Mudámonos! Xerais actualiza a súa identidade dixital mudando o blog, a web e actualizando as redes sociais

4 Xuño 2012

Biblioteca_Dixital_Xerais,Blogs,E-books,Noticias

A partir de hoxe, o blog de Xerais terá novo enderezo. Estaremos aquí, cun anovado deseño no que estivemos a traballar intensamente ao longo dos últimos meses e do que é responsable a empresa Pumpúm Dixital, que coordinan Chiu Longina e Berio Molina. Xerais actualiza a súa identidade dixital mudando e redeseñando o blog, a web corporativa e actualizando as redes sociais (teremos presenza en google+), así como creando novas ferramentas dixitais, como a Axenda, o Catálogo, que amplían a nosa visibilidade e a dos nosos autores e autoras. Tamén o apartado de TV ofrece unha amplísima documentación en imaxes, á altura das demandas dos nosos lectores e lectoras. Ademais, Xerais Educación terá tamén un espazo diferenciado, dirixido a todos os docentes, con especial relevancia para o Libro en rede, unha esixencia pedagóxica da nova sociedade dixital.

O libro dixital vai ter tamén un espazo propio na nova web, moi especialmente a través da Biblioteca Dixital Xerais, que ofrece un amplo catálogo de libros de lectura gratuíta en rede para a que unicamente é necesario rexitrarse na web e dispoñer dun contrasinal. Nestes momentos pode accederse xa a 16 títulos das coleccións Ferros, Biblioteca das Letras Galegas, Materiais e Universitaria, títulos que se irán ampliando significativamente.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Pedro Feijoo estará mañá no Club de lectura Sete Vidas, de Espazo Lectura, en Gondomar, para falar de «Os fillos do mar»

Animación á lectura,Clubs_de_lectura,Narrativa,Noticias

O escritor Pedro Feijoo participará mañá martes no Club de Lectura Sete Vidas, que promove a asociación Espazo Lectura en Gondomar, para falar da súa novela Os fillos do mar, finalista do Premio Xerais 2011.

 

A novela «Os fillos do mar» no club Sete vidas

Este martes 5 de xuño o club de lectura Sete vidas pecha a tempada cunha sesión na que falaremos da novela Os fillos do mar, de Pedro Feijoo, editada por Xerais. A actividade comeza coma sempre ás 20:00h na Biblioteca Municipal de Gondomar. A partir das 21:00h Pedro Feijoo achegarase á biblioteca para conversar sobre a novela coas persoas que participen na sesión. Con esta proposta o club Sete vidas de Espazo Lectura despídese ata o mes de outubro.

O libro

A novela Os fillos do mar, finalista do Premio Xerais 2011, condúcenos polo Vigo de hoxe da man de Simón, un arquitecto mediocre que recibe un estraño encargo para realizar unha reforma nun pazo de Canido, propiedade de Isabel Llobet, unha muller da alta sociedade viguesa. A novela, de intriga e aventuras, proponnos tamén unha viaxe histórica ata a Batalla de Rande, a Guerra Civil española e os tempos do nazismo alemán. Unha novela trepidante que nos achega aos tesouros da cidade de Vigo, da súa arquitectura e da súa historia

O autor
Pedro Feijoo (Vigo, 1975) posúe unha formación filolóxica, pero exerceu profesionalmente como músico no grupo «Lamatumbá» durante algúns anos. Publicou un ensaio titulado Cousas do ‘Galicia’, por Castelao (1997) e Viva ou Fu Remol! (2005). Na actualidade traballa nun estudio musical e compaxina este labor coa creación literaria. Os fillos do mar é a súa primeira novela.

Iceberg poético: «Poesía completa», de Valentín Paz Andrade. Crítica de Armando Requeixo

Clásicos,Críticas,Letras_galegas,Poesía

Armando Requeixo publica no suplemento Faro da Cultura, de Faro de Vigo, e en La Opinión, unha recensión crítica sobre a Poesía completa de Valentín Paz Andrade.

 

Iceberg poético

Todos os vesos de Valentín

Tras meses de espera, por fin veu luz a Poesía completa de Valentín Paz Andrade, distribuída por Xerais despois da efeméride que lle deu sentido á súa nacenza e cando xa o lectorado do país se cura da resaca posletrega como quen se pon a dieta tras dun nadal de empachos pazandradianos.

E, secasí, a publicación deste volume segue a ser substantiva e constitúe a achega de maior calado e transcendencia das non poucas interesantes este ano aparecidas ao redor da biobibliografía do pontevedrés.

A presente edición correu a cargo do estudoso e investigador Xosé Gregorio Ferreiro Fente, bo coñecedor da escrita de Paz Andrade por terse ocupado dela con anterioridade. Xustamente por iso, o seu labor resultou máis que satisfactorio, pois tanto a análise introdutoria como a coherente fixación textual e as oportunas notas de lectura incorporadas a estas páxinas fan da obra un texto excepcional.

O que esta Poesía completa ofrece é nada menos que os tres libros de versos éditos do autor a canda ata outros sete poemarios e/ou cadernos poéticos ata hoxe rigorosamente inéditos ou de circulación moi restrinxida.

Por tanto, é máis que evidente a importancia desta achega para o coñecemento integral da lírica de Paz Andrade, da que ata o de agora só se albiscara a punta dun iceberg, a fabulosa base do cal énos aquí revelada dilixentemente por Ferreiro Fente.

Agora ben, cómpre dicir que este novo caudal poético recuperado non fai senón confirmar as liñas temáticas e estilísticas xa coñecidas na escrita de Paz Andrade. Se acaso acentúan a súa presenza nestas planas composicións de raiceira telúrico-paisaxística e algunhas outras de xorne etnográfico. E se ben é indubidable a habelencia versificadora do de Pontevedra e o seu adestrado sentido musical, tamén o é que o seu estrofismo, a súa imaxinería e toda a arquitectura versal continúan a remitirnos a unha poesía de dourada medianía, herdeira do maxisterio das grandes voces de tempos ben recuados.

Endebén, segue a pagar a pena perderse polas follas desta Poesía completa de Valentín Paz Andrade, perfectamente editada por Xosé Gregorio Ferreiro Fente. Un título co que Xerais enriquece, e de que maneira, a súa xa imprescindible colección Clásicos

Armando Requeixo

Quedar sen durmir pola lectura: «Os fillos do mar», de Pedro Feijo. Artigo de Ramón Rozas

Artigos literarios,Críticas,Narrativa

Ramón Rozas publica no Diario de Pontevedra un artigo sobre Os fillos do mar de Pedro Feijoo.

 

Entre dous

Un só desexa pasar páxinas e máis páxinas para saber o que se agocha tras esa moeda de ouro atopada nunha caixiña, coñecer máis desas dúas persoas atrapadas nun vieiro inesperado da vida, asomarse a unha cidade como Vigo apalpando a súa forza, e rastrexar o que a historia, e a nosa memoria común, nos deixou como herdanza dos séculos pasados.

Un desexo que só a literatura é quen de ofrecer. Toda unha ledicia, e máis se falamos dunha novela galega, clave na miña falta de sono e abofé que tamén clave en moitas outras cousas das nosas letras.

‘Os fillos do mar’, escrita por Pedro Feijoo, fai latexar no seu interior todo aquilo que supón o goce da literatura. Unha lectura que non te deixa durmir pero, en troques, te leva a soñar, a sentir outras vidas; en definitiva, a non botar en falta toda unha noite de soños.

Ramón Rozas

Finalistas dos Premios Xerais 2012

1 Xuño 2012

Noticias,Premios_Xerais,Xerais

Os xurados dos Premios Xerais de Novela e Merlín de Literatura Infantil 2012, reunidos no Castelo de Soutomaior durante a tarde do 1 de xuño, declararon as obras finalistas.

O xurado da XXVII edición do Premio Merlín de Literatura Infantil, dotado con 10.000 euros, formado por Ledicia Costas (escritora e secretaria de GALIX), Anxo Fariña (escritor, ilustrador e gañador do Premio Merlín 2011), Cristina Fernández Ameal (profesora), Silvestre Gómez Xurxo (escritor e mestre), Ánxeles Saco López (profesora) e Helena Pérez Fernández (secretaria do xurado), en representación de Xerais, con voz e sen voto, entre as corenta e unha obras participantes, acordou declarar como finalistas as presentadas baixo os lemas «Chaeira», «Iris Hull» e «Palabras de auga».

O xurado da XXIX edición do Premio Xerais de Novela, dotado con 15.000 euros, formado por Xaime da Pena Ceide (avogado), Ernesto Sánchez Pombo (xornalista), María Xosé Porteiro (xornalista), Begoña Rodríguez Outeiro (profesora), Xoán Cruz (profesor) e Fran Alonso (secretario do xurado), en representación de Xerais, con voz e sen voto, entre as trinta e dúas obras participantes, acordou declarar como finalistas as presentadas baixo os lemas «Faneca brava», «Ketos» e «Pouso da Arcai».

Ambos os dous xurados determinarán as obras gañadoras, na segunda reunión, a celebrar o sábado 9 de xuño. A festa de fallo dos premios terá lugar no serán dese día na illa de San Simón. No acto literario participarán como mantedora a escritora Marilar Aleixandre e como músico convidado Xurxo Souto.

Suso de Toro fala de «As rapazas de Xan» e de «Os fillos do mar» no seu artigo de El País

Artigos literarios,Narrativa

O escritor Suso de Toro aborda no seu artigo de El País a aparición en Xerais de dous libros de autores que publican por primeira vez: As rapazas de Xan, de Manuel Iglesias Turnes,  e de Os fillos do mar, de Pedro Feijoo.

 

Literatura de aldea e ‘best sellers’?

(…)

Mais eu quería falar doutro libro e doutro escritor. Manuel Iglesias Turnes, que sabe ben de vacas leiteiras, apareceu de súpeto armado cunha novela enteira sen avisar a ninguén de que tamén sabía escribir. Coñecino hai ben anos, do sindicalismo agrario, e como o Balbino e Neira Vilas é un rapaz de aldea. A súa novela As rapazas de Xan é exactamente unha novela de aldea, a protagonista é a aldea galega nos anos cincuenta retratada sen idealización ningunha, mais con todo o cariño e lealdade. Protagonistas as mulleres sobre todo (cousa tan rosaliana). Outra protagonista é a lingua falada, a graza da fala. Literatura popular en todos os sentidos da palabra. Historias, emocións e os praceres da narración. A curiosidade miña é se aínda existen aqueles lectores que se emocionaron e se recoñeceron na historia do Balbino ou se xa secou aquela fontela que levaban dentro. Non existen xa aqueles lectores? É distinta a nosa literatura?

E pregúntome tamén se a nosa literatura é tan outra que pode xurdir nela un best seller. Tense dito veces dalgún libro que era un best seller, máis con ánimo de denigrar o seu valor estético que por recoñecer verdadeiramente un fenómeno literario que si existe en literaturas normalizadas. Os fillos do mar de Pedro Feijóo Barreiro é un verdadeiro artefacto best seller, cos mesmos ingredientes que La sombra del viento, O código Da Vinci, La catedral del mar… Un libro escrito en lingua galega que conscientemente procura ese gran público que non sei se existe na nosa literatura. E logo existirá? A xente que leu esoutros libros achegarase a el?

Suso de Toro

A época impón o poema: «ruído de fondo», de Daniel Salgado. Reportaxe de Iago Martínez

Críticas,Poesía,Reportaxes

Iago Martínez publica en El País unha reportaxe sobre o poemario ruído de fondo, de Daniel Salgado,

 

A época impón o poema

Daniel Salgado dinamita o seu discurso poético en ‘Ruído de fondo’

O ruído de fondo (Xerais, 2012) é a guerra en curso. Polo menos, a guerra en curso inoculada no sexto libro de poemas de Daniel Salgado (Monterroso, 1981), homenaxe tamén ao xeito de organizar Don DeLillo a súa novela White Noise(1985). A violencia da época, a vida confiscada, a terrorífica ordenación do xardín, a desconsiderada violencia do que xa non é, o consenso nocturno, a toupeira, menos mal. “Descríbeo como che pete pero admite / urxencia”. Figuras do capitalismo serodio, cadáveres así. Sen cirurxía entre o persoal e o político nin posta en escena nin heroes que conduzan até o final do enunciado. Escrita provisional, non aliñada, contraria a simular bolero ningún. “A necesidade / de desmantelar o artificio / imponse”, escribe non se sabe (aínda) quen nunha sorte de plural. “Velaí se xogan as distancias, / a época, o reparto / de responsabilidades”.

O poema en ruído de fondo non aparece unicamente mordido polas bombas de racimo do exército norteamericano, como dicía o autor na lapela de días no imperio (2004). Tampouco é so o discurso como caída, sen principio nin final (coñecidos), como unha sesión de John Coltrane circa 1965 desvelada na súa duración, como ensaiaba en Éxodo (2006) e Ascension (2010). “Intentaba facer estoupar o meu discurso, por iso os poemas van seguidos e non van seguidos, están desordenados”, describe como pode Salgado. “Agora decátome de que é unha obsesión que se repite: a derruba fronte ao consenso literario. A teima é intentalo, non acadalo. O que me interesa é a dislocación”.

Aquí, a escrita bracea entre as ruínas da fábrica, arfa e súa en combate permanente coa linguaxe escrava e tuberculosa, entre insectos e vértebras e cinza e couza “contrae / toda enfermidade”, o ceo revolto de antes da torboada, detense, a piques de calar, e logo escórdase, convoca a Badiou e a Terry Eagleton cando o poema non dá, comparecen Mahmud Darwix, Méndez Ferrín, Hölderlin, Danton, James Agee, Eliseo Diego, Billy Bragg ou Pete Seeger ou Lois Pereiro ou quen sexa que pregunta cara ao final: e ti de que lado estás?. “O poema vira imposíbel: a época / decide”.

É o caos e é tamén un síntoma de que o poema é insuficiente”, explica. “Interésanme os intentos de introducir na poesía —non me gusta esa palabra— elementos alleos, é algo que está xa nos clásicos gregos pero que no século XX aparece en poetas importantes que leo repetidamente. E logo está a desorde do mundo, a multitude de estímulos e contradicións, a barafunda, e quería que se reflectise dalgún xeito. Non me convence o resultado, parece que un está a sacar músculo, pedantería, pero é algo que impón o propio discurso. É a necesidade de citar para chamar por outros”.

A carón de ruído de fondo, a voz de Os poemas de como se rompe todo (Sotelo Blanco, 2007) resulta —lido agora— algo máis amábel. O pórtico daquel libro, o cuarto, era unha autopoética in progress que resolvía a enumeración repetindo “fraternidade” até catro veces antes de abeirarse de novo ao cantil dos puntos suspensivos. Estoutro contén un verso, dous en realidade, que se clavan nos ollos: “E non hai / pronome posíbel”. Amodo, o autor retruca citando a dedicatoria estampada nas primeiras páxinas: “O pronome posíbel serían os que nunca se equivocaron de inimigo”.

Xa a profesora Helena González sinalara unha certa calidade xornalística no discurso poético de Salgado, periodista en EL PAÍS amais de tradutor de Allen Ginsberg ao galego e de Lois Pereiro ao castelán, entre outros autores, e parte do grupo de agit-prop electrónico Das Kapital. Referíase daquela González a Sucede e días no imperio, os seus dous primeiros libros, publicados ambos en 2004, pero hai uns versos en ruído de fondo que volven concertar esa idea: “A total escaseza / de fontes fiábeis. este, o / xornalismo da fractura”. “Cando romperon definitivamente”, sae ao paso o poeta, “Bob Dylan espetoulle a Phil Ochs que o seu non eran cancións, senón xornalismo. Dicíao en nome dunha certa idea de verdade e de beleza. Visto así, non sería unha mala autopoética”.

Iago Martínez

Tras a pegada dun gran poeta do mar: «A narrativa mariña» de López Abente

31 Maio 2012

Biblioteca das Letras Galegas,Crónica

O xornal Sermos Galiza publica unha información sobre A narrativa mariña, de Gonzalo López Abente.

 

Tras a pegada dun gran poeta do mar

A redescuberta de Gonzalo López Abente sobe un chanzo coa publicación de A narrativa mariña. A Fundación de Muxía dedicada ao escritor marcouse o obxectivo reeditar a súa obra para lle dar o lugar de transcendencia que merece na literatura galega. O ano próximo, con gallo do cincuenta aniversario da súa morte, verá a luz a obra poética completa.

O vicepresidente da Fundación, X.H. Rivadulla Corcón non aforra entusiasmo á hora de destacar a obra do autor muxián. “Estamos diante dun dos grandes poetas do mar, á altura de Manuel Antonio, como teñen dito investigadores e críticos como Méndez Ferrín ou Miro Villar”, di. Bate así contra un esquecemento que, até hai ben pouco, botaba terra sobre a memoria dun autor cunha obra sen excesiva sorte editorial. “Unha das razóns para que López Abente non estea entre os grandes da nosa historia literaria é a má fortuna da súa obra, que deixou de estar en circulación nos últimos tempos” indica Rivadulla Corcón.

Para situar a figura do escritor, remítese a Risco ou Otero Pedrayo para quen Abente era un dos grandes poetas do seu tempo. Fundador das Irmandades da fala, autor dunha obra monolingüe en galego, académico que leu en 1941 o seu discurso na nosa lingua, primeiro presidente da primeira Asociación de Escritores Galegos e home de firmes conviccións nacionalistas semella que este ronsel de datos se esvaen na memoria literaria galega sen darlle aínda a López Abente o lugar merecido. Desde a Fundación López Abente están por dar a volta á moeda e traer á actualidade os títulos que obrigarán a unha relectura da súa obra e a súa transcendencia. “A publicación recente da obra inédita Bretemada (Alvarellos) foi, nese sentido, fundamental. Méndez Ferrín afirmou que se se editase no seu tempo, a historia da literatura galega leríase de xeito distinto” afirma Rivadulla Corcón. A publicación de Bretemada, en edición de Miro Villar, principal estudoso da súa obra, supuxo a descuberta dun libro de 1922 que até entón ficaba depositada nos arquivos da Real Academia Galega.

Cincuenta aniversario da morte

En 2013 farase o 50 aniversario da morte do escritor que viviu sempre en Muxía e, para esa data, a Fundación ten previsto publicar a  obra completa. Para iso  chegou a un acordo con Espiral Maior, selo que publicará os oito títulos poéticos na colección Ópera Omnia da man de Miro Villar, investigador que xa publicou unha antoloxía poética do autor en 1995. Na carteira teñen tamén a publicación da obra teatral María Rosa, representada no seu tempo polas Irmandades da Fala con Antón Vilar Ponte no elenco.

“O obxectivo principal é rehabilitar o autor pondo a súa obra en circulación” sinala Rivadulla Corcón. Alén diso, a liña de traballo da entidade que naceu en Muxía é converterse en foco de dinamización cultural na Costa da Morte. Con ese fin comezaron xa unha colaboración estábel coa Fundación Pondal, irmandando dúas fundacións que, por natureza, están chamadas a estabelecer unha relación na memoria da que mantiveron os seus dous escritores. “Eran curmáns e López Abente entra na Academia cun discurso sobre Pondal” comenta Rivadulla. Para o verán de 2013 prevén ter finalizado o roteiro que vai desde Ponteceso até Muxía, á aldea de Nemiña onde ía Pondal cada día a estudar.

C.V.

Ficción científica a ritmo trepidante: «Os megatoxos e o aprendiz de druída», de Anxo Fariña. Crítica de Paula Fernández

Críticas,Infantil,Megatoxos,Xuvenil

Paula Fernández publicou no suplemento Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha recensión crítica sobre Os megatoxos e o aprendiz de druída, de Anxo Fariña.

 

Ficción científica

Con ritmo trepidante

Os Megatoxos e o aprendiz de druída é a primeira das aventuras de Faísca, Ninfa, Ruxe e Lúa –os personaxes que Anxo Fariña (Vigo, 1977) creou para esta saga que tan bos momentos fixo pasar aos seus lectores e tanto éxito acadou– que Edicións Xerais vén de reeditar revisada e mellorada polo seu autor.

No inicio deste volume, comeza o curso e os catro rapaces aínda non se coñecen, mais debido aos efectos dunha picadura, dunha flor de toxo, que lles dará poderes verán como se volven inseparables.

Unha picadura que, ligada á inestabilidade xenética e ás mutacións, provoca o lóxico descontrol inicial, para deixarlle ver a quen le que Ninfa poderá facer que medren as plantas,o corpo de Faísca xerará calor, Lúa será quen de facer esconxuros e Ruxe empatizará cos animais até poder comportarse ou sentir coma eles.

A procura de respostas fará que os catro protagonistas viaxen no tempo,3000 anos atrás a unha aldea celta onde, tras coñecer a Gael –o aprendiz de druída– comezará a auténtica acción que culmina coa loita contra o diaño Drunxel.

Esta historia de ficción científica de ritmo trepidante, cuxa organización en pequenos capítulos favorece a velocidade narrativa e a recreación das situacións na mente dos lectores, está gobernada pola fantasía pero non perde a coherencia e a verosimilitude imprescindibles para mergullarse no relato e sentilo así real.

Paula Fernández

Nenos de Salvaterra versionan en vídeo o Manual para ser poeta que inclúe «O meu gato é un poeta», de Fran Alonso

Infantil,Poesía,Sopa de Libros,Vídeos

Os alumnos de 3º de Primaria do CEIP Infante Felipe de Salvaterra fixeron un vídeo, publicado no blog Prac-Tic-Ando-en Primaria a partir do «Manual para ser poeta», do libro O meu gato é un poeta, de Fran Alonso, libro arredor do que realizaron un intenso traballo durante o curso.

 

O desconcerto social e individual en «Orlando pendurado», de Goretti Fariña. Crítica de Xosé Manuel Eyré

30 Maio 2012

Críticas,Narrativa

Xosé Manuel Eyré publicou en Galicia confidencial unha recensión crítica sobre Orlando pendurado, de Goretti Fariña, novela gañadora do Premio Cidade Centenaria.

 

A toupa e a luz pendente

 

Chámanlle “mercado” ao que non é senón un cúmulo (compra, venda, financiamento…) de actividades a redor da especulación. Chámanlles “axustes” ao que son recurtamentos, desenvestimentos para afogar o estado de benestar; e aínda por riba din que son “necesarios”, “imprescindíbeis”, e que a “austeridade” será a fonte da que mane a futura riqueza ( cando son imprescindíbeis para o capital, necesarios para eles, os políticos gobernantes, e, se da austeridade nacera riqueza xa seriamos todo ricos…). Semellante é a perversidade aboiando na atmosfera que nos alimenta. E non se faga raro, pois, que este Orlando recuperado non estea namorado (Matteo Maria Boiardo) nin se manifeste furioso (Ariosto) senón pendurado dun arnés, boca abaixo, aínda que no remate o total desquiciamento o empurre á canella da violencia froito da cegadora luz da impotencia.
Porque así é o Orlando pendurado de Goretti Fariña, tan simple e á vez tan complexo. Premio Cidade Centenaria de Riveira 2011.
Preséntase baixo a fórmula da novela breve e constitúe unha desculpa para explorar as relacións entre dúas personaxes que confluiron os seus destinos a pesar da dispar natureza de ambos. Orlando e Alexandra son dous caracteres opostos. El, Orlando, nado na montaña, renunciou ao seminario e preferiu deixarse arrastrar pola proximidade dos praceres mundanos porque non é quen de non facer caso aos avisos, eses sinais que a vida ofrece para que guiemos os nosos paso, mais non é bon lector seu. Ela, encarnación da mundanidade melosa que o atraeu a el, evoluíu deica converterse nunha creadora de conceptos, soubo desapegarse do concreto e elevarse nun mundo máis puro, ambicioso e descontaminado da curtedade mundana, na procura do alimento definitivo.
E, como tal novela breve, mandan os cánones que debería contar cun número reducido de personaxes. Cousa que aquí non sucede, hai moitas, mais non pasan de decorado humano preciso na exploración das relacións entre Orlando e Alexandra, e tamén axudan na caracterización das personaxes así como na creación de ambientes humanos ( o alcalde construtor; a voraz reporteira da tv. local; o padre Bernaldino; a proximidade con Karim, un emigrado, e non cos coterráneos…)
O comezo da novela non é do mellor, formalmente falando, e dá a impresión de que non se tiveron en conta os precedentes clásicos. Mais todo cambia, todo muda, e na mudanza está a explicación da vida. Velaí que, desde a segunda ocasión en que as personaxes dialogan, a novela ten outro ar e os diálogos constitúen o principal recurso; uns diálogos intelixentes, profundos, naturais (malia todo) e áxiles, onde a adxectivación está moi estudada. Aínda que, xa andada a novela, rebaixen nalgunha ocasión as caractrísticas antes expostas, será puntualmente, como un aviso, como os avisos que Orlando cre observar e o levan a equivocarse. Uns diálogos, que, curiosamente e, se se quer, loxicamente despois do dito deles, teñen un claro pouso de novela negra, se cadra a única novela que aos tempos de hoxe fai xustiza, como portadora do desconcerto, do desnortamento social e individual.
Por iso Orlando está pendurado, boca abaixo, como unha forma de subverter a posición normal das persoas e obrigalo a contemplar(se) desde arriba. En tentativa de botar luz sobre a vida, sobre ese espazo de tempo e lugar e tamén da non esperanza.Tamén cun chisco de humor, que sempre vén ben nestes trances serios. Que a vida non entende de bromas. Dá avisos mais hai que saber lelos, como non soubo facer Orlando, como non soubo facer tampouco Alexandra ou non remataría sendo agredida, cada un desde o seu particular xeito de se enfrontar á vida ( o concreto e conformista, o abstracto e inconformista, un pouco como os Pedriño e Rañolas de Castelao) fracasan ( tamén como Rañolas, Alexandra non ten fe no futuro, velaí a súa condena).

Entrevista con Elvira Riveiro Tobío en Parlamento das Letras, de Armando Requeixo

Entrevistas,Merlín,Poesía

O blog Criticalia, de Armando Requeixo, publica unha entrevista con Elvira Riveiro Tobío. Reproducimos as primeiras preguntas. A entrevista pode lerse completa aquí.

 

Parlamento das Letras

Elvira Riveiro Tobío

Elvira Riveiro Tobío pertence á vella tribo de Cerponzóns, estirpe antiga que en tempos formou parte do moi literario concello de Alba, hoxe anexionado pola veciña Boa Vila.

De por parte, esta poeta, ensaísta e ocasional narradora tomou corpo na excelente colleita do 71, o que a converte en natural compañeira de angueiras dunha xeración de autoras e autores que constitúen o melloriño da nosa escrita última de entre séculos.

Indócil por definición, a biopoética de Riveiro Tobío —Naia Oubel para os sabedores— non desairou nunca o compromiso da voz entregue ás nobres causas, agromasen estas da Burla Negra chapapotemáquica ou das libertarias e subversivas Redes Escarlata. E tanto soubo darse ao enxeñoso ludismo monovocálico das PAlAbrAs brAncAs como ao erotismo máis matérico dos Carnia Haikai.

Agora ben, alén destas fías e aínda doutras que anoaron no poético visual e obxectual e mesmo na textualidade cibernética e a videocreación, ata o de agora o máis substantivo da súa produción cómpre descubrilo en títulos como Andar ao leu, Arxilosa ou Biografía da Multitude, este último en coautoría con Silvia Penas. É nestas obras onde desprega as mellores bazas dunha estética do sensual a carón doutros versos xenericamente identificados e civicamente solidarios, onde o intimismo da revelación convive coa reflexión metapoética, todo nunha formulística multiforme que igual ancora na sonetística máis clásica que no verso graficamente máis arrichado e transharmónico, amalgamando o mítico e o onírico, o filosófico e o (neo)surreal, o ínfimo e o transcendente.

Ousada, independente e transgresora, a palabra de Elvira Riveiro Tobío respira en ardentías de clarividencia que convén non desoír.

—¿Cando, onde e da man de quen publicaches os teus primeiros textos?

Se conta a publicación dixital, os primeiros poemas difundinos en diferentes páxinas web (andar21, Biblioteca Virtual Galega, Redes Escarlata etc). A publicación en papel veu da man de Luís Rei Núñez, que estaba ao cargo da colección Tambo e, por outra parte, de Sabino Torres, editor de Hipocampo Amigo. En ambas as dúas coleccións viron a luz os meus primeiros poemas impresos ao xeito tradicional. Foron dous libros de poemas no mesmo ano: 2005.

—¿Cal das túas obras cres que foi mellor tratada e cal pasou máis desapercibida para o público e/ou a crítica? ¿Por que cres que recibiron ese trato desigual?

A obra máis difundida e máis coñecida dáme que é PAlAbrAs brAncAs, un libro de poesía para crianzas. Creo que isto ten que ver probablemente con que foi finalista do Premio Merlín, publicouno unha editorial prestixiosa que conta cunha distribución moi boa dos seus títulos, e supoño que tamén influiría o feito de tratarse dun libro para cativos/as.

En cambio, sorprendeume un pouco o silencio que houbo arredor de Biografía da Multitude, un conxunto de textos escritos a catro mans xunto coa poeta Silvia Penas. Tal silencio pode deberse a que a publicación levouna a cabo unha entidade cultural, coas eivas na distribución que leva consigo. Tamén con que Silvia e eu non nos preocupamos demasiado (mellor dito, nada) de ir “paseando” o libro por aí (non fixemos presentacións, nin llo enviamos a ninguén, nin lle fixemos ningún tipo de publicidade). É o único libro que publiquei do que non vin ningunha recensión nin crítica na prensa, non houbo tampouco ningunha entrevista en ningún medio de comunicación: nada. Só o esforzado labor do Instituto de Estudos Miñoranos, cuxas notas de prensa relativas ao certame de poesía Victoriano Taibo de 2009 aínda se poden rastrexar na Rede. Tampouco é que me preocupe moito isto, o libro está aí para quen o queira ler, pasar desapercibido non lle quita nin dá valor aos textos, aínda que tamén é certo que sempre che pica a curiosidade de saber como se reciben entre os lectores, sexan críticos literarios ou non.

(…)

A entrevista pode lerse completa aquí.

 

«Catro amigos pillabáns», unha historia tenra de Ramón Caride. Crítica en Brabádegos

29 Maio 2012

Críticas,Infantil,Sopa de Libros

Brabádegos, o portal de literatura infantil e xuvenil publica unha recensión sobre Catro amigos pillabáns, de Ramón Caride.

 

Amigos cos que xogar

A Manporquiño, Murrigato, Caracol Col e Murrato gustaríalles vivir aventuras como as dos personaxes das películas que ven no cine. E un día o seu desexo faise realidade. Grazas á aparición dun bastón máxico, iniciarán unha emocionante viaxe que os levará a cruzar o océano e chegar ata Australia, onde terán que atopar o xeito de regresar ás súas casas. Manporriño, Murrigato, Caracol Col e Murrato viven en Animalandia e van xuntos á mesma escola.
Se te aburres, como lle pasa a Manporriño, un porquiño rosadiño e mantido, non desesperes, a mellor forma de pasalo ben é facendo amigos e deixarte levar pola imaxinación.
Catro amigos Pillabáns é unha historia de animaliños para cativos a  partir de oito anos ideada por dous monstros do infantil: Ramón Caride e Manuel Uhía. A senlleira Xerais presenta unha obra saborosa e totalmente adecuada para os nosos nenos botando man de dous xigantes recoñecidos por un traballo silandeiro nas nosas letras e dunha calidade inmensa.
As ilustracións de Manuel Uhía completan maxistralmente a tenra historia presentada por Caride, que sabe perfectamente que a estas idades é moi importante que o que se conte enganche para alimentar o hábito, e o que se narre, ademais, debe fuxir e contrarrestrar a violencia á que con frecuencia se ven expostos os nosos pequenos de xeito totalmente innecesario.
As aventuras, o misterio, a imaxinación e a cultura xeral deben ser os ingredientes empregados para que os brabádegos medren sans e rexos xunto cunha aprendizaxe rica en valores.
Catro amigos pillabáns podémola atopar na colección Sopa de Libros de Xerais ao prezo máis que económico de 9,30 euros. Debemos salientar que Xerais deseña as súas obras en función do que é aconsellable ler a cada idade e podemos acceder de xeito sinxelo a todos os títulos desta colección na súa web www.xerais.es, onde por outra parte están todos os autores galegos de prestixio.

O traballador dun estaleiro na corda frouxa: «Orlando pendurado», de Goretti Fariña, crítica de Armando Requeixo

Críticas,Narrativa

O crítico Armando Requeixo publicou nos xornais El Ideal GallegoDiario de FerrolDiario de Arousa e Diario de Bergantiños unha recensión crítica sobre Orlando pendurado, de Goretti Fariña, novela gañadora do Premio Cidade Centenaria.

 

A vida na corda frouxa

A primeira vez que lin a Goretti Fariñafoi polo ano 2000. Gañara daquela o primeiro premio do Certame de Poesía Rosalía de Castro que convocaba a Casa de Galicia en Córdoba e o seu texto fora publicado pola santiaguesa Follas Novas Edicións no seo da colección Libros da Frouma. Ata onde sei, foi aquel o seu primeiro libro publicado e apuntaba xa nel a escritora que os anos nos trouxeron.

Vén isto a conto pola recente aparición da súa novela curta Orlando pendurado, máis que revelador exercicio de hipertextualidade paródica en directo diálogo coas obras de Matteo Maria Boiardo e, sobre todo, Ludovico Ariosto.

A historia deste Orlando pendurado sorprende pola orixinalidade da súa formulación: un ex-seminarista, traballador nun estaleiro, sofre un accidente que o deixa pendurado dunhas correaxes de seguridade a nove metros do chan. Entrementres non chegan os bombeiros a socorrelo, ten tempo a repasar mentalmente todos os sucesos últimos da súa vida que, na corda frouxa e á luz da posibilidade dunha fin inminente, adquiren un cariz distinto e acabarán por decidilo a tomar unha determinación no cambio de rumbo dos seus futuros pasos.

Escrita a xeito de transposición paródica dos subtextos dos que parte, esta imitación burlesca resulta da neocodificación dos motivos e estruturas das obras renacentistas amentadas, unha sorte de imitación burlesca e deformante onde a transposición e o trasvestimento operan unha relectura do texto orixe para transformalo nunha nova obra que subverte, en boa medida, as teses do vello modelo.

Polo camiño van xurdindo os grandes temas da novela: a crítica ao sistema político-económico neoliberal e os excesos da patronal, a sátira desapiadada contra a superstición de vedoiros e outras lañas, a denuncia dunha sociedade laboralmente precarizada e sobreexplotada, a presenza da difícil e dramática realidade inmigratoria e, moi especialmente, a crítica furibunda contra a Igrexa institucionalizada e os seus sibilinos mecanismos de poder.

Mais neste Orlando pendurado hai lugar tamén para unha interesante polarización dos universos do rural e o urbano, representados o primeiro polo propio Orlando Valiñas e o segundo pola súa moza, Alexandra. Dúas concepcións vitais por veces antagónicas que teñen aquí fidel reflexo no carácter de cada un dos personaxes, que ven como o pasado que os foi conformando como individuos van devagariño facendo cada vez máis imposible a súa convivencia, o que acaba por arrastralos ao desamor e a frustración.

A prosa de Fariña avanza con ritmo preciso e períodos depurados de áxil adxectivación. Un relato que se deixa ler con agrado e fai esquecer os parlamentos de dialéctica sobreelaborada que en ocasións gastan os personaxes principais. Unha historia, por tanto, amena e suxestiva, na que non faltan doses do mellor humor e que só vira opaco nun final opinable, que amosa unha reacción do protagonista da que talvez non se nos deu razón suficiente nas páxinas precedentes e que máis semella responder ao canxado transtextual coa obra de Ariosto que ao desenvolvemento harmónico da progresión evolutivo-emocional do personaxe, roto aquí por un comportamento disruptivo inexplicable.

Orlando pendurado, que obtivo o último Premio de Novela Curta ‘Cidade Centenaria de Riveira’, é a confirmación da traxectoria ascendente da vilagarciá María Goretti Fariña Caamaño, da que cabe agardar no futuro novos textos cos que a súa andaina como poeta e narradora siga a medrar.

Armando Requeixo

 

A reivindicación de «A narrativa mariña», de Gonzalo López Abente, en Muxía

Biblioteca das Letras Galegas,Presentacións

En Compás da Costa, Alberto Pose publica unha crónica da presentación en Muxía de A narrativa mariña, de Gonzalo López Abente, en edición de Suso Sambade e en colaboración coa Fundación López Abente.

Narrativa mariña e muxiá para a Biblioteca de Xerais

A colección da editorial Xerais “Biblioteca das Letras Galegas” xa conta cunha nova obra, neste caso trátase da Narrativa mariña do escritor muxián Gonzalo López Abente. En total xa son máis de 60 títulos dentro desta colección na que podemos atopar autores como Ramón Cabanillas, Celso Emilio Ferreiro, Rosalía de Castro…

Este volume de López Abente, editado por Xesús Sambade, pretende dar a coñecer os seus relatos curtos. En total trátase do reagrupamento de cinco novelas que pretende poñer novamente a disposición dos lectores e estudosos o conxunto narrativo máis destacado do escritor.

A benvida a esta nova obra déuselle na biblioteca municipal de Muxía o pasado sábado. O encargado de presentar o acto foi o vicepresidente da Fundación Gonzalo López Abente: X.H. Rivadulla Corcón, quen destacou  que “a obra e vida de López Abente estivo dedicada a defensa da nosa cultura e do noso idioma”. Así o demostra o feito de que toda a creación do autor está escrita na súa totalidade na lingua propia de Galicia.

Xesús Sambade foi o encargado da edición de “A Narrativa mariña”

No acto tamén estivo presente Manuel Bragado, director de Edicións Xerais de Galicia que salientou o carácter didáctico do libro e que agarda ademais, “que a nosa contribución permita por en valor a un dos creadores de narrativa galega do século XX.”

Pola súa parte, o director da Colección Biblioteca das Letras Galegas, Ramón Nicolás salientou o feito de que esta colección contribúe rotundamente a que se volva a ollar obras como a de López Abente, Lueiro Rei, Manuel Luís Acuña… autores que non chegaron a ser tan loados como Rosalía ou Pondal a pesares de que tiveron un papel destacado dentro do patrimonio literario e cultural galego.

Ramón Nicolás destacou tamén as dificultades que ata o de agora existían para acceder a obra de López Abente. Polo que eloxiou o papel do Padroado xa que «a labor de difusión da obra poética e narrativa de López Abente por parte da Fundación facilita e permite o acceso ao coñecemento, a lectura e a valoración do autor muxián.”

O último en intervir foi Xesús Sambade, responsable da edición de Narrativa mariña. Na súa intervención fixo unha descrición do libro de Abente resumindo brevemente cada un dos textos que forman o libro. En total son cinco relatos onde o mar vai xogar un rol fundamental. Así, forman parte deste libro O diputado por Beiramar (1918) coa que foi gañador do premio literario A Nosa Terra; O novo xuez (1922), Buserana (1925) e Fuxidos (1926), Completa o volume un apéndice coa novela O escandalo (1920), que difire do conxunto por non tratar a temática mariñeira.

Na presentación interviron Rivadulla Corcón, Ramón Nicolás, Manuel Bragado e Xesús Sambade

Con esta presentación, a Fundación López Abente consegue o seu obxectivo de difundir a creación do autor muxián, mais o seu traballo non remata coa publicación da Narrativa mariña, xa que teñen novos proxectos en mente. Deste xeito, Rivadulla Corcón afirmou que se presentará unha unidade didáctica para levarlles aos nenos a figura do escritor muxián, esta edición correría a cargo de Xan Fernández Carrera e previsiblemente estará listo para o inicio do curso escolar. Tamén destacou que se está traballando para crear o centro de interpretación da obra de López Abente “que vai ser un punto de referencia para os muxiáns, para toda a Costa da Morte e para todos os visitantes de Muxía.” Ademais diso, o Padroado pretende celebrar no 2013 o quincuaxésimo aniversario da morte do escritor coa edición da súa obra poética completa.

Alberto Pose

Pedro Feijoo, sobre «Os fillos do mar»: «A miña bandeira é a memoria». Entrevista

28 Maio 2012

Entrevistas,Narrativa

Tempo de lecer, Ourense, publica unha entrevisa de Raquel Feijóo e fotos de Israel Elíaz co escritor Pedro Feijoo, sobre a súa novela Os fillos do mar.

Pedro Feijóo, escritor: “A finalidade desta novela é abrirnos de novo á nosa propia historia”

A obra está escrita nunha linguaxe “fácil, directa e coloquial” co obxectivo de `enganchar´ao lector

Pedro Feijóo (Vigo, 1975) foi baixista dos grupos Los Feliz e Lamatumbá e o seu primeiro contacto co mundo da literatura foi no ano 1997, aínda que daquela dáballe ao ensaio. Agora, o músico e escritor vén de publicar a súa primeira novela, unha obra titulada “Os fillos do mar” e que está a ter unha moi boa aceptación entre o público. Falamos con Pedro Feijóo sobre este libro e sobre o seu protagonista, un arquitecto chamado Simón Varela ao que o seu autor define como “un personaxe entrañable, un valente despistado, un amante abandonado, unha persoa normal e corrente á que de verdade me gustaría atopar pola rúa para darlle a aperta que se merece”. Falamos tamén con el da trama e do lugar no que esta se desenvolve, Vigo, “unha cidade chea de historias por contar”.

- “Eu nunca fun un tipo deses populares, deses que son o centro de atención, a alma da festa, xa sabedes. Pero tampouco era ningún becho raro”. Así fala Simón Varela, o protagonista da novela. Que nos pode contar deste personaxe?

-Simón está a ser a verdadeira revelación do momento. Unha auténtica sorpresa, non só para os lectores, senón xa para min mesmo. Simón é un personaxe entrañable, un valente despistado, un amante abandonado, unha persoa normal e corrente á que de verdade me gustaría atopar pola rúa para darlle a aperta que se merece. Simón é, para min, o antiheroe definitivo.

- Hai algún trazo autobiográfico nel?

- Malpocado! Supoño que o pobre herdou de min todo canto eu teño de desastre, unha vida caótica e toda unha colección de emocións desordenadas até o paroxismo. De calquera xeito, cómpre remarcar que, para sorte súa, Simón é infinitamente máis valente ca min, aínda que el non o saiba, e por descontado moito mellor persoa có seu creador, onde vai parar…

- Que nos pode adiantar da trama?

- Ben, se che digo a verdade, gústame moito este xogo de ambigüidade que se está a xerar arredor da novela. Todo o mundo está a falar dela, cada vez son máis as voces que a recomendan, pero sen desvelar sen embargo practicamente nada da trama, pouco máis alá da cuestión dun arquitecto mediocre envolto nunha trama cos galeóns de Rande como fondo… Así que eu tampouco vou contar demasiado, nada máis alá de que se trata da historia de dúas persoas á procura da súa propia identidade, e mais de dúas moedas que non están onde nos dixeron que tiñan que estar, que era, en palabras do vello Neumann, “durmindo o sono dos xustos nalgures no fondo do océano Atlántico”, e sen embargo…

- O espazo da novela é o Vigo de hoxe. Quizais por ser o lugar que máis coñece?

- Non é que sexa o lugar que máis coñezo. Eu tiven a sorte de poder viaxar moito, de vivir en varias cidades. O que sucede con Vigo é que ela é a miña cidade. Eu creo firmemente neses elos especiais que xorden cando un autor dá co seu propio espazo creativo. Estou pensando na Barcelona de Eduardo Mendoza, no Nova York de Woody Allen, ou no Oregón do meu bo amigo Diego Ameixeiras. Gustaríame moito poder establecer coa miña cidade unha relación dese tipo, máis aínda se temos en conta que Vigo é unha cidade chea de historias por contar, onde cada esquina garda un segredo á espera de ser descuberto…

- Ademais de ficción, na novela hai retazos históricos como por exemplo a batalla de Rande. Que papel xogan estas pezas de carácter histórico na construcción da trama central da obra?

- Ben, é que esa é a verdadeira finalidade da novela, abrirnos de novo á nosa propia historia. Tal vez sexa certo que o meu discurso, o que podedes atopar en Os fillos do mar, sexa o do entretemento. De acordo, pero a miña bandeira non é esa, senón a da memoria. Boa parte do que conto sucedeu realmente, é parte da nosa propia historia, e como tal é noso, perténcenos. Todo iso forma parte dunha nosa historia á que non debésemos seguir dándolle as costas.

- Asegura que non se considera un escritor de carreira e, sen embargo, esta súa primeira novela está a ser moi ben aceptada polos lectores. A que atribúe esta boa sintonía que ten xa co público?

- Supoño que se debe a que a miña postura é franca desde a primeira páxina. Deixo ben claro que eu voulles falar das cousas que coñecen. Eu non falo das augas cristalinas do Pacífico Sur, senón das augas das nosas rías, igualmente cristalinas. E para elo emprego unha linguaxe fácil, asequible, rápida e directa. Ofrézovos un conto de catrocentas páxinas, sí, pero sen obrigarvos a ir ao diccionario cada tres follas. A min non me interesa escribir “A Grande Novela do Século XXI”, senón “As Pequenas Cousas de Cada Día”. E aí é onde conectamos os lectores e mais eu, que á fin e ao cabo non son máis ca un deles: un lector metido a escritor…

- Os lectores aseguran que este libro “engancha de principio a fin” e subliñan del a súa facilidade de lectura. Empregou algúns amaños literarios para conseguir isto ou foi algo non buscado por vostede?

- Ben, non sei se se lle pode chamar amaños…, pero o certo é que a miña intención era esa, si. Atraparte, e facelo descaradamente. Como che dicía antes, vouche contar un conto de catrocentas páxinas, e necesito manter a túa atención ao longo de todas e cada unha delas. Para iso recorro a unha linguaxe fácil, directa, coloquial… E sobre todo a personaxes como Simón, ese tipo de persoa coa que mañá mesmo podes cruzar pola rúa case sen te dar conta. Voces coas que calquera lector se poida identificar. Supoño que eu falo cos lectores “de ti a ti”, e iso é algo que eles agradecen.

- No camiño de todo escritor sempre hai autores que, dun ou doutro xeito, inflúen na súa escrita e tamén na súa maneira de contar. Cales son os seus?

- Ten en conta que eu, como moitos da miña xeración, son froito dunha cultura mestiza, pop, dun cruce de camiños onde non só concorre a literatura, senón moitas outras disciplinas. Eu mamei moito do cine cómico pero intelixentísimo de Woody Allen, do humor absurdo de Groucho e Harpo Marx, da música rápida e directa dos Ramones, e das bandas sonoras de melodías pegadizas de Henry Mancini e Nino Rota. Bebo nos textos de Eduardo Mendoza, de Jardiel Poncela, e aínda me parto de risa co Quixote. Pero se en Galiza hai un autor ao que lle debo boa parte do que son, literariamente falando, ese é, sen ningún tipo de dúbida, Suso de Toro. Sen o camiño por el aberto, nin eu nin moitos compañeiros meus seriamos hoxe nada do que somos.


- Empezou publicando no ano 1997, cando estaba na facultade, un ensaio sobre o Diario de Galicia, o xornal que dirixía Valentín Paz Andrade. O seguinte ensaio chegou no ano 2006, “Viva o Fu Remol!”, sobre o mundo da música. Hai moita diferencia entre escribir un ensaio e unha novela? Cal é máis gratificante? Cal ten máis dificultade?

- Diferenzas haichas todas. Porque mentres nun ensaio tes que te cinguir o máis posible aos feitos, a esa cousa estraña que chamamos realidade, nunha novela tes todo un mundo novo por crear, un mundo que pode ser moi parecido á realidade, ou todo o contrario. Como a vida mesma, vamos… Non sabería dicirche cal ten máis dificultade, pero desde logo máis gratificante é a novela, sen dúbida, xa que, a maiores do pracer de dar vida, de crear novos mundos, a relación que estableces co lector é infinitamente máis pracenteira, máis liberadora, no eido da novela.

- Foi baixista dos grupos Los Feliz e Lamatumbá. Por que deixou o mundo da música? Como acabou embarcado no mundo literario?

- Deixeino porque, logo de doce anos coa maleta sempre a medio desfacer, apetecíame poder recuperar un pouco o espazo perdido, volver ter tempo para min mesmo. A vida de músico é moi bonita, si. Pero as facturas que tes que pagar teñen un custo emocional altísimo. Sobre todo no final de Lamatumbá. Chegaramos a un punto no que para sacar unha idea adiante tiñamos que loitar máis contra nós mesmos que contra o mundo. E iso é moi duro. Acabei entrando no mundo literario porque a paz que tes neste espazo -máis solitario, si, pero tamén máis tranquilo e silencioso- non ten prezo se o comparas cos berros do mundo musical, cheo de ruido, de demasiadas voces falando ao mesmo tempo…

- As cordas do baixo e as teclas do ordenador, gardan algunha similitude á hora da creación artística?

- Si, claro. Supoño que o verdadeiramente importante é ter algo que dicir, algo que contar. Levar algo no corazón que bula por saír ao mundo, por chegar ao outro, a ti. O resto, xa sexa un instrumento musical, unha folla en branco, un lenzo sobre un cabalete, non é máis ca a canle que ti empregas para transmitir a túa mensaxe.

 - Seica está xa a traballar na súa segunda novela. Pódenos adiantar algo deste novo libro?

- Trátase dunha historia que xa levaba moito tempo a me rondar na cabeza. A dificultade estaba en que se trata dun texto oi complexo, que requería de moito tempo, moita concentración para poder traballar nel. Un novo amor que che esixe adicación case exclusiva! Agora, o éxito de Simón e mais Mariña regaloume a oportunidade de poder sentarme a traballar nel como merece. Trátase da historia dunha vinganza, a furia dun coitelo moi afiado entre os dentes, coa presenza dunha das nosas principais figuras literarias como pano de fondo constante.

Raquel Feijoo

«Dark buttterfly», de Rexina Vega, un libro vivo presentado por Barbantia

Narrativa,Presentacións

A edición do Barbanza de La Voz de Galicia publica unha crónica da presentación de Dark butterfly, de Rexina Vega organizada pola asociación cultural Barbantia.

(…)

De Darkbutterfly, apuntou que foi cualificada como novela heroica por parte da crítica, e que se trata dunha historia dura pero romántica, que ten unha aparente sinxeleza, pero que non é tal. Engadiu que se trata dun mlibro vivo, vertebrado, de sangue quente. Tamén desvelou que está escrita e primeira persoa, detalle que cualificou de valente. Bragado avogou porque a lectura forme parteda axenda dos cidadáns e que os libros saian dos espazos convencionais, como estaba ocurrindo na TendaEscola Deán.

A preguntas de Agustin Agra, Rexina Vega explicou por que lle puxo o título en inglés. Sinalou que a bolboreta negra pre tende representar a loucura, a morte, que é a metáfora central da novela. En canto ao enunciado en inglés, ((porque o engano mental emprega a linguaxe para fuxir inventa linguaxe –engadiu a autora de Vigo. Taméns e interesou Agra pola escrita en primeira persoa: (Porque é ficción, senón sería máis caótica, mais fragmentaría, pero non é unha novela autobiográfica, nin tampouco para facela en terceira persoa, aclarou Vega.

O socio de Barbantia indagou da escritora se hal senfimento de culpa en Dark butterfly e Rexina dixo que supoñía que todo o mundo ten sentimento de culpa cando morre alguén querido, e máis se é un enfermo mental: “O enfermo mental acaba destruindo as familias. As familias constrúen un escudo para defenderse do enfermo”, manifestou a creadora.

(…)

 Ler a noticia completa.

 

 

Muxía, coa narrativa mariña de López Abente

Biblioteca das Letras Galegas,Blogs,Presentacións

Tanto Manuel Bragado, director de Xerais, en Brétemas como Ramón Nicolás no seu blog, Caderno da crítica, realizan unha crónica da presentación en Muxía de A narrativa mariña, de Gonzalo López Abente, en edición de Suso Sambade e en colaboración coa Fundación López Abente.

En Muxía con López Abente

Viaxei a Muxía con Ramón Nicolás para participarmos na presentación d’ A narrativa mariña de Gonzalo López Abente que preparou Suso Sambade. O acto celebrouse nas instalacións da magnífica Biblioteca Municipal, un edificio cedido por Santiago Rey Fernández Latorre. É modélico o traballo dos membros da Fundación Gonzalo López Abente para poñer en valor e redimensionar a obra do primeiro escritor muxián, sempre fiel ao espírito das Irmandades da Fala. Rivadulla Corcón anunciou na súa intervención os proxectos da Fundación para celebrar en 2013 o 50 aniversario do pasamento do autor de Buserana, entre os que destacan a edición dunha unidade didáctica e a publicación da Poesía Completa por parte de Edicións Espiral Maior. Pola súa banda Sambade salientou a importancia da prosa de López Abente escrita para dignificar a lingua, as xentes e a paisaxe. Excelente serán literario.

Manuel Bragado

Onte en Muxía, da man de López Abente

Deixo aquí a ligazón a dúas completas crónicas  -a de Manuel Bragado e mais a de Miro Villar-  ás que eu teño ben pouco que engadir pois  que recollen acaidamente o que aconteceu no acto da presentación d´A narrativa mariñade Gonzalo López Abente,  desenvolta  onte nun magnífico espazo como é a Biblioteca Municipal de Muxía, lugar que acolleu a un bo número de persoas interesadas en saber máis de López Abente e desta publicación.

Desde aquí a miña gratitude a toda a xente de Muxía que asistiu ao acto e á garimosa atención que nos dispensaron aos viaxeiros desde a Fundación Gonzalo López Abente (a foto superior, de Viki Rivadulla, corresponde a un momento do acto). Beizóns, parabéns ao responsable da edición, Suso Sambade, e moita sorte cos proxectos!

Ramón Nicolás

Así mesmo, tamén o poeta Miro Villar publicou no seu blog unha anotación en que dá noticia do acto.

A narrativa mariña, de Gonzalo López Abente (edición literaria de Xesús Sambade). Crónica da presentación

(Cuberta do libro e imaxes da presentación, coa Biblioteca Municipal ateigada e coa mesa, onde fala Suso Sambade, a quen acompañan de esquerda a dereita, Manuel Bragado, Ramón Nicolás e Rivadulla Corcón. As fotografías son de Viki Rivadulla, secretaria da entidade. Premer nas imaxes para agrandar o tamaño)

Estivo abondo concorrido o importante acto literario organizado pola Fundación López Abente onte, día 26 de maio, na Biblioteca Municipal de Muxía. Sucedeu na presentación do volume A narrativa mariña, de Gonzalo López Abente, en edición literaria do profesor muxián Xesús Sambade e que se inclúe na prestixiosa colección Biblioteca das Letras Galegas de Edicións Xerais.

Desculpada a asistencia por motivos familiares de Félix Porto, alcalde de Muxía e presidente da Fundación López Abente, foi o vicepresidente X. H. Rivadulla Corcón quen pronunciou as palabras de benvida e saúda. Repasou máis unha vez os obxectivos da Fundación (da que fago parte), entre os que sobrancea o de reeditarmos a obra de Gonzalo López Abente e lembrou o compromiso do escritor muxián coa nosa lingua (velaí o seu monolingüismo na práctica totalidade da súa obra, agás  o uso do castelán nalgúns, moi poucos, textos de menor entidade), coa paisaxe atlántica da Costa da Morte e coa muxiá en particular e tamén coa xente que habita este territorio. Tamén adiantou os próximos proxectos editoriais: unha guía didáctica para uso escolar, que está a ultimar Xan Fernández Carrera, e a obra poética completa na que eu ando enguedellado para bastante tempo.

Deseguida, Manuel Bragado, director de Edicións Xerais, sinalou como desde o seu proxecto editorial están a revalorizar a moitas autoras e autores que hoxe podemos considerar clásicos (nun excelente labor de recuperación, e este subliñado é noso) que é unha das varias liñas editoriais que conforman o catálogo deste selo xa histórico na literatura galega moderna. Ao tempo incardinou o labor editorial dentro dunha angueira que ten como norte a defensa da nosa lingua e da nosa cultura, coa mesma forza identitaria dos proxectos creados na época das Irmandades da Fala e logo de Nós, etapas nas que Gonzalo López Abente tivo moito protagonismo, malia vivir sempre en Muxía. Na bitácora brétemas, notas do traballo de edición do propio Manuel Bragado, xa se podía ler onte a súa crónica persoal.

Por parte, o profesor e crítico literario Ramón Nicolás, director da Biblioteca das Letras Galegas, lembrou a importancia desta colección, da que A narrativa mariña, de Gonzalo López Abente, fai o número 67, pois nela está publicada a obra case completa de autores fundamentais coma Rosalía de Castro, Eduardo Pondal, Curros Enríquez, Ramón Cabanillas ou Celso Emilio Ferreiro, entre outros, e ao tempo serve para recuperar a obra doutros menos coñecidos ou divulgados coma o poeta Manuel Luís Acuña ou o narrador Manuel Lueiro Rey. Eu propio podo dar testemuño deste último obxectivo porque nesa mesma colección xa preparei as edicións literarias de Orballo da media noite, de Roberto Blanco Torres (1998); Indo para máis perto. A señardade no puño, de Xosé Alexandre Cribeiro (2004) e Poesía galega completa e textos en prosa, de Emilio Álvarez Blázquez (2005).

Xa logo, Ramón Nicolás dixo falar como crítico literario (colaborador de varias publicacións especializadas, de xornais e cunha moi interesante bitácora denominada cadernodacrítica) para situar a narrativa breve de Gonzalo López Abente no contexto da literatura galega de preguerra e lembrar a anécdota persoal de que en 1995, nun traballo sobre o tempo das Irmandades da Fala, elaborado para Hércules Ediciones, non lle sería doado atopar os títulos abentianos (non o é para ninguén) se non existisen os fondos históricos da viguesa Biblioteca da Fundación Penzol, que garda moitas xoias da nosa literatura, e que nese mesmo ano tamén se achegou á súa poesía
através da Antoloxía poética que preparei e que editou Espiral Maior.

O profesor muxián Xesús Sambade, editor literario e autor da excelente Introdución que acompaña A narrativa mariña, de Gonzalo López Abente, explicou na fala dialectal muxiá as razóns de reeditar estas cinco inencontrables novelas curtas do autor muxián: O diputado por Veiramar (1918); O escándalo (1920); O novo xuez (1922); Buserana (1925) e Fuxidos (1926), xustificando a escolla do título para o conxunto (que recolle unha proposta miña) pola ligazón que todas as obras teñen co ambiente mariñeiro, non só na descrición da paisaxe senón tamén no deseño dos seus personaxes protagónicos. Fixo un breve percorrido polo nó argumental de cada un dos textos e rematou convidando á súa lectura, nomeadamente pola xente de Muxía e mesmo de toda a Costa da Morte, xa que os ambientes e os personaxes teñen moito a ver coa nosa idiosincrasia.

Miro Villar

«As rapazas de Xan», de Manuel Iglesias Turnes: ruralismo necesario. Crítica de Manuel Rodríguez Alonso

25 Maio 2012

Críticas,Narrativa

Manuel Rodríguez Alonso publicou no seu blog, Bouvard e Pécuchet, unha recensión crítica sobre  As rapazas de Xan, de Manuel Iglesias Turnes.

 

Ruralismo necesario

Unha lectura apresurada desta novela pode levar a considerala propia dun ruralismo propio da narrativa do Rexurdimento, mesmo unha especie de Maxina actualizada  e que non resulta acaída no estado actual de evolución da literatura galega. Mesmo haberá algún crítico por aí, que en aras da suposta modernidade ou posmodernidade, dirá que a novela supón un atraso no proceso de posta ao día e ata urbanización e universalización que está a experimentar a narrativa galega. Mais, Galicia ata onte mesmo foi unha sociedade eminentemente rural e os que temos a idade do autor desta novela (e aínda os máis novos e como non os que son máis vellos) vivimos un mundo rural como o que nos presenta a novela. Xa que logo, esta novela rural é tan necesaria na literatura galega como as novelas urbanas ou posturbanas e non merecen ser desbotadas por iso de que parezan dos tempos do Rexurdimento. A novela, se algo ten bo, é que admite moitos subxéneros e novelas rurais coma esta teñen o seu lugar dentro da narrativa galega actual.

A novela, desenvolvida nun ámbito rural, é tamén un documento histórico e etnográfico sobre a aldea galega de posguerra, especialmente a aldea galega das décadas dos corenta e cincuenta do pasado século, ou mesmo dos primeiros anos dos sesenta.

O autor, coas técnicas propias do relato tradicional, ofrécenos un ano da vida (entre malla e malla) nunha aldea do val de Barcala. Nunha primeira impresión pode parecernos que os protagonistas son a parella Carmela-Manuel, mais nunha lectura máis atenta eu creo ver un protagonista colectivo representado por todos os habitantes da aldea, mais tomando unha especial relevancia o mundo feminino. Aínda que a vida dos homes sexa dura, as grandes sacrificadas neste mundo rural que nos retrata Iglesias Turnes son as mulleres.  Nin o día da festa descansan e resulta, paradoxalmente para elas, o día de máis traballo do ano.

O autor data a novela, dando o día en que a parella Carmela-Manuel, parten para a emigración en 1956. Deste xeito o lector sabe que o relato transcorre entre a malla do ano 1955 e a do ano 1956. E efectivamente, a novela resulta un documento histórico e etnográfico sobre a vida na aldea galega na década dos cincuenta e nos primeiros sesenta, antes da transformación da sociedade galega e especialmente do agro, que se producirá a partir do desarrollismo da segunda metade dos sesenta. A aldea de Iglesias Turnes é un mundo onde aínda perviven vellas tradicións comunais e festas populares como segas, mallas, Entroidos…, mais tamén é un ámbito tremendamente duro, especialmente, como xa vimos para as mulleres, onde dominan o franquismo e mais o nacionalcatolicismo. Neste sentido o comportamento da Garda Civil, o do crego don Salvador ou as referencias á Guerra Civil e á persecución dos republicanos son expresivos do que foi o franquismo no agro. A situación da muller e a moral sexual ulturamachista que a controla é así mesmo digna de salientar.

Ao falarmos de ruralismo, ou mesmo de festas e tradicións, podemos crer que Iglesias Turnes cae nun ruralismo edénico ou nunha mitificación do agro ao xeito dalgunhas das novelas de Otero Pedrayo ou de Cunqueiro. Mais non hai nada diso. Hai evidentemente aspectos positivos, como xa vimos. Mais, no remate da novela, o lector queda coa sensación de atraso, explotación e miseria en que se desenvolve a vida no rural nos anos cincuenta, afogada ademais polo nacionalcatolicismo, especialmente no referido á condición feminina.

Estamos ante unha sociedade labrega, mais con clases. Por unha banda, están os que falan en castelán e detentan o poder económico e ideolóxico (o médico, a mestra, o cura, o sarxento da Garda Civil). A seguir o alcalde franquista, representante dos vencedores da guerra. Despois os labradores ricos, como os Varela, e a continuación seguen pequenos propietarios, caseteiros, xornaleiros, para rematar nos pobres de pedir. Mesmo hai unha frase moi cruel, que reflicte ben esta estratificación social do agro nos cincuenta: Nunca xogan os nenos dos labregos cos dos pobres de pedir. Nunca se collen pola man (páx. 263). Tampouco falta a violencia, mesmo tremendista, como o caso da muller maltratada e suicida, os malos tratos dos homes cara ás mulleres, a violación ou mesmo o ataque por vinganza.

Realmente os labregos pobres neste mundo só teñen unha saída: a emigración cara a América (Montevideo, Buenos Aires, A Habana). O autor, acertadamente, presenta a emigración dun xeito ambivalente. É triste porque separa da familia, do contorno, da tradición onde un se criou. Mais é alegre porque proporciona unha posibilidade de progreso económico, de vida mellor e ata de liberdade, pois a aldea é moitas veces un medio abafante polo control nacionalcatólico ou social, baseado nos principios deste nacionalcatolicismo. Así aos que emigran díselles que non choren porque ides andar limpos e con roupa de campar.. (páx. 123) ou os fillos non irán coas vacas dos outros senón á escola. Mesmo unha parella que parte para a emigración senten por primeira vez a sensación da liberdade (páx. 199).

Ademais de reproducir este nacionalcatolicismo e franquismo da aldea nos cincuenta, o relato é tamén un documento de primeira man sobre como vai cambiando a vida da aldea. Malia que perviven festas tradicionais, xa os gaiteiros foron substituídos polas bandas de música (axiña estas serán varridas polas orquestras), as revistas que chegan á taberna impoñen as modas e a radio, en castelán, convértese nun dos grandes medios de entretemento cos partidos de fútbol, cos novos heroes deportivos e tamén coas novas cancións de Antonio Molina, Machín, Valderrama ou Los Cinco Latinos.

Xa que logo, novela de tema rural, mais un agro situado na década dos cincuenta, que aparece sen idealizar, con aspectos positivos mais tamén negativos e que hoxe xa desapareceu. A desaparición deste mundo foi ademais moi acelerada, a partir do desarrollismo do remate dos sesenta. É un mundo xa perdido para sempre. Iglesias recréao nos seus aspectos negativos e positivos, sen caer no modernismo que despreza todo o relacionado co rural, mais tamén sen falsos idealismos.

O autor consegue dar esta visión obxectiva, historicista e etnográfica porque pertence á xeración dos nados na década dos cincuenta na aldea, que viviron os últimos tempos deste mundo rural, hoxe xa desaparecido e que os nosos fillos e netos descoñecen totalmente. Eu que son da xeración do autor e que me criei e residín nunha aldea ata os quince anos dou fe de que as cousas son como as conta. Mesmo os que poidan pensar que hai esaxeración no poder que ten o cura D. Salvador, eu fun testemuña na miña aldea, xa no ano 1963, de como o cura da parroquia nos pediu a todos os fregueses cartos para amañar a casa e ata para pór televisión nela. Dixo que iría casa por casa pedindo a contribución segundo os bens que cada casa tiña e o que non dese, asegurou moi alporizado desde o púlpito, que se atuviese a las consecuencias. Xa que logo, non hai nin migalla de esaxeración na visión do nacionalcatolicismo que nos ofrece Iglesias Turnes.

Quería salientar así mesmo que na novela aparecen artellados no argumento relatos ou contos de indubidable orixe popular oral, que se empregan como feitos dos personaxes. Así o tema da muller brava está detrás da imaxe que se nos dá da esposa do Rafael dos Varela ou tamén a historia do xenro capado do capador ten un inequívoco sabor popular. Mais o novelista sabe inserilos no argumento ou na caracterización dos personaxes e ponos ao servizo da trama argumental da novela.

Como membro desa xeración dos cincuenta que fomos nenos e adolescentes na aldea, só me queda darlle as grazas a Iglesias Turnes porque nos lembra os tempos da nosa infancia-adolescencia, sen ira, pero tamén sen idealizacións e, como ben sinalaron outros, a novela é un bo documento para que a lean e estuden nos institutos e colexios os nosos rapaces e rapazas, para que saiban de onde veñen e como viviron moitos dos seus pais e avós.

En canto á lingua, dá gusto ler esta novela, pois vese que está escrita por un falante inicial do galego que non esqueceu a lingua que mamou de cativo. Non hai erros que son tan habituais noutros escritores. Mesmo usa ben o verbo colmar, ´cubrir de palla´ (o que siga estes comentarios decatarase que un dos erros máis frecuentes nos nosos escritores é usar mal o verbo colmar co significado castelanista de ´encher´). Nalgún caso hai desacordos coa normativa, no eido do léxico, que comentamos neste remate non por afán de crítica, senón para espallar as propostas normativas da RAG.

Así emprega o castelanismo mimos no canto de mecos. A RAG só admite mimo referido ao actor, que sen falar, imita xestos. Ben é certo que na versión dixital do DRAG aparece mimo1 con esta acepción. Esperariamos un mimo2, que non obstante non rexistra o dicionario académico, nunha inconsecuencia máis e falta de rigor.

Emprega como  substantivo medianoite. O DRAG na súa versión dixital non acepta medianoite. Segue así a liña do VOLGa ou dos dicionarios académicos anteriores. Cómpre dicir que si acepta mediodía. Outros dicionarios, como o Gran Xerais, aceptan como correctos mediodía-medianoite.

Usa o autor péga co valor de ´atranco, obstáculo´. Os dicionarios académicos non admitían esta acepción de péga. Así no dicionario castelán-galego de 2004 dánse como equivalentes do castelán pega atranco, obstáculo, pexa, traba, inconveniente, dificultade. O mesmo ofrece o Superdicionario castelán-galego de Morgante. Non obstante, a versión dixital do DRAG xa admite péga coa acepción de ´obstáculo, traba, dificultade´, como facía tamén o Gran Xerais.

En canto á locución alto mar (páx. 199) para referirse ao mar xa moi afastado da costa, a RAG non admite este valor da locución e ordena usar no seu canto mar aberto, mar a fóra, por considerar  alto mar un castelanismo, calco de alta mar. O boda (páx. 207) é, sen dúbida, un simple erro de imprenta.

Manuel Rodríguez Alonso

«Iria», de Anxo Angueira: unha regalía para o entendemento, o corazón e os sentidos. Crítica de Francisco Martínez Bouzas

Críticas,Narrativa

Francisco Martínez Bouzas publica no suplemento Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha recensión crítica sobre a novela  Iria, de Anxo Angueira.

A súa intacta forma comunal

Unha poderosa narración

Entro nesta Iria de Anxo Angueira, e a súa substancia e feitura fan abrollar reminiscencias daquel canto á solidariedade que son os versos de O valo de Manselle e das historias de Pensa nao, das xentes de Sernanselle, a aldea desde a que se enxerga o río Ulla enchendo e devalando coas marés da Arousa. Iria é outra novela poderosa que amplía o escenario e nos leva a horizontes temporais máis próximos a nós, a finais dos anos 60 do século XX. Outro libro comunal e novela igualmente de inmersión, de esperanzas, loitas, epopeas.

Tres fíos narrativos conflúen no romance: a narración das navegacións do Iria, un vello galeón, no que fai vida o seu patrón que se nega a meter motor, e fende os lombos do Ulla, vibra e funga contra a fervura ou a negrura do mar da Arousa. As navegación do Iria, símbolo do protagonismo coral dos homes e mulleres do mar,desas mulleres sobre todo que como Maria a barqueira son emblema de todas as resistencias. O contrapunto son os traballos e os traballadores dos canais de regadío nas marxes do Ulla. Unha obra inútil da colonización interior, ladroízo que lle come o pan e as leiras aos labregos e explota os operarios. Entre estes dous bloques e punteando a sucesión de acontecementos ata a folga dos obreiros, a revolta dos labregos e a celebración do Día da Patria Galega, as historias de afogados. O autor, falando en primeira persoa, achéganos aos afogados no río,nomardeareaeno mar da Arousa. Traxedias que enloitan os fogares de humildes mariñeiros e cuxa terrible música tocan as campás do Ulla e da Arousa. Confórmase así un inmenso friso literario no que as comarcas do Ulla e da Arousa aparecen reflectidas en toda a súa autenticidade labrega ou mariñeira, con todos os seus oficios, soños, traxedias, amores, loitas. Homenaxe pois á “intacta forza comunal”. Iría convértese así no gran romance das terra do Ulla e da Arousa, grazas tamén a narrativa fondamente lírica dun texto que zumega literatura, transgride a norma mergullándose de cheo nos dialectalismos e usos e variantes gramaticais da fala popular das terras de Laíño. Un galego enxebre que estoura nas mans do autor nun festival de topónimos, sons naturais, insólitas metáforas, intertextualidade, recorrencias. Unha regalía para o entendemento, o corazón e os sentidos.

Francisco Martínez Bouzas

A presentación de «A narrativa mariña», de Gonzálo López Abente, no blog de Miro Villar

Biblioteca das Letras Galegas,Blogs,Noticias,Presentacións

O escritor Miro Villar publica no seu blog unha anotación sobre a presentación, mañá sábado, de A narrativa mariña, de Gonzalo López Abente, en edición de Suso Sambade e en colaboración coa Fundación López Abente.

 

A narrativa mariña, de Gonzalo López Abente (edición literaria de Xesús Sambade) preséntase o vindeiro sábado en Muxía

O mes das Letras Galegas remata en Muxía coa celebración dun importante acto literario organizado pola Fundación López Abente. Este sábado, día 26, ás 19,30 na Biblioteca Municipal da localidade costeira vai ter lugar a presentación do volume A narrativa mariña, de Gonzalo López Abente, en edición literaria do profesor muxián Xesús Sambade e que se inclúe na prestixiosa colección Biblioteca das Letras Galegas de Edicións Xerais.

As palabras de benvida e saúda de Félix Porto, alcalde de Muxía e presidente da Fundación López Abente, darán paso á intervención de Manuel Bragado, director de Edicións Xerais (quen non hai moito xa visitou Muxía para presentar a novela O noso amor será eterno, de X. H. Rivadulla Corcón, baseada na lenda da Buserana); do profesor e crítico literario Ramón Nicolás, director da colección Biblioteca das Letras Galegas, e finalmente do profesor Xesús Sambade, editor literario e autor da excelente Introdución que acompaña á prosa abentiana e que xa puiden ler nas primeiras probas de maquetación do libro.

A narrativa mariña, de Gonzalo López Abente, reedita cinco inencontrables novelas curtas do autor muxián: O diputado por Veiramar (1918); O escándalo (1920); O novo xuez (1922); Buserana (1925) e Fuxidos (1926). A escolla do título para o conxunto obedece á ligazón que todas as obras teñen co ambiente mariñeiro, non só na descrición da paisaxe senón tamén no deseño dos seus personaxes protagónicos.

Tiven a gozosa oportunidade de reler todos estes textos na edición que preparou o amigo Suso Sambade, quen nos ha dar moitas sorpresas na explicación do seu traballo. A min xa me serviu para lembrar a potencia narradora dun autor que é moito máis coñecido polo seu estro.

«Un tren cargado de misterios», de Agustín Fernández Paz, traducido ao chinés

Noticias,Traducións

O libro Un tren cargado de misterios, de Agustín Fernández Paz, está a traducirse nestes momentos ao chinés e será publicado pola editorial New Buds Publishing house (Tianjing), Limited Company.

Un tren cargado de misterios está na súa quinta edición, foi ilustrado por Enjamio e recibiu o Premio Lecturas Galix en 2003.  O libro está protagonizado por Ana, que, dende a fiestra do seu cuarto, ve pasar o tren todos os días. Un tren que nunca para, porque onde a nena vive non hai estación. Un día o ferrocarril detense ao pé da casa e Ana recibe a invitación do revisor de subir a el. Axiña descobre que se trata dun tren moi especial: nel percorrerá os países do mundo enteiro e, ademais, terá que resolver o misterio que encerran sete enigmáticas caixas azuis, a descuberta do libro das infinitas historias. A intriga, a fantasía, o xogo coas palabras, a existencia dun planeta diverso e plural, o valor dos libros e das historias fermosas que as persoas foron creando ao longo do tempo, en calquera país do mundo, para axudarnos a soñar e a vivir son as facetas máis destacadas deste novo libro de Agustín Fernández Paz, ilustrado por Enjamio e destinado a lectores de sete anos en diante.

Xerais publica cinco novelas curtas de Gonzalo López Abente de temática mariña

24 Maio 2012

Biblioteca das Letras Galegas,Noticias

A edición de La Voz de Galicia de Carballo publica a noticia da aparición de A narrativa mariña, de Gonzalo López Abente, en edición de Suso Sambade e en colaboración coa Fundación López Abente.

 

La Fundación López Abente recupera la obra narrativa del autor muxián

La recopilación, titulada «A narrativa mariña», incluye las cinco novelas cortas del escritor

Las cinco novelas cortas del escritor Gonzalo López Abente (1878-1963) han sido recuperadas en una obra titulada A narrativa mariña gracias a la fundación que vela por el legado literario del autor muxián. O diputado por Beiramar (1918), O novo xuez (1922), Buserana (1925), Fuxidos (1926) y O Escándalo (1920) son los trabajos recogidos en este nuevo volumen, el segundo publicado por la entidad tras el poemario Bretemada.

Suso Sambade, patrono de la fundación, es el editor del libro, que publica Xerais y que será presentado el próximo sábado en la biblioteca Santiago Rey Fernández-Latorre de Muxía.

«Valentín Paz Andrade. Biografía e antoloxía», de Charo Portela, para os máis novos. Un labor exemplar. Crítica de María Navarro

Biografía,Críticas,Infantil,Letras_galegas,Merlín

María Navarro publicou no Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha recensión crítica sobre Valentín Paz Andrade. Biografía e antoloxía, de Charo Portela, ilustrado por Jaime Asensi.

 

Un labor exemplar

Paz–Andrade paraos máis novos

No 25º aniversario do seu pasamento homenaxéase a V. Paz– Andrade no Día das Letras Galegas. A súa personalidade cautiva dende o comezo, o seu espírito incansable fai do seu traballo un valiosísimo legado para toda Galicia.

Ao abeiro deste recoñecemento Charo Portela Yáñez publica na colección “Merlín” de Xerais un libro que divide en dúas partes; unha primeira que vén ser un percorrido polos momentos significativos da vida do pontevedrés e unha segunda, onde se recollen oito mostras dos seus textos máis representativos. Exemplos de Pranto matricial (1955), Sementeira do vento (1968), Cen chaves de sombra (1979) ou A galecidade na obra de Guimarães Rosa (1978) aparecen aludidos neste apartado para que os lectores mozos se acheguen á figura de Paz- Andrade de forma amena, coñezan retallos do seu dilatado quefacer literario e avalíen non só o puramente artístico, senón tamén aspectos como o tempo e o espazo no que se desenvolveron os acontecementos narrados como parte da historia do País e, se é o caso, os poñan en relación coa situación actual da nosa Terra, feito que lles permitirá, quizais, entender un pouco mellor as claves que rexen o funcionamento do mundo.

Pola súa parte, as imaxes que Jaime Asensi elixe para ilustrar o texto de momentos da vida do escritor homenaxeado e de portadas de libros revelan un testemuño da época certamente interesante.

María Navarro

«O silencio», de Mario Regueira: o ton épico para a denuncia da guerra. Crítica de Laura Blanco Casás

Críticas,Poesía

Laura Blanco Casás publica no suplemento Faro da Cultura, de Faro de Vigo, unha recensión crítica sobre O silencio, de Mario Regueira.

 

Con ton épico

Loitar contra o esquecemento

Unha das voces literarias máis salientables deste novo século é a de Mario Regueira (Ferrol,1979), que xa se converteu nun dos grandes embaixadores da última lírica galega, gañando o Premio Pérez Parallé 2005 e o Premio Xohán Carballeira 2009, ademáis de destacar tamén na súa faceta como narrador. Edicións Xerais aposta, coma noutras ocasiónspor Regueira, desta vez co seu último poemario, O silencio, eloxiado pola crítica máis esixente.

A guerra é o gran tema que percorre estes versos, onde o lector coñece a través de acertadas metáforas e imaxes vangardistas os efectos da violencia dos combates, e dos crueis silencios que os suceden, todo consecuencia da“depredación imperialista”. O poeta ergue a súa voz cun ton épico que non deixará impasíbel a ninguén que se achegue a estes versos de tan alta calidade estética, que loitan contra o esquecemento.

Encomiable é tamén que Regueira se lembre daquel triste acontecemento que sufriron os obreiros ferrolanos na Ponte das Pías, corenta anos atrás.

Laura Blanco Casás

Novidade: «A narrativa mariña», de Gonzalo López Abente

Biblioteca das Letras Galegas

Xerais acaba de publicar na colección BLG A narrativa mariña, de Gonzalo López Abente, en edición de Suso Sambade, en colaboración coa fundación muxiá  que garda a memoria do autor.

A publicación destas novelas curtas, ou relatos, quere dar a coñecer parte da obra literaria do escritor muxián. En 1918 os escritores das Irmandades da Fala, interesados en crearen a narrativa galega moderna, convocaron un premio literario en A Nosa Terra, do que saíu gañadora a obra O diputado por Beiramar de Gonzalo López Abente. Iniciou así unha fecunda carreira narrativa coa publicación de O novo xuez (1922), Buserana (1925) e Fuxidos (1926), obra que representa a madurez expresiva do autor. Ambientadas na costa, o mar xogará un papel fundamental na acción dalgunha delas.

Consulta a unidade de mostra do novo «Libro en rede» de Xerais para Lingua e Literatura de 2º da ESO

23 Maio 2012

Didáctica,Educación,Libros_texto_ESO,Libro_electrónico,Libro_en_rede,Noticias,Novidades


Tal e como informamos onte, Xerais preparou para o vindeiro curso 2012/2013 o «Libro en rede», un innovador modelo de educación dixital para a área de Lingua e literatura de 2º de ESO.

Nestes momentos xa se pode consultar na web da editorial unha unidade completa de mostra, que dá idea do espírito da proposta, unha proposta que recolle tanto a experiencia de trinta anos na confección de materiais curriculares impresos para a aprendizaxe da lingua e literatura como as posibilidades de interactividade das actuais utilidades hipertextuais.

A proxecto de «Libro en rede» foi deseñado, desenvolvendo unha proposta curricular idéntica aos nosos materiais impresos de 2º de ESO, para ser utilizado polos centros participantes no programa ABALAR, con especial atención a aqueles que experimentan con contidos dixitais interactivos.

Se desexa recibir máis información sobre o proxecto «Libro en rede» de Xerais, non dubide en contactar con nós: xerais@xerais.es

Pedro Feijoo: «O que me está a pasar é como volver a empezar, como montar de novo na montaña rusa»

Entrevistas,Narrativa

O Diario de Pontevedra publicou unha entrevista María Varela, de dúas páxinas, a Pedro Feijoo, polo seu éxito co libro Os fillos do mar. Reproducimos o inicio da entrevista. Pode lerse completa aquí.

 

Mudou o ritmo frenético das xiras con Lamatumbá por toda Europa pola tranquilidade da súa casiña en Gondomar. O ruído dos concertos polo silencio da ría de Vigo desde a ventá. Co Atlántico ó horizonte, Pedro Feijoo vai enchendo cadernos, pluma en man, de pequenas grandes historias que aprendeu a descubrir a través dos ollos do seu avó. “Eu non creo moito na inspiración, penso, como dicía Picasso, que se chega, mellor que te pille traballando. Cando quero contar unha historia vou moendo, moendo, moendo… ata que sae”, di.

—Síntome coma un neno en plena mañá de Reis”, confesa Pedro Feijoo cun sorriso que traspasa ó fío do teléfono. O autor de ‘Os fillos do mar’, finalista do Premio Xerais 2011, non oculta a súa sorpresa ante a excelente acollida que está a ter a súa primeira novela, que tras só un mes na rúa xa ten a segunda edición a piques de saír do prelo. “Non esperaba que pasase isto, aínda que no fondo sempre desexas que ocorra algo así”, di o escritor que o vindeiro 24 de maio estará en Pontevedra presentando o seu libro.

—Malia que xa ten outras publicacións está a vivir o fenómeno ‘Os fillos do mar’ coa ilusión dos primeirizos. Aínda non cansou das entrevistas?

—Que va! Estou contentísimo. Ti soñas con que pasen estas cousas pero sendo realista pensas que a ti non te van pasar. De neno eu pasei moitos anos desexando que os Reis me botasen o escalextric e nunca mo traían. A mañá que por fin apareceu o escalextric no salón da casa foi tremendo. Mi madriña! Pois isto é un pouco parecido así que estou disfrutando moitísimo. Ademais, ten en conta que botei oito anos en Lamatumbá, catro máis tocando en Los Feliz e xa non podía máis. E logo de toda esa dinámica, de tanto movemento, de súpeto, atópaste un día na casa, con esa vertixe de ‘e agora que vai pasar’, pensando que xa rematou todo… e é como volver a empezar, como montar de novo na montaña rusa.

—‘Os fillos do mar’ naceu nunha terraza de Gondomar con vistas ó mar de Vigo, as luces de Baiona e o solpor sobre ás Cíes, en metade dunha conversa coa súa muller.

—Si. Gústanos moito a última hora do día, cando tes rematado todo, sentar os dous tranquilamente na terraza e comentar o día ou falar do que sexa. Non sei que libro acababa de ler eu, Marta andaba ás voltas con algo de Mendoza, e estabamos falando de ambas lecturas. Era, por unha banda ese tipo de novela masiva e pola outra, literatura galega, e comezamos a falar de mesturar as dúas ideas. Tirando do fío fomos obtendo os argumentos para facer un best-sellercunha raíz moi galega. Coa ría diante eu contáballe á miña moza, que é catalana, a historia dos galegos de Rande, e falabamos de que iso daría para un montón de libros. Cando nos decatamos tiñamos un montón de claras de limón enriba da mesa e a trama completa.

—Á hora de escribir realizou tamén unha ardua tarea de investigación sobre a historia de Vigo malia que tamén deixa un gran espazo á imaxinación non si?

—A verdade é que é unha historia que xa coñecía pero cando nos metemos de cheo chamoume a atención a falta de información que hai dun momento tan importante da nosa historia. Dependendo do historiador que leas uns din que o ouro quedou no fondo, outros din que os ingleses arrasaron con todo… En realidade danche argumentos para defender calquera das dúas teorías. Pero tamén deixo moito espazo á imaxinación.

—Pregúntase: “Por que nos perdemos en divagacións sobre a beleza mentres contemplamos a lúa como paifocos , e non nos decatamos da muller que dorme ó noso carón?”. Na súa novela reivindica a beleza das cousas pequenas, ocercano…

—Efectivamente. Unha das reaccións que me van chegando estes días é que me fun descaradamente a por un texto de entretemento. Eu o que pretendía facer con esta novela, e aí declárome culpable de principio a fin, é entreter e que polo camiño leves algo aprendido para casa. A miña intención en ningún momento foi escribir a grande novela do século XXI. Penso que se nos obsesionamos moito con iso, – que é unha pandemia que temos os escritores galegos- igual nos despistamos e na procura desa grande novela perdemos as pequenas historias de cada día. A min interésame moitísimo máis isto. Parece que loce máis unha película que vemos no cine sobre as augas cristalinas do Pacífico mentres que na ría de Pontevedra hai unhas augas que xa quixeran moitos trópicos. Iso é o que busco. Non pretendo unha modelo despampanante, a miña parella é preciosa, a túa seguramente tamén. É iso o que vou buscando, que nos fixemos máis no que temos ó lado.

 

Continúa. Ler a entrevista completa en pdf.

 

 

 

Novidade: «O misterio do Faro Vello», de Fina Casalderrey, unha historia sorprendente

Infantil,Novidades,Sopa de Libros

O misterio do Faro Vello, de Fina Casalderrey, ilustrado  por Manolo Uhía é unha das novidades da colección Sopa de Libros.

Lorena e os seus amigos queren descubrir a orixe das misteriosas bólas de luz que, como pompas de xabón xigantes, flotan sobre o Faro Vello de cando en vez, sen que ningunha persoa maior semelle reparar nelas. O que non imaxinan é que hai un rapaz na vila disposto a evitar que desvelen o enigma, aínda que teña que empregar os medios máis perversos para conseguilo.

Parlamento das letras: Entrevista de Armando Requeixo con Ramón Caride

Autores,Blogs,Entrevistas

O blog Criticalia, de Armando Requeixo, publica unha entrevista con Ramón Caride. Reproducimos a primeira pregunta. A entrevista pode lerse completa aquí.

 

Parlamento das Letras

Ramón Caride Ogando

Ramón Caride Ogando é o noso miglior fabbro, o máis cómpito mestre de tafona literaria desta banda do Padornelo. E é que nacer en Cea imprime carácter, por máis que un, no mezzo del cammin della sua vita, ande xa afeito aos caldos de acios dourados do albariño cambadés.

Porque os de Cea cocen o que sexa mester e sempre con calidade de denominación de orixe literaria: tanto amasan o levedo poético en paisaxes de verde chuvia como enfariñan todo de novela negra e crónicas de sucesos, igual fermentan futuros de soños eléctricos que fantasían con pezas históricas de fríos azuis, o mesmo roxan o forno infantoxuvenil de aventureiros Saids e Sheilas que se lles dá polas roscas articulísticas defrontadas ao gume dos espellos todos.

Con Caride Ogando aprendemos das xeografías de sal e o cerne das labaradas, das criptografías que nos habitan e as complexas máscaras de Cronos que van configurándonos, pero tamén soubemos do lumefrío, do sangue que imos deixando polos camiños e dos infindos ollos da noite. Porque no universo de Sarou/Louzós todo é posible, incluso que un rapaz de Cea diga a súa palabra e un mundo abroche.

—¿Cando, onde e da man de quen publicaches os teus primeiros textos?

Publiquei o meu primeiro libro, Paisaxe de verde chuvia, en 1986, o mesmo ano no que naceu Uxía, a miña primeira filla, un ano moi especial para min, como ves. Foi unha autoedición, duns poucos centos de exemplares. Fíxeno nunha imprenta pequena do Porriño, e debeu ser un dos últimos libros da historia nos que a composición se fixo a man, tipo a tipo, con caixas metálicas. Daquela non pensaba facer máis libros, entre outras cousas porque o soldo non daba para moito máis e xa pateara unhas cantas editoriais, sen resultados. Ao cabo de tres anos, Isaac Alonso Estravíz deume a oportunidade de publicar outro libro de poesía, na normativa reintegracionista, que se chamou Tudo quanto hà no mundo, o título era unha cita de León Felipe, poeta agora moi esquecido, pero que daquela era un dos meus favoritos. Fixeron trescentos exemplares que non chegaron a distribuírse. Estes dous poemarios ían ilustrados polo meu amigo o pintor Miguel Karballo. Non os considero obras ben rematadas e por iso non os recompilei en As mascaras de Cronos (1992-2005), a miña poesía reunida no 2005.

As dúas primeiras recensións de prensa que conservo apareceron unha en La Voz de Galicia de Ourense, asinada por Camilo Franco, e outra en El Correo Gallego, nas páxinas culturais coordinadas por Helena Villar e Xesús Rábade. Esta segunda reproducía dous poemas. Falo de Paisaxe… pois Tudo… pasou desapercibida.

En paralelo xa publicaba cousas soltas, poemas ou contos no suplemento Revista das Letras de El Correo Gallego, na revista Animal de Positivas, en Dorna, no suplemento Mes a Mes da edición do Ribeiro de La Voz de Galicia etcétera. Nos oitenta, do que publiquei en prensa, hai pouca cousa que valla, pero seguramente me serviron para aprender. Unha escolla destes textos, xa dende os 90, ou sexa omitindo os primeirísimos anos, está no libro O gume dos espellos (2010) da editorial Toxosoutos, cousa que sempre lle agradecerei ao meu paisano David González Couso.

No 1990 publiquei o meu primeiro libro de contos, Os ollos da noite, relatos convictos e confesos de serie negra en Ir Indo. Modesto Hermida, paisano meu das terras de Cea e daquela profesor en Vigo coma min, foi quen fixo de embaixador na editora. E por fin entrei nun mercado editorial “normal”, dentro do que cabe. Este libro, Os ollos…, é moi irregular, pero nel hai algún conto interesante, que recuperei en libros máis recentes. Os ollos… tivo certo éxito durante dous anos, convidáronme á Semana Negra de Xixón e reeditouse. Isto facilitoume seguir publicando.

O meu cuarto libro, Crónica de Sucesos (1991) —que ti coñeces e valoras ben, Armando—, é sen dúbida o mellor dos meus libros iniciais e o primeiro no que realmente atopei a miña voz. Aínda o libro que teño arestora no prelo en Xerais, para saír neste 2012, Sarou/Louzós, ten moito de Crónica…

Curiosamente, este libro, Crónica…, no que tiña tantas esperanzas, pasou novamente desapercibido, en parte polo éxito de Soños eléctricos (1992), a miña primeira novela. Perdoa a extensión da resposta, pero é moi difícil resumir anos en poucas liñas.

(…)

A entrevista pode lerse completa aquí.

O «Libro en rede» de Xerais

22 Maio 2012

Didáctica,Educación,Libros_texto_ESO,Libro_electrónico,Libro_en_rede,Lingua,Noticias,Novidades,Vídeos

Xerais propón para o vindeiro curso 2012/2013 un innovador modelo de educación dixital para a área de Lingua e literatura de 2º de ESO, o «Libro en rede».

Unha proposta que recolle tanto a experiencia de trinta anos na confección de materiais curriculares impresos para a aprendizaxe da lingua e literatura como as posibilidades de interactividade das actuais utilidades hipertextuais. Desenvolvendo unha proposta curricular idéntica aos nosos materiais impresos de 2º de ESO, foi deseñado para ser utilizado polos centros participantes no programa ABALAR, con especial atención a aqueles que experimentan con contidos dixitais interactivos.

Axiña poderá consultarse na web da editorial unha unidade completa de mostra. Se desexa recibir máis información sobre o proxecto «Libro en rede» de Xerais, non dubide en contactar con nós: xerais@xerais.es

O itinerario vigués de «Os fillos do mar», de Pedro Feijoo. No suplemento dominical de Faro de Vigo

Narrativa,Roteiros_literarios

O suplemento dominical de Faro de Vigo publicou catro páxinas dedicadas ao intinerario vigués que realizan os personaxes da novela Os fillos do mar, de Pedro Feijoo.

O xornalista Salvador Rodríguez traza un itinerario de 10 puntos que comeza no Sireno de Leiro, continúa pola baixada ao Forte, detense no Bar Lobo de Mar, avanza ata o antigo Hotel Universal, viaxa ás Cíes, Ons e ao Buraco do Inferno, regresa á Casa Yáñez, en plena Praza de Compostela, visita o Edificio Albo, rememora ca cafetería Goya para rematar no Hotel Moderno e, finalmente, nas Praias de Canido.

Ao longo de dez puntos comentados, o lector de Os fillos do mar. pode realizar unha significativa viaxe pola xeografía viguesa ao tempo que goza da lectura dun libro trepidante, que engancha ao lector.

A novela do ex-músico de Lamatumbá continúa, desde a súa aparición, encabezando a lista dos libros máis vendidos.

Neste enlace, pode descargarse a reportaxe completa de Salvador Rodríguez sobre os itinerarios vigueses da novela, así como os resultados da conversa que o xornalista vigués mantivo co autor de Os fillos do mar.

Pedro Feijoo, vigués, naceu en 1975, ten formación filolóxica e a súa traxectoria máis coñecida sitúase no ámbito da música. Coa novela Os fillos do mar, a primeira que escribe, foi finalista do Premio Xerais 2011.

Descargar os itinearios pola cidade de Faro de Vigo.

Anxo Angueira: «Iria é un intento de reinvindicar un nome, unha terra e un concepto, arcaico pero sempre vivo»

Autores,Entrevistas,Narrativa

A edición compostelá de La Voz de Galicia publicou unha entrevista de Uxía López con Anxo Angueira sobre Iria, a súa última novela.

 

«A terra de Iria é tan rica que dá para escribir historias infinitas»

O autor de Dodro ten nova novela marcada pola paisaxe da infancia

Angueira Viturro (Dodro, 1961) na súa aldea natal de Manselle, co río Ulla «enchendo e devalando polas Brañas de Laíño», volve a estar moi presente na última novela do profesor de secundaria e escritor que, ademais, elixiu o nome de Iria para o título do libro, nun intento de «reivindicar» unha terra —a súa— á que lle augura un grande futuro.

—Xa presentou a súa novela en varios sitios e vaino facer en Padrón. ¿Faille especial ilusión?

—Aínda non puxen data, pero faime moita ilusión porque Padrón é a capital da Terra de Iria e ambos son protagonistas especiais da miña novela.

—¿Por que se decidiu polo título de «Iria»?

—É o nome do galeón protagonista e elixino porque Iria é para min moitísimo na historia de Galicia, na historia política, xeográfica, cultural e literaria. É un nome que o paso do tempo, os milenios, non deron sepultado. É o epicentro do territorio no que vivo.

—Cando un lector de Vigo ou doutra cidade ve o título do seu libro, ¿que cre que lle di?

—Iria é un nome moi bonito, tanto que moita xente o escolleu para chamarlle as pícaras. E para aquelas persoas que coñecen algo de Historia saben que foi unha capital da Alta Idade Media. Cando non existía Santiago ou Pontevedra, existía Iria. O título é tamén un intento de reivindicar este nome, unha terra e un concepto, que é arcaico pero que sempre está vivo.

—Iria, o Ulla, a comarca… As súas raíces marcan a súa vida e parece que tamén a súa creación literaria. ¿É así?

—Iso pensei eu. Dende a miña aldea, Manselle, a paisaxe coa que eu me criei era o río Ulla polas Brañas de Laíño, surcado na remota infancia por embarcacións ás que eu non lle sabía o nome. Pero non é soamente unha paisaxe, é un camiño, un horizonte e é unha expectativa e iso axúdame moito na miña creación literaria, que está moi marcada por ese río.

—As personaxes da novela da comarca do Ulla e Arousa son xente loitadora. ¿Somos así hoxe en día?

—Hai de todo, pero penso que si. Eu non son tan escéptico a respecto da mobilización social. As persoas se lles das un proxecto, un horizonte que eles interpretan como de todos, móvense. A miña experiencia vital nesta comarca foi esa.

—Por certo, ¿son bos tempos para publicar?

—Non. Eu tiven a sorte de que Xerais, a miña editorial de referencia, acollese o meu proxecto. Son tempos difíciles, en xeral para a cultura e para o libro. Pero por outro lado tamén hai un foco de resistencia, un grupo de xente, sobre todo mulleres, que non deixa de ler e que está pendente das publicacións.

«É un reto novelar o fin da ditadura»

Iria, a última novela de Anxo Angueira enlaza coa anterior novela, Pensa Nao. Din que non hai dúas sen tres.

—¿Xa ten en mente algo?

—Si, gustaríame facelo. Cando estaba escribindo Iria xa pensaba nesa posibilidade. Pensa Nao está situada no inicio da Guerra Civil; Iria na resistencia organizada contra o franquismo e agora gustaríame novelar algo do final do franquismo, co que se completaría a cronoloxía dese período. É un reto que teño.

—Por tanto, a terra de Iria, o Ulla e todo ese escenario dan para máis historias.

—Para infinitas. Podería estar escribindo novelas e poemarios toda a vida. Iria é tan fecunda historicamente, tan rica culturalmente, tan excepcional, que dá para todo tipo de publicacións e espero que o recén creado Instituto de Estudos Irienses acepte o reto de traballar, de estudar, investigar e descubrir o qué e Iria na historia de Galicia.

—¿Como se ve a terra de Iria dende Vigo, cidade na que traballa?

¿Progresa?

—Progresa. Probablemente podería facelo mellor pero non hai que queixarse, hai que arrimar o ombreiro e organizarse. Volvo citar o caso do Instituto de Estudos Irienses no ámbito cultural, no que, nesta terra, está practicamente todo por facer. Pero en xeral esta é unha terra activa, que demograficamente non experimenta esa decadencia como outras de Galicia e eu creo que ten un futuro extraordinario por diante.

Uxía López

Agustín Fernández Paz: «Construír é un traballo lento que precisa esforzo común, pero destruír é moi sinxelo». Entrevista en Cuadernos de pedagogía

Audios,Educación,Entrevistas,Infantil,Xuvenil

A revista Cuadernos de Pedagogía publica, no seu número 423, unha longa entrevista en seis páxinas con Agustín Fernández Paz. Reproducimos o inicio da entrevista, que pode lerse en pdf.

 

Durante tres décadas, este escritor compagina su faceta de profesor con la actividad literaria. En la enseñanza, asume como principios la promoción de la lengua gallega y la innovación educativa. Este compromisole lleva a participar en la creación del movimiento de renovación pedagógica Nova Escola Galega. Su pasión por la lectura y una manerade ser cordial y afectuosa constituyen su marca pedagógica. Desde hace cuatro años vive una jubilación tranquila, dedicada totalmente a la escritura, actividad que le proporciona innumerables premios y reconocimientos.

—A estas alturas dela vida, ¿se considera un maestro que escribe o un escritor que daba clase?

—[Piensa su respuesta]Las cosas no son absolutamente blancas o negras. En el conjunto de mi biografia, el oficio de enseñar abarca buena parte de mi existencia, porque la mayor parte de mi vida la he entregado a algo que me apasiona: dar clase. Claro que en los últimos años la escritura ha ganado terreno y ahora es como una bola de nieve que baja por la montaña. E. neste sentido puedo considerarme un escritor que trabajaba en el aula. Pero, insisto, en el conjunto de mi biografia soy claramente un docente.

 

Descargar a entrevista completa en pdf.

Novidade: «Trampa de luz», de Agustín Agra. Unha novela de medo e fantasía

Fóra de Xogo,Novidades

Trampa de Luz, de Agustín Agra, é unha das novidades da colección Fóra de Xogo.

Unha das actividades favoritas de Irene é sacarlle fotos a canto animal ou planta atopa para logo tratar de recoñecer a súa identidade. É unha experta en fotografar avelaíñas cunha trampa de luz. Sabe que para collelas debe pórlles unha fonte luminosa e un pouco de auga azucrada e logo agardar a que as presas acudan ao reclamo. A presenza na vila do tanxedor de campás provocou que ocorrese algo fóra do normal. Co son das badaladas apareceron na praza uns paxaros de plumaxe maxestosa, unha especie descoñecida da que Irene non atopou referencia ningunha cando consultou nas guías de aves da biblioteca do seu pai, un territorio ideal para osmar nos segredos. Mais non será ese o único acontecemento estraño e inquietante que sucederá na vila. Algo inexplicable ocorre cos animais. Unha novela de medo e fantasía, na liña das mellores historias de H. P. Lovecraft, sobre a estremecedora procura dun segredo aniñado nas tebras da noite.

«Valentín Paz Andrade. Vida e obra», de Charo Portela. Ese galeguismo difícil; crítica de Vicente Araguas

Biografía,Críticas,Letras_galegas

Vicente Araguas publicou unha recensión crítica sobre Valentín Paz Andrade. Vida e obra, de Charo Portela., nos xornais El Ideal Gallego, Diario de Ferrol, Diario de Arousa  e La Región. O artigo pódese descargar, completo, en pdf.

 

Paz Andrade: ese galeguismo difícil

Outras consideracións á parte (…) penso que a meirande característica do noso home do Día das Letras deste ano é a súa galeguidade filantrópica. Isto é: o prepresentar un galeguismo que, dotado de dispoñibilidade económica, faga desta causa e razón coa que manter institucións de toda caste nas que Galicia teña unha maneira autonómica (e non falo das autonomías descafeinadas de hoxe) de mirarrse. Algo así como o PG de  antes da guerra. Ou cal, hoxe, Convergenicia i Unió ou o PNV. (…)

Polo demais, a biografía de Paz Andrade, manexo varias estes días, hoxe teño diante miña unha espléndida de Charo Portela Yáñez, quen tivo a sorte de tratar moi de perto a Isaac Díaz Pardo, o noso Giangiacomo Feltrinelli (…), que desenguedella a figura humana e intelectual de Paz Andrade. Coa axuda dunha batería fotográfica (reprodución de libros, revistas, caricaturas icluída) moi chamativa. A través dela sabemos deste home dunha longa vida (de 1898 a 1987), desenrolada no medio dun país violento e, ás veces, autodestructivo.

(…)

Ler o artigo completo.

 

«15.724», de Xesús Constela: Unha diáfana alegación en contra da sociedade oligárquica. Crítica de Ramón Nicolás

21 Maio 2012

Críticas,Narrativa

Ramón Nicolás publicou nas páxinas do suplemento Culturas de La Voz de Galicia unha recensión crítica sobre 15.724,  a nova novela de Xesús Constela.

 

Agardaba con interese esta nova proposta narrativa de Xesús Constela (Ferrol, 1963) pois tras catro anos do seu Shakespeare destilado botábase en falta o seu concurso entre os narradores de noso con máis cousas que dicir. A espera, ao meu ver, pagou a pena pois Constela constrúe un discurso narrativo celmoso e, ao tempo, poliédrico.

         Quen a esta novela se achegue advertirá como o autor ideou e  concibiu unha  minuciosa estratexia que parte, por outro lado, do enigma que supoñen os díxitos empregados para titular esta proposta narrativa. O lector discorre por ela con naturalidade e, sobre todo, cédelle axiña a necesaria complicidade que resulta operativa para situarse nun universo espacial emprazado nun tempo futuro que, con todo, se presenta ben transparente e case tanxible, exposto nunha inequívoca clave alegórica na que o territorio é o dunha patria que se asenta “no lombo dunha ave durmida”, rodeada dun lugar estraño e afastado, que nunca se pode cruzar, separada do resto do mundo baixo un omnipresente símbolo que é o armadillo e presidida polo chamado Gran Mariscal, desde quen emanan unhas leis de inspiración marcial contidas no chamado “Libro dos Protocolos”, a través do cal van coñecéndose os alicerces da sociedade. Este é o contexto no que se desenvolven as vivencias dunha familia, marcada certamente por un fado negativo, onde o máis relevante talvez non repouse nas as idas e voltas que se nuclean arredor dun suposto crime, senón na chamada de atención arredor das verdadeiras intencións que rexen os resortes do mecanismo xudicial vixente naquel espazo e, en xeral, do conxunto de normas e regras impostas desde a instancia dun poder intocable e tantas veces arbitrario, onde non é menor a influencia dos medios de comunicación, simbolizada nos escritos de Leo K., quen coas súas crónicas xornalísticas publicadas  na “Gaceta do Val” é quen de redirixir e manipular ao seu antollo boa parte da opinión pública dunha sociedade, xa de seu, manipulada e teledirixida.

        É esta, ao tempo, unha novela na que se fala dos ámbitos do sentimento que agroman entre irmáns e irmás, dos vincallos invisibles que en tantas ocasións ninguén nin nada pode romper, quer entre os irmáns xemelgos chamados Nube e Gordo, quer entre o último e o protagonista Samuel R., en quen se observa, sen dubidalo, un personaxe cheo de matices, de contradiccións e de enorme forza solidaria. Engádanse a todo isto asuntos, se se quere secundarios mais que talvez non o sexan, como son a fronteira indeterminada entre cordura e tolemia ou as reflexións sobre o concepto de submisión e a aplicación da pena de morte.

      Todo o dito constrúe unha novela que exhibe un interesante xogo de voces narradoras que flutúan desde o distanciamento, un tanto aséptico do comezo, ata adoptar, inevitablemente, unha perspectiva na que se toma parte activa nos feitos relatados. Gustoume, en fin, esta novela: unha diáfana alegación en contra da sociedade oligárquica e controladora da vida dos cidadáns e cidadás. Velaí, ao meu xuízo, un dos seus méritos, e non quixera concluír sen salientar a atractiva foto de cuberta que chega da man de Anxo Cabada (autor tamén da foto do autor que arriba reproduzo).  Lean e xulguen.

Ramón Nicolás

Pedro Feijoo sobre «Os fillos do mar»: «Quería ofrecer unha historia entretida, cun ritmo rápido, fresco e directo»

Entrevistas,Narrativa

Ramón Nicolás publica no número 176 da revista Qué leer unha entrevista con Pedro Feijoo, autor da novela Os fillos do mar.

Pedro Feijoo, cun «Quixote» no peto e Woody Allen na retina

Feijoo destapouse como un narrador excelente. A súa novela Os fillos do mar, editada en Xerais, converteuse nun dos libros máis destacados da tempada.

Pedro Feijoo (Vigo, 1975) posúe unha formación filolóxica, pero exerceu profesionalmente como músico no grupo «Lamatumbá» durante algúns anos. Publicou un ensaio titulado Cousas do <<Galicia>>, por Castelao (1997) e Viva ou Fu Remol! (2005). Na actualidade traballa nun estudio musical e compaxina este labor coa creación literaria. Nesta, que é a súa primeira novela, presenta unha trepidante trama que nos fai viaxar dende os tesouros dos Galeóns de Rande ata a actualidade.

-Son compatibles as súas dedicacións á música e á literatura?

-Compatibles, si. De feito, non vexo nada estraño en que alguén que pasou boa parte da súa vida expresando o que sente a través da música o faga agora mediante a literatura. Agora ben: o que non son, polo menos para min, é simultaneables, é dicir, todo o proceso de elaboración dun  texto esixe tanto unha dedicación coma unha concentración que acaban por absorberte. Pouco tempo queda non só para a música, se non practicamente para todo o demais. Cousas de estar a aprender aínda o oficio, supoño…

-Que o levou a abordar unha historia tan complexa na súa novela?

-Con total certeza, o desexo de entreter e enriquecer o lector. Esta novela naceu dunha conversa coa miña muller na que ambos os dous falabamos sobre todo aquilo que nos gustaría encontrar na nosa próxima lectura. Acción, suspense, historia, humor, coñecemento e, ademais, nun ámbito que nos resultase coñecido, familiar… Para cando nos decatamos, tiñamos sobre a mesa todos os ingredientes cos que preparar un cóctel bastante substancioso.

-A novela reúne con éxito características de diversos subxéneros…

- Tiña ganas de ofrecer unha historia entretida, cun ritmo rápido, especialmente fresco e directo, pero que ademais achegase un pouco de luz sobre algúns aspectos da nosa propia historia aínda non o debidamente  coñecidos. Todo o demais era inevitable: é certo que a novela ten un aspecto moi cinematográfico, pero é que somos fillos dunha «cultura pop» na que todos os formatos están en contacto permanente. Mesturar historia, humor, cine, acción, cultura… Non é nada novo: levo un Don Quixote no peto e a Woody Allen na retina.

-Vigo adquire categoría protagónica, por que?

-Porque o amor é así de atrevido. Supoño que a miña intención era relacionarme coa miña cidade do mesmo modo en que, por exemplo, Eduardo Mendoza o fai coa súa  Barcelona, ou o propio Woody Allen co seu New York querido… Máis alá da súa propia historia, Vigo sempre foi unha desas cidades con carácter, toda unha idea á espera de que alguén se namorase dela. E supoño que ese é o problema: a min namoroume xa dende rapaz, e o amor… O amor non se pode explicar!

-Traballa xa noutra novela?

-Si, difícil polo de agora… Traballo nunha trama endemoñadamente arrevesada coa figura dun dos personaxes máis relevantes da nosa literatura como pano de fondo e alguén cun coitelo moi afiado nas mans…

Ramón Nicolás

 

Texto de Dionisio Pereira sobre «Iria», de Anxo Angueira: prosa lírica chea de imaxes e metáforas

Blogs,Narrativa,Presentacións

A través do blog da A. C. D. Dorna publicamos o texto íntegro de Dinisio Pereira sobre Iria a nova novela de Anxo Angueira, lido no acto de presentación, a bordo do galeón o Rei do Mar, dentro dos actos do 17 de maio en Arousa.

 

Bos días a todas e a todos. Antes que nada e como é de xustiza, teño que dar os meus parabéns máis acesos á Asociación Cultural e Deportiva “Dorna” e á Escola de Navegación Tradicional pola recuperación deste fermoso galeón que é o “Rei do Mar”, un traballo en común que honra non só aos dous colectivos, mais tamén á veciñanza da Illa de Arousa.

Serei moi breve, posto que eu non son crítico literario: tan só un historiador que ás veces tócalle investigar o mundo do mar; ademáis, compre ir lixeiros non sexa que nos veña enriba unha boa “nevada”, visto como está A Curota.

En Iria, Anxo Angueira continúa coa liña aberta na súa anterior novela, Pensa nao, publicada no ano 1999: se nista o cerne foi a épica do traballo no agro, coa traxectoria da Unión Cooperativa de Produtores de Leite de San Xián de Laíño e a esperanzada etapa republicana como transfondo, neste novo traballo os protagonistas colectivos son os traballadores do mar, das fábricas da beira do río, da carga e descarga cun aquel feminino dominante e tamén das obras públicas, nunha época, os anos 60 do século XX, na que recén alborexaba tras a “longa noite de pedra” do franquismo de posguerra. E as faenas deste protagonista colectivo, o mundo do traballo, sitúanse no Baixo Ulla e na Ría de Arousa, nun medio natural e nunha xeografía sempre presentes, que se converten tamén en protagonistas que inflúen e modelan a idiosincrasia dos personaxes, igual que nas telleiras “se coce a resistencia da terra”, en palabras do propio autor.

Anxo, estrutura o relato en tres grandes bloques. O primeiro, a narración das navegacións do galeón “Iria”, levando todo tipo de fretes por Arousa adiante, Ulla arriba, Ulla abaixo. O segundo bloque presenta, en contrapunto co primeiro, os traballos na construción do inxustificado (así hai que consideralo, porque pretendía cousa tan peregrina como regar as brañas) regadío das cuncas do Ulla e do Sar a fins dos anos sesenta. O terceiro, se cadra para respostar a Manuel Antonio (que se preguntou no seu poema Responso: “Na noite branca, á veira do mar, ¿nunca pensáchedes nos afogados”?), o autor ocúpase de facer o Memorial dos Afogados no río e no mar da Arousa, tráxica consecuencia en moitas ocasións da dura condición da xente do común. Mais os tres conflúen no final a propósito das arelas dunha vida mellor para a Humanidade vencida, que non derrotada: unha reivindicación resumida no texto daquela pancarta pendurada nas árbores da Alameda compostelá o 25 de Xullo, Día da Patria Galega, do ano 1968: “Galicia Ceibe e Socialista”.

Pero hai máis protagonistas na novela: as embarcacións, que nada son sen as persoas que as tripulan, pero que, humanizadas nas faenas compartidas, a ruína das súas cavernas descubertas no devalo das mareas, inza de bágoas os ollos dos seus antigos patróns e mariñeiros; as embarcacións, que levan nomes coñecidos por todos e todas na Federación e que son consideradas por nós inseparables compañeiras de vida: a Nova Marina, a Peza de Rabo, a Canle, o Eliseo, o Industrial, o Rei do Mar, o Nuevo Sofía….Mais O BARCO, con maiúsculas, é neste caso o galeón “Iria” que, como o mar de Manuel Antonio, de tan vivido e traballado transmuta nunha imaxinaria metáfora da insubmisión liberadora: todos e todas, aqueles e aquelas que non nos resignamos á voracidade do capital e perseguimos a xustiza e a liberdade, embarcamos nel, vamos no mesmo barco.

Iria é, neste senso, unha novela optimista, que recupera con orgullo a vella canción de protesta Venceremos nós; ao cabo venceremos nós popularizada por Pete Seeger; un optimismo esperanzado que se agradece aínda que, por veces, sexa tan difícil acreditar nel. A devandita, é unha canción que continua a ser preciso entonar, agora na defensa dos traballadores do metal que pretenden condenar en Vigo a catro anos de cadea, polo delito de defender na folga do ano 2009 os mesmos dereitos e a mesma dignidade polos que, nesta novela, os traballadores do regadío se negaron a traballar. Unha folga (a do 2009) na que, empoleirados ambos no teito dun camión, coincidín con Anxo na tarefa de amosar a solidariedade das xentes da cultura con aqueles afoutos operarios.

Porque Iria é unha novela con moita historia, como xa o fora Pensa nao: se nista o telón de fondo era o desenvolvemento dun agrarismo portador de modernidade liberadora moi cedo esnaquizado polo golpe militar do 18 de xullo de 1936, e onde eran recoñecibles múltiples lecturas da historia agraria do noso país (o reputado Labregos con ciencia de Lourenzo Fernández Prieto, por exemplo), en “Iria”, aboia a historia da resistencia galega dos anos 60, de Castrelo do Miño, do noso maio do 68, que en realidade foi no 67, da creación da UPG, da resistencia cultural e galeguista encarnada por Otero Pedrayo, Camilo Agrasar e Os Airiños de Asados….Mesmo, Anxo tivo a paciencia de ler o meu Loita de clases e represión franquista no mar e recrear, á inversa, o episodio daque

http://acddorna.org/blog/upload/rei_dio

la traiñeira de Malpica que, antes dos feitos de 1936, levaba o nome de “Republicana” e que o seu patrón, farto das presións dos falanxistas, debeu mudar polo de “Xa está ben”. E, mira por onde, se na novela o rapaz do galeón, en realidade unha reencarnación do “Matapitos” da Fiestra Valdeira de Dieste, recupera o antigo nome da súa gamela (“Republicano”) esborrallado polos franquistas e con el a rebelde tradición tricolor, de seguro que non é casualidade o feito de que, aos poucos, a tropa da Escola de Navegación Tradicional da Arousa celebre o bota-abaixo dun racusiño non menos valente e bolchevique, que leva na obra morta o nome de “Republicano”.

Na novela, por outra banda, a prosa lírica está chea de imaxes e metáforas que deixan ver o gran poeta que é Angueira. Tampouco faltan as múltiples referencias literarias en homenaxe a Manuel Antonio, Castelao, Rosalía, Valle, Otero Pedrayo, Rafael Dieste, Cabanillas, Aquilino Iglesias Albariño, ou o propio Walt Witmann (Capitán, oh meu capitán…) … e moitos máis, que converten en certa maneira a novela nunha obra en clave. Tamén en clave da Arousa, pois por aí andan Pablo Iglesias, os irmáns Allo, Parada, o estaleiro de Mougán e toda canta dorna hai e poderá haber. En clave da FGCMF, tamén, pois por aí aparecen Mörling, o agarimo pola cultura do mar e canto barco hai e poderá haber.

http://acddorna.org/blog/upload/vello%20gale%F3n.jpg

No aspecto estritamente lingüístico, o autor, como é habitual nel, non renuncia ao emprego da fala local da súa zona e sobre todo realiza unha prodixiosa recuperación do léxico mariñeiro, dialectal e mesmo da toponímia da bisbarra do Ulla e da ría de Arousa. Dí un reputado crítico literario, que tivo que ler a novela cun bo dicionario ao seu carón para entender os termos mariñeiros que emprega o autor. Mesmo, comenta que en ocasións debeu acudir a dicionarios ou léxicos especializados, como o Dicionario galego da construción naval e outros semellantes. Isto, por desgracia, non é nada novo; dende que Paco Fernández Rei dixera aquilo de que “na cultura galega hai moita costa e pouco mar”, a penas conseguimos que creacións literarias e ensaios históricos relacionados co mar sexan recibidos coa normalidade con que son acollidos os seus homónimos “terreos”. No seu día me dixeron algo semellante referido ao meu Loita de clases…: que porqué non puña ao remate un glosario de términos marítimos, porque moita xente non os ía entender. De seguro que a día de hoxe todo o mundo sabe para qué serve un hórreo ou como funciona un muíño, pero polo contrario a maioría do persoal non vé a boia cando se fala dun encascadoiro ou, mesmo, anda a remoer se a expresión “andar a balar” terá algo que ver coas ovellas ou non….Compre, pois, que continuemos a facer pedagoxía ao respecto e novelas como a de Anxo Angueira de seguro que han contribuír a iso.

Ben, quero rematar cunha anécdota e tres rexoubeiros pantallazos, como agasallo para o fardel do autor:

* Hai xa algún tempo, cando vivíamos en Castrelo, contáronme unha anécdota que, penso, é un bo exemplo do agromar da insubmisión naqueles anos 60, unha circunstancia tan ben descrita por Anxo en Iria. Era un tempo no que, pola contorna de Roxique, A Arnosa, Dena, se non saudabas á parella da Garda Civil cobrabas, e se a saudabas, cobrabas igoal. Foi un tempo no que todo o mundo coñecía o episodio do asalto ao transatlántico portugués “Santa María” no Caribe, acontecido no ano 1961, se cadra porque na tripulación había algún veciño da zona que, logo, contou a súa versión do feito protagonizado en primeira persoa polo galego Comandante Sotomayor e polo lusitano Capitán Galvao. O caso é que, un bó día, a un fato de rapaces se lles ocorreu facerlle unha trasnada á parella da Garda Civil que, en bicicleta, patrullaba entre veigas co millo xa medrado. Entón, colleron un aramio que atravesaron na pista e, cando pasou a parella, tensaron e, alá vai, a parella polo chan. E nese intre, brotou dos campos de millo un berro: “Ataca Galvao!”. Un berro que acompañou, en diante, a canta trasnada fixeron aqueles rapaces que recén descobriran a rebeldía.
* A lancha da Comandancia, en San Tomé recibe o nome de “falúa”. E aínda hoxe se escoita nas tabernas e furanchos a frase “pica cabo, que aí ven a falúa”, cando os mariñeiros demoran e as mulleres aparecen pola porta na súa procura. Unha frase que tamén fai referencia aos tempos do “can”, cando as motoras cambadesas ían a esa arte prohibida e aparecía a “falúa”: para escapar, picaban o cabo do aparello e metíanlle calor….
* Podemos acreditar, con todo o recoñecemento e admiración que nos merece, que nunca se veu que Mörling convidara a un neto, tal e como fixo en Iria na taberna do Farrucán na persoa do Cotoveo….
* De todos e todas é sabido que, sen boina, Uxío Allo perde moito…..
Mais nada.
Saúdos.

dfdf

Paz Andrade, un exemplo de galeguismo progresista. Crítica de Manuel Rodríguez Alonso sobre «Valentín Paz Andrade. Vida e obra», de Charo Portela

Biografía,Críticas,Letras_galegas

O crítico Manuel Rodríguez Alonso publica unha recensión en Galicia Confidencial sobre Valentín Paz Andrade. Vida e obra, de Charo Portela.

 

Exemplo de galeguismo progresista

Valentín Paz Andrade foi, ademais de escritor, xornalista, empresario, economista e, sobre todo, comprometido co país. Iso é alomenos o que conta Manuel Rodríguez Alonso na súa crítica literaria desta semana.

O pensamento neoconservador, do que é bo exemplo a ideoloxía do PP agora no goberno de España e de Galicia, tenta presentar o galeguismo ou incluso o propio galego como algo atrasado, que non está de acordo cos tempos actuais e que equivale a ruralismo ou mesmo a un idealismo edénico de escritores e intelectuais utópicos e pouco realistas, así como desprezadores do progreso e mais do desenvolvemento económico. Ese é, por exemplo, o espírito que anima o chamado coloquialmente Decreto de plurilingüismo. A biografía de Paz Andrade, que hoxe comentamos aquí, é o mellor desmentido para esta versión falsa, interesada e túzara do galeguismo.
Esa interpetación negativa do galeguismo só é produto da incultura e do que Manuel Rivas chamou acertadamente tuzarismo. Por iso, cremos que é un acerto que este Día das Letras se dedicase á figura de Valentín Paz Andrade. Quen queira achegarse ao que supuxo a figura de Paz Andrade na literatura galega, mais tamén na historia moderna de Galicia, debe ler a biografía que do homenaxeado deste ano publica Charo Portela e comentamos hoxe, porque Paz Andrade non só foi un escritor, senón tamén un gran xornalista, así como empresario e economista e todo iso sen esquecer nunca o seu galeguismo, que lles dá sentido a unha vida e obra que, como ben sinalou, o meu vello mestre do instituto vigués Santa Irene Méndez Ferrín –ese si que foi un verdadeiro profesor e non os Moreno, Bobes, García e compañía que soportamos despois en Compostela- é o grande manifesto político e económico do nacionalismo progresista.
A biógrafa estuda acertadamente o período de formación de Paz Andrade, en Pontevedra e mais na universidade compostelá, coa tutela do seu tío e poeta Xoán Bautista Andrade e tamén co maxisterio directo de Losada Diéguez ou o propio Castelao, na Pontevedra dos primeiros vinte anos do século XX. Tras a experiencia da guerra de África, Paz Andrade dirixirá ese mito do xornalismo galego que foi o diario Galicia. A autora tamén reflicte o papel representado na política e no galeguismo por Paz Andrade nos anos da República. Sinala así mesmo nesta etapa o vencellamento do homenaxeado co mundo da pesca e da economía, que culminará non só coa dirección da revista Industrias Pesqueras (a partir de 1942), senón coa fundación de Pescanova (1960).
O proxecto vital de Paz Andrade, como o de tantos galeguistas e demócratas, vese crebado polo franquismo e sufrirá tres desterros, nun dos cales comezará a súa traxectoria como poeta. Mais na posguerra a autora describe axeitadamente como Paz Andrade se converte nun grande especialista en temas pesqueiros e no notable economista de Galicia como tarea ou La marginación de Galicia. Do mesmo xeito salienta a produción literaria do biografiado con obras rechamantes como o Pranto Matricial (1955), elexía a Castelao, ou con ese grande ensaio que é Castelao na luz e na sombra (1982). Por último, destaca o papel representado por Paz Andrade no posfranquismo como membro da Comisión dos Dez que, entre outras cousas, conseguirá que Galicia sexa considerada nacionalidade histórica, como Cataluña ou o País Vasco. Como colofón dálle o espazo debido á participación como orador de Paz Andrade na célebre manifestación do 4 de decembro de 1977 en Vigo a prol da autonomía.
Mais o gran mérito do libro é que a autora consegue incardinar a vida e os feitos de Paz no devir histórico e cultural de Galicia desde o ano do nacemento do escritor, o mítico 1898. Paz Andrade participou en grandes actos da nosa historia: a Celebración do Día de Galicia de 1930 no Teatro García Barbón vigués; colaborou estreitamente con Castelao na preguerra; foi un dos fundadores de Pescanova nos sesenta; como economista subliñou a marxinación de Galicia nos tempos do desarrollismo ; no eido cultural, ademais da súa produción poética e ensaística, tendeu lazos co exilio americano.
Segundo o lector vai avanzando nesa peripecia vital do homenaxeado deste ano no Día das Letras, revive a historia de Galicia desde o 98 ata o 19 de maio de 1987, ano en que falece Paz Andrade. As referencias a estes feitos históricos e culturais actúan sobre este lector como un aguillón para lembrar, se é unha persoa con certa formación galeguista, ou, no caso de non o ser, para informarse máis sobre eses eventos fundamentais na historia de Galicia.
Acerta a autora ao darnos a imaxe dun intelectual e economista galeguista, mais, como subliñabamos máis arriba, de talante claramente progresista. Fronte aos que ven o galeguismo e o galego como algo propio do pasado e mesmo localista e isolacionista, Paz defende un capitalismo moderno no que Galicia aproveita os seus recursos e non se deixa explotar polo capitalismo estatal ou de fóra. Desenvolve empresas que marcan un fito nos adiantos tecnolóxicos, como é o caso de Pescanova.
Cómpre así mesmo que non esquezamos as súas consideracións sobre o galego. Pola súa actividade como técnico da pesca, Paz Andrade tivo que viaxar por zonas de África do Sur, das antigas colonias portuguesas e tamén do Brasil. Alí decatouse de que o galego non era unha lingua pequena e illada, senón unha lingua universal, pois co seu galego entendía perfectamente os que falaban portugués en África ou tamén no Brasil.
Por iso, fronte ao isolacionismo en relación co portugués, defendido nos primeiros oitenta polos normativizadores do galego do ILG, propón non romper a primitiva relación co portugués e recuperar a unidade galego-portuguesa medieval, aínda que dun xeito realista e sen caer nun reintegracionismo que puider ser pouco efectivo. Esta postura seica, como sinala a autora, lle causou certa desconfianza por parte dos membros da Academia no remate dos setenta e nos primeiros oitenta. Foi mágoa que na normativización e normalización do galego non se tivesen en conta opinións coma estas de Paz Andrade e que todo se deixase nas mans dos filólogos do ILGa, pois como dixo alguén a propósito da guerra (a guerra era demasiado seria para deixala só nas mans dos militares), podemos dicir que a lingua é unha cousa demasiado seria para deixala só nas mans dos filólogos. E sobre todo se os filólogos se formaron na Escola Lingüística Española e españolista dos Pidal, Dámaso Alonso, Alvar, Consello de Investigaciones Científicas…, que adoitan considerar só o galego como unha lingua dialectal e lírica e sen tradición literaria.
En fin, no referente á obra literaria a autora analiza ben e valora a poesía e o ensaio de Paz Andrade e o espazo dedicado a este tema resulta suxestivo e move á lectura do homenaxeado, que os non profesionais da literatura poden comezar polo Pranto Matricial, continuar con algúns artigos sobre a marxinación económica de Galicia e, se gustan da historia, co maxistral ensaio sobre Castelao Castelao na luz e na sombra, que Valentín publicou hai agora trinta anos, no 82 e que acaba de reeditarse estes días.
É de salientar así mesmo a importancia dada pola autora á correspondencia de Paz Andrade e o coidado apéndice bibliográfico. Despois de ler este libro sobre Paz Andrade, xa non cabe, como fai o tuzarismo, considerar o galeguismo como unha cousa de intelectuais atrasados, localistas, enraizados no rural ou alleos á civilización moderna, senón como un movemento onde a arela de progreso e universalidade son valores supremos, sen por iso perder a identidade galega. E iso nestes tempos de globalización vale un mundo.
Para rematarmos, só nos queda engadir que se alguén quere acceder á figura de Paz Andrade dun xeito máis sinxelo e mesmo con antoloxía dos seus textos pode acudir a outras obras editadas nestes días como o volume que a mesma autora, Charo Portela, publicou na colección Merlín, tamén de Xerais, ou aos dous volumes tamén sobre Paz Andrade (biografía e antoloxía) que Xan Carballa deu ao prelo en Galaxia.

«As rapazas de Xan», de Manuel Iglesias Turnes: novela popular

Blogs,Narrativa,Presentacións

Manuel Bragado, director de Xerais, comentou en Brétemas a presentación en Negreira de As rapazas de Xan, de Manuel Iglesias Turnes.

 

Novela popular

Nunha presentación memorable, extraordinaria, diante de máis de 150 persoas que ateigaron o auditorio da Casa da Cultura de Negreira, Suso de Toro definiu As rapazas de Xan como «unha novela popular en todos os sentidos, xa que ten emoción, ten intriga, ten enredo, ten  un estilo marabilloso transformando a fala popular en lingua literaria». Remataba así unha intervención na que o autor de Sete palabras iniciara a glosa da primeira obra de Manuel Iglesias Turnes relatando o mito de Palas Atenea que nacera enteira, adulta e armada, da cabeza de Zeus para situar «unha novela que naceu enteira, cabalmente do mundo da infancia, esa fonte das persoas que mana dentro de nós». Referiuse logo Suso ao mundo retratado n’ As rapazas de Xan «é o que Manolo Turnes sinte que pertence, o que coñeceu na súa infancia, o que preexistía antes do seu nacemento, un mundo situado nun momento histórico moi concreto cando os pobres de Europa emigraban cara América»: «Esta novela fala, ademais, do franquismo, de como as aldeas vivían baixo o xugo da parroquia, das humillaciónse e do temor, dun pobo amedrentado polo crego ou pola parella da Garda Civil, fala dun pobo que quería vivir doutra maneira. Fala sen mixiricadas nin idealizacións da aldea, dun campo cheo de xente, moita xente de todas as xeracións. Nesta novela esta cabalmente todo o mundo que foi», rematou.

Amena e detallada biografía: «Valentín Paz Andrade. Biografía e antoloxía», de Charo Portela. Crítica de Carmen Ferreira

18 Maio 2012

Infantil,Letras_galegas,Merlín

Carmen Ferreira Boo publicou en El Correo Gallego unha recensión crítica sobre Valentín Paz Andrade. Biografía e antoloxía, de Charo Portela, ilustrado por Jaime Asensi.

 

Valentín Paz Andrade e o labor a prol do galeguismo

Edicións Xerais de Galicia ofrece unha obra para o lectorado mozo sobre o homenaxeado no Día das Letras Galegas 2012

Neste ano Edicións Xerais de Galicia, con motivo do Día das Letras Galegas 2012, sacou do prelo unha obra que se achega á figura homenaxeada, Valentín Paz Andrade (Lérez, Pontevedra, 23 abril 1898-Vigo, 19 maio 1987) quen tamén está de aniversario polo seu vinte e cinco cabodano.

Esta proposta presenta unha interesante biografía, unha ampla cronoloxía e unha pequena antoloxía, baixo o título Valentín Paz Andrade. Biografía e antoloxía, realizada por Charo Portela Yáñez (Pontevedra, 1963) e con ilustracións figurativas de Jaime Asensi (Vilagarcía de Arousa, 1957).

 

ESTRUTURA DA OBRA.

A obra estrutúrase en tres partes ben diferenciadas. Na primeira ofrécese unha amena e detallada biografía dividida en apartados nos que se desenvolven os primeiros anos da súa infancia en Pontevedra, os anos de estudante en Santiago, o seu activismo político, as súas actividades xornalísticas e empresariais e as súas achegas literarias e ensaísticas que permiten construír unha ollada multidisciplinar deste galeguista comprometido no seu labor como avogado, empresario, especialista en temas pesqueiros, político, poeta e xornalista.

Este percorrido biográfico, que se ilustra con interesantes materiais documentais e gráficos como fotografías, debuxos, cubertas de obras e fragmentos de poemas, discursos e cartas, reflicte o galeguismo de Paz Andrade, presente non só na súa obra literaria e nas súas achegas xornalísticas, que incluso o levou a fundar Galicia. Diario de Vigo, senón tamén na súa actividade empresarial en xeral, neste caso cómpre salientar a posta en marcha da factoría industrial de Pescanova.

A segunda parte ofrece unha completa cronoloxía que esquematiza a biografía anteriormente presentada. E, finalmente, a terceira é unha antoloxía na que se escollen seis composicións poéticas, publicadas en Pranto matricial (1955), Sementeira do vento (1968), Cen chaves de sombra (1979) e Cartafol de Homenaxe a Ramón Otero Pedrayo (1986): “O que todo galego choraría”, que fala do amor a Galicia; “Cando ti volvas” que chora a morte do seu amigo Castelao; “Boas-vinces, mariñeiros” onde retrata a vida dos mariñeiros; o soneto “Catorce versos no liño”; e os poemas en homenaxe a Ramón Otero Pedrayo “A outra Trasalva” e “Agora…”.

 

TEXTO ENSAÍSTICO. Tamén se reproducen un texto ensaístico, “O tesouro esquecido”, tirado do ensaio bio-literario A galecidade na obra de Guimarães Rosa (1978) no que reflexiona sobre a expansión ultramarina do galego; e o texto xornalístico ‘Sentimento e ideal’ (A Fouce, Bos Aires, 1 abril 1931) no que fala de converter o sentimento de amor por Galicia en ideal e acción dinámica que atope na loita autonomista o seu cauce de actuación.

Unha obra interesante e imprescindible para que o lectorado mozo coñeza o polifacético Valentín Paz Andrade, ponte entre a emigración e a Galicia interior.

Carmen Ferreira Boo

A «Poesía completa» de Valentín Paz Andrade. Artigo de Gregorio Ferreiro Fente

Artigos literarios,Clásicos,Críticas,Letras_galegas,Poesía

Gregorio Ferreiro Fente, editor da Poesía completa de Valentín Paz Andrade. publicou onte en Faro de Vigo e La Opinión un artigo sobre a poesía de Valentín Paz Andrade (pode lerse completo aquí) no que tamén falaba especificamente da edición da Poesía completa.

Poesía completa

En edición literaria ao meu coidado, Xerais acaba de publicar a Poesía completa de Valentín Paz–Andrade nun groso volume no que se inclúen, amais dos textos xa coñecidos, unha copiosa obra inédita conformada por sete poemarios completos, outros dous máis fragmentarios, así como por varios poemas soltos. Entre estes textos destacan, pola súa transcendencia dentro do noso sistema literario, os tres libros de poemas que escribiu durante a Guerra Civil (A serra: cantos do desterro branco; Sangue na neve: etopea da serra e Cantos da aguia e do lobo), xa que se trata do maior corpus individual coñecido ata a data de poesía en galego deste período tan ermo da literatura de noso.

Constitúen auténticas xoias igualmente os tres títulos posteriores cuxo núcleo temático é a emigración, unha saga poética que un Paz–Andrade moi influenciado polo Canto general (1950) de Pablo Neruda inicia

con Canto do pobo disperso (1955),continúa con Canto reuncial de Galiza (1980) e que culmina,en 1984,con Áurea ora de Galiza.

Os tres cantos poden ser considerados un intento delongado no tempo de compor un himno á historia social de Galicia no que non faltan elementos épicos.

Concorren estes achados á homenaxe tan merecida que este ano a Real Academia Galega e, con ela, toda Galicia, lle tributa no Día das Letras Galegas a este escritor nado en Lérez, pero que construíu todo un universo poético ollando o mar desde a súa casa de Pousa Nova do Mar en Samil,Vigo.

 

Ler o artigo completo.

Novidade: «As meigas de Lupa», de María Solar. Unha emocionante novela de intriga

Fóra de Xogo,Novidades,Xuvenil

As Meigas de Lupa, de María Solar, é unha das novidades da colección Fóra de Xogo.

María colleu un avión a Santiago de Compostela, onde a esperan os seus curmáns Pablo e Martiño, para pasar unha semana de vacacións coa avoa Berta. Unha sorpresa agarda aos tres rapaces na casa de Santa Cruz de Ribadulla: deberán compartir a estancia con varias amigas da avoa, que veñen participar nun congreso de meigas. Tras a desaparición dunha vella chave da avoa e tras a presenza daquelas mulleres agóchase a historia dun segredo milenario, que foi gardado xeración tras xeración, que pasou de bocas a oídos, unha e outra vez, e que nunca se contou a quen non era merecedor de sabelo. Unha emocionante novela de intriga no século XXI. Unha trepidante viaxe no tempo á Galicia castrexa do primeiro século, cando chegaron aos territorios da raíña Lupa uns estranxeiros que traían o corpo do Apóstolo Santiago desde a afastada Palestina.

«Iria», de Anxo Angueira: homenaxe á lingua nacional, por Francisco Martínez Bouzas

Artigos literarios,Blogs,Narrativa

Francisco Martínez Bouzas rende no seu blog Nove noites unha homenaxe a  Iria a nova novela de Anxo Angueira.

 

«Iria», homenaxe á lingua nacional

Non é isto recensión nin comentario valorativo ningún –ocasión haberá para facelo- de Iria, a novela de Anxo Angueira que, moi ben enfornada, acaba de editar Xerais. É  a reprodución dalgúns fragmentos onde o galego estoura con todos os seus bríos, que están aí, nas súas entrañas, no seu xenio, na súa cerna desde que foi unha lingua prerromana, latina e medieval. Lingua literaria e lingua popular dunha nación con dous mil anos de memoria. A lingua de Iriaé unha lingua xenerosa, ricaz e farturenta, que recupera a lingua oral, o rexistro familiar, dialectal, a toponimia secular e que as mans do escritor converte en galego literario, en transgresión, secasí, da norma estándar, á que, porén, respecta enriquecéndoa co emprego das variantes gramaticais, coa morfoloxía verbal da banda de Laíño e doutros lugares que xa resoaban entre os nosos clásicos.

Un festival, xa que logo da lingua, do idioma milenario, alleo ás deturpacións e castelanismos. Unha ferventía de topónimos, léxico labrego e mariñeiro, que nos asolaga, xaora, nun alto mar avalado de sensacións, figuras imaxinais  de embriangante fascinación.

Velaquí pois neste 17 de maio unha homenaxe á lingua de noso na escrita de Anxo Angueira.

……….

“Agora na proa, Lens e o mariñeiro envergan e arman a trinqueta e o foque nos estais do caperol e no da punta do bauprés. Largan escotas por couse para a empopada. Miguéns caza a escota da maior. O patrón, agora xa no leme, sen abadona-la paipa, corre  a argola cara a couse no varón. Miguéns repasa aparellos, cabos e nós. O rapaz asubía. Renxen táboas e relingas. O Iria por fin colle aire e respira, subindo na devalante e no nortiño. Foise a néboa e maila noite. Faise día, un chumbo fusco, arrefriado, que tingue de gris os lenzos do galeón, as chemineas das fábricas de Catoira, o esteiro do Ulla. E o Iria colle aire e unha reprise entrecortada, camiño do mar da Arousa, camiño do barro ou da madeira ou do sal ou do que non se sabe. Camiño dun infinito de illas, insuas e illotes, de cons e morosas, de agullas, aguillóns, aguiúnchos e angueiros, de areas, arnelas, arnosas, areosos, areais, ríos, regatos, vaos, bancais, bicos, bois, cabalos, bolos, cabezos, lombos, carreiros, castelos, castros, comboas, concheiros e conchidos, cousos, cruces, cubertos, fontes, esteiros, forcadas, fuciños, furados, navallas, novas, laxes, lobeiras, ostreiras, polbeiras, mesas, pombeiros, pateiros, praias, pedras, pedriñas, petóns, covas, baixos, abrigos, puntas, puntais, pragueiros, peiráns, portos, pozos, ribeiras, saltos, santos, seixos, sinais, torres, touzas, remexedoiros. Camiño dunha infinita, enferruxada, revirada rede de rías dentro da ría labirinto Arousa”.

……….

 

“A dorna Maruxa fica entre as estrelas apagadas do ronsel do Iria que a Xa está ben vai amatando. O mozo rema de meo e muda a vela de banda pasando a escota a proa do mastro. Sentado na tilla, lombo contra o pau, iza na verga e morde a driza na ichama de couse. Busca a escota rebulideira, pásaa por tras do banco do cufiño, caza e vira pola caverna de couse. Nunha man o leme e noutra a escota, o mozo bolina cara ó Chufre bricando entre os salseiros. María camiña cara á proa do galeón por agacharse.

-Seica se acabou o barro de Dena?

-Caza, Miguéns!

-Ou andades noutro contrabando?

-En que andas ti, María?

María bole, abre o zapón e métese no tambuche de proa. A Marquesa ergue a testa, busca de novo o conchego  e olla para outro lado”

 

……….

 

“Hai afogamentos que ceban a súa crueldade, se é do caso, nunha mesma familia. A min vénseme ás mentes neste tema a acordanza dos de Merino, os de Merino da Arousa. Os de Merino deste afogamento foron o pai, Ramón Núñez Suárez, de corenta e catro anos, e os seus fillos Sergio Ramón, de vinte e dous, e Mariano,de vinte e un. Patroneaba o barco que era de seu, José dios Outenda, vinte e catro anos, o Ferreiriño. Afogano os catro.

O barco era do mexillón, que foran levar unha boa carga del ó Caramiñal. Pois cando viñan de volta para a Arousa, alí pola Ostreira, que é un illote que xa ten dado ben de sustos, o barco afundiu e os catro tripulantes, os catro da Arousa, afogano…”

 

……….

 

“Maña de día limpo do verán primeiro. A maré está no socheo. Cabalos ceibos pacen na herba, nas flores e nos lirios, no toxo cativo da insua das isuas, a insua de Bexo e  da Vacariza. As dornas e os mecos de Porto, Cesures, Requeixo e da Ponte soben polo lombo da Rubia regresando, a bolinar, cheos os paneis e as cadeiras de robaliza, solla e muxo. De muxo batalleiro e franco, que ten a cuncha dourada na cabeza, e do muxo de fondo e lama, o galludo e bocacho, menos apreciado. Regresan dos lances de luzada por tramallo de balar e tallada de canas. O norte da mañá enche as relingas e o ollado do remo do temón nos mecos canta no tolete de popa coas viradas. Por riba dos mecos e das dornas soben do mar carráns e pardelas. Apegada á ribeira de Vilar, unha frecha rasante de corvos mariños adianta lambendo o canaval de xuncos e canivelas. Corvos do monte pousan nos brazos dos cruceiros e no bico das cavernas dun costal, afundindo entre a lama e a herba da ribeira na punta dos Paxaros, ósos negros dun vello galeón de antano, brillantes ó sol limpo da mañá”

 (Anxo Angueira, Iria, Edicións Xerais, Vigo, 2012, páxinas 20-21, 80-81, 226- 227, 253-254)

Novidade: «Un niño no xardín», de Xoán Neira: un xardin de versos

Infantil,Novidades,Sopa de Libros

Un niño no xardín, de Xoán Neira, con ilustracións de Ánxeles Ferrer, é unha das novidades de Sopa de Libros.

Un niño no xardín dirixe unha ollada pausada e contemplativa a un xardín de versos que muda co paso das estacións, onde as flores cantan e falan as fontes; os paxaros sorrín e o xardineiro sementa palabras para recoller poemas.

En Lugo con Waldemar. A reivindicación dun mago aventureiro

Crónica,Presentacións

Manuel Bragado, director de Xerais, comentou en Brétemas a presentación en Lugo de O misterioso Dr. Saa, libro que publicou Xerais, subtitulado A historia do Conde de Waldemar, ilusionista, prestidixitador e telépata, de Xosé Díaz Díaz e Belén Fernández Guzmán.

 

En Lugo con Waldemar

Tras asistir aos actos da mañá en Vigo, viaxei con Pedro Feijoo a Lugo para participar no serán da Feira do Libro. Utilizamos de novo o sistema de dobre sesión, primeiro presentamos Os fillos do mar e logo O misterioso Doutor Saa, a biografía sobre o ilusionista e prestidixitador de Portotmarín Conde de Waldemar preparada por Xosé Díaz e Belén Fernández. O serán constituíu unha reivindicación do papel da memoria nun país esquecedeiro, con especial atención aos vínculos de Waldemar coa cidade de Lugo, o lugar de regreso despois de calquera dos longos periplos polo mundo do mago. Xosé Díaz , despois de contar a anécdota deliciosa da galiña dos voso de ouro, protagonizado polo doutor Saa e rescatada por Trapero Pardo, reclamou un lugar para el no rueiro da cidade. Belén Fernández abordou a figura de Waldemar como emigrante e aventureiro, adiantando a hipótese da súa probable influencia no fenómeno literario latinoamericano do realismo máxico. Un magnífico serán das letras.

«Valentín Paz-Andrade: ¡poeta!», por Xesús Alonso Montero. Artigo sobre a «Poesía completa»

17 Maio 2012

Artigos literarios,Letras_galegas,Poesía

O profesor Xesús Alonso Montero publicou en La Voz de Galicia un artigo literario no que valora a aparición da Poesía completa de Valentín Paz Andrade.

 

Valentín Paz-Andrade: ¡poeta!

Antonte tiven o privilexio de ler a Poesía completa de don Valentín, a quen homenaxearemos, coas gabanzas debidas, o 17, día maior da República das Letras Galegas. Débolle a copia mecanográfica das 750 páxinas a Manuel Bragado, director de Xerais, que porá nas mans do común, en forma impresa, o próximo 14, este volume que vai sorprender e confortar aínda os lectores máis atentos da obra poética édita de Paz Andrade. O editor literario, prologuista e anotador deste volume é o profesor Gregorio Ferreiro Fente, que xa no ano 2001 fixera un útil e pioneiro achegamento dos “poemas escritos na guerra” polo polifacético escritor.

De don Valentín, os eruditos literarios (e, quizais, pouco máis) coñecen, e recoñecen, tres poemarios, os únicos publicados: Pranto matricial (1955), Sementeira do vento (1968) Cen chaves de sombra (1979). Teño a impresión de que o título máis gabado é Pranto matricial, un epicedio sobre Castelao construído con moita arte e digno de ser recitado por rapsodas un pouco épicos. Pois ben, Paz Andrade, moito antes, en 1937, escribiu tres libros de poemas que o día 14 deixarán de ser inéditos: A serra. Cantos do desterro branco, Sangue na neve. Etopea da serra e Cantos da aguia e do lobo. O que Paz Andrade conta e canta nestes tres poemarios é a xeografia e a antropoloxía cultural de Serra da Queixa, na que o autor estiro desterrado (ou confinado) en datas moi desacougantes da Guerra civil. Repárese nos títulos de moitas composicións: Claro sangue da terra, Paisaxe, 0 carro, A fouce, A fornada, As casas da serra son tobos da xente, 0 lobo, A partida, 0 cabalo, Noite de lobos… Don Ramón Otero Pedrayo, poeta da xeografía, gustaría destas composicións, moitas das cales ilustrarían moi axeitadamente os estudos do profesor Augusto Pérez Alberti sobre a Serra de Queixa. Hai, ás veces, romances, como Noile de sangue na aldea, nos que o autor non se subtrae dos modos poéticos de García Lorca.

O 17 lerei nos fastos literarios do día un breve estudo no que argumentarei que estes tres libros converten a Valentín Paz Andrade nun poeta de notable entidade, nun poeta superior do coñecido ata o de agora.

Xesús Alonso Montero

Carlos Callón: «Para avanzar nos dereitos lingüísticos hai que usar a nosa lingua». Entrevista de Mar Varela

16 Maio 2012

Crónica,Entrevistas

A edición de Carballo de La Voz de Galicia publica unha entrevista de Mar Varela con Carlos Callón a raíz da presentación de Como defenderes os teus dereitos lingüísticos.

Carlos Callón: «O futuro do galego está nas persoas que non o falan»

Ou filólogo, gañador do concurso de artigos normalizadores de Carballo, presentou onte en Malpica ou seu novo libro

O profesor Carlos Callón Torres (Ribeira, 1978) viaxou onte ata Malpica para presentar un dos seus libros, Como defenderes os teus dereitos lingüísticos, no que propón que os cidadáns revitalicen a lingua galega día a día, a través de «pequenas accións, concretas e realizábeis». Callón, presidente da Mesa pola Normalización Lingüística e portavoz da plataforma Queremos Galego, regresará mañá a Bergantiños para recoller en Carballo o galardón do oitavo Premio a Artigos Xornalísticos Normalizadores, convocado polo Concello. Será nun acto (a partir das 21.00 horas, no Pazo da Cultura) no que tamén actuará o grupo Sés.

-¿Cales son esas pequenas accións que se poden facer?

-Todos e todas podemos sementar un futuro diferente para o noso idioma e iso podemos conseguilo a través de pequenas accións, porque ás veces os pequenos xestos poden proporcionar grandes transformacións. Non hai nada máis revolucionario e con maior fortuna para avanzar nos dereitos lingüísticos que usar a nosa lingua, a pesar das dificultades sociais que podamos atopar. Basta con escoller o galego alí onde temos opción e alí onde non a temos, pedir que nos deixen usar o noso idioma.

 

-¿Como é a situación actual?

-Desgrazadamente, cada vez atopamos máis obstáculos e comprobamos que é máis difícil poder vivir no noso propio idioma na nosa propia terra.

-¿Que lugares son eses nos que aínda non se pode usar o galego?

-Hai moitísimos, en case todos ámbitos sociais atopamos dificultades. Por exemplo, hai dous anos distribuíuse un programa informático aos xulgados galegos que impide usar o noso idioma. Antes en cambio, si que podían.

 

-¿De que trata o artigo co que gañou o premio de Carballo?

-Titúlase Fai teu o galego e plasma a idea de que calquera persoa que queira pode formar parte da comunidade lingüística galega e que mesmo o futuro do galego está nas persoas que aínda non o falan. Propoño unha serie de pequenos consellos sobre como pasar de ser galego calante a galego falante e como romper o perxuizo de pensar que alguén no é capaz de falar galego. É un convite, que todo o mundo saiba que o galego é de todos e que todos podemos falalo.

Cando a poesía é unha bala. Crítica de Xosé Manuel Eyré sobre «transmuta», de Xabier Cordal

Críticas,Poesía

Xosé Manuel Eyré publicou en Galicia confidencial unha recensión crítica sobre transmuta de Xabier Cordal.

 

Sintaxe de cando a poesía é unha bala

Xosé Manuel Eyré aborda esta semana de ‘Transmuta’, un poemario de Xabier Cordal, editado por Galaxia e que fala desa poesía que é unha batalla de todos os días.

O primeiro poema podería titularse “vin a primeira imaxe”, mais o certo é que, se nos deixamso guiar pola convención, tal título non excede da primeira. Porén, se a poesía é unha bala, de primeiras debemos ter en conta que non é poesía convencional senón tentativa de furar calquera convención. E esta dos títulos é unha. Que, se en realidade existe no poemario algo semellante, é simplemente pola necesidade de marcar cando comeza un novo poema, tendo moi en conta, porén, que unha bala non é distinta doutra seguida ou anterior xa que o obxectivo sobre o que se percuta tampouco semella ser diferente senón sempre a mesma soga arredor do pescozo da xente. De aí que o poema pretenda ser obxectivo, e polo tanto adopte estratexia descritiva, superpoñendo, sobre esa obxectividade un feito poético trascendental, que foxe de toda banalidade anecdótica e se volve autoreferencial porque el, o poema crea o seu propio mundo desde a súa necesidade expresiva.
Cando a poesía é unha bala, tal cousa pode parecer sorpresiva, mais a toda hora estamos a falar de poesía porque a batalla é de todos os días.
Cando a poesía é unha bala, se triras do anel a cervexa pode ser de salgueiro e a frialdade da atmosfera, a frialdade do mundo, a codia que hai que atravesar.
Desde o valor nutricio ou referencial do cotián, do cotián e a incompresnsión ou non doada asimilación do extraordinario. Porque, o certo é que somos, humanos, materia escura, cómpre sabelo, por natureza, mais o poeta sabe, por experiencia propia e tantas veces poética, que calquera mergullo nesta natureza real e lóxica tende ao infinito de non solucionar nada, de non solucionarlle nada á estirpe de entre a dolor e a lembranza (cantas veces todo pracer só é iso, lembranza!).
Cando a poesía é unha bala, non te sorprendas, lector, se é breve, obxectiva- unha bala é unha bala- e contundente,como a necesidade de botar fóra o cancro da desnaturalización que levamos dentro.
Cando a poesía é unha bala tamén é conveniente saber valorar o silencios. Porque cando a poesía é unha bala non falamos de poesía convencional e, polo tanto, debemos estar atentos a todo o que pareza a-literario, como, por exemplo os xogos cos títulos, que pode non habelos, literalmente non habelos, ou poden ser simples suxestións entre parénteses, do  mesmo xeito que o propio poema tamén vai mutando, porque como natureza verbal e viva e comunicativa transparenta a pulsión interior que o leva a fragmentarse e reconcentrarse nunha brutal tentativa expresiva.
Cando a poesía é unha bala tamén é sorpresa e xa estamos, encetada, na segunda das partes do pomeario. Si, mais a soidade segue a ser a soidade, como afastamento do mundo que nos penetrra desde a información, ou como autoafastamento a que leva a que a necesidade de autorecoñecemento no caos do mundo. E non pode facerse raro que o poema sexa a suma de dúas voces, a inteiror e a(s) exterior (es). Non, porque cando a poesía é unha bala… a poesía é unha proposta, unha proposta analítica, tan simple ou tan complexa como un(ha tentativa de) caligrama ou unha descrición que remate cunha onomatopea en inglés, porque a poesía, esta poesía, sempre é delirio ( a soidae, o amor, a incomprensión) como texto contraposto á razón (autora das atrocidades que nso rodean  e non nos asustan)
Cando a poesía é unha bala, é unha bala desesperada, e o teorema de Bell, cuántico teorema da imposibilidade, pode ser a terceira parte do poemario. E aínda que ninguén sabe xa dicilo…a liberade só existe de noite e constátase que os humanos somos constelacións de mundos diferentes/diverxentes. E en toda esa conxuntura imposibilista, o poema vólvese un pozo/gozo, retórcese visualmente, renaturalízase e baseándose en sensacións reais mesmo pode chegar a ser como un comentario sobre un filme, ou, a seguir, un making off parateatral, críptico ( coma sempre) retrato…Porque candoa poesía é como unha bala non deixa de ser oficio de beleza, nin o amor deixa de ser droga como outras formas de poder convencional. Así de brutal.
Cando a poesía é unha bala, o poeta non pode esquecer a Rosalía, “Do íntimo”.
Cando a poesía é unha bala, segue sendo necesario, e complicado, soñar. Soñar, por exemplo, cunha república. E segue violentando a descrición da(s) soidade(s).
A descrición da(s) soidade(s) humana(s), esa é a foto dos (nosos) días. Esa é a codia ( dos nosos días). E faise preciso que todo o poema se volva, se retorza nunha paréntese combativa e popular, unha paréntese combativa, popular e cultural. Porque o poema é resistencia, oposición á imposición (difrazada, ou non, de dádiva necesaria). Porque, sendo resistencia, o poema se (configura) como unha brutal crónica atemporal: mestura de pasado, de futuro e de presente, e de indiferenza e orgullo e a negrura dos que queren mal. Porque é como un poema nocturno, libre, simple e froito do traballo como os rulos do silo. Porque é a única maneria de penetrar os  círculos dantescos que nos rodean. Para o cal se reclama o auxilio da ficción, o auxilio do relato ficticio que pon en valor, e evidencia, as codias que nos (en)cerran.
Porque cando a poesía é unha bala, é unha bala libertaria.

Proxecto de Xerais para a Diversificación Curricular na ESO: Ámbito Lingüístico-social 1 e 2

Libros_texto_ESO,Novidades

Diversificación Curricular: Ámbito Lingüístico-social 1 e 2

O proxecto Xerais para Diversificación Curricular ESO: Os libros están formados por 6 unidades didácticas (que inclúen os apartados de Comunicación, Lingua e literatura galegas, Ciencias sociais e Lengua y literatura castellanas).
En cada unidade trabállanse as distintas materias, diferenciadas por cores, que compoñen o ámbito: Comunicación, Lingua e literatura galegas, Ciencias sociais e Lengua y literatura castellanas.
Comunicación. O bloque de Comunicación está organizado arredor dos seguintes apartados: Comprensión e expresión (lecturas para traballar a comprensión lectora e propostas de expresión escrita)e Tipoloxía textual (contidos vinculados á lectura inicial relacionados co traballo de tipoloxía textual).
Lingua e literatura galegas. Consta dos seguintes apartados: Gramática, Ortografía e Léxico (contidos e actividades da s ferramentas necesarias para adquirir as destrezas lingüísticas) e Literatura(aborda o estudo da literatura galega de forma cronolóxica desde a Idade Media ata o Rexurdimento, no nivel 1, e dende o XIX á actualidade, no nivel 2).
Ciencias sociais. Os contidos de Ciencias sociais preséntanse nun ámbito xeral para concretarse nun ámbito máis próximo. No nivel 1 trátanse os contidos de Xeografía e no 2, os de Historia.
Lengua y literatura castellanas. Consta dos apartados: Gramática, Ortografía e Léxico (contidos e actividades das ferramentas necesarias para adquirir as destrezas lingüísticas) e Literatura (aborda o estudo da literatura castelá de forma cronolóxica desde a Idade Media ata o século XVIII, no nivel 1, e dende o século XVIII á actualidade, no nivel 2).

AUTORAS:
Ana María del Pino Solana
Dolores Gómez Regalón

Máis información no Folleto en pdf adxunto.

Reeditado «Aire negro», de Agustín Fernández Paz, na colección Narrativa

Narrativa,Novidades

Xa está nas librerías a reedición, na colección Narrativa, de Aire negro, de Agustín Fernández Paz.

Cando o doutor Vítor Moldes comeza a traballar na clínica psiquiátrica Beira Verde, ten como primeira paciente a Laura Novo, unha muller coa memoria borrada, que ocupa as horas do día en escribir de xeito compulsivo o seu nome, aferrada a el coma se fose o único resto dalgún naufraxio emocional. Mediante unha terapia innovadora, o doutor consigue que a paciente abandoe a súa prisión interior e comece a lembrar o seu pasado. «Escríbao todo, reviva outra vez o que pasou. Escriba o que non é capaz de expresar con palabras en voz alta. Así irán collendo sentido as lembranzas que agora permanecen enmarañadas na súa memoria.» O doutor conseguirá que Laura rememore todo o que lle sucedeu nos meses anteriores, cando unha escura sombra parecía ameazar a súa vida. Ningún dos dous podía imaxinar que lle estaban abrindo a porta a unha realidade terrible, ao esqueceren que por baixo da tranquilizadora superficie da vida os terrores máis fondos agardan a ocasión propicia para destruírnos.

Os Premios Xerais 2012 fallaranse o sábado 9 de xuño na Illa de San Simón

15 Maio 2012

Noticias,Premios_Xerais

Un total de setenta e tres obras compiten este ano nos dous premios

Os xurados declararán as obras finalistas na súa primeira reunión, que se celebrará o venres, 1 de xuño. Os premios serán fallados o sábado 9 de xuño na illa de San Simón.
Edicións Xerais de Galicia, unha vez pechado o prazo de admisión de orixinais dos seus premios literarios 2012, nomeou aos membros dos dous xurados.

O xurado da XXIX edición do Premio Xerais de Novela, dotado con 15.000 euros e no que concorren trinta e dúas obras, está formado por: Xaime da Pena Ceide (avogado), Ernesto Sánchez Pombo (xornalista), María Xosé Porteiro (xornalista), Begoña Rodríguez Outeiro (profesora), Xoán Cruz (profesor) e Fran Alonso (secretario do xurado), en representación de Xerais, con voz e sen voto.

O xurado da XXVII edición do Premio Merlín de Literatura Infantil , dotado con 10.000 euros e no que concorren corenta e unha obras, está formado por: Ledicia Costas (escritora e secretaria de GALIX), Anxo Fariña (escritor, ilustrador e gañador do Premio Merlín 2011), Cristina Fernández Ameal (profesora), Silvestre Gómez Xurxo (escritor e mestre), Ánxeles Saco López (profesora) e Helena Pérez Fernández (secretaria do xurado), en representación de Xerais, con voz e sen voto.

Os dous xurados determinarán as obras finalistas na súa primeira reunión, o venres 1 de xuño, e as gañadoras, na segunda, a celebrar o sábado 9 de xuño. A festa de fallo dos premios terá lugar ese mesmo día na illa de San Simón.

A tarefa de Valentín Paz Andrade. Crítica de Ramón Nicolás

Críticas,Letras_galegas

Ramón Nicolás publicou nas páxinas do suplemento Culturas de La Voz de Galicia unha recensión crítica sobre algúns dos libros de ou sobre Valentín Paz Andrade publicados por Xerais.

 

O país como tarefa literaria

Alén dos traballos de corte máis puramente biográfico, que os houbo, extraordinariamente documentados e moi precisos para divulgar a traxectoria vital de Paz Andrade, apareceron outras publicacións guiadas pola vontade de rescatar e pór ao día algúns títulos ou obras do escritor pontevedrés.

UN LIBRO AURORAL

Entre os máis salientables cómpre se referir á reedición facsímile de Galicia como tarea que levou a cabo Edicións Xerais de Galicia: un volume hoxe inatopable na súa versión orixinal e que se publicara inicialmente polas Edicións Galicia do Centro Galego de Bos Aires e que, nesta ocasión, chega acompañado dun completo estudo introdutorio do que se responsabiliza Ramón Villares. Galicia como tarea resultou, e resulta, operativo para cifrar con fortuna  o obxectivo perseguido polo seu autor ao longo da súa vida pero, ademais disto, é considerado como un libro auroral do estudos socio-económicos galegos, un libro vixente para ollar o futuro con intelixencia, con dinamismo e esperanza.

POESÍA COMPLETA

A mesma casa editorial acolleu tamén outro volume  que reformula ou redimensiona de vez a faceta poética de Paz Andrade coñecida ata agora. Refírome ao volume Poesía completa que, da man do profesor Gregorio Ferreiro Fente, é quen de ofrecer non só os tres libros poéticos que figuran na súa bibliografía senón unha inxente e realmente sorprendente obra lírica inédita e dispersa, entre a que se integran varios poemarios completos aos que se lle deu forma no período da Guerra Civil española como os titulados A serra. Cantos do desterro branco (1937), Sangue na neve: Etopeia da serra (1937) ou Cantos da aguia e do lobo (1937), alén de recuperar outros posteriores.

DIVULGACIÓN

Para concluír coas reedicións, neste caso de pezas creativas máis ou menos breves, e desde unha perspectiva que contempla unha finalidade divulgativa, cómpre non esquecer tanto a Biografía. Antoloxía (Xerais) que subscribe Charo Portela e na que incluíu, na súa parte conclusiva, un variado repertorio de textos poéticos, xornalísticos ou ensaísticos, de especial utilidade para que o lectorado máis novo tome contacto coa obra do escritor de Lérez.

(…)

 

A guerra e os seus silencios. Crítica de Manuel Rodríguez Alonso sobre «O silencio», de Mario Regueira

14 Maio 2012

Críticas,Poesía

Manuel Rodríguez Alonso publica no seu blog, Bouvard e Pécuchet, unha recensión crítica sobre O silencio, de Mario Regueira.

 

Ata o triunfo é derrota

A guerra é o gran tema deste poemario de Regueira, poeta que anda polos trinta e poucos anos e que por iso é representación da última xeración lírica galega. Como moitos dos poetas galegos contemporáneos, Regueira é un profesional da filoloxía e mesmo un teórico da literatura. Isto explica o culturalismo deste poemario. A obra ábrese con tons épicos que nos presentan os vencedores prototípicos da II Guerra Mundial, os membros da Resistencia francesa, aínda que, malia as referencias a París, pode ser calquera resistencia. Non obstante, os vencedores non saben realmente que conseguiron con esa resistencia, posto que o poder, que trouxo a guerra, tamén interpretará qué foi a resistencia, para seguir a construír un futuro onde serán necesarias novas resistencias, nun círculo que nunca pecha.

Tras a guerra ou entre combates, aparece o silencio. Mais o silencio temos que entendelo non só fisicamente, senón tamén simbolicamente como ocultamento das causas da guerra e mesmo das consecuencias, tamén nocivas para os vencedores, posto que Despois das bombas, o reconto só deixa ver A cheminea fendida, novas / goteiras/ catro fillos mortos baixo os cascotes. Mais a resistencia posiblemente non serviu de nada, pois como a guerra, volverá ser manipulada polo poder e convertida nun metarrelato ou ata nunha simple imaxe cinematográfica ou de noticiario: París era un cabaré enorme./ E as rapazas con boina, esa figuración cincuenta anos despois (páx. 9).

É dicir, silencio sobre as causas da guerra, mais tamén silencio sobre os móbiles para resistir e, tras a guerra, posiblemente, por ese silencio, se levantará unha nova situación que seguirá a xerar novas guerras, pois o silencio rodea as causas da guerra ou mesmo a resistencia e os seus ideais son presentados, ao seu xeito, polo poder. Ao pobo, mesmo o vencedor, só lle quedan a cheminea fendida…/ catro fillos mortos baixo os cascotes (páx. 9).

Mais fronte a esta realidade ábrese o amor como escapatoria, na liña de Kavafis, pois os amantes reproducen sen quereren algúns dos poemas contemporáneos de Kavafis (páx. 10).

Tras a guerra, os causantes dela volven manipular a realidade de xeito que a batalla só son xa apoloxías de Bollywood (páx. 15). Desta maneira os inimigos e as armas da resistencia confúndense e pasan a ser o mesmo (páx. 15). Fronte a isto, a lucidez do eu lírico avisa de que antes da guerra as casas xa non eran fogares e despois dela, aínda que venzamos, so son ruínas / monte de cascallo, acobillo onde refuxiarse como animais (páx. 17).

Xa que logo o silencio do poder, aínda rematada a guerra, fai que non se fale das vellas ideas que levaron á revolta, á resistencia: A maior evolución na historia do totalitarismo foi o silencio (páx. 21). Mais perante isto queda a lucidez do vello resistente que tira coa medalla e que pide que no seu ataúde a cruz sexa substituída pola vella bandeira dos partisanos. Pero tamén queda o amor: Pensamos que nos / quitaran todo salvo o amor. O noso amor xerminará nas pedras, e no ventre fendido / dos mísiles. Tamén a poesía está para recuperar os grandes momentos de camaradería e / irmandamento.

Mais a resistencia non supón a vitoria do ideal do resistente, aínda que haxa que resistir sempre, pois a camaradería e o irmandamento dos resistentes valen xa por si sós, á marxe de posibles vitorias ou desfeitas. Malia o triunfo da resistencia, Normalizaron a violencia (páx. 23) e tras a vitoria Nos seguintes anos varias empresas armamentisticas / inventaron un tipo de granada de vivas cores, / similar a un xoguete, feita especialmente / para chamar a atención das crianzas (páx. 23).

Deste xeito aínda que se venza na Resistencia, A miña patria chámase Ruína, a súa capital, Cascallo.

En fin, o eu lírico afirma tallante que a guerra, aínda a da Resistencia, da que axiña se esquecen os seus principios revolucionarios, se é que os tivo nalgún momento, é consecuencia da depredación imperialista (páx. 53). Por outra banda Toda práctica imperialista pode resumirse nunha enorme / violación. Pero o peor non é esta violación senón o silencio que segue: Pero resumir está emparentado co esquecemento/silencio/fascismo.

A voz lírica supera esta situación polo amor, como xa vimos, mais tamén polos valores intrínsecos da resistencia como son a camaradería e o irmandamento. Ao mesmo tempo, o poeta ha de ser voz contra o esquecemento e a manipulación da mesma resistencia polo poder.

Xa que logo estamos perante un libro que polo seu léxico bélico e outras referencias fainos pensar na Europa da Resistencia antinazi, mais esta Resistencia non callou nun verdadeiro antiimperialismo, senón que o imperialismo, co silencio, co esquecemento ou coa manipulación, seguiu a perdurar tras a II Guerra Mundial. O poeta ergue a súa voz épica contra esta situación; convértese, como na epopea clásica, na voz do pobo. Podiamos pensar que Regueira caese nunha poesía social panfletaria e sen valor estético, mais o poeta, como podemos ver polos textos citados, usa de xeito adecuado a lingua (cómpre salientar o bo manexo vocabulario bélico para suxerir o clima da II Guerra Mundial e da Resistencia) e tamén imaxes vangardistas axeitadas como ese amor que xerminará nos ventres fendidos dos mísiles. Acerta con metáforas como a que define paradoxalmente ou fogar como ruína ou monte de cascallo, acobillo onde refuxiarse como animais. Está atento así mesmo á fonoestilística ou emprega axeitadamente os recursos tipográficos no verso.

Xa que logo poesía épica, mais poesía épica acorde cos nosos tempos e coas estéticas actuais, onde se conxugan ademais compromiso e calidade estética.

Por último, só nos queda felicitar o autor e editor polo colofón que leva a libro, en lembranza do movemento obreiro do Ferrol nos anos, tamén de pedra e represión, do tardofranquismo. Aquel 1972 aludido no colofón foi certamente arrepiante…, malia que algúns digan que os derradeiros anos de Franco xa non había ditadura, senón só un réxime autoritario…

Manuel Rodríguez Alonso

Pedro Feijoo sobre «Os fillos do mar»: «Quería que fose unha desas novelas che gusta ler cando estás na cama»

Entrevistas,Narrativa

Jorge Lamas publicou en La Voz de Galicia unha entrevista con Pedro Feijoo, autor da novela Os fillos do mar.

 

«Hai moitas historias en Vigo que che deixan coa boca aberta»

O exbaixista de Lamatumbá triunfa coa novela «Os fillos do mar»

Hai un ano, Pedro Feijoo decidiu colgar o seu baixo electrónico para centrarse no traballo dentro dos seus estudos musicais Muu! de Vigo. Pechaba unha longa etapa como músico en formacións tan irreverentes e divertidas como os xuvenís Kgben, Los Feliz, de Miguel Costas, ou os festeiros Lamatumbá. Polo camiño, aínda tivo tempo para facer algunhas incursións no mundo do ensaio literario. O pasado verán, nunha terraza, chegoulle a inspiración e decidiu abordar un xénero totalmente novo para el, a novela. A  acción de Os fillos do mar (Edicións Xerais) condúcenos a través do Vigo de hoxe, cidade que en boa medida protagoniza tamén a narración.

-¿Esta é a súa primeira publicación?

-Non, empecei publicando no ano 1997, cando estaba na facultade, un ensaio sobre o diario Galicia, o xornal que dirixía Valentín Paz Andrade. Encargáramo Díaz Pardo por iso é algo que gardo con moito cariño. E hai seis anos Xerais publicara ¡Viva o Fu Remol!, un ensaio sobre o mundo da música.

-¿Por que deixou o grupo Lamatumbá?

-Porque entre unhas cousas e outras pasei oito anos en Lamatumbá, e antes viña de pasar catro anos en Los Feliz. Cando me decatei levaba doce anos, que se di pronto, sen ter vacacións e coa maleta sempre a medio facer. Tiña ganas de centrarme no estudo de gravación.

-¿Como foi o proceso creativo de «Os fillos do mar»?

-A escrita xurdiu de ver outros traballos que estaban sendo publicados. Falando coa miña dona, Marta, que é máis lectora ca min, comentando o que nos gustaba, empezamos a darlle voltas a unha historia que nos gustaría atopar nun libro. Falabamos tranquilamente, na terraza, tomando unhas claras de limón. Cando nos decatamos, dúas horas e varias claras despois, tiñamos o argumento enteiro. Quedámonos mirando e dixémonos que habería que escribilo.

-Emprega algúns subterfuxios para manter a atención do lector. ¿Foi un preocupación durante o proceso de creación?

-O feito de que saíra un texto tan longo non foi algo consciente. Escribimos tranquilamente e chegamos ao final cando chegamos ao final. Pero si que pensamos en que houbese cousas que atraparan ao lector en cada páxina, que fose un deses textos que che gusta ler cando estás na cama, e segues aí, evadíndote.

-¿E por que elixiu a cidade de Vigo como escenario para desenvolver o argumento?

-Supoño que é como aquilo que din na película O silencio dos cordeiros: «Un empeza querendo o que ten preto». O espazo que eu máis coñezo é Vigo, pero logo, e é algo que tamén saíra na conversa das claras de limón, aquí hai partes da historia que son importantísimas para coñecer, incluso cousas que están a pasar agora. A historia dos galeóns de Rande, aínda que si hai cousas escritas, ese misterio do ouro, por exemplo, iso pasou aí, na ría, e non está tratado, non temos memoria para segundo que cousas.

-A batalla de Rande non é o único fito histórico no seu libro.

-Si, hai moitas vías abertas. Non é ningún segredo. O edificio onde pasa parte da historia é onde eu teño o estudo musical. Aquí, no soto do edificio, houbo xente agochada na Guerra Civil durante anos para fuxir. Ou, sen ser tan transcendental, tamén está a historia de Michel Pacewicz, o arquitecto que fixo moitos edificios, e ata que estudosos, como Curty ou meu avó De la Fuente, non comezaron a investigar non se sabían cales eran del. Hai moitas historias na cidade de Vigo que che deixan coa boca aberta e só hai que botarlles a man.

-Vostede non escribira antes novela. ¿Como resolveu o método de traballo?

-Non foi unha novela como proxecto editorial ata que me chamou Bragado, porque está escrita para miña muller Marta. Aínda que quedase entre nós, si que tiven que establecer certas pautas. Non me considero un escritor de carreira. Eu o vexo con moito respecto e penso que non se pode facer de calquera xeito. Para artellar esta historia tiña a miña folla de ruta, o meu guión de traballo, unha disciplina para escribir. Co tempo fun pulindo o método.

-Aínda que non se considera un escritor de carreira xa está preparando outra novela.

-Si, estou contentísimo con todo isto. Ademais, o de Xerais foi en xuño do ano pasado, e eu deixei de tocar en Lamatumbá contra marzo ou abril. O estudo ía moi ben, pero sempre estiven facendo algo e necesitaba outra cousa na que seguir traballando, e de súpeto apareceu isto.

-O libro ten un cheiro a premio.

-Non che sei, pero ¡estou tan contento con todo o que está a pasar! O outro día pasei por diante dunha librería e vin o cartel anunciando o meu libro e non puiden deixar de pensar no bonito que era.

Un poema infográfico de «transmuta», de Xabier Cordal. Por Xosé Manuel Eyré

Blogs,Críticas,Poesía

O crítico Xosé Manuel Eyré publica no seu blog Ferradura en tránsito unha anotación sobre un poema infográfico de de Xabier Cordal en transmuta.

 

Descrición animada dun poema infográfico de Xabier Cordal

Vén na páxina 57, do Transmuta. Porque antes de nada ten que ir a localización; dicía un amigo de meu: seriedade pouca, mais que dure.

Concretamente, nun recadro, delimitado por liña fina. ( Diríase que coma o dunha necrolóxica, mais hai que animar)

Trátase do  organigrama da Cidade da Cultura de Compostela, aínda que na realidade enténdese mellor como plano do enxendro arquitectónico-culturaloide.

Hai dúas entradas, unha pola esquerda ( situada na parte superior) e outra pola dereita ( en tres cuartos do recadro, máis ou menos).

Animarse,  e entremos:

Se accedemos pola esquerda ( que un sempre debe saber de onde procede), o que atopamos, nada máis entrar, é o NICHO Nº 1 , continente da etnografía e os oficios do pasado; á fronte temos o NICHO Nº2, continente do cadáver de Castelao, mais un sinal de prohibido pasar impide o acceso; entre este nicho nº 2 e os número 7  e 3, continentes da Guerrilla Urbana (Ç) e o Centro Ramón Piñeiro ( xa no 7) acompañado de panteón e restaurante, entre eses dous nichos, sitúase o Posto da Garda Civil e un PUB indicado en diferentes tamaños e tipos de letra; xusto por debaixo destes dous nichos (7 e 3) está a entrada pola dereita; xusto por debaixo do NICHO Nº 1 está a Praza do Pacto ( antigo Campo da Malla) e ao seu carón a ZONA DE MANIFESTACIÓN, que é o primeiro que se atopa entrando pola dereita; debaixo da ZONA DE MANIFESTACIÓN está o NICHO Nº 4,  recibe o nome de Psicofonías e lugar para unah Residencia da Terceira Idade; ao seu carón, e para rematar, o NICHO Nº 5,  continente da Cultura Gallega, onde se anuncian conferencias en sesión continua:

08,30: La participación cultural

09,00: La cultura, cosa de todos

09,30: Por una sesión continua de conferencias en gallego

10,30: El gallego también vende

11,00: La participación cultural

11,30: La cultura, cosa de todos

12,00: Almuerzo

English version available

E non hai máis nada.

Conste que eu animeivos, eh…

É un poema actual, así que actuade, meus, queda moito futuro que conquistar

«Iria», de Anxo Angueira: a remontada do barco. Entrevista no Diario Cultural

Entrevistas,Narrativa

Diario Cultural da Radio Galega emitiu unha entrevisa con Anxo Angueira sobre Iria, a súa nova novela.

Na entrevista, Angueira asegura que quixo facer unha novela onde estivese presente «a épica da navegación á vela, que temos esquecida». Nese sentido, di que se pode concebir tamén a súa escrita como unha catarse durante a que pretende «someter o lector a unha remontada constante», mesmo cando «parece que non se avanza», a fin de que suba a bordo e sexa cómplice nesa avanzada, que tamén é a avanzada do barco.

A entrevista pode lerse o descargarse aquí.

 

«Vigo a 80 revolucións por minuto», de Emilio Alonso: Que punkis eramos hai trinta anos!

Crónica,Reportaxes

O xornal El Progreso publicou unha reportaxe de Marta Veiga sobre de Vigo a 80 revolucións por minuto, de Emilio Alonso.

 

Que punkis eramos hai trinta anos!!!

Houbo un antes e un despois no planeta pop galego. Nalgún momento, a principios dos oitenta, Vigo focalizou o grande estertor. Foi o tempo da música feliz e de resistir no sector naval. De urxencia punk e da necesidade de contar cousas desde unha óptica que non tiña por que coincidir coa madrileñocentrista. Trinta anos despois de todo aquilo, os protagonistas da movida galega, da vía autóctona á música dos modernos, regresan aos titulares. Aerolíneas Federales vén de propiciar unha xuntanza «un poco casual», di desde Escairón Miguel Costas, un dos fundadores, e será un dos pratos fortes da música no Festival de Cans, o sábado 26 de maio; na cita de Porriño, por certo, estará tamén outro vigués da movida, Germán Coppini. E máis. Os Resentidos xuntan unha tribo multitudinaria mañá en Ourense (21.00 horas, Expourense) para festexar que vai para trinta anos desde que a palabra carallo moveu os marcos do telón de grelos e chegou aos grandes medios nun retrouso irrepetible. Javier Soto, que foi resentido, recoñece que fóra de Galicia a banda foi practicamente un grupo de ‘one hit wonder’, un único éxito marabilloso.O ‘Galicia caníbal’ viaxou de Monforte ao Nepal e fíxoo en galego, algo que non pasaba -e non é comparable- desde Andrés Dobarro. O de «fai un sol de carallo», co tempo, ten gañado mística de himno fundacional e identitario. Case nada. Do Padornelo para acó, Os Resentidos cantáronlle a cousas tan de andar pola casa naquela altura coma a economía sumerxida, os mediopensionistas ou rillar no churrasco e puxeron a pólvora para os centos de músicos que hoxe fan pop ou rock, en todas as súas familias, e en galego. Soto, lonxe da posición de dinosaurio do rock, reafírmase: «Agora tócase moitísimo mellor do que tocabamos nós nos oitenta». E é que eran tempos onde a actitude ía sempre por diante do virtuosismo instrumental. Isto xa o advertiu Antón Reixa, líder de Os Resentidos e que desde Nación Reixa leva uns anos lonxe dos micros, efemérides e datas de gardar mediante. «Sigo a cantar igual de mal que hai trinta anos e estou en moito peor forma».
E logo, volven os oitenta?
Miguel Costas, que ademais de en Aerolíneas estivo en Siniestro, apresúrase a dicir que el nunca marchou. «Yo he seguido haciendo música, con mis proyectos en solitario después de Siniestro». Hai case un ano que sacou un disco de duetos e está a preparar un «mucho más punki». Ademais, meteuse a produtor desde o seu estudo de Escairón, onde chegan bandas da Ribiera Sacra luguesa e de Galicia toda.Costas estará tamén mañá en Ourense na homenaxe a Os Resentidos. Fará ‘Alcólica de supermercado’, pero engade que a súa presenza no dos aniversarios é tanxencial. «Los del aniversario son Siniestro, el año pasado, y ahora Os Resentidos. Aerolíneas no celebramos ningún aniversario; es una reunión. También estarán algunas de mis canciones en el musical que prepara Reixa sobre la movida viguesa». Outro dos que non marchou é Javier Soto, que pasou a Siniestro Total, banda que compatibiliza con Transilvanians, ska de factura clásica para ‘rudeboys’. Está agora a ultimar o repertorio resentido para tocar mañá a carón de Rubén Losada e Antón Reixa. Soto ten por certo que agora hai «máis e moita mellor música en Galicia» que a principios dos oitenta. «Non era para tanto», afirma. «Eramos uns poucos grupos e había tres garitos para tocar, o Kremlin, o Ruralex, o Satchmo…». E é inevitable que saian os nomes de Golpes Bajos, de Pablo Novoa, de Teo Cardalda, de Semen Up ou de Los Cafres, «un grupazo que, por certo, tamén volve agora», avanza o vigués Soto, quen tamén reivindica os coruñeses Radio Océano. «Peinador y Alvedro, unidos por la autopista», que dicía a tonada.
Segundo Grandío, lugués reclutado por Siniestro Total en 1988 e agora xefe do estudo Casa de Tolos de Gondomar, cre que a música galega dos oitenta «ben merece unha homenaxe». El gravará o concerto de Os Resentidos en Ourense para a plataforma R e a operación repítese con Aerolíneas e Siniestro. «É estar no banquiño, de adestrador», engade. «É moi interesante que uns vexestorios volvan reivindicar algo que foi vangarda; ao mellor alimenta a falta de enxeño destes últimos anos e abre unha porta para os novos», incide. Mentres Vigo -a cidade máis nova e quizais a máis desclasada de Galicia, en plena reconversión industrial- vivía o seu momento, Grandío soñaba en Lugo con ser músico. «Empezara tres carreiras. Estaba en Veterinaria ao tempo que traballaba pola noite no Clavi…». No Lugo daquel tempo foron Los Contentos a banda local con máis tirón e o vigués Alberto Comesaña, antes de Amistades Peligrosas, fundara Semen Up, o grupo do inesquecible ‘Lo estás haciendo muy bien’. A Grandío chamouno un día Julián Hernández e tocou o baixo en Siniestro Total 14 anos. «A miña nai chamaba a Julián para que el me dixera que debía rematar a carreira», chancea. Pero a Segundo Grandío tocoulle «o máis gordo» de Siniestro. O primeiro disco de ouro con ‘En beneficio de todos’, o exitazo do recopilatorio ‘Ante todo mucha calma’, pero xa estamos nos noventa e esa é outra historia. O lugués coincide cos seus coetáneos Costas e Soto en que os rapaces que hoxe anceian facer música téñeno moi difícil, pero ve futuro en lembrar a movida galega: «Ao mellor axuda a quen non se atreve a dar o paso. Temos as ferramentas dende hai 30 anos e tócanos atopar a versión 2.0».
Do concerto do cine Salesianos ao teatro musical

Emilio Alonso publicou hai uns meses a súa crónica ‘Vigo a 80 revolucións por minuto’ (Xerais), que sitúa o acto fundacional da movida no concerto que ofreceu Siniestro Total no cine Salesianos da cidade olívica o 27 de decembro de 1981. Dos siniestros orixinais permanece unicamente na banda Julián Hernández, quen, segundo Javier Soto, incorporado algo máis adiante, «dálle continuidade ao grupo como principal responsable das letras».Foi tamén no primeiro ano da década dos 80 cando Miguel Costas xuntou os Aerolíneas Federales, banda que adquiriu a formación chamada «clásica» en 1984, coa incorporación de Rosa e Coral, responsables duns coros sen os que é imposible concibir ‘Soy una punk’ ou ‘No me beses en los labios’. Nese ano, rexistraron Os Resentidos as súas primeiras músicas no mítico EP ‘Surfin’ CCCP’, compartido con Siniestro. Estes días acaba de saír á venda o dobre CD tributo ‘A tribo toda baila’, con versións dos clásicos resentidos por bandas galegas do momento.

Mañá, en Ourense, 21.00 horas; moi organizado

Os vigueses retornan á orixe en Ourense e mañá Expourense acollerá «a reunión de vellos alumnos» de Os Resentidos, con máis de trinta convidados, coetáneos e non tanto. Estarán, por exemplo, os lugueses Luis Tosar e Piti Sanz, Xosé Manuel Pereiro, Tonhito de Poi, Uxía, Xurxo Souto ou Xosé Manuel Budiño, con Carlos Blanco como mestre de cerimonias.

‘Galicia caníbal’, o musical

Vigo estreará en xullo o musical ‘Galicia caníbal’, unha idea de Antón Reixa para reivindicar a movida galega. Máis de 250 persoas fixeron onte as probas en Santiago para integrar o elenco deste espectáculo, que terá como director de escea ao dramaturgo Quico Cadaval.Serán trinta cancións que escolmarán o que foi a música galega e, di Cadaval, «é un espectáculo interxeracional, e non unha operación nostalxia». O musical está producido por Filmanova e Estrella de Galicia e conta coa achega do Centro Dramático Galego. Logo da estrea en Vigo, o musical iniciará unha xira por escenarios de cidades galegas, para chegar en setembro ao Nuevo Teatro Alcalá de Madrid, e xa no ano 2013 visitar Barcelona, Zaragoza, Bilbao ou Santander.

 Muchos músicos de la movida gallega de los 80 siguen al pie del cañón y aprovechan la efeméride para reunir aquellas bandas míticas. Este 12 de mayo, Os Resentidos, la banda que lidera el flamante presidente de la SGAE, tocan en Ourense.

Novidade: «15.724», de Xesús Constela, unha novela de enorme poder metafórico

Narrativa,Novidades

Xa está nas librerías a novela novela de Xesús Constela, que publica Xerais co título 15.724.

Cun enorme poder metafórico, 15.724, unha magnífica novela de Xesús Constela, trasládanos a unha Patria «asentada no lombo dunha ave durmida» que está presidida pola figura do Gran Mariscal e ten como símbolo intocable o armadillo da súa bandeira. A través dunha narrativa distanciada que nos amosa unha xeografía dominada polas Leis do Libro dos Protocolos, o código que «ditaba as pautas, contaba e clasificaba o tempo, sinalaba a velocidade, deseñaba metas e marcaba obxectivos», imos coñecendo esa Patria, na que se desencadea a traxedia de toda unha familia. En Vila Estrelecida, Mamá Monte coida dos seus netos Samuel R., Nube e Gordo. A partir da morte de Nube, o seu xemelgo, Gordo, cae nun estado de aletargamento que cambiará o destino da súa vida e obrigará a Samuel R. a afrontar unhas circunstancias terriblemente difíciles. E mentres Leo K. vai publicando na Gaceta do Val unha serie de artigos de opinión que marcan as pautas da boa ética dos habitantes da Patria, Gordo convértese no centro de atención de todas as olladas. Que pode facer Samuel R. para deter o reloxo e axudar o seu irmán?

 

Older Posts »