«Recendo de aire sonoro», «Ti non xogas!», «O misterio das badaladas» e «A princesa Sabela»: Romina Bal fai un repaso polas novidades infantís de Xerais

29 Marzo 2011

Álbums,Infantil,Merlín,Novidades,Sopa de Libros

Galicia Hoxe publicou unha páxina sobre as novidades infantís de Xerais asinada por Romina Bal. A información, que tamén pode descargarse en pdf, reproducímola a continuación:

Unha manchea de novidades de Xerais completan a proposta anterior. Recendos de aire sonoro, de Antonio García Teijeiro é outro libro da coleccion Sopa de Letras que recolle un diálogo fascinante entre a música e a poesía. Un poemario que vai espertar nos lectores e lectoras sensacións vivas e profundas, cargadas de emoción. En Recendos de aire sonoro as notas musicais e as palabras danse a man e camiñan xuntas polos vieiros que trazan os versos. Nos seus poemas soa o violín, treme a arpa, percute o timbal, láiase a gaita, Beethoven saúda a Bob Dylan mentres berran as guitarras de rock e a orquestra se despista. Un libro para ler cos cinco sentidos.

As dúas paixóns de Antonio García Teijeiro, a música e a poesía, establecen un diálogo fascinante neste poemario fermosamente ilustrado por Fino Lorenzo, que vai espertar nos lectores e lectoras sensacións vivas e profundas, cargadas de emoción.

Unha opción máis novelada é Ti non xogas! unha fermosa historia sobre a convivencia, de Xurxo Gómez Silvestre e ilustrado por Anxo Fariña, un libro que fala da importancia de dedicar esforzos a traballar pola xustiza, pola paz, pola compaixón, pola solidariedade e pola amizade.
Durante unha semana enteira non parou de chover e hoxe por fin saíu un sol radiante, solleiro. Pero Suso, en vez de estar a xogar ao fútbol co resto dos rapaces, está sentado nun chanzo da escaleira do patio da escola. Está aburrido e amolado por mor de Rober.

Noutra orde de cousas hoxe presentamos un gran libro que está de aniversario O misterio das badaladas, de Xabier P. DoCampo, o primeiro best-seller da literatura infantil galega ilustrado por Xosé Cobas foi publicado por vez primeira en 1986, cumpríndose este ano o seu 25 aniversario. Un clásico que non perde fol e permanece na vangarda como no momento no que se publicou.

No campanario da igrexa de Eiranova acaban de instalar un reloxo. Comezan a soar por primeira vez as badaladas que anunciarán a todos os habitantes que son as doce da noite. Unha, dúas, tres…, dez, once… Entón sucede algo que haberá dar nun acontecemento que só cinco rapaces resoltos e afoutados quererán pescudar até encontrar explicación para un fenómeno que a todos confunde…

A princesa Sabela, de Cornelia Funke e ilustracións de Kerstin Meyer, completa a oferta de Xerais para este mes, unhas novidades máis que potentes que enchen . A princesa Sabela é un divertido álbum ilustrado protagonizado por unha princesa moi particular. A princesa Sabela e as súas dúas irmás tiñan trinta armarios roupeiros cheos de preciosos vestidos, serventes que lles limpaban o nariz, doncelas que lles aquelaban os dormitorios… Pero Sabela, a princesa máis nova, non era feliz.

Propostas divertidas, axeitadas a cada idade e cun ronsel de aventuras que non aburren. Coleccións únicas para gozar
A experiencia de Edicións Xerais de Galicia na escolla do material axeitado a cada idade é froito da experiencia. Hai moitos anos que aposta pola literatura infantil e xuvenil en galego e mostra desa aposta é a colección Merlín. A colección Merlín, despois dos máis de douscentos títulos publicados, continúa sendo o tronco do proxeto lector de Xerais.
Organizada en catro grandes tramos (álbums do Merliño, sete, nove  e once anos en diante), abrangue todos os xéneros (conto, novela, poesía e teatro) e reúne a máis variada nómina existente de autores e autoras e ilustradores e ilustradoras galegos.
Os milleiros de lectores e de lectoras da colección, así como os premios outorgados a moitos dos seus títulos (Lazarillo, Crítica, Lista de Honra do IBBY, Lecturas Galix, Frei Martín Sarmiento, ademais do gañador da convocatoria anual do Premio Merlín, convertido tamén desde 1986 nun dos premios de maior prestixio) referendan a excelencia dunha colección considerada unanimemente como referencia
imprescindible da edición infantil de calidade.
Na colección Sopa de Libros, organizada en primeiros lectores, catro, seis, oito, dez e doce anos, están publicados títulos de autores galegos tan exitosos como No corazón do bosque de Agustín Fernández Paz, A lagoa das nenas mudas de Fina Casalderrey, A casa da luz e O Pazo Baleiro de Xabier Puente DoCampo e tamén de tradución como Palabras de Caramelo de Gonzalo Moure.
Na páxina web www.xerais.es podemos atopar os catálogos completos que compoñen as coleccións máis representativas da editorial, xunto cunha breve recensión da obra, así como descubrir os plans lectores cos que conta. Este contido está permanentemente actualizado e as novidades editoriais tamén se poden seguir a través do seu  blog http://xerais.blogaliza.org/, en facebook e no Twitter.

Romina Bal

Recensión de Romina Bal sobre «O meu gato é un poeta», de Fran Alonso

Críticas,Infantil,Poesía,Sopa de Libros

O xornal Galicia Hoxe publicou unha páxina, da man de Romina Bal, sobre O meu gato é un poeta, de Fran Alonso. A páxina, baixo o título de «O amor é un sombreiro que che medra na cabeza», pode descargarse en pdf e reproducímola a continuación:

‘O meu gato poeta enreda coas palabras, bótaas a rodar, retórcelles o pescozo’. Como cóxegas súpetas nas plantas dos pés podemos definir este libro-disco-web ideado e escrito por Fran Alonso e musicado por Xurxo Souto. Unha proposta diferente para cativos a partir dos oito anos enchida de frescura, humor e diversión.

ROMINA BAL
O mar coa súa gorxa de caramuxo asubía o vento que transporta a marea e os teus desexos. Almorzarei cereais con leite. Á merenda dareille outro enfoque. O amor, claro, é o arrecendo a melocotón.

E nós sen saber que o mundo está cheo de poesía, de animais que falan, de voces máxicas que se agochan entre as rochas que descansan devagar sobre a area. Cando neno, a visión do mundo é un continuo xogo, en cada cousiña, por pequena que sexa, apreciamos un mundo de fantasía, de divertimento sen límite. Estar en contacto con ese mundo e non perdelo axuda a potenciar a creatividade, a sermos felices. Ler, estimula os sentidos e fai que ese mundo se expanda ata o infinito.

Se nos mergullamos no universo da poesía podemos achar pedras preciosas agochadas entre as letras e expresar os nosos sentimentos dun modo case que liberador. Para coñecer a lírica, hai que rachar con esa concepción da poesía como xénero difícil e incomprensible.

Un poema pode ter para cada un de nós un significado distinto e todas as interpretacións poden estar ben. Hoxe presentamos un libro-disco-web, unha proposta poética diferente encamiñada para que os nenos a partir dos oito anos se familiaricen e gocen da poesía. A proposta, de Xerais, non podería ser máis fresca e divertida, O meu gato é un poeta, do recoñecido Fran Alonso, é un libro que pretende transmitir a poesía dun xeito lúdico, divertido e, sobre todo, accesible para os lectores e lectoras.
Está ideado coma se fose un xogo ou un obradoiro. O meu gato é un poeta bota man da fusión de xéneros literarios a través da reflexión, da poesía visual, dos xogos de palabras, da interacción, dos caligramas, da narración, da música, das novas tecnoloxías para conseguir seducir e enganchar os máis novos.

O libro vai acompañado dun CD que enriquece o texto grazas á mestura de distintas artes e amplía ante os lectores a súa visión da poesía, permitíndolles abordar novas dimensións e agrandar a súa percepción sensorial. A música das seis cancións do CD é de Xurxo Souto, onde a presenza do seu acordeón é máis que notable.

O meu gato é un poeta conta tamén con web propia www.gatopoeta.net. Nesta páxina o lector poderá atopar máis poemas, información sobre o libro e o disco, xogos, mp3 coa voz do autor recitando, cuestionarios con respostas, etc. Unha completa web que serve para compartir as túas impresión sobre o libro e para saber de preto os teus coñecementos sobre el.

Mau e Pin visitan a Biblioteca de Pontevedra coa súa colección «Polo correo do vento»

Infantil,Polo correo do vento

O Diario de Pontevedra publicou unha extensa crónica asinada por Lorena J. Barral sobre a visita que Mau e Pin, autores da colección «Polo correo do vento» realizaron á Biblioteca de Pontevedra para contar a historia de Cóximo, un esquío que busca apoio na gata e meiga Ágatha a fin de conseguir curar a unha árbore que está doente. Reproducimos algúns fragmentos da reportaxe, que se pode descargar enteira en pdf nesta e nestoutra páxina.

Era venres e saíra o sol, pero os cativos pontevedreses non quixeron perderse a sesión de contacontos que ofreceron Mau e Pin na Biblioteca Pública de Pontevedra. Moitos aínda co uniforme do colexio, asistiron ás 18 horas ao encontro co autor (Mau) e co ilustrador (Pin), aos que recibiron cun gran aplauso. Os artistas entreteron aos nenos cunha nova historia de Violeta, a carteira bolboreta, un dos personaxes dos libros que estes teñen publicados. E que lle pasaba esta vez a Violeta…?

Nesta ocasión, a bolboreta xúntase con outros personaxes: os esquíos Cóximo e Viola, Rosa a raposa, Ramón o falcón e a máis importante: a gata Ágatha! Cóximo permanece alerta debido a que é coñecedor dun mal que pensa erradicar: unha árbore do contorno no que vive está moi enfermiña! Loce sen vida, está triste, nin tan sequera ten follas… Sen poder soportar isto, Cóximo adéntrase na aventura de salvala coa axuda dos seus compañeiros. Pero o máis importante remata sendo a colaboración da gata Ágatha. “Por que?” (preguntan os rapaces presentes na biblioteca cos ollos como pratos).
Porque ela é moito máis que unha gata: é unha meiga! E Cóximo pensa nos seus feitizos para salvar á árbore que tan preocupado lle ten. “E que mete na pota para cociñar a pócema?” pregunta Fernanda, unha nena que escoita con atención. “Pois… Que se pode meter nunha pota?”, pregunta Mau. “Lacón”, din uns. “Grelos”, din outros. “Mel”, berra un pequeno un tanto confundido. Pois nin lacón, nin grelos, nin mel.
Ágatha bótalle imaxinación e consegue a pócema que remata coa enfermidade da árbore. Grazas a ela, Violeta a carteira bolboreta, Ramón o falcón, Rosa a raposa e, sobre todo, os esquíos Cóximo e Viola, tranquilízanse. Teñen a cura necesaria para salvar a natureza do seu contorno.

Continuar lendo: páxina 1 e páxina 2.

Faleceu o tradutor Valentín Arias, ligado a Xerais desde a súa fundación

Autores,Noticias,Traducións

A dirección e o cadro de persoal de Xerais quere expresar o seu pesar pola morte do tradutor e profesor Valentín Arias, colaborador de Xerais desde a súa fundación. Valentín Arias faleceu o pasado venres aos 76 anos de idade na súa casa de Sarria e foi incinerado en Vigo este domingo.

O seu papel máis destacado foi o de tradutor, sendo membro fundador en 1984 da Asociación de Tradutores Galegos, da que ocupou a presidencia. A súa figura revalorizou coma ninguén o papel da tradución no ámbito editorial en Galicia. O seu labor como tradutor recibiu numerosos recoñecementos como o premio Ramón Cabanillas de Tradución, o Premio de Tradución Xuvenil do Ministerio de Cultura e o Premio de Tradución Plácido Castro. Pai da poeta e tradutora Xela Arias, tamén falecida, desenvolveu un intenso labor editorial ligado á creación de Edicións Xerais de Galicia a partir de 1979.

En palabras de Manuel Bragado, publicadas no Faro de Vigo, Valentín Arias desenvolveu «un labor extraordinario como revisor e tradutor de milleiros e milleiros de páxinas en galego. Ao seu criterio rigoroso debemos a revisión de boa parte dos cen primeiros títulos publicados por Xerais, a redacción dalgúns dos primeiros libros de texto para o ensino do Coñecemento do Medio en Educación Primaria e a tradución de moitos dos títulos das primeiras coleccións infantís da editorial, Arroás, Xabarín e O rato Pérez» (…) «Traduciu a autores como Verne (“A volta ao mundo en 80 días”, “Viaxe ao centro da Terra”, “Da Terra á Lúa”), Rodari (“Contos ao teléfono”, “Contos a máquina”), Camus (“O estranxeiro”), Le Clézio (“Mondo e outras historias”), Saint-Exupéry (“Voo de noite”), Duras (“O xardín), Atxaga (“Memorias dunha vaca”), Ricardo Mella (“Lombroso e os anarquistas”) ou Diderot (“Sobriño de Ramuau”). Verqueu para o galego os cómics de Tintin, dirixiu o equipo de tradutores do Quixote galego, preparou as versións galegas de libros de investigación como “A guerrilla antifranquista en Galicia” de Heine, “Diego Xelmírez” de Biggs ou “Os galeóns de Rande” de Stenuit».

Crítica de Manuel Rodríguez Alonso sobre «O bebedor de rakia», de Xesús Manuel Marcos

Blogs,Críticas,Narrativa

O crítico Manuel Rodríguez Alonso publicou no seu blog, Bouvard e Pécuchet, unha recensión sobre O bebedor de rakia, de Xesús Manuel Marcos. Reproducímola integramente:

O cine, as series de televisión ou mesmo os telexornais e as reportaxes televisivas adoitan presentarnos os soldados que participan nas chamadas “misións de paz” como novos heroes das fazañas bélicas que liamos na nosa infancia, mais a realidade destes heroes contemporáneos non deixa moitas veces de ser un capítulo máis da realidade deformada que moitas veces ofrecen os medios de comunicación. Esta novela volve pórnos en contacto coa dureza da guerra e coas consecuencias desta sobre as persoas que participan nelas, que nada teñen que ver coa visión rosa que  dan os telexornais das devanditas “misións de paz”.

O protagonista da novela de X.M. Marcos é un soldado profesional sen graduación, que participa na misión de paz do exército español na antiga Iugoslavia durante sete meses de 1992. O relato das vicisitudes do soldado Alberte Ferreiro artículase en dous bloques narrativos que van alternando ao longo de todo o texto.

O primeiro bloque narrativo está formado polo relato do propio protagonista que lembra a súa vida, especialmente a de soldado profesional, nas horas que pasa detido no calabozo do xulgado antes de pasar á disposición do xuíz por agredir, nun caso claro de violencia de xénero, a súa muller. O protagonista diríxese nun longo monólogo á súa irmá Branca, que ás veces parece estar presente na sala de visitas do xulgado e sentada fronte ao irman e outras ausente, fisicamente, mais sempre presente na mente de Alberte e que, de todos os xeitos, o agarda na sala de espera dos xulgados tras viaxar en autobús toda a noite para axudalo nesta nova peripecia da súa vida, a agresión machista contra a súa dona Chelo.

No segundo bloque un narrador en terceira persoa conta os feitos, mais desde a perspectiva da irmá de Alberte, Branca, que agarda que o irmán saia en liberdade condicional despois da celebración dun xuízo rápido. Neste caso, a evolución de Alberte e o acto que o leva aos calabozos son vistos desde a perspectiva da irmá, por máis que se empregue no relato un narrador omnisciente.

A través da testemuña de Alberte, nese soliloquio-diálogo coa irmá,  deséñase a figura dun mozo que chegou ata o alcolismo e mesmo a agredir violentamente a súa muller Chelo, diante da súa filla Sara. Mais xa nas primeiras páxinas o novelista, con grande mestría, abre unha expectativa no lector cando Alberte sinala que todo isto non é cousa de agora, senón que todo comezou un día de agosto de hai quince anos, en 1992, cando estaba destinado na devandita “misión de paz” de Iugoslavia. Desde aquel día nin sequera sabe o que é durmir e só resiste grazas ás xenerosas doses de rakia (unha forte augardente iugoslava) ou de calquera outra bebida alcóholica que cae nas súas mans.

O relato en terceira persoa, que alterna coa testemuña de Alberte, céntrase na figura de Alberte non como soldado, senón como maltratador e axente da violencia de xénero. Se Alberte, no seu monólogo, trata de exculpar o seu comportamento violento como consecuencia da guerra e da experiencia traumática que o levou ao alcoholismo, o certo é que neste relato en terceira persoa a perspectiva dos feitos é outra. Alberte é un rapaz violento desde a adolescencia, machista e que repite o comportamento de maltratador do seu propio pai. De aí que sexa un acerto esta alternancia dos dous bloques narrativos, mesmo marcados no texto cunha tipografía diferente.

A través do monólogo-diálogo coa irmá de Alberte asistimos, como xa indicamos, á súa peripecia como soldado profesional. Isto dálle pé ao autor para presentarnos unha visión descarnada da guerra na antiga Iugoslavia e para desmitificar a actuación dos soldados nas chamadas eufemisticamente “misións de paz”. Descubrimos que o que acabou por desequilibrar totalmente a Alberte foi que matou un pobre adolescente iugoslavo que tomou por un perigoso combatente.

A descrición que se fai da actuación e forma de vida dos soldados das misións de paz é tamén tremendamente dura, totalmente desmitificadora, como xa dixemos, destas guerras modernas, que agora se chaman eufemisticamente misións de paz. A min lémbrame a dureza dunha novela célebre sobre a guerra de África do primeiro terzo do século XX: Imán, de R. J. Sender. Despois de lermos esta novela de Xesús Manuel Marcos, xa ninguén poderá dicir que as “misións de paz” non son guerra pura e dura.

Pola contra, o relato en terceira persoa, desde a perspectiva da irmá, presenta a cara do Alberte maltratador. Susana, unha antiga novia de Alberte xa o deixou porque lle tiña medo, e agora Chelo, a súa muller, vai sufrir o seu ataque.

Como xa dixemos esta disposición en dous bloques da novela é un acerto, así como a redución temporal, pois tanto Alberte como o narrador omnisciente refán a vida de Alberte no tempo en que este permanece no calabozo, que non chega ás vinte e catro horas. No monólogo-diálogo de Alberte ocupan o maior espazo os sete meses que pasou no 92 en Iugoslavia. Quince anos despois, nesas horas de calabozo, lembra esa experiencia e tamén anacos da súa vida. No relato omnisciente, como xa dixemos, todo se dirixe a explicar como se foi fraguando o maltratador Alberte. No remate da novela conflúen ambas as liñas, pois Alberte reconstrúe o proceso de agresión á súa muller Chelo. Cómpre ler as malas desculpas de maltratador que ofrece Alberte. Mais esta exculpación da violenica de xénero que nos tenta coar Alberte non coincide coa visión do narrador omnisciente, que fala desde a perspectiva da irmá Branca.

En canto á lingua, chama a atención a aparición de hiperenxebrismos ou formas non normativas como gomitar, gómito, submariña (páx. 41), anguria (páx. 43), outo (páx. 61), chiculate (páx. 68). Non faltan castelanismos como cubo (páx. 29), timados (páx. 40), afrenta (páx. 58), amanecendo (páx. 60), zarpar (páx. 63), roce (páx. 81), tambaleándose (páx. 91). Mesmo aparecen castelanismos morfolóxicos como tremaba (páx. 94). Abúsase do CD de persoa con a, ao xeito castelán, e ata pasa ao CD que non designa persoa: escoltando a un camión (páx. 158). No emprego dos pronomes átonos tamén se advirte a influencia do castelán en expresións como Non era capaz de mirarlle aos ollos (páx. 133), Nin se me pasara pola cabeza (páx. 38) ou a indistinción llo/llelo: levarlla aos demais (páx. 86). Con todo, no aspecto da lingua, cómpre salientar a boa recreación que se fai do rexistro propio do exército.

Xa que logo, boa novela, cunha estrutura moi axeitada para presentar o dobre tema da guerra, desmitificando as chamadas “misións de paz”, e o do maltrato de xénero. Recomendamos a súa lectura. Resulta así mesmo moi apropiada para utilizala nos centros de Secundaria e Bacharelato, non só pola súa calidade literaria, senón tamén polos dous temas que trata, de xeito que é moi aproveitable non só nas clases de Lingua, senón tamén en Historia, Filosofía ou Cidadanía. Pensemos, ademais, que nas nosas clases de Lingua temos que pór os rapaces coa literatura que agora se está a facer e non virá mal nas clases de Secundaria e Bacharelato dedicar espazos de tempo para falar das novidades. Só así formaremos futuros lectores e concienciaremos os rapaces de que a literatura é algo vivo e actual e non só un repertorio de figuras históricas ou panteón de ilustres.

Manuel Rodríguez Alonso