Vida e obra, unha biografía literaria escrita polo xornalista Iago Martínez é unha das novidades do mes de abril.

Lois Pereiro (1958-1996) foise antes de tempo, aos 38 anos. Prometérao na súa adolescencia: «Quero escribir un libro e morrer novo, como Manuel Antonio.» Ao final escribiu máis dun. A súa obra, e en concreto a súa poesía, constitúe unha das mostras máis auténticas e dolorosas da literatura galega. Para Lois Pereiro o corpo foi o seu campo de batalla e o argumento da súa poesía. Envelenado dúas veces, aos 36 anos diagnosticáronlle a sida. Marcado xa para a morte decidiu, contra todo prognóstico, seguir vivo para sempre na súa obra e nos soños dos que o seguiron querendo. Lois Pereiro. Vida e obra é a proba de que o conseguiu. Neste volume, o xornalista Iago Martínez aborda a biografía dun autor tan admirado como descoñecido, e faino dende a complicidade, cunha prosa áxil e directa, combinada cun minucioso labor de documentación. As súas páxinas adéntranse, con rigor e sensibilidade, no universo persoal de Lois Pereiro e ofrece claves culturais e literarias fundamentais para interpretar a súa poesía. Lois Pereiro. Vida e obra revela o ser humano que hai detrás do mito contemporáneo das letras galegas.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Entrevista con Xosé Manuel Pacho Blanco, gañador do V Premio Diario Cultural de Teatro Radiofónico

14 Abril 2011

Autores,Entrevistas,Radio,Teatro

O xornal Galicia Hoxe publica unha entrevista de Marga Tojo con Xosé Manuel Pacho Blanco, gañador do V Premio Diario Cultural de Teatro Radiofónico con Paraísos, que publicará Xerais a principios de maio. Reproducímola integramente:

Xosé Manuel Pacho Blanco: «Na cultura galega hai moita autocensura»

“Unha aposta a cabalo perdedor” é o Paraíso de Xosé Manuel Pacho Blanco. O Rei de España esganado nun Ferrari Testarossa. Teletipos que sazonan o drama en Hertzs. Abusos de poder dun xerifalte da comunicación. Ningún medio fala do teatro radiofónico de Pacho. “Si se fixese en Cataluña e en catalán isto estaría a dar a volta a España, pero aquí parece que se non fas a pelota non entras”, sospeita. Avogado e profesor na Universidade de Vigo, gañador no 2007 do Premio de Narrativa Torrente Ballester coa súa primeira novela A choiva do mundo, o autor ourensán acaba de gañar o V Premio Diario Cultural de Teatro Radiofónico nas súas dúas categorías, ao recibir por unanimidade o do xurado e sumar o maior número de votos emitidos polo público, polo que puido pendurar tamén o galardón da audiencia. E por se a alguén lle parece raro o seu dobrete profesional, entre o letrado e as letras, o autor quítao de dúbidas: “Kafka era licenciado en dereito e traballaba nunha aseguradora italiana. Ser avogado non é tan rocambolesco na literatura. Ao mellor ser profesor de español e dedicarte á cultura galega como Ferrín si”.

O recoñecemento, que convoca anualmente a Radio Galega co patrocinio da Agadic e a colaboración do Centro Dramático Galego, seralle entregado o vindeiro 3 de maio dentro do espazo radioescénico que se desenvolverá no Salón Teatro de Santiago. O texto e a dramatización da obra serán editados por Xerais nun libro-cd xunto aos outros tres títulos finalistas, que nesta edición do premio foron: Como eliminar as manchas de vómito, de Eva Freixeira; Carne de canón, de Rebeca Montero, e Señora Carme, de Manuel Román.

Agora que a televisión ofrece pouco, parécelle un bo momento de recuperar o formato de serial radiofónico?

Boa pregunta. Creo que todos os formatos son válidos e este é interesante, pero o importante é que as obras teñan un nivel de calidade.

E de que trata a súa obra?

Aínda que pareza mentira chámame a atención a súa pregunta porque para min un dos aspectos máis importantes da obra é a súa temática. O fío argumental vén ser distituntos cortes que comunican un accidente sufrido polo rei de España. Faime graza que non se fale diso que é o aspecto máis relevante.

O rei Juan Carlos I ou un rei equis?

Non, non, Juan Carlos de Borbón, co seu nome, para que non ofreza dúbidas. Empeza a obra e córtase o comezo xusto cun comunicado de que acaba de sufrir un accidente o rei de España. É unha homenaxe a H. G. Wells, a A Guerra dos mundos, o que fixo Orson Welles en Estados Unidos. A obra interrómpese cada certo tempo con cinco teletipos onde se ofrecen datos da situación do monarca até que finalmente, o quinto dá a noticia de que o rei de España faleceu.

É unha provocación, un dese-xo, unha premonición, mera ficción?

É unha provocación absoluta.

E o ton da serie ten cariz thriller ou de humor?

Eu cóntolle a trama e vostede saca as súas conclusións. Despois do teletipo inicial que anuncia o accidente do rei, empeza a obra con dúas mulleres, unha delas xornalista, falando nun bar. Estalle a contar á outra, que é a súa irmá, que o seu xefe é un cabrón, o típico delegado cabrón.

Inspirouse en alguén concreto?

Pois si, e de feito aparece na serie co seu nome.

Dígame, pois.

Case prefiro non dicirllo porque é unha persoa moi coñecida.

Pero xa se emitiu a serie.

Si, pero… Dígollo unha vez que saia a entrevista. Trátase do nome real dun delegado dun xornal galego.

Creo que xa o collo. Parécelle que xogou o tipo?

Si, si, esta é unha aposta a cabalo perdedor. Apostei cun amigo unha botella de whisky a que non tiñan collóns na Radio Galega de poñelo en antena e a verdade e que o puxeron e levou os dous premios.

Tamén no Diario Cultural xogaron o tipo.

Creo que nos tempos que corren tiveron moita valentía e moito mérito en poñelo. Non coñezo ninguén do xurado, chamoume Ana Romaní e penso que se eu fose directo do Diario Cultural me vería nunha situación difícil.

Talvez por iso non se fala do argumento.

Se se fixese en Cataluña e en catalán isto estaría a dar a volta a España. Estou seguro de que nin na Voz, nin no Xornal, nin no Faro se atreverían a publicar un texto así.

Pois, volvendo ao tema argumental, que pasou entón coas dúas mulleres que falaban?

Pois a xornalista está pensando en deixar a profesión. Volven cortar a obra e un teletipo informa de que o rei non sufriu un atentado senón un accidente de coche mentres estaba en Mallorca co seu Ferrari testarossa. Vólvese cortar e aparece unha segunda historia na que un xornalista entrevista a Roberto Bolaño, o escritor chileno. Empeza cun texto que di: “O mundo está cheo de idiotas e neste sentido non hai unha diferenza de xénero. Tanto homes como mulleres comparten a mesma porcentaxe”.

Vostede concorda coa afirmación, supoño.

Absolutamente. Na entrevista, Roberto Bolaño métese coa Academia da Lengua Española, coa Academia da Lingua Galega, coa vaidade dos escritores… A entrevista vólvese cortar cun teletipo que comunica que o rei está moi grave e que Zapatero vai desde Bruxelas directamente ao hospital a Mallorca. Deseguido aparece a seguinte peza coa xornalista que ten que cubrir unhas previsión pola mañá, con problemas e un pai enfermo de Alzheimer, como na vida mesma, e cando chega a casa queda durmida. A obra remata co último teletipo anunciando a morte do rei de España aos 72 anos. Agora ten 71.

Futurista.

Cun pouquiño de sorte non tanto.

E o epílogo?

Todos os feitos e persoas que aparecen nesta peza son inventados froitos da invención do escritor: non existe ningún dos personaxes nin dos narradores; non existe un rei, iso só acontece nos contos, atentaría contra calquera democracia; tampouco existe Ciudad Juarez nin os seus mortos; tampouco Roberto Bolaño; nin a radio; nin a demencia senil; nin a tristeza; nin a felicidade; só a música e as palabras.

Entre tanta moleza e simulacro dará medrado algún día na sociedade galega o espírito punki ou provocador?

Eu creo que se algún sentido ten a creación é cuestionar a realidade e ser subversiva. Ten que enfrontarse ao que non gusta da sociedade e ser crítico. Penso que na cultura galega e na cultura española hai moita autocensura. É normal. Pode soar grandilocuente, pero se te paras a pensar nas editoras, nos medios de comunicación hai bastante covardía. Que un avogado se autocensure podo entendelo, pero que un artista se autocensure non. A cultura galega e a cultura española son moi condescendentes con elas mesmas.

A XUNTA INTERFIRE NO SINAL DE RADIOS LIBRES

Foi no 2006 cando a Radio Galega decidiu recuperar nas súas ondas o teatro, con Ana Romaní e Anxo Quintela á cabeza. Un ano despois, a canle pública creou o premio Diario Cultural, no seo do programa do mesmo nome, para estimular a produción neste ámbito. O vicio do son dramatúrxico transformado en impulsos eléctricos abandonara hai anos os fogares, que antano debecían polas radioseries.

Nas casas dos anos sesenta e setenta, o teatro entraba en prime time a través da radio e do Estudo 1 da televisión única: emitían á hora da cea La visita de la vella dama ou Eloísa está debajo de un almendro. Ademais de adaptacións de comedias, Radio Nacional de España ofrecía por eses anos Historias para no dormir, semanal de Chicho Ibáñez Serrador que acabou saltando a TVE. En canto á cadena SER, alcanzou grande éxito co culebrón Ama Rosa ou con Simplemente María, un modelo lacrimóxeno que pronto racharía co humor de La saga de los Porretas, que estivo doce anos en antena. Tamén nos setenta Manolo Lourenzo e Lino braxe impulsaron algunhas tentativas de consolidar as series de radio-teatro galego.

Radio Obradoiro mantivo durante un ano en antena hai agora sete o delirante serial Las venas del infierno de Xurxo Fernández. Hoxe, só a Radio Galega lle dedica un espazo ao teatro, aínda que é probábel que algunha radio libre lle ofreza en calquera recanto as súas ondas á dramaturxia. Pode que esas radios que hoxe se atopan ameazadas polo novo plan de licenzas da Xunta que interferirán co sinal de proxectos comunitarios como Cuac FM, na Coruña, Radio Kalimera en Santiago e Radio Piratona en Vigo agochen algún tesouro.

Marga Tojo

Chuzame! A Facebook A Twitter

Olivia Rodríguez fai un repaso das letras galegas do 2010 na revista Ínsula

Artigos literarios,Críticas

A revista Ínsula do mes de marzo inclúe unha longa recensión crítica de Olivia Rodríguez sobre os libros publicados en galego no 2010. Nela, refírese moi eloxiosamente a Xuvia-Neda, de Vicente Araguas; o Coitelo en novembro, de Marilar Aleixandre; e Luz de tebra, de Ánxel Vázquez de la Cruz. De xeito demorado, destaca Todo é silencio, de Manuel Rivas, ao que se refire como un libro «dificilmente imitable». Na recensión refírese tamén a Periferia, de Iolanda Zúñiga, Settetento, de Marcos Calveiro, O grito do Ipiranga, de Luís García Mañá, e Asasinato no Consello Nacional, de Diego Ameixeiras. En canto á poesía, destaca Lapidarias, de David Rodríguez e no teatro, Flores de Dunsinane de Manuel Lourenzo.

Pode descargarse en pdf.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Dolores Martínez Torres sobre «As palabras que move o mar», de Xaime Toxo

Críticas,Narrativa

No suplemento Faro da Cultura, de Faro de Vigo, publíase hoxe unha recensión de Dolores Martínez Torres sobre As palabras que move o mar, de Xaime Toxo. Reproducímola integramente.

A dor do presente

Retratos emocionais

Este libro reune catro relatos independentes que remiten, porén, a elementos comúns: un tempo –finais dos anos 70–,un lugar –a vila muradá de Esteiro– e uns personaxes marcados por imborrables recordos aos que, coma quen quere pechar un círculo imposible ou unha ferida aberta, regresan abrumados pola dor do presente.
En “O alento das pedras”,unha muller rememora sucesos da súa infancia mentres agarda a incineración do pai,afastado da súa vida des que ela, de nena, descubrira o seu adulterio. En“Cartografías”, no contexto da fin da ditadura, aquel tempo de libros prohibidos, cargas policiais e concertos revolucionarios, á protagonista enfróntase a unha vital mudanza; aquí, cada un dos breves capítulos se centra nun dos personaxes que a arrodean nese momento de transición.“
A casa dos alicerces mariños” retoma as relacións de familia e amizade, encarnadas no abatemento dun pai que acaba de perder o fillo adolescente, xusto cando el estaba a retomar un vello amor de xuventude. O derradeiro relato, “Escuro é o rostro da memoria”, traslada a acción ao Chile dos anos máis sinistros; e está narrado por un peón do exquisito xadrez co que están a xogar dous torturadores mentres se asañan cos prisoneiros.
A separación, a perda dos lugares e os seres queridos que provocan saudades dun irrecuperable paraíso, idealizado na distancia da memoria,son os puntos de partida aos que sempre regresan estas historias de reconstrución individual,se cadra non elas mesmas inesquecibles e un tanto tópicas, mais interesantes coma retratos emocionais.

Dolores Martínez Torres

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Francisco Martínez Bouzas sobre «A agonía do león», de Carlos Reigosa

Blogs,Críticas,Crónica

O crítico Francisco Martínez Bouzas publica hoxe no seu blog Novenoites unha recensión sobre A agonía do león, de Carlos Reigosa. Reproducímola integramente:

Dese labrego camuflado de cidadán do mundo que di ser Carlos G. Reigosa, chéganos arestora, quince anos despois da edición orixinal en castelán, a versión galega, que Xerais publica baixo o título A agonía do león. Esperanza e traxedia dos escapados. É a última publicación do escritor da Pastoriza e alíñase claramente con ese ramallete de libros que reflicten a súa identidade como xornalista. A agonía do león é, en efecto, unha reportaxe, aínda que por veces exhiba os trazos dunha verdadeira novela policial, ganduxada cos fíos da creación literaria e abeirada, así mesmo, á introspección psicolóxica. Xa que logo, unha verdadeira aliaxe de xéneros.

A agonía do león é, por riba de calquera outra consideración, escrita testemuñal, literatura de recuperación da nosa memoria histórica, a memoria das loitas antifranquistas nas comarcas do Bierzo, Ourense e norte de Portugal. Como tal, acadou na súa versión orixinal, o Premio Rodolfo Walsh de Literatura Testemuñal no ano 1996.

Para situar axeitadamente esta achega de Carlos Reigosa, cómpre lembrar que o escritor e xornalista foi un dos pioneiros na investigación e na difusión da historia dos guerrilleiros antrifranquistas galegos. En 1989, con Fuxidos de sona, rescataba as loitas e traxedias da varias figuras do maquis galego como “Foucellas”, “Gardarríos”, “Piloto”, César Ríos, Gómez Gayoso, “Mario de Langullo” e “Gafas”. E no ano 2004, tres dirixentes da guerrilla antifranquista, Marcelino Fernández Villanueva, Mario Morán e César Ríos, acompañan ao escritor no seu percorrido polos lugares das súas actuacións, en Asturias, León e Galicia. Carlos Reigosa recollería esta experiencia nun “libro de viaxe cos maquis”, baixo o título de O regreso dos maquis.

Na presente entrega, Reigosa centra a súa esculca na peripecia vital do guerrilleiro berciano Manuel Girón Bazán, que actuou ata 1951 por terras de León e Galicia, máis en concreto, na comarca de La Cabrera. Confesa o escritor que a de Girón foi unha historia que o escolleu a el, xa que se atopou con ela de xeito marxinal, mentres investigaba as peripecias doutros escapados. Nesa busca decatouse de que a historia de Girón estaba mal contada: os que aparecían como malos eran os bos e os que figuraban como traidores, non o foran. Decide por iso investigar en profundidade verbo da  figura e peripecias deste cavador de viñas, dotado, porén, dunha grande intuición e capacidade de liderado. O protagonista do libro, empurrado por acontecementos alleos a súa vontade e cuxa dinámica ignoraba, aparece presentado nesta historia como una das moitas vítimas da Guerra do 36. A falta de oportunidades de reinserción obrigaríao a realizar unha delongada e carraxenta peripecia de fuxido, levada ata as súas últimas consecuencias, nun combate desigual e sen ningunha posibilidade de éxito, contra o franquismo que acabaría con el nunha auténtica cazaría humana, mesturada ademais coa mentira e con difamacións que ían durar ata despois da morte de Franco. Esa historia ateigada de embustes foi a versión oficial. A verdade real, como o lector poderá ver, foi outra. Conservouse nun lugar illado do noroeste leonés.

A intención subxacente  neste libro é a de recuperar os feitos históricos, iluminar zonas de sombra, contalas con precisión, sen afáns laudatorios e sen maniqueísmos, mais sen intentar traelos ao presente, sen carrexar con eses feitos, rescatados do esquecemento, a belicosidade coa que aconteceron. Esta e non outra é a mensaxe deste descenso aos infernos da posguerra española, tal como a definiu no seu día o prologuista, Manu Leguineche, na edición orixinal do libro de Reigosa.

Como acontece coa maioría dos guerrilleiros e fuxidos famosos, a andaina de Girón non sería comprensible sen ter en conta a xeografía que o acubillou, o refuxio de La Cabrera, un territorio, daquela, case impenetrable. Nesa xeografía montesía e medio selvática, Girón foi para algún un león (“o rei de La Cabrera”), para outros, un escapado cuxo valor alonga a súa agonía, e finalmente para outros, unha maldición, xa que a súa personalidade irredutible facía perdurar interminablemente a guerra, a violencia e  o terror na comarca.

O libro de Carlos Reigosa admite diferentes lecturas, porque é en si mesmo unha obra poliédrica que acubilla varios enfoques: a vida de Manuel Girón Bazán. Un intento de descifrar e de facer intelixible o personaxe no espazo da súa aventura / agonía. Unha sorte de literatura de viaxes que ofrece unha visión directa de La Cabrera leonesa nun antes e tamén agora, despois de case medio século. Finalmente, a base expositiva (a forma de contar os feitos), debedora da narrativa de ficción, mais sen esquecer que  todo o relatado responde fielmente aos testemuños obtidos polo autor. A ficción, neste caso, cumpre, mais unha vez, esa función embelecedora  da historia, pero  sen contaminala nin deturpala.

Francisco Martínez Bouzas

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Manuel Rodríguez Alonso sobre «Recendos de aire sonoro», de Antonio García Teijeiro

Blogs,Críticas,Infantil,Sopa de Libros

O crítico Manuel Rodríguez Alonso publica unha recensión sobre Recendos de aire sonoro, de Antonio García Teijeiro, no seu blog Bouvard e Pécuchet. Reproducímola integramente:

Poesía desde cativos

Nos plans de estudos a literatura e sobre todo a poesía ocupan cada vez menos tempo e espazo. A implantación da ESO supuxo que a lingua e a literatura pasasen a formar parte da mesma materia e os nosos libros de texto enchéronse dos chamados textos funcionais ou utilitarios, de tal xeito que foron quedando cada vez menos textos literarios e sobre todo menos textos poéticos. García Teixeiro vai contra esta liña e escribe un libro de poesía xa non para adolescentes, senón para rapaces de Primaria e sen caer na mexericada que moitas veces é a poesía chamada infantil, pois ata un adulto goza coa lectura dos poemas deste libro. Vese que o poeta, mais tamén o profesor García Teijeiro espera que volvan os tempos bos para a lírica.

O poemario que agora nos ofrece García Teijeiro é un canto, e valla a redundancia á música, especialmente aos instrumentos musicais. Os rapaces, especialmente os de Primaria, poden, coa lectura en voz alta e en grupo destes poemas, mais tamén coa lectura silenciosa e individual, aínda que sempre guiados e asesorados polo profesor, aprender que a poesía é música e fundamentalmente ritmo. A poesía é a música que se fai coa linguaxe.

Un bloque de poemas do libro está formado por aqueles en que o poeta presenta e caracteriza diferentes instrumentos. Mais diante coloca uns poemas en que o propio mundo, ao xeito dos platónicos e dos renacentistas, así como a natureza e o universo son definidos como harmonía e música. En axeitada metáfora creacionista o aire que forma a nosa atmosfera non é máis que música libre en movemento. Os elementos da natureza, desde as flores ao mar, pasando polas nubes, son cores / que queren cantar (páx. 15). E reparemos en que o poeta, coma quen non quere a cousa, vai familiarizando os cativos con técnicas fundamentais da poesía, desde a revolución simbolista, como a sinestesia, a aliteración, a cenestesía ou as estruturas paralelísticas.

Tras este marco do universo-natureza como harmonía e música, pasa o autor revista a distintos instrumentos. En moitos casos bota man dunha técnica hilozoísta, que o emparenta coa vangarda galega de anteguerra. Neste vangardismo non faltan mesmo os puros xogos de sons sen significado, polo puro pracer e beleza do son en si mesmo, ao xeito das vangardistas jitanjáforas de Alfonso Reyes, como podemos observar no poema dedicado ao violoncelo (páx. 21). Non esquece tampouco que na poesía moderna a grafía ou a disposición dos versos sobre a páxina é tamén significativa (léase o poema dedicado ao trombón, na páx. 115). Xa que logo, nada de poesía mexeriqueira, ao estilo de Gloria Fuertes no castelán, senón poesía que, coma quen non quere a cousa, inicia os rapaces nas técnicas e na sensibilidade da poesía contemporánea e posvangardista.

Como non podía ser menos no ano dedicado a celebrar o aniversario de Pintos, a gaita, instrumento tradicional galego, é glosada en dous poemas. Deste xeito, García Teijeiro une o universalismo vangardista co local ou converte o local en universal, que era unha vella teima dos vangardistas e nacionalistas como Manuel Antonio.

Por último, un grupo de poemas presenta xéneros musicais ou figuras da música, mesmo da contemporánea, que se puxeron ao servizo de causas nobres como a condena do racismo, o pacifismo ou a procura dunha nova sociedade maís xusta, que podemos exemplificar no poema laudatorio de Bob Dylan.

Se axeitados son os poemas para os seus receptores, tamén apropiadas resultan as ilustracións de Fino Lorenzo, onde se combinan colaxes con trazos xeométricos de xinea cubista, que levan os rapaces cara á pintura moderna, especialmente a non figurativa.

Só nos queda animar ao profesorado e aos pais e nais para que inciten aos rapaces á lectura deste libro, desbotando a teimosía de traballar tanto texto útil e funcional. Baixo o pretexto de formar para a vida estamos a refugar a literatura e  a poesía. Non esquezamos que a literatura presenta moitas veces unha visión do mundo alternativa á que nos ofrecen os poderes. Non lles fagamos o xogo a estes poderes fácticos e formemos os nosos rapaces na lectura da poesía. Libros coma este son un bo comezo para conseguir futuros lectores adultos de poesía.

Manuel Rodríguez Alonso

Chuzame! A Facebook A Twitter

Hoxe impónselle a Insignia de Ouro da USC a Herminio Barreiro a título póstumo

Autores,Noticias

Hoxe, nun acto que se celebrará no Salón Nobre da Universidade de Santiago de Compostela, imporáselle a Insignia de Ouro da USC a Herminio Barreiro a título póstumo, nun acto que terá lugar ás 11,30 da mañá.

Pedadogo, membro do grupo Brais Pinto e autor do libro de memorias Recordar doe, publicado por Xerais, Herminio Barreiro foi un dos motores da renovación pedagóxica en Galicia.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Manuel Rodríguez Alonso sobre «A memoria e o esquecemento. O franquismo na provincia de Pontevedra», de Gonzalo Amoedo López

Blogs,Críticas,Crónica

O crítico Manuel Rodríguez Alonso publica unha recensión sobre A memoria e o esquecemento. O franquismo na provincia de Pontevedra, de Gonzalo Amoedo López, no seu blog Bouvard e Pécuchet. Reproducímola integramente:

Un libro para ler no aniversario da II República

O día 14 deste mes celébrase o aniversario da proclamación da II República. O autor deste libro amosa como a República supuxo un intento de facer unha España máis xusta e progresista, que poñía no seu sitio os tres esteos da Restauración borbónia (Exército, Igrexa e capitalismo). A rebelión antirrepublicana produciuse, segundo o autor, porque estas clases privilexiadas da Restauración non transixían coas arelas de modernización e xustiza social que traía a II República.

O autor analiza neste exhaustivo traballo de máis de cincocentas páxinas como se produciron a rebelión e represión franquistas na provincia de Pontevedra. No “Limiar” enmarca o seu traballo dentro das tarefas de recuperación da memoria histórica e pide a derrogación da Lei de Amnistía de 1977 para, deste xeito, poder perseguir os crimes do franquismo como crimes de lesa humanidade.

A seguir, no “Preámbulo”, propón como hipótese, que probará sen deixar lugar a dúbidas nas cincocentas páxinas seguintes, que os asasinados e perseguidos polo franquismo pereceron non por accidente ou mesmo por envexas e liortas entre particulares, senón como produto dun plan ben concibido contra os elementos progresistas que trouxeron a II República. Complétase a hipótese coa valoración do escaso papel cuantitativo que tivo a Falanxe orixinal, pois a Falanxe unificada ou Movemento Nacional de Franco, estaba formada principalmente por membros da Igrexa, do capital, do Exército ou do funcionariado, que non querían perder as vantaxes do sistema monárquico, que foi desbotado o 14 de abril de 1931.

Metido xa no traballo, Amoedo analiza como viviron en España e Galicia e especialmente en Pontevedra os distintos colectivos sociais a chegada da República. Deste xeito vemos as reaccións antirrepublicanas  da Igrexa, do Exército (especialmente coa sanjurjada) ou dos capitalistas e propietarios. Así mesmo debulla os programas da Fronte Popular e dos grupos fascistas como FE ou as JONS.

Estuda polo miúdo a sublevación e quen foron os sublevados, tanto civís coma militares. Demostra como, malia a retórica tomada da Falanxe, que a Falanxe unificada ou Movemento Nacional de Franco estivo formado polos representantes das devanditas clases privilexiadas da Restauración e terminou por ser un nacinalcatolicismo con elementos fascistas.

Con gran valentía o autor cita con nomes e apelidos os que participaron nas tarefas de represión. Resulta paradigmático o perfil de Víctor Lis Quibén entre as figuras dos paseadores. Quen queira coñecer os nomes e apelidos dos paseadores e represores da provincia de Pontevedra non ten máis ca ler estes capítulos. Xa que logo, aparecen os paseos, mais tamén os paseadores. Tamén sinala o papel preponderante que nesta represión tiveron institucións como a Igrexa ou o Exército, que, por certo, nunca solicitaron o perdón do pobo español.

Moi interesante é o capítulo en que pasa revista aos intelectuais e escritores que colaboraron coa rebelión dalgún xeito. Alí están os nomes de Risco, Cunqueiro, Torrente, Castroviejo, Filgueira Valverde (son célebres as suas alocucións patrióticas por Radio Pontevedra), Moure Mariño ou ata Celso Emilio Ferreiro.

O derradeiro capítulo do libro analiza a Transición e demostra que foi unha fórmula para permitir que sigan a mandar as vellas elites da Restauración monárquica de 1874. Dedica unhas substanciosas e ben documentadas páxinas a amosar a orixe familiar franquista de persoeiros da actual monarquía como Abel Caballero, Ventura Pérez Mariño, De la Vega, Fernando Ónega, Cesar Mera… Este derradeiro capítulo do libro, en que se interpretan a Transición e o actual réxime monárquico como unha simple continuidade da Restauración de 1874, é un capítulo que debían ler todos os alumnos de segundo ciclo da ESO e do Bacharelato, para que desboten os tópicos que lles contan sobre isto os libros de texto, a historiografía oficial e mais a maior parte dos medios de comunicación.

Cómpre sinalar así mesmo os espléndidos apéndices de documentos que achega o libro, especialmente a listaxe dos seis mil membros da Falanxe unificada ou Movemento Nacional da provincia de Pontevedra. Interesante tamén é a portada, onde se presenta unha manifestación en Pontevedra, en 1964, co gallo dos vinte e cinco anos de paz, data en que era ministro de Información (e Propaganda) D. Manuel Fraga, presidente de honra e fundador do PP.

Todos os que somos republicanos temos que darlle as grazas ao autor e recomendamos vivamente a lectura deste libro para celebrar o aniversario da II República, á espera de que poidamos ver algún día unha III República confederal. Saúde a todos, compañeiros republicanos!

Manuel Rodríguez Alonso

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Terra de Soneira», presentación en Camariñas o próximo sábado 16

Etnografía,Presentacións

O próximo sábado 16 de abril, ás 12 horas, terá lugar no Centro Cultural Casa da Pedra (Avda da Coruña, 5), en Camariñas, a presentación do libro Terra de Soneira no corazón da Costa da Morte, coordinado e dirixido por Xosé María Lema Suárez, e no que participan tamén como autores Evaristo Domínguez Rial, Xan Fernández Carrera, Roberto Mouzo Lavandeira e Xosé María Rei Lema.

O acto contará coa participación de Manuel Bragado (Director de Xerais), Manuel Valeriano Alonso de León (Alcalde de Camariñas)  e os autores.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Presentación de «En Castellano no hai problema», o sábado 16, en Campos (Palma de Mallorca)

Crónica,Lingua,Presentacións

O libro En castellano no hay problema, de Carlos Callón, será presentado o próximo sábado 16 de abril, ás 17:00 horas, na localidade de Campos, en Palma de Mallorca. O acto está organizado por Acampallengua e Joves de Mallorca per la Llengua.

Chuzame! A Facebook A del.icio.us A Technorati A Fresqui A Menéame A Digg A Reddit A Twitter A MySpace A Barrapunto A Google

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Andanzas de Xan Farrapeiro», de Ramón Caride, Premio Frei Martín Sarmiento

13 Abril 2011

Premios,Sopa de Libros

O libro Andanzas de Xan Farrapeiro, de Ramón Caride, foi proclamado a semana pasada gañador do Premio Frei Martín Sarmiento na segunda categoría (3º e 4º de Educación Primaria). O certame celebra este ano a súa sétima edición e ten a particularidade de que son os propios alumnos e alumnas quen escolles, a través do seu voto, as obras gañadoras.

Andazas de Xan Farrapeiro conta a historia dun home moi pobre que vivía nunha aldea da montaña e era tan pobre que non tiña nada, nin eidos, nin casa, nin sequera roupa, vestíase con farrapos, por iso lle chamaban Xan Farrapeiro. Pero a historia de Xan non é unha historia triste, trabucariamonos se pensasemos iso; Xan era pobre pero alegre, animoso e valente e ben espelido, por iso as cousas cambiaron para el un día que estaba a procurar guizos e apañar piñas no monte e atopou a dona dos penedos, unha moza fermosa de pel alba como o leite, que levaba un vestido ricamente bordado. Andanzas de Xan Farrapeiro é a reinvención que Ramón Caride realiza dun conto marabilloso ben coñecido, aquela historia dun Xanciño pobre que se facía pobre por arte de maxia e logo o esquecera todo. As ilustracións de Marisa Irimia axudan a brotar as cores dunha historia de noites escuras, altos penedos e paisaxes de verde intensidade.


Chuzame! A Facebook A Twitter

«Non hai noite tan longa», a primeira novela de Agustín Fernández Paz dirixida ao público adulto

12 Abril 2011

Autores,Narrativa,Noticias

O Xornal de Galicia recolle unha noticia asinada por Iago Martínez sobre a saída, o próximo mes de Non hai noite tan longa, a primeira novela de Agustín Fernández Paz dirixida ao público adulto:

Agustín Fernández Paz debuta por segunda vez

Xerais ultima a edición de Non hai noite tan longa, a primeira novela do Premio Nacional vilalbés dirixida ao público adulto

O titular engana. Din que é o abecé deste oficio. Agustín Fernández Paz desménteo axiña, pero non parece amolado. “Para min é unha novela máis, escribina coa mesma intensidade que as anteriores”, corrixe con amabilidade. A diferenza de todas elas, porén, Non hai noite tan longa (Xerais) será a primeira que o Premio Nacional de Literatura Infantil e Xuvenil publique en Galicia sen prescricións de idade para os lectores. Nin teóricas nin explícitas. Tecnicamente será a súa primeira novela para adultos. Ao final, o protagonista ten que conceder: “É inevitábel que se vexa como un segundo debut”. Debe ser o abecé do seu oficio.

Non hai noite tan longa conta o regreso de Gabriel Lamas, un home de 50 anos asentado en París, á vila galega na que naceu. É a primeira vez en trinta anos que pisa a súa terra. Non volveu nin sequera para darlle sepultura ao pai, condenado e encarcerado a finais dos sesenta por un delito que non cometeu. A Galicia coa que se atopa en 2002, tras a morte da súa nai, é moi distinta da que deixara en 1970. O que non cambiou foi a ferida que o arredou dos seus e o levou a Francia, aínda sen estiñar. A mala conciencia segue intacta. “A novela é un axuste de contas coa miña xeración”, explica. “Coa educación que recibimos”.

A primeira novela para adultos de Fernández Paz puido ser Aire negro (2000), pero ao final apareceu en Fóra de xogo, a colección xuvenil de Xerais, por decisión do editor. “Esta talvez estea máis escorada cara ao lectorado adulto, pero tamén se podería considerar unha novela de fronteira, como Aire negro, Corredores de sombra, O centro do labirinto, Noite de voraces sombras ou O único que queda é o amor, que en catalán tivo dúas edicións na mesma editorial, unha nunha colección xuvenil e outra nunha colección para adultos”, explica o vilalbés.

Fernández Paz acredita no que Jordi Balló e Xavier Pérez sostiñan en La semilla inmortal: a ficción aliméntase dunha presada de argumentos universais, só 21 a xuízo dos autores do ensaio. “Os temas, neste caso o regreso e a vinganza, nunca son os que definen o lector dunha novela. Todos os temas serven para todos os tipos de lector. O que fai que unha novela sexa para adultos ou para mozos é a complexidade técnica. As novelas de fronteira, como eu lles chamo, son as que buscan a aquel que aínda non ten unha formación plena como lector, sexa adulto ou sexa mozo”.

O neno co pixama de raias, de John Boyne, ou La sombra del viento, de Carlos Ruíz Zafón, son para Agustín Fernández Paz libros desa caste. Aínda máis, parécenlle novelas xuvenís publicadas en coleccións para adultos. “Á inversa, é curioso o que pasou en Galicia coa Metamorfose de Kafka, Baixo as rodas de Hesse ou O vixía no centeo de Salinger. Apareceron en coleccións xuvenís, e iso permitiu que as lesen moitos mozos que doutro xeito nunca o farían”.

A través do desaxuste entre o país da memoria e o país do regreso, a novela deita unha ollada crítica, “por veces feroz”, sobre o presente de Galicia. “Hoxe non sería peor esa impresión que en 2002”, explica o lugués. “É certo que vivimos un tempo de desmantelamento, pero xa daquela había indicios dese proceso”. E malia a todo, o libro está preñado dun certo optimismo. Evidénciase no título, tirado do Macbeth de Shakespeare: “Non hai noite tan longa que non remate en día”.

DÚAS NOVELAS MÁIS A PUNTO

Máis preocupado polo futuro da lingua na que escribe que por entrar na Real Academia Galega –“Prefiro que entren as mulleres antes que os escritores de infantil e xuvenil”, arrisca–, Fernández Paz ten outras dúas novelas de camiño ás librarías. Xerais publicará logo do verán Fantasmas de luz, “unha fábula optimista sobre a globalización neoliberal e o cine protagonizada por un proxeccionista no paro”, e Rodeira ultima a dobre edición, en galego e castelán, dun volume de relatos titulado As fronteiras do medo.

Cinéfilo metódico, dos que elaboraba fichas de cada película que vía, Fernández Paz inzou Fantasmas de luz de referencias á gran pantalla. Tanto é así que o libro, adobiado con seis “tomas extra” que redimensionan os personaxes secundarios e deitan algo máis de luz nalgúns recantos da trama, remata cunha serie de fichas de cada unha das fitas.

“A recepción dunha obra literaria é sempre imprevisíbel”, apunta ao cabo o escritor. “A miña obsesión sempre foi a de gañar lectores para o galego, e aínda que son consciente de que o mundo da literatura para adultos é máis pechado, confío en que a novela funcione: que me lean os que me len e que se animen algúns dos que non o facían por publicar eu en coleccións xuvenís. Ter lectores é o mellor que lle pode pasar a un escritor”.

Iago Martínez

Chuzame! A Facebook A Twitter

O libro «Aníbal Otero», de Xesús Alonso Montero recolle a biografía, tronzada polo fascismo, do piar da filoloxía moderna

Crónica,Lingua

O xornal Galicia Hoxe publica unha noticia sobre a publicación de Aníbal Otero. Lingüística e política en España na Guerra Civil e no franquismo, de Xesús Alonso Montero, que reproducimos:

Aníbal Otero, piar da filoloxía moderna tronzada polo fascismo

Xesús Alonso Montero presenta con Anxo Lorenzo en Madrid o libro no que reivinidca o filólogo, coautor do Atlas Lingüístico da Península Ibérica

“Aníbal Otero estaba chamado a ser un dos alicerces da moderna filoloxía galega”, afirmou onte o director xeral de Política Lingüística, Anxo Lorenzo, que participou no relatorio que ofreceu Xesús Alonso Montero en Madrid sobre este lingüista ó que o fascismo lle tronzou a vida. Aníbal Otero foi, tal como explica Alonso Montero no libro no que reivindica a súa figura, “secuestrado pola Policía portuguesa” e entregado ós golpistas españois, que o encarceraron durante cinco anos, ata 1941.

Lorenzo subliñou onte que a filoloxía galega tivo que agardar ata os anos sesenta pola modernidade, cando se configurou unha xeración de filólogos baixo o maxisterio “do profesor Constantino García e de Ricardo Carvalho Calero”.

O escritor Xesús Alonso Monterofixo percorre a traxectoria vital e profesional deste filólogo en Aníbal Otero: Lingüística e política en España na Guerra Civil e no franquismo. Otero, alumno predilecto do fonetista Tomás Navarro, foi un dos máis activos colaboradores do Atlas Lingüístico da Península Ibérica (ALPI) con só 24 anos e estaba chamado a ser un dos máis grandes referentes da filoloxía de Galicia.

Entre 1934 e 1935, investigou 53 puntos do mapa sociolingüístico de Galicia, converténdose así no “lingüista máis versado no galego vivo” naquel tempo, explica Alonso Montero no seu libro. Tras saír do cárcere, fixo enquisas en Portugal co profesor Cintra e publicou traballos lexicográficos, pero xa nada volveu ser o mesmo. De feito, nin era quen de escribir o seu discurso de ingreso na Real Academia Galega cando o propuxeron como membro numerario, nos anos 60.

A experiencia do 36 e a enfermidade dun fillo magoárano, xa, demasiado. Alonso Montero debulla no libro os detalles da causa contra Otero, baseándose nas 207 páxinas da mesma -parte das cales reproduce no texto-, do Expediente do arquivo Baluarte, Ferrol.

A causa da súa detención non foi outra que a ignorancia da Policía. Tal como lles conta Montero, ós axentes pareceulles sospeitoso aquel home que “escribía nuns curiosos cadernos nunha linguaxe críptica, circunstancia pola que pensaron que se trataba dun “comunista”, dun “espía” ó servizo do Goberno do Frente Popular”. O Atlas Lingüístico da Península Ibérica no que Otero traballou é unha obra fundamental na historia da filoloxía.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Reportaxe sobre «A agonía do león», de Carlos Reigosa, e os fuxidos galegos, pioneiros da resistencia antifranquista

Crónica,Reportaxes,Xornalismo

O xornal El Mundo publicaba esta fin de semana unha longa reportaxe asinada por Montse Dopico sobre o libro A agonía do leon, de Carlos Reigosa, e apuntaba aos fuxidos galegos como pioneiros da resistencia antifranquista. Reproducimos os parágrafos iniciais da reportaxe. Pode lerse completa aquí.

“En este libro no se dibuja el perfil de un héroe ni de un villano”. “Tampoco hay juicios morales destinados a orientar al lector; ni el asesino sin piedad que unos cincelaron con saña en tiempos pasados, ni el impoluto guerrillero que otros alabaron con fervor en épocas más próximas”. Así presenta el escritor y periodista Carlos Reigosa su libro ‘A agonía do León. Esperanza e traxedia dos escapados’ (Xerais), revisión actualizada de otro ensayo que publicó en castellano en 1995.

Reigosa fue uno de los autores pioneros en la difusión de la historia de los guerrilleros antifranquistas gallegos. En 1989 recuperó en el libro ‘Fuxidos de sona’ el relato de la trayectoria de varias figuras del maquis: ‘Foucellas’, ‘Gardarríos’, ‘Piloto’, César Ríos, Gómez Gayoso, ‘Mario de Langullo’ y ‘Gafas’. En 1992 publicó ‘El regreso de los maquis’, centrado en César Ríos, Mario Morán y Marcelino Fernández Villanueva, ‘Gafas’. El también escritor Víctor Freixanes reconstruyó en ‘Memo

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Vicente Araguas sobre «O meu gato é un poeta», de Fran Alonso

Críticas,Infantil,Poesía,Sopa de Libros

O crítico Vicente Araguas publicou unha recensión sobre O meu gato é un poeta, de Fran Alonso, nos xornais Diario de Ferrol, Diario de Arousa e El ideal gallego, que reproducimos integramente:



Estratexias gatunas

Teño a teoría, e mira que admirei á Gloria Fuertes que escribía poemas “para maiores”, de que os poemas desta dona dirixidos (tamén en teoría) ao público infantil, dirixidos e espallados abondantemente entre as crianzas, fixeron un dano irreparable á poesía. Ao se mudar por causa dos seus ripios, que non vou repetir aquí por respecto a quen me le, nun enxendro infumable. Nun a xeito de tebeos infanticidas provocadores do infame “malentendu” de que a poesía infantil, para selo, ten de artellarse a partir de rimas consonantes canto máis previsibles mellor.

E así non, claro, que os cativos teñen o seu código, se non elaborado, ao menos instintivo, que lles permite desfrutar criando os seus “poemas” ou “cancións” desde maneiras obviamente elementais, nas que as asonancias teñen un papel moi ben pautado onde xogar.

E falaba de Gloria Fuertes como podería facelo de toda unha caterva de poetisos e poetisas que teñen entrado no campo da literatura infantil como bárbaros, dispostas a que non medre a herba debaixo das ferraduras dos seus cabalos.  E é que xa se sabe o que pasa cando se comen ferros vellos. Así as cousas, resulta para min, como crítico de poesía mais sobre todo na miña condición de degustador compulsivo dela, reseñar con gozo a presencia dun libro como este O meu gato é un poeta (Sopa de libros, Edicións Xerais, Vigo, 2011), de Fran Alonso. Un autor de longo percorrido como narrador, poeta, antólogo (o libro de poemas por el escolmado, Poetízate, está sendo todo un “best-seller”, demostrando que a poesía pode ser “tamén” divertida), dos que non rexeitan o que se chama literatura infantilxuvenil.

O que demostra co libro que teño diante miña, e que me está facendo pasar unha tarde moi xeitosa. Porque a maquetaxe do libro, debida ao propio Fran Alonso, contando coa inapresable axuda da informática, é tan lúcida como locida. Porque os poemas do “gato poeta” son ricaces, gustosos e variados. Porque non son nada refitoleiros senón como tirados da vida mesma, así esa virgallada que se chama “O amor” (“O amor é o bico dun cómic e a paixón no asento traseiro do coche.”). Porque xa que falamos de poesía aquí hai todo un conxunto de maneiras poéticas e tipográficas, tamén de cores, diversas.

Porque o libro “interactúa”, a través de páxinas de Dona Internet da Rede, ese prodixio de espantos pero tamén de cousas boas e aínda boísimas. Porque o libro de Fran Alonso ven acompañado dun cedé con música de Xurxo Souto, todo un craque que se deixa de andrómenas e refitoladas. Porque, e agora vai a miña aportación persoal, son moi parcial dos gatos. Tanto que un dos meus libros, para algún o mellor, leva por título “O gato branco”. Así que xa ven.

Vicente Araguas

Chuzame! A Facebook A Twitter

Presentación de «Recendos de aire sonoro», de Antonio García Teijeiro, este mércores en Vigo

Infantil,Presentacións,Sopa de Libros

O libro Recendos de aire sonoro, de Antonio García Teijeiro, será presentado este mércores na librería Librouro de Vigo a cargo do ilustrador Fino Lorenzo, do poeta Román Raña, así como de Paz Raña e Manuel Bragado. O acto terá lugar ás 20,00 horas na devandita librería (rúa Eduardo Iglesias, 12). Ao remate, Miguel Castro, tocará uns temas coa frauta.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Tintimán, o booktrailer

11 Abril 2011

Noticias,Tintimán,Vídeos,Xuvenil

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Armando Requeixo sobre «O bebedor de rakia», de Xesús Manuel Marcos

Críticas,Narrativa

O crítico Armando Requeixo publicou unha recensión sobre O bebedor de rakia, de Xesús Manuel Marcos, nos xornais Diario de Ferrol e El Ideal Gallego, que extractamos. A recensión pode descargarse íntegra en pdf:

Volve agora á actualidade literaria coa publicación da novela “O bebedor de rakia”, historia das traumáticas vivencias un  soldado drante o conflito da Ex-Iugoslavia, que ve luz en Xerais, a súa casa editora dos últimos anos.

A trama desta narración figura divivida en dous tempos: o pasado da experiencia militar en Bosnia en 1992 e o presente no Madrid de quince anos desois, estando o protagonista preso por unha acusación demaltrato á súa muller, circunstancia na que vai visitalo súa irmá, a quen este conta o seu pasado nos Balcáns, converténdose así en narrataria do relato que, en segunda instancia, nós descubrimos.

(…)

Porén, os amantes das historias de avolto sentimental e escenarios lonxincuos han ter neste “O bebedor de rakia” unha interesante narración da laña que significou a fraticida guerra balcánica, territorio propicio para o xeo dos silencios e o abrocho das miserias e iniquidades todas do ser humano, mais tamén para algunhas –poucas– luzadas de integridade, lealdade e franco amor.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Xosé Manuel Eyré sobre «As palabras que move o mar», de Xaime Toxo

Críticas,Natureza

A Nosa Terra publica unha recensión crítica de Xosé Manuel Eyré sobre As palabras que move o mar, de Xaime Toxo. Reproducímola integramente:

Xaime Toxo, vidas rotas, letras plenas

As palabras que move o mar é un dique contra o que bate a marusía gris e invernal dos esquecementos. Lese na contracapa. Porque os catro relatos longos que integran o volume constitúen catro memorias, catro memorias rotas, catro memorias feridas. Entre a memoria da inocencia da nenez, ese iniciático parto á vida, coa súa tenrura, e a memoria espantante dun peón de xadrez. Entre eles fica a vida, unha cartografía de accidentes alicerzada ou nunha cativa esperanza ou no fracaso cotián. Sempre na loita

Sempre na loita o ser humano, ese ser confundido, desnortado, que no deserto da amargura só conta como forza aliada a da memoria, esa capacidade de autoidentificación a través do tempo que a propia vida tende a dinamitar a prol do instantaneísmo mentirán e bonito. A memoria, a gran diferenza. Aparentemente. Aparentemente pois, en definitiva, a memoria non é senón un espazo de rupturas, recordatorio de insatisfaccións vitais. Porén, por moito que así sexa, resulta imprescindíbel non perder a perspectiva malia que quen garanta esa perspectiva sexa un espello fragmentario dun pasado conflitivo e pouco satisfactorio.

Velaí, pois, que a propósito de As palabras que move o mar, título co que Xaime Toxo entra pola porta grande na narrativa (non descoñecemos a traxectoria anterior a este primeiro volume) aínda ecoando o éxito de Ánxel de la Cruz, reclamemos unha lectura de conxunto, que o lector non fique só na individualidade de cada relato, que non peche o libro unha vez lida a derradeira palabra do volume e que siga mastigando a lectura. É a mellor maneira de rendibilizala, o instrumento que permita integrar no conxunto algunhas “delicadezas” que o autor foi sementando nos relatos e que teñen unha interpetación xeral arriquecedora.

Imos con elas. Por exemplo que o volume comece cun relato no que salienta o valor das palabras, o valor das palabras que lles “obsequiamos” aos demais, un valor que se actualiza nun relato dos tempos de inocencia e de iniciación, iniciación tanto ao amor como aos desenganos… tempo que non se ve libre da espada de Damocles que significa a ruptura. As palabras que move o vento ben podería ser unha novela, mais non, é un conxunto de relatos igual que a vida é un sumatorio de vidas; sen esquecer que o relato co que remata o volume volve acoller a infancia e quen remata é un peón de xadrez que posúe máis humanidade que os humanos protagonistas. Un relato, unha vida, un peón de xadrez, confrontación de intelixencias e intencións, todo ten un remate e esta paritda de xadrez remátaa un prisioneiro que está ser torturado

Outras dúas máis. Os relatos están estratexicamente situados ( xadrez, xogo, estratexia) en parcelas espaciais e temporais delicadamente difusas. Temporalmente, en momentos que calquera lector recoñece como próximos á ruptura (política, social), sen que se faga ningún esforzo contextualizador porque importa máis a idea que a concreción; aspecto este a ter moi en conta por aqueles lectores que achen pouca insitencia, clarificación ou abondamento. E espacialmente acontece outro tanto, a xeografía galega resulta absolutamente transparente mais os enclaves básicos (Esteiro, Rio de Esteiro, porque tamén Chile ou Alemaña) son ficción porque o tema, a cuestión, transversal non entende de localismos. Outra demostración de como se galego é ser universal, quen queira enteder que entenda e quen non ha seguir orneando. Tamén pode haber quen acuse de excesivamente literarios certos diálogos, mais nesta mestura vida-literatura non deixa de ser outra arma ou petición de reflexión desde o momento en que nacen dunha fonda meditación.

E non son todas, fica aínda por comentar o ton confesional que preside os relatos, ese que verbaliza o sentimento de perda, de orfandade, que non son quen de neutralizar nin a poesía nin o amor (engadamos a raíz do remate do anterior parágrafo: nin o feito de non querer recoñecerse como galego), que nace coa inocencia do primeiro relato, que despois percorre cartografías vitais por se na viaxe se atopasen os alicerces que asentan a vida, e remata cun relato absolutamente maxistral, ese finalmente contado por un peón de xadrez no que semella que o narrador vai apousando en diversas personaxes deica materializarse na ficha máis humilde do taboleiro. Un relato xenial, 16 páxinas que xuntan a Nova Narrativa con O lapis do carpinteiro, de Manuel Rivas, desde unha perspectiva case cubista para denunciar a tortura mentres se demostra empiricamente que a aprendizaxe literaria ou lectural é moi importante mais insuficiente para reconducir a vida entre balizados menos traumáticos. Isuficiente, si, só é unha parte da vida porque é unha parte da vida, a máis esquecida polo común da xente ou habería outros índices lectores. Insuficiente, si, mais imprescindíbel xa que poucas actividades demostran mellor a humanidade de que tanto presumimos e tan pouco practicamos.

Xosé Manuel Eyré

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Xavier Castro Rodríguez sobre «Poesía completa», de Lois Pereiro

Autores,Clásicos,Críticas

Xavier Castro Rodríguez publica no xornal Galicia Hoxe unha recensión sobre Poesía completa, de Lois Pereiro. Reproducímola integramente:

Poemas da morte sobrevivida

O nome deste 2011 é Lois Pereiro. A designación do poeta monfortino como figura clave das Letras Galegas representa unha decisión afouta e rompedora por parte da Real Academia Galega que procurou, coa decisión tomada, achegar este feito poético, sempre complexo do autor, a un público maioritario despois dun longo silencio, do descoñecemento e da pouca difusión que tivera unha poética tan orixinal e tan marcada por unha (contra) cultura e unha estética tan rechamantes. Esa marxinalidade na que navegou o poeta logo do seu pasamento -que mesmo en vida construíu coa poesía e a música un produto moi arredado dos circuítos editoriais e dos lectores-, é agora compensada coas múltiples edicións e reedicións das súas obras, así como coas diferentes achegas escritas para a ocasión arredor do seu discorrer biográfico.

Os diferentes selos editoriais veñen de ofertar nestas semanas as respectivas homenaxes, e Edicións Xerais deu ao prelo esta Poesía completa baixo a responsabilidade de Ana Acuña que foi quen de xuntar, en pouco máis de duascentas páxinas, unha obra chea de modernidade, actualidade e habelencia lírica, unhas características ben visibles a pouco que nos iniciemos na lectura de Pereiro, o escritor que arelou compartir os límites do propio e a fronteira do inestable.

Poesía núa, nacida do arrebato vital, liñas poéticas penduradas do pálpito, do sangue, a terra (“terra e máis terra brava”) e da morte. E tamén tenrura, desamor, “palabras desarmadas/ desexos que se perden” e sempre os soños, o xogo onírico e envolvente que nos traslada con vagar nesa “viaxe nocturna que emprendemos/ polo interior dun corpo diferente”. Poemas de versos explícitos e verbas implícitas que nos mergullan nunha ollada crítica e contundente dun escritor moi formado e cunha enorme bagaxe cultural: “Non debe sorprender que os poemas de Lois Pereiro visibilicen unha extensa arañeira musical, cinematográfica e literaria”… No seu conxunto, unha estética moderna e rompedora.

Xavier Castro Rodríguez

Chuzame! A Facebook A Twitter

Homenaxe a Lois Pereiro no Incio

Autores,Eventos,Noticias

O 30 de abril, sábado, celebrarase un acto homenaxe ao recordo de Lois Pereiro no Incio. Un roteiro entre a casa dos avós paternos, en Reádigos, e a dos avos maternos en Santa Cristiña do Viso, un camiño que facía todos os veráns de neno e agora se repetirá con acompañamento musical e facendo algunha parada para ler textos da súa autoría, elixidos polos propios participantes. En Santa Cristiña, habera xantar e bebida no campo da festa, compartida cos veciños do lugar e convidados pola Asociación Cultural Ouriceira. O xantar tamén estará acompañado por música.
Prégase que as persoas que queiran participar dean conta no correo sihomesi@hotmail.com a fin de calcular as necesidades do xantar.

Programa

  • 11,30 Toldaos-Reádigos (en google maps aparece como Barrio, con estas coordenadas: +42° 40′ 40.55″, -7° 21′ 2.51″, na estrada da Cruz do Incio a Samos LU-641. Deixánse alí os coches, que logo se recuperarán). Primeira lectura, onda a casa dos avós paternos.
  • 12,00 Saída a pe cara Santa Cristina, cun par de paradas nos soutos (uns 4 km)
  • 12,45 Chegada a Santa Cristina. Lectura no cemiterio.
  • 13,00 Campo da festa. Encontro coas persoas que acudiron directamente a Santa Cristiña . Presentación do libro-disco de Alexandro González, editado por Zouma. (nos tempos mortos, transporte para recuperar os coches en Reádigos). Xantar, beber e gaiteiros
  • Actuación de Manu Clavi
Chuzame! A Facebook A Twitter

Dionisio Pereira sobre «Loita de Clases e Represión Franquista no Mar»: «A patronal sempre tivo quen lle escribira»

Crónica,Presentacións,Vídeos

A páxina Galicia Confidencial recolle unha extensa crónica sobre a presentación de Loita de Clases e Represión Franquista no Mar, de Dionisio Pereira, e inclúe un vídeo do acto:

Tomando como principal fío condutor do discurso a evolución do asociacionismo mariñeiro en Galicia na etapa contemporánea, o libro editado por Xerais mergúllanos no desenvolvemento da conflitividade social e laboral no «Mar dos Galegos» dende finais do século XIX e comezos do XX, así como na represión que tras o golpe militar do 18 de xullo de 1936 se dirixiu contra todo este tecido individual e colectivo.

Pereira é un autor de recoñecido prestixio pero que nunca agocha que escribe dende unha perspectiva de clase. “A patronal sempre tivo que lle escribira, antes algunhas plumas da entidade de Valentín Paz Andrade e de Francisco Fernández del Riego, nada sospeitosas de simpatías co franquismo, pero que escribiron para a patronal e dalgunha maneira espallaron a súa memoria, e hoxe algúns ad compañeiros meus, como Chus Fidalgo ou Xan Carmona que tamén seguir a escribir para a patronal, algo totalmente lícito, pero eu tento situarme nun plano totalmente diferente”, argumentou o autor no acto da Comisión pola Recuperaicón da Memoria Histórica que recolleron as cámaras de Tingalaranga Audiovisual esta semana.

O historiador insiste en que “até agora a única versión que coñecemos é a versión da patronal pesqueira” polo que entende necesario que se relate a versión da clase traballadora.

Ao evento acudiron destacados persoeiros da cultura galega como Manuel Rivas ou Suso Souto. O músico lembrou as palabras duns das testemuñas citadas no libro: “ma Beiramar reinaba a República”.

Até que punto houbo oposición na Galicia costeira ao levantamento fascista? “A represión non ficou sen resposta mesmo nos peores intres do período bélico, no que calquera sinal de resistencia, sobre todo de resistencia organizada, pagábase coa vida”, asegura Pereira.

De acordo aos datos compilados para este volume, houbo fugas por mar no 40 por cento dos portos galegos con máis de 80 persoas que fuxiron ou intentaron fuxir nese tempo.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Cara B», de Ignacio Silva, en «Un libro para cada dia», de A Nosa Terra

Críticas,Narrativa

O libro Cara B, de Ignacio Silva, ocupa hoxe o espazo «Un libro para cada dia», de A Nosa Terra. Reproducímolo a continuación:

‘Cela aberta’ mereceu o VII Premio Valle Inclán da Pobra do Caramiñal. Conta a historia dun preso político, exemplo para os seus conveciños, que logo de ser liberado dáse conta de que os torturadores que o fecharan nunha cela acabaran gañando: conseguiran degradalo até tal punto que non era posíbel caer máis baixo.

‘Vertixes’ foi Premio Cidade Centenaria de Ribeira 2009. Unha historia de amor e traxedia entre dous mozos que actualiza tamén asuntos coma a emigración, a soidade, a dependencia, a familia.

‘Escintileos’ obtivo o II Premio de Micronovela do Concello de Soutomaior. O relato, dividido en catro partes, vai creando unha atmosfera abafante na que os personaxes acaban xirando nunha roda que non controlan.

Ignacio Silva (Carballo, 1978) é un dos novos valores da ficción galega que se fai facendo un oco entre os autores publicados aproveitando os diferentes premios para relato curto que se convocan en Galiza cada ano.

Xerais tamén aposta coa publicación destes textos por uns certames pouco coñecidos incluso entre os lectores de galego pero que son viveiro habitualmente de escritores con gran percorrido posterior.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Entrevista de Manuel Vidal Villaverde a Antía Otero: «(Retro)visor busca ser escoitado como un monólogo íntimo»

Autores,Entrevistas,Poesía

Manuel Vidal Villaverde publica en Galicia Hoxe unha longa entrevista coa poeta Antía Otero. Reproducimos o parágrafo referido ao seu libro (Retro)visor.  A entrevista pode lerse enteira aquí.

Poesía, se che parece Antía. Teño diante de min Retro(visor), onde hai, ao meu ver, máis conxuga que mestura. Explico o significando máis que o  significado dos dous vocábulos. Mestura é unha palabra produto da alienación dos individuos, do escravo ignorante da liberdade, “un ser feliz”. A conxuga representa a harmonía, a liberdade, a ironía, que non  por tal deixa de ser amargue. Observo nese case todo que enuncias mora e gravita o aceno, a xestualidade, a estética da non fetichización da mentira nin da verdade, a dor de pronunciar as cousas tal cal son, dentro da estética do seu nome, e tomo como exemplo estes versos do teu poemario: “a cuestión é programarse/ata a cegueira”. O que  antecede non me importa. Agabeo polas páxinas e atópome  con que “contigo é máis fácil/e non preciso can para saír da casa/sigo as pega-das sen escusas”. Entendo a vitalidade do ritmo para máis alá do son que delimita o norte imaxinario das palabras. Reflexiono sobre a túa poesía… Pódesme axudar, Antía…?
—Como ben insinúas creo moito máis na conxugación ou hibridación que na mestura. A conxugación chama polo diálogo e pola necesidade de entenderse. Así entendo a poesía, como un soporte no que podo comunicarme libremente comigo mesma e con tod@s @s que queren achegarse a escoitar…Como Retro(visor), que é un libro no que o texto (o que se di) como o subtexto ( o que se desoculta) busca ser escoitado como un monólogo íntimo na penumbra dun cuarto. Por outra parte a hibridación é un concepto que a nivel artístico me interesa moitísimo. Buscar pontes entre diferentes linguaxes artísticas, investigar os espazos pouco transitados que quedan entre elas… Cando estou centrada niso sen chamar a máis mínima atención e sen outra procupación que a de sentir o proceso, sei que camiño. E iso é o que máis me importa na poesía, na arte e polo tanto na vida: camiñar sen unha hora de chegada.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Ramón Nicolás sobre «Modesta proposición e outros ensaios», de Lois Pereiro

8 Abril 2011

Blogs,Críticas,Ensaio

O crítico Ramón Nicolás publica unha recensión no seu blog sobre Modesta proposición e outros ensaios, de Lois Pereiro. Reproducímola integramente:

Como útil e feliz iniciativa entendo a compilación de ensaios dispersos de Lois Pereiro, esparexidos ata o de agora nas páxinas de revistas como La Naval, Luces de Galiza ou Dorna,  agora editados por xunto cun limiar de Xosé Manuel Pereiro, e que presenta tamén algúns inéditos, un guión televisivo e unha relevante entrevista, de obrigada lectura, que lle realizou no seu día Manuel Rivas.

Útil porque o libro é un camiño de dobre dirección, operativo para desvelar as claves da súa poesía e da estética na que militou; feliz porque confirma que non foi menor o Pereiro ensaísta pois as súas son propostas reflexivas de fondo calado, que abalan entre o escepticismo, o optimismo e a esperanza, cheas de lucidez e espírito crítico, de perfecta validez para estes días que andamos e que, ademais, revelan o perfil de alguén que miraba de fronte a vida e a literatura.

Ramón Nicolás

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Juan Romero sobre «Fundación Libélula», de Yashmina Shawki

Blogs,Críticas,Natureza

O profesor de Lingua e Literatura Españolas Juan Romero publica no seu blog unha recensión crítica sobre Fundación Libélula, de Yashmina Shawki. Reproducímola integramente:

Hoxe vou escribir algo dunha novela editada recentemente en galego e que non sei se aparecerá en castelán, aínda que penso que é probable, xa que a súa autora ten publicadas obras en ambos os dous idiomas. Por outro lado é a primeira vez que teño a oportunidade de comentar unha novela dunha persoa á que coñezo, ou máis ben, coñecín alá polos tempos da adolescencia e xuventude e da que hai tempo que non sei nada de xeito persoal, cousas da vida que te levan por camiños distintos. A autora é Yashmina Shawki e a novela titúlase “Fundación Libélula”, editada hai pouco por Xerais.

Yashmina Shawki naceu en Vigo, de nai galega e pai kurdo. Os seus estudos alternaron entre a súa cidade de nacemento e a cidade de Baghdad, onde pasou unha temporada nesa etapa da súa vida. Logo volveu a Vigo e licenciouse na Universidade de Santiago de Compostela en Dereito en 1992 e ao ano seguinte en Historia Contemporánea. Despois dedicouse a dar conferencias e escribir artigos periodísticos, sobre todo centrados en temas relacionados con Oriente Medio, ademais de colaborar en varias revistas. Tamén publica un artigo de opinión de xeito semanal nas páxinas de “La voz de Galicia” e colabora no programa radiofónico “Al final del día” de Radio Voz. De momento a súa produción literaria ten tanto obras en castelán como en galego. En castelán “Kurdos, destino libertad” (2007), en galego “Contos ao carón da lareira” (2007) e a novela obxecto deste comentario. Nunha entrevista feita a raíz deste libro di que está preparando dúas novelas máis, unha en castelán e outra en galego.

“Fundación Libélula” é unha novela curta, de pouco menos de cen páxinas que tanto por extensión, contido e forma de desenvolverse non sei se falar dela como novela, relato ou como un conto, xa que moitas veces a fronteira entre estes xeitos de narrar é difusa e complicada.

Vainos contar a historia de catro mulleres que establecerán unha certa relación, tres delas terán á outra como nexo de unión. Unha historia que transcorre na cidade de Vigo, mencionando en varias ocasións lugares que o residente nela poderá recoñecer, imprimíndolle máis realidade á historia que nos vai contar. O nexo de unión é unha avogada, María Xosé Muradas, unha muller decidida, valente e que é capaz de enfrontarse con case todo. Ten unha vida acomodada, aínda que ao longo da historia veremos como hai cousas contra as que non se pode loitar moitas veces, queira un ou non. Unha das cousas que máis lle preocupan e contra a que está disposta a loitar de todos os xeitos posibles é a violencia de xénero, en calquera das súas manifestacións, que será o que a leve a crear esa “Fundación Libélula” que da título á novela. Ao redor dela e da súa vida aparecerán tres casos de mulleres en situacións precarias e cada unha cunha historia distinta, pero todas elas duras, tristes e complicadas. Ela será a que tente axudalas para saír, ao igual que fixo antes con outras, desas vidas que as oprimen e que poden acabar con elas. Preséntasenos a Gladys, unha inmigrante ilegal enganada para traballar como prostituta nun club, sen documentación, somerxida nun mundo de explotación sexual e violencia. Helena é unha rapaza nova que ten que facerse cargo dos seus irmáns, xa que a súa nai é unha muller violenta, drogadicta e alcohólica, unha situación coa que terá que loitar día a día con máis escuridade que luz e que ademais é moi consciente de que ten que facer algunha cousa, estuda e quere conseguir algo que a faga escapar, tanto a ela como aos seus irmáns, desa situación. E logo está a Laura, casada, con fillos, cun marido lacazán e que non fai nada, ademais de que ten que vivir co seu cuñado e os seus sogros, cunha sogra que a martiriza, aínda que ela sexa case o sostén da familia. Todas elas, en certo momento, entrarán en contacto con María Xosé que recorrerá a todo para botarlles unha man, tres historias que a levarán a remover ceo e terra para axudalas a saír da vida na que están e tamén a esa “Fundación Libélula” que terá como obxectivo axudar a mulleres en situacións precarias sexan do tipo que sexan. Axudalas a escapar desas vidas que levan e ter outras moito máis dignas e salvadoras, porque o merecen.

A novela gustoume bastante, aínda que penso que a súa brevidade por un lado é un pequeno defecto e por outro unha virtude. Ao principio dicía que non tiña claro se falar dela como unha novela, un relato ou un conto. Por un lado a súa extensión réstalle complexidade, unha complexidade que ao mellor a autora tampouco considerou necesaria para reflectir aquilo que pretendía. Cando se tratan estes temas, ademais, é sinxelo caer nunha sucesión de tópicos e lugares coñecidos por outras vías, tanto da literatura como do cine ou a televisión, ou simplemente das noticias, por desgraza, case diarias, que tocan este tipo de temas. Tamén pensaba nun conto porque todo transcorre demasiado rápido, transitando dunha situación a outra case sen unha continuidade no relato e cunha resolución das cousas ao mellor algo idílica por momentos. As duras historias das catro mulleres quedan ben narradas con poucas palabras, centradas en catro ou cinco situacións case puntuais que fan que o lector poida supoñer o conxunto desas terribles vidas que levan. Penso que Yashmina quixo que o lector tamén puxese algo da súa parte e non darlle todo, que imaxine, que pense e reflexione sobre a vida desas mulleres que representan a moitas outras, reais, que levan vidas iguais ou peores en case todos os recantos do mundo, pero tamén ao noso lado, nos mesmos edificios nos que nós levamos as nosas. Por outro lado, aínda que sabemos que non o é, a historia transcorre con demasiada rapidez, as cousas parecéronme quizais demasiado sinxelas na súa resolución, ao mellor tamén porque non está nada mal un pouco de optimismo nestes temas, sempre tratados dun modo duro, escuro e cuns finais case sempre tráxicos e violentos. Ao mellor esta é outra virtude, dar un pouco de esperanza, de facer pensar que as cousas non sempre van mal ou a peor, que é posible con algo de vontade, traballo e sorte que moitas destas mulleres poidan rematar esa vida que non o é para poder comezar, ter un novo principio de vida digna e con eses momentos de felicidade da que todos gozamos ao longo das nosas vidas.

Creo que é unha novela recomendable e pensando como docente, podería ser un bo libro para a súa lectura en certos niveis dos nosos centros de ensino, pois pensando nese tipo de lectores e lectoras a súa brevidade xa xoga, e moito, ao seu favor (que lle imos facer, cando pos un libro para que lean o primeiro que preguntan é cantas páxinas ten, e como teña máis de duascentas podes ver caras de auténtico pánico). Por outro lado penso que é unha historia que lles pode interesar, que pode ensinarlles algo e facerlles reflexionar, sobre todo porque creo que unha boa maneira de rematar con este tipo de situacións é a educación. De todos modos e como dixen ao principio eu recomendaría esta novela dunha autora quizais non demasiado coñecida que tenta facerse un oco no panorama literario galego, e sempre está ben que aparezan estas novas novelas, pensadas e escritas en galego.

Juan Romero

Chuzame! A Facebook A Twitter

O CEIP A Maia ponlle o nome de Agustín Fernández Paz á súa biblioteca

Autores,Noticias

O CEIP A Maia, de Bertamiráns, Ames decidiu, hai uns meses, poñerlle o nome de Agustín Fernández Paz á súa biblioteca. Segundo se asegura no blog da biblioteca, «a nosa Biblioteca leva o nome  do escritor Agustín Fernández Paz que nos honrou varias veces coa súa presenza e amabilidade e que nos agasallou adicándonos esta frase que está escrita ao logo da parede, en lembranza das paredes das cavernas onde os primeiros seres humanos comezaron a representación  das súas ideas, sentimentos e visións do mundo que os rodeaba. Daquela usábase un facho encendido para iluminarse, e agora, como dí Agustín, as Bibliotecas están a ser un faro que proxecta a luz da cultura expandindo ondas de imaxinación e liberdade polo mundo.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«A veiga é como un tempo distinto», de Eva Moreda, novidade de Narrativa do mes de abril

Narrativa,Novidades

A novela A veiga é como un tempo distinto, de Eva Moreda, Premio Terra de Melide 2010, é unha das novidades de Narrativa do mes de abril.

Para Elisa dos Barreses e para Gelo o medo comezou en Portobello Road. Tamén alí foi onde retomaron a súa amizade, descubriron o pracer, o valor da liberdade, a música dos Beatles e dos Monkees ou a minisaia de Twiggy. Para eles, dous mozos emigrantes, A Veiga, o seu territorio de orixe, quedara conxelada no mesmo día que a abandonaran, converténdose nun tempo distinto. Narrada cunha prosa elegante e medida, esta novela retrata, dende o punto de vista das mulleres, o percorrido vital dunha comunidade de emigrantes galegos en Londres durante a década de 1960. Os límites dos vínculos afectivos entre cada un dos seus membros, o amor, a soidade son temas principais dun relato onde o valor das emocións ten un peso decisivo. Mais, tamén, percorren as páxinas da novela as profundas mudanzas sociais que xermolaron na Europa daquel momento, dende o nacemento do movemento de liberación da muller e do sindicalismo feminino ao agromar da música pop e da súa cultura, fenómenos que anos máis tarde tanto influíron nos cambios profundos da sociedade galega.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Pereiro estaba á marxe do ruído do mundo, pero non da sociedade», asegura Ana Acuña a raíz da publicación da «Poesía completa»

7 Abril 2011

Autores,Clásicos,Entrevistas,Poesía

«Pereiro estaba á marxe do ruído do mundo, pero non da sociedade», asegura a profesora Ana Acuña, responsable da edición da Poesía completa de Lois Pereiro, publicada por Xerais, nunha entrevista de Camilo Franco que sae hoxe en La Voz de Galicia. Reproducímola integramente:

«Pereiro estaba á marxe do ruído do mundo, pero non da sociedade»

Ana Acuña, editora da obra poética completa de Lois Pereiro en Xerais

Edicións Xerais de Galicia acaba de publicar a obra poética completa de Lois Pereiro. Ana Acuña foi a responsable desta edición, que ofrece unha dimensión «máis global».

—Unha vez que se reúne nun volume a poesía de Pereiro, ¿que nova dimensión aparece?

—Penso que a poesía reunida nun único volume dá unha dimensión máis global da vida e da obra de Pereiro. Así, creo que a poesía completa axuda a visualizar a súa evolución poética, a reparar nas características da súa obra (por exemplo, o hibridismo lingüístico en «cinco idiomas traballosamente interpretados», como el escribiu) e a comprobar a súa preocupación pola lingua na procura do mot juste en cada poema. Ademais, o coñecemento da súa poesía permítelle ao lector relacionala coa obra en prosa, decatarse das súas preocupacións sociais e do seu compromiso co galego dende os 17 anos, cando decidiu que esa sería a súa lingua poética.

—Fala na introdución do profundo coñecemento da cultura e da contracultura.

—A obra de Pereiro dá unha idea do coñecemento do que el denominou «afiado terrorismo literario austro-alemán», pero tamén do coñecemento da literatura norteamericana, dos movementos musicais, cinematográficos, do atlantismo? Non esquezamos que el deixou dito que a súa xeración «viviu coas portas abertas a todos os mundos» fronte á realidade mediocre e censurada.

—¿Como situaría a Pereiro en relación coa xente da súa xeración?

—Pereiro andou un camiño senlleiro e independente, a pesar da súa inclusión dentro da xeración dos oitenta. Nunha entrevista a Luís Díaz dicíalle: «Non formo parte de ningún grupo poético, ademais hoxe xa non os hai».

—¿Como cre que pesan as circunstancias vitais de Pereiro na lectura da súa poesía?

—El mesmo declarou ese peso das circunstancias vitais, máis presentes no último libro, «moito máis encarnado no sangue, na vida, nas vivencias que transcorreron nestes últimos anos da miña vida».

Pereiro foi unha figura máis ben a distancia dos academicismos. ¿Como ve en relación con iso a celebración do Día das Letras?

—Estaba á marxe «do ruído que xera nesta época o mundo», pero non do idioma nin da sociedade do seu tempo. A poesía de Pereiro entronca coa vida (en todos os sentidos, bo e malo) e que este ano todos esteamos pendentes del demostra que a disidencia pode ser parte do sistema e que -como escribiu Castelao- «hai sitio para todos».

Camilo Franco

Chuzame! A Facebook A Twitter

Crítica de Marga Romero sobre «Mary Wollstonecraft Shelley e a súa criatura artificial», de María Xosé Queizán

Críticas,Ensaio

O suplemento Faro da Cultura, de Faro de Vigo, publica hoxe unha crítica de Marga Romero sobre Mary Wollstonecraft Shelley e a súa criatura artificial, de María Xosé Queizán. Reproducímola integramente:

Mary Wollstonecraft Shelley e a súa criatura artificial, último libro de Mª Xosé Queizán, publicado dentro da colección “Ensaio” de Edicións Xerais, detense na biografía de Mary Wollstonecraft Shelley, no seu carácter de orfa e mais na presenza constante da súa nai, a pensadora Mary Wollstonecraft –autora de Vindicación dos dereitos da muller (traducida ao galego por Mª Fe González Fernández para Sotelo Blanco)– quen morreu dez días despois do parto.
Igualmente, sinala María Xosé Queizán o feito de que Mary Shelley fose compañeira e nai das criaturas ideadas por Percy Shelley, asemade que subliña, como non, o feito de ser ela mesma a creadora de Frankenstein, o moderno Prometeo. Polo demais, o ensaio de Queizán, no que ecoa a novela, volve sobre un tema recorrente na obra da escritora galega: trátase da maternidade, que xa centrara outro traballo anterior, Escrita da certeza (Espiral Maior, 1995). A maternidade e o mesmo momento do parto que deixa orfa a protagonista do libro, que case a mata como lle acontecera á súa nai e que mata así mesmo tantas criaturas. Ese binomio nacemento/ morte é o que está detrás da escrita sobre o científico Frankenstein e o seu desexo de crear vida artificial, cuxa autora, entre a herdanza ilustrada e racionalista e o ambiente romántico, ansia “a inmortalidade, ante a morte dos seres queridos”. María Xosé Queizán trasládanos deste xeito ao pensamento da época e mais aos adiantos científicos dos que era coñecedora Mary Wollstonecraft Shelley, o que lle permitiu escribir “unha novela máis ilustrada que romántica” e converter
“a maxia en ciencia”.

Marga Romero

Chuzame! A Facebook A Twitter
Older Posts »