Crítica de Xosé Manuel Eyré sobre «Cara B», de Ignacio Silva

8 Marzo 2011

Críticas,Narrativa

Xosé Manuel Eyré publica en A Nosa Terra unha recensión crítica sobre Cara B, de Ignacio Silva. Reproducímolo a continuación:

Ignacio Silva contra a tiranía da novela

Como a semana pasada nos ocupabamos de Os fíos, novela vencedora do Premio Repsol de Narrativa breve, agora imos facer o propio con outros tres premios de narrativa breve, os que se xuntan na Cara B, de Ignacio Silva: “Cela aberta” (Premio Certame Literario Valle Inclán da Pobra do Caramiñal, 2008), “Vertixes” (Premio de Novela Curta Cidade Centenaria de Ribeira, 2009) e “Escintileos” (II Premio de Micronovela Concello de Soutomaior, 2009). Tres premios que non teñen o nome do Repsol, mais en literatura conta o texto, non o nome.

A primeira delas, “Cela aberta”, contén unha estarrecedora historia sobre a crueldade humana, esa que se viste de tortura e unha vez que se desata resulta imposíbel de parar. En menos de 40 páxinas, o autor condensa unha historia dunha intensidade que pasma, que obriga o lector a agarrarse a cada páxina porque cada unha delas fai del o vórtice dunha espiral na cal as consecuencias da tortura se redimensionan ao se retroalimentaren. Malia certos instantes nos cales semella que escampa, iso non é senón o preludio dunha treboada nova na que os tronos se senten con máis fereza e proximidade; mesmo cando pensamos que esta xa pasou, retornará reorganizada nun devastador ciclón que nada deixará ao seu paso senón destrución.

Narrada en primeira persoa, todo comeza co protagonista encarcerado e sendo torturado, el fronte á tortura. Mais axiña terá unha compañeira que fará máis dura a tortura, até extemos que nin el é quen de imaxinar, nin moito menos o lector. Proponse así un salto, da individualidade do protagonista á dualidade canda a compañeira, mais este está xa tan embrutecido por tanto tempo de tortura… Posteriormente, ese salto será aínda máis grande, accédese por primeira vez ao termo sociedade, unha sociedade na cal o protagonista ve invertido o seu papel, mais non supón isto a fin da tortura, todo o contrario, supón o definitivo e cruel refinamento final.

É de salientar que o autor soubo moi ben xogar os naipes da brevidade. Por exemplo, no xogo das personaxes: a historia comeza na individualidade, pasa pola dualidade, introdúcese moi habilmente no eido da sociedade para rematar onde empezou. Para isto houbo de estudar moi ben o eixo da temporalidade, caracterizar as personaxes sen perdas de tempo e ter coidado de non diluílas a medida que as ía socializando, á vez que deseñaba unha estrutura precisa coma un reloxo.

Pola súa banda, “Vertixes” non resulta tan afortunada, malia resultar un exercicio de novela comprimida a ter en conta. Nas súas 50 páxinas conta unha historia deses amores imposíbeis ou fatais que rematan en traxedia. Se antes era a dimensión universal da tortura e a crueldade, agora é a lírica dos amores fatais, contada en capítulos breves e onde os recursos da brevidade (fundamentalmente o resumo e a brevidade nos capítulos) son empregados, á vez que a non continuidade-contigüidade secuencial en espazo e tempo) para crear tensión mais á vez xeran a confusión da nebulosa entre a que se transmite a historia, nunha tentativa pouco convencida de botar man da colaboración lectora.

Porén, a terceira, “Escintileos”, devólvenos, esta vez en terceira persoa un traballo narrador de altura, con vontade de estilo e onde a estrutura volve estar estudada e deseñada para que reflicta a precisión propia dos mecanismos infalíbeis, igual que diciamos de “Cela aberta”. Un enfermo psiquiátrico fuxido; o automóbil en que era trasladado aparece sinistrado, todos mortos; o cadáver do enfermo non aparece; unha vella é atendida por un home que vai recuperando a memoria mediante escintileos; a corrupción e brutalidade nas forzas de seguranza… Velaí os ingredientes dunha historia negra, unha desas historias que lembran o mellor cinema noir e desde a que se escribiría un guión moi acaído. A anagnórise ten un papel fundamental, onde todo remata nun proceso de recoñecemento, xusticeiro e lírico á vez, que salienta os valores humanos nunha sociedade que embrutece, unha sociedade incapaz de poñerlle couto á inxustiza e á soidade, na cal o abuso de forza resulta tan irracional entre os cidadáns sans como entre os acusados de “enfermos psiquiátricos”.

Eis unha forma alternativa de contar historias, que xa deixa froitos coma estes, moi apetecíbeis e que desafían a tiranía da novela como fórmula narrativa.

Xosé Manuel Eyré

Crítica de Ramón Nicolás sobre «O meu gato é un poeta», de Fran Alonso

Infantil,Poesía,Sopa de Libros

O xornal La Voz de Galicia publicou onte, na sección «Recomendacións», unha pequena recensión crítica de Ramón Nicolás sobre o libro O meu gato é un poeta, de Fran Alonso. A crítica pode baixarse en pdf ou lerse no blog de Ramón Nicolás. Reproducímola a continuación:

Un libro-espectáculo

Estaba por chegar un libro de poesía para primeiros lectores que, sen desatender o aspecto lúdico, asumise unha concepción interartística e multimedia, e Fran Alonso foi quen de artellalo, seguindo o ronsel iniciado con Cidades e Poetízate, cos que contribuíu a desacralizar tanto a dinámica creativa da poesía como o que atinxe ao proceso da súa recepción. Velaquí unha sorte de libro-espectáculo, con versións musicais de algúns poemas a cargo de Xurxo Souto e a opción de seguir xogando coa poesía nunha web interactiva creada ad hoc, onde o discurso creativo repousa nas palabras dese gato lírico e sorprendente, concibido cun orixinal deseño que se inspira en ferramentas tipográficas.

Ramón Nicolás

Crítica no blog Trafegando Ronseis da «Guía ilustrada da Galicia Invisible», de Antonio Reigosa

Blogs,Etnografía,Literatura_tradición_oral

O blog Trafegando ronseis incluíu onte unha recensión crítica sobre Guía ilustrada da Galicia invisible, de Antonio Reigosa, ilustrado por Noemí López. Reproducímola a continuación:

Un deses libros que desexas ter (que hai que ter) nos andeis da túa casa para ir de cando en vez ollalo, recrearse nas súas ilustracións e descubrir un novo lugar que seica estivo aí aínda que xa non o poidamos ver. Así é esta Guía ilustrada da Galicia Invisible que nos propón Antonio Reigosa con fantásticas ilustracións de Noemí López publicado por Xerais. Non, non quero lelo decontado, quero demorarme nel, pechalo e volve máis tarde, mentres o meu espírito tamén se asolaga por causa de conxuros e meigas, de mouros e santos; quero converterme en páxina non escrita e percorrer esta parte da nosa terra que ninguén coñece, quero ir paseniño por estas ruelas e castros mentres descubro a beleza de lugares eternamente intanxibles. Conxurada a maxia da literatura, da imaxe, da palabra, deixémonos levar da man por esa Galicia invisible que latexa dentro de nós porque forma parte da nosa historia e só temos que pechar os ollos, abrilos e franquear eses muros que non sempre son infranqueables: outras terras nos agardan.
Mercádeo e gozade: é deses libros que nos fan emitir un suspiro emocionado cada vez que o miramos.

«Agustín, a difícil sinxeleza», por Marica Campo

Artigos literarios,Autores

A escritora Marica Campo publicou, a pasada fin de semana, un artigo en El Progreso sobre Agustín Fernández Paz baixo o título «Agustín, a difícil sinxeleza». Reproducímolo a continuación:

SEN SE RESOLVER aínda o Premio Astrid Lindgren de Literatura (Alma) no que Agustín Fernández Paz se atopa entre os 175 candidatos procedentes de 62 países, chega a nova de que o escritor de Vilalba foi escollido pola Asociación Española do Libro Infantil e Xuvenil (Oepli) para optar ao Premio Hans Christian Andersen. Ambos os dous premios se equiparan ao Nobel no eido da literatura destinada á xente nova.

Independentemente do resultado que coñeceremos o 29 de marzo deste ano para o caso do primeiro, e o segundo en 2012, Agustín Fernández Paz é merecente destes galardóns como o foi algunha vez en todos cantos certames hai no país destinados a premiar obras deste xénero, incluído o Nacional de 2008 por ‘O único que queda é o amor’. Non en van é autor dunha extensa obra, máis de dúas ducias de libros que, aínda estando destinados a un público concreto, resulta gratificante ler pasadas a infancia e a xuventude. E se afirmo isto non é só pola miña propia experiencia, senón porque o puiden comprobar na tertulia literaria da Uned-sénior de Guitiriz. Seleccionei, xunto con outros títulos sobranceiros da nosa literatura, o libro antes citado, e dou fe do entusiasmo que espertou entre as persoas de máis de 55 anos que participan no faladoiro. (Á fin e ao cabo, literatura infantil e xuvenil é a que vale’tamén’ para nenos).

Coido que un dos maiores méritos da obra de Agustín é a sinxeleza. E sei que a sinxeleza é unha das cousas máis difíciles de conseguir. Unidos como as doas dun colar polo dobre fío do amor e a poesía, os dez relatos que integran ‘O único que queda é o amor’, son historias cotiás, aparentemente vulgares, mais o tempo irá demostrando como marcaron a vida dos seus protagonistas. Velaí o mérito do autor. Non precisa de artillaría para facer que estoure en nós un mundo de asociacións e lembranzas que nos transportan á nosa propia historia, marcada tamén pola épica das cousas pequenas dos días da nenez.

Se a isto lle sumamos a maxistral dosificación de certos elementos fantásticos, moi fondamente arraigados no noso imaxinario, xunto co misterio que crea o seu xeito de xogar coas sombras, atoparemos a explicación do engaiolamento que produce a lectura dos libros de Agustín Fernández Paz.

Mais, sobre todas as cousas, eu destacaría a tenrura con que este autor trata temas e personaxes. Tampouco isto é doado de facer sen esvarar en sentimentalismos baratos. Un exemplo do que digo é ‘Lúa de Senegal’, outro fermoso libro da súa autoría no que se mete na pel dunha nena inmigrante que, a relatarnos a súa peripecia, nos ensina que a señardade do que deixa unha terra é algo universal. Así a empatía é posíbel e a fantasma da xenofobia afástase.

Decidan o que queiran os xurados, Agustín xa ten o mellor dos premios: a devoción incondicional de milleiros de lectores.

Marica Campo

Presentación de «En castellano no hay problema», de Carlos Callón, o próximo venres 11 en Padrón

Crónica,Lingua,Presentacións

O libro En castellano no hay problema, de Carlos Callón, será presentado o próximo venres 11 de marzo en Padron. No acto, organizado pola Mesa pola Normalización Lingüística, intervirá Sara Seco, e así como o propio autor. Terá lugar ás 20,30 horas na Casa do Patín, Porto Fondo da Vila, 4 de Padrón.