«Xuvia-Neda» de Vicente Araguas, crítica de Dolores Martínez Torres

29 Maio 2010

Críticas,Narrativa,Xerais_nos_medios

EXPERIENCIA DA PALABRA

Xuvi-Neda: Un discurso sen fronteiras

“Vexamos, Fandiño, e ti, que estás facendo aquí? Porque temas para unha novela tes de abondo sen saír da casa. Mesmo as túas andanzas servirían para o material literario que andas a buscar”. Os seguidores de Vicente Araguas terán, se cadra, recoñecido esta cita: pertence á súa novela A canción do verán (publicada en 2001), mais tamén podería resumir a esencia dos presentes relatos, nos que o autor, instalado en fondo e forma no seu territorio habitual literario, unha vez máis adopta a voz e préstalle a memoria –ou viceversa– ao personaxe dese Fandiño mozo que, coma el, descobre a vida aos poucos, co paso dos veráns, rodeado de historias nas terras de Xuvia-Neda.

Fiel ao seu estilo particular, no que o marcado ritmo outorga equilibrio á inopinada sintaxe, Araguas conforma un discurso que suxire a espontaneidade da narración oral, pero que, en realidade, reflicte a deconstrucción metódica característica dun nada inocente experimentador da palabra. Aparecen aquí temas e recursos comúns na súa escrita, na que, coma o a u t o r declara, ás veces non hai fronteiras entre poesía e prosa; as voces mestúranse no discurso narrativo, simultanéanse accións en diferentes espazos e tempos –velaí, por exemplo, o relato titulado “Veronal o cinco de agosto, martes”–, e as asociacións de e l eme n to s coas que se constrúen as esceas ceméntanse con liberdade lírica. Mesturadas coas referencias aos clásicos e adornadas con detalles pop atópanse as tradicións máis enxebres –véxanse, a propósito, “Perico en lúas”, ou “Onde estea un acordeón”–; e os endemismos léxicos –peperetada, arruchi, cerillita, forriche e outros tesouros da fala de Trasancos– conviven cos termos cultos e as moi cosmopolitas expresións noutras linguas.

As distintas historias, artelladas arredor dos veráns da infancia e mocidade de Fandiño –ese tempo de melancolía carnal, onde se agardan imposibles–, reviven unha época que abrangue dende o fin da Guerra Civil á actualidade, con referencias a acontecementos da comarca. Os infames paseos de madrugada naquel “Fiat 509, matrícula tres mil e algo da Coruña”; ese tenente que os fuxidos mataron ao baixar do tranvía número 2; a visita de Marcelino, o do famoso gol. Mais tamén as “garzas e garcetas, lavancos e cormoráns” que acoden á ribeira, e as camelias a florecer nas hortas, e os rostros dos antigos amigos que mudan en adultos estraños. En Xuvia-Neda, Fandiño namorou dos ollos verdes de Lady Pepa e bailou con ela. E disque por alí pasea certo esmoleiro que ten unha “orquestra de heterónimos, coma Pessoa, para pedir o caldo no canto de facer poemas”; e que hai unha casa que chora coas cancións tristes, e que a raíña das festas, vella e espida, fala co seu can diante do espello. Dolores Martínez Torres

Crítica de Dolores Martínez Torres publicada en «Faro da Cultura», suplemento de Faro de Vigo o 27 de maio de 2010. A páxina completa onde aparece o texto pode baixarse en pdf aquí.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«George Steiner en The New Yorker», crítica de Estro Montaña

Críticas,Ensaio,Traducións,Xerais_nos_medios

NA CIMA DO CANON

Estímulo intelectual

Edicións Xerais vén de publicar os artigos que durante case trinta anos George Steiner publicara en The New Yorker, un semanario modélico onde a cultura disfruita dun trato privilexiado. Nesa publicación participaran tamén John Updike e Edmund Wilson, e pode ser considerada a máis importante, no seu estilo, dos Estados Unidos.

Steiner é, dentro da crítica literaria e o ensaio, un moralista que está na cima do canon. Como nos sucede con Saint-Beuve, Dámaso Alonso ou o propio Edmund Wilson, estamos ante un analista con dotes superiores, e dentro da vivisección do cadáver literario un pode observar nel unhas facultades que son propias do xenio adiviñatorio dos grandes creadores.

Fillo da cultura centroeuropea, extraterritorial, políglota –deu clases en grandes universidades de Europa e América, en inglés, francés e alemán–, aprendeu grego co seu pai lendo a Ilíada. O seu centro de interese é ilimitado: matemáticas, música, xadrez, literatura, lingü.stica, filosofía, política, historia… Irónico, mordaz, cun gran bagaxe cultural, Steiner é sempre un estímulo intelectual; unha frecha que trata de abrir o corazón do home ás grandes emocións da arte; un facho que ilumina a intelixencia dos lectores coas armas irrenunciables da alta cultura.

A primeira vez que en España se publicou a súa obra foi grazas a unha tradución do galego Javier Alfaya e da súa dona, Barbara McShane. Desde entón non pararon de publicarse libros da súa autoría, de entrevistas e mesmo a súa autobiografía. En todos eles hai que salientar o afán por contextualizar a obra literaria, e a capacidade para cambiar a opinión dos receptores sobre os grandes monumentos literarios. Títulos como A morte da traxedia, Linguaxe e silencio ( “sobre a linguaxe e a política”), Despois de Babel –obra que tamén vai publicar Xerais–, Antígonas: unha poética da filosofía da lectura ou Gramáticas da creación –que explora as relacións da creación coa relixión, a literatura e a historia occidentais– dannos un retrato deste xudeu apaixonado que nos últimos tempos amosa unha gran preocupación pola transcendencia.

Os artigos publicados por Xerais amosan a súa intelixencia e a súa esixencia persoal. O libro ábrese co brillantísimo ensaio sobre Anthony Blunt, o sir profesor denunciado por Margaret Tacther no Parlamento como espía soviético. Pertence á sección “Historia e política”. Despois veñen os dedicados aos escritores, aos pensadores e os “Estudos de vidas.” Hainos dunha gran lucidez sobre Borges, Kafka, Orwell, sobre as consecuencias da caída do muro de Berlín, o que fai de menos a Cioran… Pero, cos tempos que corren, resulta de máxima actualidade o dedicado a Bertolt Brecht. Os comentarios sobre a cobiza non teñen desperdicio. Estro Montaña

Crítica de Estro Montaña publicada en «Faro da Cultura», suplemento de Faro de Vigo o 27 de maio de 2010. A páxina completa onde aparece o texto pode baixarse en pdf aquí.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Xuvia-Neda» de Vicente Araguas, recomendación de Perfecto Conde e Xosé Carlos Caneiro

Críticas,Narrativa,Opinións_lectores/as,Xerais nos blogs

«El llano en llamas de Vicente Araguas»

Escribe hoxe Xosé Carlos Caneiro sobre a permanencia de Compostela nun artigo que aparece no suplemento «Culturas» de La Voz de Galicia. E, tirando do fío, coloca o seguinte párrafo: “Vén Compostela na memoria, e ignoro o motivo, cando o gozo impulsa a lectura de cada relato do novo libro de Vicente Araguas, Xuvia-Neda, tan ben escrito que un sabe rapidamente que detrás de cada liña está un dos poetas máis excelsos, de porte diccional anglosaxón (enténdanme os que coñecen a Yeats ou Eliot), que deu a nosa literatura”.

E canta razón ten o novelista de Verín. Hai pouquísimos libros de relatos cos que eu me metera na cama sen durmirme dende a primeira ata derradeira páxina. Xuvia-Neda é o último que me produciu ese pracer da lectura. Nas páxinas deste volume hai narracións curtas realmente extraordinarias. Tanto, que había moito tempo que un escritor galego non me regalaba o regusto de lembrarme da primeira vez que lin a Juan Rulfo nas páxinas de El llano en llamas. “Como las vi se las endoso”, escribía daquela o mexicano. E así escribe agora Vicente Araguas.

Anotación de Perfeto Conde publicada no blog Croques o 29 de maio de 2010.

Chuzame! A Facebook A Twitter

«Makinaria» de Carlos Negro, extraordinaria guía de lectura en formato web

Animación á lectura,Autores,Fóra de Xogo,Poesía,Xuvenil

Recomendamos moi vivamente esta extraordinaria guía de lectura en formato web de Makinaria, o poemario de Carlos Negro publicado en Fóra de Xogo. A guía preséntase como un recurso dixital interactivo e multimedia, dirixido a cada un dos lectores do poemario.

Como sinalan no blog Trafegando ronseis esta proposta foi elaborada en formato LIM e presenta dúas versións diferenciadas segundo o nivel de lectura e o tempo do que se teña para traballar o libro:

–Gozar da paisaxe (versión completa de 40 actividades)

Ir polo atallo (versión reducida de 30 actividades)

Cremos que estamos diante dun recurso didáctico e de animación lectora e poética extraordinario. Expresamos o noso maior agradecemento a Rosa Salgueiro.

Chuzame! A Facebook A Twitter

Ferrín presenta en Ourense «O grito do Ipiranga» de Luís García Mañá

Entrevistas,Narrativa,Presentacións,Xerais_nos_medios

Xosé Luís Méndez Ferrín, presidente da Real Academia Galega, presentou onte no IES Otero Pedrayo de Ourense O grito do Ipiranga, a terceira novela de Luís García Mañá protagonizado por Nemesio Castro. Desta presentación fixeron noticia varios medios ourensáns:

Faro de Vigo: «Luís García Mañá presenta “O grito do Ipiranga”, independencia o muerte

El presidente de la Real Academia Galega, Xosé Luís Méndez Ferrín, actuó ayer como presentador del libro O grito do Ipiranga, título que hace referencia al grito de “¡Independencia o muerte!” que pronunció el primer emperador de Brasil, Don Pedro I, cuando el país se independizó de Portugal. El autor de la obra, publicada por Edicións Xerais, es el comisario jefe de Galicia y escritor ourensano Luís García Mañá.

O grito do Ipiranga constituye la última entrega de una trilogía de novelas en las que figura como protagonista Nemesio Castro, una especie de investigador decimonónico, de tiempos de Isabel II, que ejercía como colaborador del Ministerio de Asuntos Exteriores.

O grito do Ipiranga narra la historia de un grupo de emigrantes gallegos que residen en Brasil, y visitan Malta y Portugal, en el momento que tocaba fin la esclavitud, cuestión que generaba tensiones en algunas capas de la sociedad americana. Paralelamente, la obra desvela que la explotación extensiva que se hacía en las fincas cafeteras creaba problemas de tipo medioambiental. Eso propició que el segundo emperador de Brasil, Don Pedro II, tuviera que proceder a la repoblación de las regiones más castigadas.

El autor realizó una reflexión en torno a la obra, para resaltar que en el siglo XXI “hay otro tipo de esclavitud”, de mujeres brasileñas y de otros países emergentes que vienen a Galicia buscando trabajo y mejor calidad de vida y acaban en la prostitución porque, más que necesidad de comer, “tienen hambre de una vida mejor o de comprarse unos zapatos de tacón que no podrían permitirse en su país”.

O grito do Ipiranga es una novela que combina el género policíaco con el histórico. Los protagonistas, el emigrante acomodado Nemesio Castro y el cura Clemente da Silva investigan una serie de muertes, por lo que la obra mantiene la intriga, a lo largo de sus 140 páginas, pero también ofrece mucha documentación sobre Brasil.

La Voz de Galicia: «Luís Manuel García Mañá afonda na emigración galega en Brasil na súa última novela»

«Máis que unha obra policiaca é unha novela de aventuras», explicou Fran Alonso sobre O grito de Ipiranga a última novela da triloxía do aventureiro Nemesio Castro, «un home común, pero moi intelixente, valente e intuitivo» que naceu da capacidade literaria de Luís Manuel García Mañá hai mais de dez años.

O Xefe Superior de Policía de Galicia regresou onte a Ourense, nun acto mais emotivo que literario, para presentar a que é a última entrega dunha triloxía baseada nas aventuras dun home do século XIX. O grito do Ipiranga transcorre nun Brasil onde aínda hai escravitude pero no que os aires renovadores empezan a facerse presentes. É precisamente a ambientación histórica a que confire á novela unha base sólida.

Ao estar ambientada no século XIX houbo unha intensa labor de procura e investigación histórica. Pódese ver o dominio que ten o autor sobre a historia de Brasil, una historia que está ao servizo da ficción», explicou Fran Alonso. Precisamente o autor fala ao longo da novela da emigración galega en Brasil, de moitos que non regresaron. Ao protagonista desta novela acompáñalle, nesta ocasión, outro galego, o cura Clemente da Silva.

Ao marxe da parte literaria do acto de onte no Paraninfo Otero Pedrayo, cabe destacar o encontro de Luís Manuel García Mañá con moitos amigos. Personalidades do mundo da cultura, da política, da economía, familiares, amigos e curiosos déronse cita para saudar ao autor e para, sobre todo, acompañalo na presentación. Incluso, una das anécdotas da xornadas xurdiu momentos antes de iniciar a conferencia, cando o director do IES Otero Pedrayo entregou a García Mañá o seu exame de ingreso no colexio.

La Voz de Galicia, entrevista a Luís García Mañá: «Este lugar e este momento son especialmente emotivos»

Notábase que Luís Manuel García Mañá estaba onte como na súa casa. Os abrazos e os saúdos agarimosos, máis que protocolarios, dos presentes daban conta dun acto con un profundo sentimento.

A presentación de hoxe ten una valor engadido.
–Para min estar aquí ten un valor emocional. Hai moitos referentes incluso do meu bisavó materno, Domingo Antonio ao que vai dedicado o libro, foi un emigrante ao Brasil, un daqueles que foi e non retornou. Pero hai outros espazos de emoción nos que me atopo que é que estudei aquí e curiosamente o director acaba de traerme o exame de ingreso que está perfecto todo menos unha falta de ortografía. Nesta sala, no paraninfo, escoitei a Otero Pedrayo sendo neno, lémbrome de Vicente Risco e logo de profesores como Ogando ou Souto Vila. Nese campo xoguei e manqueime e metéronme máis de catro goles. Esta é unha maneira de encontrarme con espazos sentimentais. Esto ten máis que ver co valor sentimental que co literario.

Era importante que se presentara aquí.
–Eu escollín este sitio, aínda que me deron outros con moito valor emocional, pero nunca estivera aquí presentado un libro meu. É un lugar onde pasei os meus primeiros anos de estudante serio, esas cousas son un plus engadido de orde sentimental que ten moito que ver coa miña ourensanía e que agora conecta con certos aspectos galeguistas aínda que aquí non sempre se falou en galego.

¿Que supón para vostede o tempo no que escribe?
–É o meu momento de lecer. Traballo moitas horas e teño unha válvula de escape que outros ten co fútbol ou coa música. Leo libros de historia e dereito e saco apuntes. Cando chega as vacacións, escribo.

Atopou unha maneira de facer literatura.
–Este é o último dunha triloxía. Digo o último pero non o derradeiro. En todas hai un factor común que é o contido histórico.

¿Que ten a súa profesión no que escribe?
-Creo que o ensaio e a pescuda histórica ten unha empatía enorme coa miña profesión. Na miña profesión hai que ir xuntando pezas para chegar a un fin, sabelas xuntar e ter a intuición e saber onde poder atopalas. E iso dáse tamén no ensaio.

Chuzame! A Facebook A Twitter